Yidishe bilder · 1947-04-01 · Nr. 4 אפריל · p. Seite 10

זפראגמענטן פזן בוך ״לארזשער גענ&א״) שמעלקע שמײנהארן. זײ זענען אײנגעזעצמ געװארן צז דער דיםפאזיציע פזן דער געשמאפא אץ צענ־ מראל געפענגניש, װען די דרײ ײרן האבן נעהערמ, אז זײ װעלן נישמ געהאנגען װערך האבן אלע דרײ מימ אײנמאל אױםגעהױבן די אויגן צום דדמל און אנגעהויבן אויפן גאנצן קול צו װי נעך לעמל מאראקא האט זיך ארויפגעװארפן אױך רובינשמײגען און בײרע ײרן האבן ױך צעקושט און םפאזמאמיש געװײנט. בעת זײ זענען פון דעם עקזעקוציע־פלאץ אװעקגע־ פירט געװארן, האבן זײ א גאנצן װעג געהאלמן אין אײן װײנען און לויבן דעם השם יתביך פאר דעם גרױםן חםד, װאם עם איז זײ געטון געװארך די ײד. פאליצײ האבן זײ געבעמן, אז זײ זאלן אזוי גומ זײן און באלר צו װיםן טאן זײעיע פאמיליעם, אז זײ זענען דורך א גרויםן נם גיצל געװארן פון דעם שרעקלעכן טויט. די איבעריקע אומגליקלעכע ײדן זענען דורך דער צײמ אויפגעהאנגען געװארן. דארונטער א 17 יעריק ױגגל♦ נאך דער שרעקל^כער צערעמאניע האבן די געםמאפא־פארשמײער צוזאמען מיט די אפיצירן פון רער מיליטערישער מאכמ, ארויםגענומען צװיי פלאשן ליקער און אנגעהויבן אײנער צום צװײמן טרינקן, מיט אױםרופן הײל־הימלעה אייניכ,ע מינומן סאיקאםמיש זיך ארומגעױיצלמ אויפן חשבון פון ײרישן פאלק און זענען ארײן אין די אויטאם און אװעקגעפארן. אויםן עקזעקוציע־פלאץ זעגען פאר־ בליבן אײניקע ײרישע פאליצײ־אפיצירן מימ א םפעציעלער װאך, װאם האמ געהימן ארום דעם גאנצן באזאר־פלאץ. רי טוימע קערפערם האבן אזוי געהאנגען ביז 5 אזײגער נאכמיטאנ, א קיל וױנמל האמ פון אלע זײמן אנגעהויבן בלאזן. די טוימע קערפערם, װאם האבן געהאנגען אויף די דינע שנורן, האבן זיך װי מאנעקינען לאל־ קעם געװוזשלמ. פון רער װײטנם האמ דאם אוים־ געזען, װי די טויטע לאכן און שפעטן פון דעם גאנצן נאצישן רעזשים, עם האמ אויםגעזען וױ איינער דערקלערמ דעם צװײמן, אז אויך זײ, די ײעלטם־פארברעכער װעלן געהאנגען װערן, זײער סוף איז נאענט, לאמיר מאנצן דעם לעצמן מוימן־ טאנץ♦ 18 נעחאכנעכע די תליה איז געװעזן אויפגעשמעלמ װי א ״ח״ מימ 6 פינקלריקע האקן אויף יעדער זײמ. עם האט אויםגעזען פונקמ אזוי װי אין די צײמן פון דער שפאנישער אינקוױזיציע, בעת די איגקװיזימארן האבן געפירמ די באשולריקטע צום פארברענען. ארום רער תליה האבן זיך אויםגעשטעלמ אײניקע אפיצירן און געהאלמן זיך אין אײן װיצלען. קײן אײנער פון זײ איז נישמ געװעזן באזארגט, האט נישמ ארויםגעװיזן קײן ביםל רחמנות־געפיל, נאר שפאמיש געלאכט, געלאכט פון אונחער טרא־ געריע, פון אונחער אומגליקלעך פאלק. אײנער פון די אנפירנרע אפיצירן האמ מימ זײן האנמ א צײכן געגעבן און די 18 ײרן זענען פון לאםמ־אוימא גע־ שלאםענע אין קײמן אײנציקװײז צוגעפירמ געויארן צו דער תליה. מימ אראפגעלאזמע קעפ, קוים װאם די מענ־ טשן האבן זיך .