Yidishe bilder · 1951-09-01 · Nr. 9-10 סעפטעמבער-אקטאבער · p. Seite 7

הערבערט ה♦ לעהמאז הערבערט ה♦ לעהמאן, האט אין דער גױ־יארקער ראדיא ער־ קלערט, די בעםטע פאחיכערונג, װאם איך קען אײך געבן. איז, אז מיר קענען ערפילן אונזערע פליכ- מן♦ איך בין איבערצײנט. אז דאם, װאם מיר האבן דערגרײכט אין 1946, יװעלן מיר זיכער קענע דערנרײכן אין 1947 און נאך פיל מער♦ מיר װעלן עם טאן, װײל אונד־ זערע הערצער און אונדזער נע־ װיםן װעלן אונדז אנדערש ניט לאזן. מיר װעלן עם טאן לטובת די, װעלכע האבן אזוי פיל גע־ ליטן און װעמען די װעלט איז שולדיק אזא גרויםן חוב. מיד װעלן עם טאן, װײל מיר װילן נישט דערלאזן ךעם נעדאנק אז היטלער האט טאקע געזיגט. מיר װעלן נישט דערלויבן, אז דאם ײדישע לעבן - די וװנ־ דערלעך־געפורמטע, אינםפירנדע ירושע אונדזערע - זאל אויםגע־ לאשן װערן. ,מיר וועלן עם טאן, װײל עם זענען דא מענער און פרויען. װעלכע זענען אונדזער< ברידער און שװעםטער, װעמענם קינדער זענען אויך בארעכטיקט צו נע־ לעכטער און שמײבעל. צו דער זעלבער זארנלאזן קינדהײט, װאם אונדערע קינדער האבן. אין דער ײדישער געשיכטע האט זיך דער זעלבער גורל פיל מאל איבער״עחזרט, װען ײדן האבן געמוזט אנהויבן בויען פונםנײ. ד..ם, װאם מיר האבן גע־ דארפט אזוי פיל מאל איבערבוי־ ע איז אוגזער טראגעדיע; דאם. װאם עם האט זיך אונדז יעדעם מאל אײננעגעבן איבערצובויען, איז אונדזער רום און כבוד. אים טא.פלט גוט געגאנגען. זײנע לידער האבן דעד־■ גרײכט די הויכע מדרגה פון מײסטערשאפט און די ביבל־איבערזעצונג האט זיך צום לעצטן מאל איבער־ געשלײפט״ און יהואש האט שוין געקענט זאגן: . ״מײן ביבל װעט אינגיכן פארטיק זײןי״ איך האב אים זעלטן באגעגנט. נאר זײן ארט אין די בראנקס האב איך געקענט. זײן גאס האב איך ליב געהאט אמאל דורכגײן. און װאס• פאר א צײט עס זאל נישט זײן — שפעט׳ צי פרי — האב איך געװאוסט׳ אז אין יענעם הויז זיצט א דיכטער׳ װאס א גאנצן לעבן זײנען אים טרײ זײנע לונגען״ כאטש גאנצע אינװאלידן. און עד,- יהואש, איז זײן גאנץ לעבן זײן שרײבטיש יטרי׳י, כאטש אלײן אן אינװאליד — נאר מיט דער אײביקײט האט ער געקניפט זײנע רגעס. איצטער״ אין אינדיע לעבנדיק״ און גאר• נישט לאנג״ װען איך האב געלעזך זײנע צװײ קורצע לידער. האביאיך געטראכט: ״נישט אומזיסט דיכטעט יהואש איבער די ביבל, װײל ער אלײן האט באדארפט זיצן אין מזרח־לאנד. צו א מזרח־פאלק געהערט ער דאך.״ און איצטער״ װען דורך מײן טדויער װיגן זיך די שפיצן פון די נױ־יארקער װאלקנקראצער. זע איך יהואשן נישט קײן געשטארבענעם. דאכט זיך מיר: עס איז פארנאכט א װינטערדיקער איבער נױ־יארק. און יהואש האט איבערגעלאזן זײן שרײבטיש גאנץ פרי און זיך געלאזן צום דעלענסי־בריק און ער װיל אזוי צו־ פוס אװעקגײן צו יענעם בית־עולם■ אהינטער ברוקלין, װאו עס ליגן אין אײן שורה אלע אונדזערע דיכטער, װאסיהאבן אומגעבלאנדזשעט צװישן די זיבן מיליאן ניו־יארקער און צװישן די ציױי מיליאן אונדזערע איי־ גענע: אין דער שטאט נױ־יארק. געװאלט האט ער באטראכטן זײער רו־ארט״ װײל זײן ביבל האט ער שוין איבערגעדיכטעט. נאר קומענדיק אויפן בריק אין שעה פון שקיעה און דערזעענדיק, װי עס שפילט דאם פאר־ ־נאכטיקע זונען־ליכט איך די טויזנטער פענצטער פוך דער משפחה װאלקנקראצער, בײם ראנד ניו־יארק׳ — האט ער זיך געכאפט, אז צו לאנג איז ער געזעסן בײ דער ביבל און נישט באמערקט, װי אין דער שטאט נױ־יארק זײנען געװאקסן מױערן אזוי װי די סעקװאי־ בײמער אין קאליפארניע״ װאס לעבן און אטעמען און רירן די װאלקן מיט זײערע קדוינען. לאנג״איז ער אזוי געשטאנען און געטדאכט, אז צו פרי האט ער זיך אױפגעהויבן פון שרײבטיש, ער װעט גײן צוריק און פארצײכענעך אז ער לעבט אין א שטאט פון זיבן־מיליאניקער באפעלקערונג און צװײ מיליאן אײגענע. און אז ער איז געװאקסן, װי א גראז, שטיל בײם װאנט פון א פופציקגשטאקיקן מויעס געװאקסן הארט בײם װאנט, כדי נישט• װערן צעטראטן פון די פיס פון דער זיבן־מיליאניקער באפעלקערונג און צװײ מיליאן אײגענע. די נאכט איז הײנט פריער װי שטענדיק צוגעפאלן און, פריער װי שטענדיק, האבן זיך די שאקאלן דער־ נעענטערט מיט זײער געװאי צו מײנע פענצטער... געשפידט עטלעכע טעג פאר מײן פארלאזן נױ־יארק מיט גענויע צװײ יאר צוריק, װען איך בין אין א רעגנ• דיקךטאג געפארן צוריק, זײט בײ זײט מיט יהואשן״ פון ספעקטארס לױה. דעמאלט האט ער, יהואש, װי זײן שטײגער, נאךי אלץ גערעדט פון זײן ײדישער איבערזעצונג פון תנ״ך. און היינט״ אז די פאסט האט %ר געבראכט די אזוי־ פארשפעטיקטז^ ידיעה, אז מען האט שוין אװעקגעפירט צו זײן אײביקער רו פון דער זיבן־מיליאניקער באפעל־ קערונג און פון די צװײ מיליאן אײגענע, אויך אים, דעם אין זײן דיכטונג פארליבטן גרויסן יהואשך האבן.שוין דעם גאנצן טאג די הימאלאיען געשוױגך און מײן 1811811 װאנדערנדיקע דיכטערין האט געװײנט אויפן הויכן קול. איז נאך געבליבן די װײטקײט, װאס האט צו מיר הײנט נאך מער געךעדט מיט א שפראך׳ װאס קומט ארויס פון טויזנטער מײלער. און •ניו־יאדק אלײן האט זיך צו מיר אויף -א רגע באװיזך װיגנדיק אין דער בלױער לופט דיישפיצן פון אירע זואלקנקראצער. יהואש האט זײנע אלע יארן געהאט קראנקע לונ־ געך און זײנע אלע יארןי געשריבן לידער און איבער־ זעצט די ביבל. פון דער ביבל האט ער געדעדט מער. װי פון זײנע לידער. כאטש יעדעס ליד האט ער בא־ דארפט אויסדיכטך און די ביבל האט ער זיך גע־ שטארקט איבערצודיכטן און מיט דעם אונטערצושטעלן א פונדאמענט׳דער אויף זאמד אויפגעטורעמטער יידי־ שער שפראך און ליטעראטור. אין די לעצטע יארן איז תתעבגו על תדצדתיבו .170 1£5אסא011ז *710 .7£1 *63 101 .ס .? *ז1*א .ו.ס זס ץ1^וס £ו-זז £!£ז ואו 85טז.£1ז\/6 0 116 1£*1>/א£ ז5\/£ £_1 00 11^1 0^1* 8\/1£א £.101-|״\ 15/220 ח116סמ0^1 ־ו ר161/\1 ח6כ1©_1 רוו1 10ס1־ו£ .1ו6>111ס11מס8'61ק '161) 9מו11)1ס1^)מ£ 611*1111) ״ת16>31ת3ו01, 68ו1><'!£ס1סו1ק3ת£ וזזתט!) זגמ ת116סז\זת6')ע ,11618132(061 ,11:1תו1)1$>ס143 160(£6 20 6(5 160)563 .1)11(4 30 1^>1 —.15 4ס1ז זו1)16ו1>068 ׳)ז1ת86 1ע1ד$ח1 6}()ס1ס11סץ$ק 116)ח3״\9£ח3 ׳וס! 12 ז1