Yidishe bilder · 1951-09-01 · Nr. 9-10 סעפטעמבער-אקטאבער · p. Seite 6

צום צװאנציהסטו יארצײט פװ יהואש אי,י בארבינדיבב בויטן צייאבציהםטן ',$ןרצײט פין יצם באױאדבנזו ײדיטין דיבסגיר, ד^ם אי^רזןןצער יג הבייך #,ייף -- יהיאטי, .ײאם איז בןיטיטאדבג יצם 0\גץ יאביאר, 1921, ביבן בויר רא רי לידןיר פרן ײײבפער, א. לןייןילןיפ, אברהפ רײזען, חײם גראדןי, בריך אליצהי אין א. םיצהןיײןןר,־ א פראבמןיבט פדן י־ץ הירטיבײבם א גרעםערן ארטיקל, געטיריבן איבטערן אײבדריק פין יהיאטיעם פריצײטיקן טייט. מיר י־עבבען אייך א קירצן א-־־טיקל פין יהואטי, ייאם ער האט געהאט צובעגרײט ריי א פארררארט צו דײן ײדי♦;יר .הבליך-איבערזײציבב. - רןיד. ו. זיײגפמר נאד י־הואשעס לױה• א וױיסער שטח ערד מיט גאלדן בערגעלע אין מיט — איך מיש דײן לידער־בוך און טראכט: — סארא ליד עם װאלט א זינג געטאן דײן דיכטער־הארץ דערפון. — א שטח שניי, א גאלדן בערגעלע׳און ־איבער זײ די זון. א גאלדן בערגעלע, — װי גאלדיק איז דײן יעדער אות״ אין גאלד יטוט.אן זיך יעדער בוים ארן יעדער גראז, װען הארבסט באװײזט זיך איבער בארג אין טאל. פארגיב״ פארגיב, װאס איך האב אמאל• אמאל דײן קול נישט פארנומען אט אזוי״ װי איצטער אין מײן שיטוב. כ׳האב הײנט געזען אדו/זטערנידערן דיך אין דײן גרוב״ און איצטער אין דער שטילער, שטילער אװנט־שעה דיין לידער־בוך מיט מיר און דו ביסט דא״ ביסט דא! כ׳דיאב הײנט געזען ארונטערנידערן דיך אין דײן גרוב. און איצט זיץ איך אין א װײכן שטול בײ זיך אין שטוכ און בלעטער בײ דעם שײן פון לאמפ דײן לידער־בוך. אין אויער קלאפט און עכאט אפ דער ברוך״ װאס לאם און רידל האבן אין דער ערד געמאכט. די ערד — א גאלדיקע. איך האב אהײם געבראכט פון'איר א סימן אויף די קלײדער און די שיך. און גארנישט שװער איז מיר צו טראגן אים אויף זיך. בײטאג האב איך געזען א שטה ערד מיט שנײ באדעקט■ און אין דער מיט האט זיך א גאלדן בערגעלע צעפלעקט. א גאלדן בערגעלע. װי גאלדיק האט די זון געבלענדט! א. װאלסט־ אויף אט דער שײנקײט קוקן דאן יגעקענט! פרץ גזירשבײן פאר צװיי יאדן*) דער שטח, װאס שפךײט זיך פון מיר ביז מײן דיכטער־משפחה אין דער הײם, דאם-הײםט פון נױ־יארק ביז אהער, אין די הימאלאיען. װאס האט מיר שטענדיק אויסגעװיזן אזוי װײט און אפטמאל פארנעפלט, האט איצטער זיך צונויפגעשרומפן און געװיקלט אין דעם אײגענעם טרויער. און צום טויזנטסטן מאל האט זיך מיר הײנט װידער אויסגעדאכט, אז אונדזערע ײדישע דיכטער אין נױ־יארק. אין דער זיבן־מיליאניקער בא־ פעלקערוגג. צװישן צװײ מיליאן אײגענע, זיינען גע־ גליכן צו די גראזן. װאס קומען אויף בײ די װענט פון די װאלקנקראצער. בײם לעהן באגרײפט מען עס נישט. בײם לעבן העלפט מען בייען נױ־יארק. אבער נאך דעם, װי מען פירט אװעק דעם, אדער יענעם דיכ־ טער צו זײן אײביקער רו׳ אײף יענער זײט מזרח־טײך״ ערגעץ הינטער ברוקלין, װאו עס ציען זיך די מײלן־ לאנגע בית־עולמם. — דעמאלט. די באגלײטער״ װאס פארן נאך דער קבורה צוריק אין דער גרױסער זיבן־ מיליאניקער באפעלקערונג און צו די מיליאנען אײ־ גענע — דעמאלט . .. אפשר שפירן זײ אויך דאס אײגענע״ װאס איך האב . . . הײנט דעם גאנצן טאג זײנען די הימאלײען געװען שװײגנדיקער װי שטנעדיק. נאך א שארפן מזרח־צפון װינט״ װאש האט קאלט געבלאזן״ האט זיך אויטגעלײטערט אנטקעגן פארנאכט.. די זון״ .