אויף די פים געהאלמן, מײל מיט געשװאלענע אויגן פון װײנען, מיילמיט פארביםענע ליפן, רעזיגנירטע, צעבראכענע, פול מימ צער, מימ אזוי פיל מרה שחורה, מיט געלע אויםגעדארמע פנימער זענען זײ מרימ בײ מרימ צוגעגאנגען צו דער תליה♦ אײנער א נעװיםער רובינשמיין, האמ כםדר אױפגעהויבן די אוינן צום הימל און געהאלטן אין איין בעטן, א צװײטער, א געװיםער געלקאפ, האמ שמײענײק בײ דער תליה, אנגעהױבן צו לאכן און דדזק צו מאכן פון רי מעררער, װאם שטײען ארום, # ¥ * די צערעמאניע האמ לאנג נישמ גערויערמ, צװי ײרישע באקאנמע שלעגער־ױנגען, גלאזער און מאראנמשיק, האבן געגומען לוימ דער רײ װי די פארמשפ׳מע זעגען געשטאנען, און זײ באפוילן ארויפגײן אויף דער תליה, װען די ערשטע צװײ ײרן זענען אײף דער תליה ארויף, איז פלוצלונג אגגעלאפן מימ א געװאלדיקער שנעלקײמ אן אוימא, פון װעלכן עם זענען ארױםגעשפריגגען צװײ מוג־ דערירמע אפיצירן און באפוילן אפצושמעלן אויף א װײלע די עקזעקוציע, די אלע װאם זעגען געשמאנען ארום דער תליה זענען איבעראשמ געװארן, האבן נישמ געװוםט, װאם עם קומט דא אײגנמלעך פאר, איינער פון די אפיצירן האט ארויםגעגומען א פא־ פיר און דערלאנגמ דעם אנפירנדן פון דער עקזע־ קוציע, נאכן אדורכלײנען דאם פאפירל האמ ער באפוילן, אז רי צװײ ײדן, װאם שמײען שוין אויף דער חליה זאלן אויפגעבונדן װערן און אװעקשמעלן זײ אין א זײמ. צו די צװײ איז נאך צוגעקומען דער פאביאניצער רובינשמײן, די איבעריקע האמ ער באפוילן פלינק אויפהענגען, די דרײ באפרײמע ײדן פון דער תליה האבן געהײםו יחיאל רובינשמײן לעמל מאראקא און דער מאג איז געװעזן א שײנער, דער המל אױםגעלײניערט, א קלײן פרעםמל האמ פארפחיערן און װײם געמאכמ די געמא־רעכעח פון אלע פענ־ םמער האמ ארויםגעקוקמ מרויער און געװײן, די מורי< און שרעק האמ בײ יערן צעשרויפט די גע־ דאנקן, מײל געמא־אײנזװינער האבן זיך פארלוירן און האבן אױף די גאםן, בעת זײ זענען פון די פאליצײ געיאגט געװארן אין די שמובן ארײן, אנ־ געהויבן אויפן קול רופן דעם רבונו של עולם, אז ער זאל װאם פלינקער אן ענלע מאכן כימן ביםל ײרן♦ גענוג זיך שױן געפײניקמ, ײי לאנג נאך אװי פיל פײן און שאנדע? אויף די גאםן א געלויף, קײנער שמעלמ זיך נישמ אפ, יעדער אײנער האמ מורא ארויםצורײרן א װארמ, פון אלע זײטן מארשירן גרופקעם פאלי־ ציאנטן צום ארמ װו עם דאיף פארקומען די עקזע־ קוציע איבער 18 ײרן> פינקמלעך 10 אזײגער האמ זיך באװיזן א לאםמ־אוימא, װאם איז מימ א גװאלדיקער פלינ־ קײמ ארורך געפארן די געטא־גאםן, צװײ מינוט נאך ס1 האט ער זיך אפגעשמעלמ בײם עק בא־ זארגא און לומאמיערםקא, אין דער זעלבער רגע זײנען ארויםגעשפרוגגען פון אוימאמאביל צױײ גע־ זונטע, מימ רוימע קערגער, געםמאפאװצעם, מימ לעדערנע געפלאכמענע רוזגעם אין די הענמ און האבן זיך מימ כימיע אויגן ארומגעקוקט װי זײ געפינען זיך, * * דורך דער צײטן מימ גרוים אנגםמ און שרעק האמ מען בא־ מערקמ, װי פון לאםמ־אױמא רוקן זיך ארוים פנימער װאם קוקן װילד־משוגע זיך ארום און אײנער מימ א בערדל װינקמ צו די רורכגײענדע ײרן, אז מען גײמ זײ הענגען, א פאר מינומ שפעמער האמ מען שוין רײמלעך געהערט, װי פון לאםמ־אוימא מראגמ זיך א געיאמערײ און אויפן קיל זאגן ײרן וױרו, ״א קװימשערײ שמיל־שװײגן קלינגמ אין דעי ארומיקער פוםמקײמ, פארראממ נאכאמאל - ברילמ א צװײמער מימ זײן רוזגע אין דער האנמ - איך שלאג אײך איבער די קעפ, װען איר װעמ הױך ברילן, נאך אין אײניקע מינוטן און אײערע קער־ פערם װעלן געשלײרערמ װערן צו די הינט, איר פארברעכער באניע״♦ •דורך דער צײמ זענען זיך אויפן עקזעקוציע־ פלאץ צוזאמעננעקומען פארשײרענע פארשמײער, עמלעכע הויכע פאל־צײ־אפיצירן, געםמאפא, קריפא און םתם אפיצירן פון דער מילימערישער מאכמ♦ 10