װי שטענ־ דיק״ האט הײנט צום לעצטן זיך אויף א װײלע אראפ־ געזעצט אויף קינטשינדזשאננא״ — נאר די פאסט האט צו מיר הײנט געבראכט פון װײט״ איבער אזוי פיל ימען. א טיפן״ שנײדנדיקן טרױער״ און אנטקעגן נאכט — נאך מער אים פארשארפט. * אסתר שומיאטשער״ מיין באגלײטערין״יהאט הײנט א סך מאל אױסבאהאלטן פון מיר די טרערן׳ נאר אנט־ קעגן אװנט״ װען מיר זײנען װי דער שטײגער ארויס־ געגאנגען אויף דעם שפאציד ארום בארג. אין צענטער פון דארזשילינג׳ װען מיר זײנען ארויסגעקומען אנט־ קעגן דעם פארנאכט, װאס האט רעפלעקטירט אויף דער שורה הימאלײען״ האט זי זיך צעװײנט אויפן הויכן קול. *) געשריבן סוף פעכרוזןר 1927, װען עם זיי:ע.ן אנ- געקומען פרץ הירשבײגען קײן אינדיע״ װאו ער האט דאן כעלעבט״ די ״דיטערארישע בלעטער״ מיט דער טרויעריקער ידיעה״ אז יהואש איז געשטארבן. *)מגוו^נו&^סיוג) - חפ)1זסגמ!1€ז5 1זסק^£ —!־וסקמו! : סת5(1:1ק1ז13־1 1}:-111ס$מ813סק .ח }|1ס1ח£ :1זס1)5־ו6וח11/^-ח11ח86 (1) 30 .תז8ז8£מ1תב231 : ז£11ז58)1ז3ז1זז^\ חס1111)6קץ£ 1)מס זסז61נ1ס2 15״\ ח11ז06 (1) 9 .ז681?1סזמו£^א 366זז18זמ0ז01 זס11מז831־0 ווזזחוויוחזזוזחיחו־״וזא <-״!> .שזסאלת^מ&״תזמזזומ ׳ןתנז1זמ86ט2 ^!{!!;זמ^זת ז11ז 516 מ£§מ13ז€׳\ מז£ת£ מ־זז^ס? מז15סת£ מ1 תסז1ת3בח161ת8 מס׳\ 11זמז1מ^ £18)5 .£מ1ו1ו)23ז83 £§!זתסזס8 10/11׳9 חרך פלאנצן א בוים אין יער ההנצחה־־־ פאראײביקט יעדער ײר רעם אנרענק פון זײנע נאנםטע. ד״ר םטעפאן װייז פרעזידנם פון ײד״ װעלט־קאנגרעם ד׳יר םמעפאן װײזי פרעזידענמ פון ײדישן װעלמ־קאנגרעם, האמ געהאלמן אין נױ־יארקער ראדיא א רעדע צו דער קאנפערענץ פון ײדישע קיבוצים אין צענמראל - און דרום־אמעריקאנער לענדער, װאם האמ זיך-נעעפנמ אין בו־ ענאם־אײרעם♦ די קאנפערנץ איז גערופן געװארן״דורך דעם ײדישן װעלט־קאנגרעם, כדי צו באראמן זיך װעגן די .געמײנזאמע פראגן פון ךי ײרישע ישובים אין די לענדער און זײער מימהילף אין דעי ארבעמ לטובת די אינמע־ רעםן פק װעלט ײדגטום. ד״ר םמעפאן װײז, האמ ער־ קלערמ, די װעלכע האבן גערא־ טעװעמ די װעלמ פון הימלעריזם זײנען מיר, װעמענם ברידער זײ־ נען נעװען די הויפמ קרבנות - מיר. מוזן בשותפות צװינגען די מענמשהײמ צו באגרײפן, אז מיר האבן געראטעװעמ די װעלמ פאר דער דעמאקראמיע. א װעלמ װאם זאל זיך שטעלן.מימ אלע כוחות קעגן יעדער פארם פון פאשיזם-י- צום גליק האמ די װעלמ עפעם געלערנט. דער ײדישער װעלמ־קאננרעס שמײמ אן־פשרהידיק און פעםמ פאר דעד נרינדונג פון דער ײד. נאציאנאלער הײם אין ארץ־יש־ ראל. די ײדישע נאציאנאלע ה־ים װעמ קומען ניט צוליב אימעצנם חםד, נאד אויפן.גרונמ פון אונ־ דזער היםמארישע רעכמ. דער צװײטער נרױםער צװעק פון ײדישן. ו־עלמ־קאננרעם איז צונויפצובינךן די ײדן פון אלע לענדעד אין־ א אײנהײמלעכן כוח, כדי צו באשיצן יענע ברידעד אונדזערע, װאם װערן בארויבמ פון גערעכמיקײמ און גלײכהײמ♦ 6