Yidishe bilder · 1947-03-01 · Nr. 3 (1.3.1947) · p. Seite 10

אזע ן9;וון*ן מ>נ-ק וה־א^* %י9י)ן*ר <דיוג•(דזוהײון 1<!4ואזי נױהז• הקו^ה 4\ןו<£ה, <ל1< 0*5 ,ו?ז*ר$'(44 1?ר*ח זזקר< וח/1< וו*רי/1*א^ עסזזןיד ג^6א11/יזי>0 הא>רה<1 •*. '1גי זנר •*רא1 *ת </*ו וה0י<*ויזז(ומיק ו<ן6*ול<* אזי ורק 0<ןיוו• איע ריןץ^ר. ו5*וןוי^רו<ו<*ןוױת 6*׳/*?רװ ה$יײ ׳>סר 8ת׳1ס5 *זןהעו ו</ו<•! הרי*הו< וי^ין׳- הױין?גץדו.<ןורוה *יוכ1<*/<ו/׳</ ו/ב?¥/ךז,־א9< <מ*יה<ן ־י #ן וסימױז*ן ץ\)} ו)קן׳>ן< ואק׳<ן ן<./׳־>וזי ואזתוי/^ יןדזז׳?<ן*?ראז ו<ז<<>ו יזא;1;ה ״זיויר *1ן/י?|)0#* *4פרץק •}(־>() >ןץ/ #ן$י- וזןקזרה א<ר• זזזע/וץה סאוו^והזו׳^יימ,?^ ד.א.זור1/ק?ו סאו?ח ,״זא דןאזן ׳)ו/יז ויאר^ ־)רורי-דוױץ/ז<<׳*ןר< ר1<ו< ־1כריזר><ז ••*?7 ן) *•^-הוחוז/׳ק %) הרוי/ *1 בס1' ה1>!|1החו1 ז/ס׳ר//- ה/0?,א?י /ססו־ ק^יסז |^ן *) כ<וי׳וז*ק ו3ז< ה־אד?. )* *^ק ו/א י8?0 הדק ה1וץין *< <* הױק וינון <ז*? א< מ־י<' י?יא 0וי׳ו<*/איז/י/ו ה^דוהיז־ 1־ץיו)|/וסרור[ ־^ו׳וק ר?*'£, ייק ױװיז/^ יכיזיז זז/קח 10) ♦£1$ ג־נאזד. ניסן תעזג^19-נ־־םן תע\ו^ן : ■4 **■■9> ״-יא^ ־&ומיטיו א פאטא־מאנמאזש פץ װארשעװער אװפשמאנה דער גאנצער געמא איז א'ינגעה״לט אץ םײער פלאמעו♦ די ״אפציע״ אױ װארשעװער כעטא האט מען ז*י געמזזט אױםבאתאלמן אױך שענק אין •קאסטנם, אין בא־עלטענישן און איבעררעקן זײ מיט פאיש ירענע םחירות איער מיט מאנטלען. וױ נאיװ מיר זײנען דאמאלם געװען, װען מ*ר האבן געגלויבט, אז די דײטשן װעלן אויף דעם זיך נ־שט כאפן♦ אין דעם פאל איז מען אבעי .געװען געגליכץ צו דעם דעיטױנקענעם, ײאם כאפט זיך אן אין א שטרוי - אפשר װעט עי זיך פארט ראטעװען, לאגיק דעצידירמ נישט אין אזעלכע מאמענטן. כרי צו זײן גרײט און צו באװײזן אין דער גע־ העריקער צײט אויםצובאהאלטן די קינדעי װי אײך אלײן נישט לאזן זיך כאפן בײם פוםט און פאםטע־ װען, האט מען געהאט אויםגעשטעלט א ״װאך און ״אױםשפירער״, * װאם האבן, וױ נאר עם האבן זיך באװיזן דיימשן, תיכף מוריע געװען װעגן דעי דראענײיקער געפאר, אזיי, אז מען האט באװיזן אלץ צוצוגרײטן. װי נאר מיר האבן דערהעיט דאם שרעקפולע ״זײ גײען״, האבן מיר זיך אװעקגעשטעלט װער צג די מאשינען, דיער צו רי מכשירים און געמאכט 1דעם אנשטעל אז מיר ארבעטן, צװישן אלע ארבע־ טער פון אונדזער ״שאפ״ ױיגען געװען סך־הכל5־ס קװאליפיצירטע פאכלײט, די איבעריקע - כלומי־■ שטע פאכלײט. װעלכע מען האט נאר געװיזן װאם װי נאר די ״ארבעט״ מיטן ארויםפירן נישטבא־ שעפטיקטע, זקנים, קראנקע און קינדער איז דורך די דײטשן אפיציעל פארענד־קט געװארן, האבן זיי זיך גענומען ארויםצופירן װײטערדיקע גרופעם, שוין צװישן רי באשעפטיקטע, אבער - לויט זײער אײנ־ זען - ״װײניק פראדוצירבארע״. אויב צו יענער צײט זײנען נאך איבערגעבליבען אביםל זקנים און קינדער, איז עם נאר אדאנק דעם, װאם מען האט זײ גוט אויםבאהאלטן פאר די אויגן פון די דײטשע תלינים, פון טאג צו טאג איז דאם אבער געװארן אלץ שװערער און טאג טעגלעך זײנען צוגעקומען אלץ נײע און נײע קרבנות, איז דאך נישט קײן װונדעד, אז אלע האבן זיך באמיט צג ז*ין ״נוצלעכע״ און ״פרא־וצירבארע׳/ כדי צו פאילעננערן זײער ״לעבנם־־רעכט״♦ עלף־ און צװעלף־יאריקע מיידעלעך האט מען אנגעטאן לאנגע קלײרער, כרי זײ זאלן אויםזען עלטער, ערנםטער; עלטערע מענטשן האבן זיך געפארבט די האר אויף שװארץ אדער בלאני״, זײ זאלן אויםזען ױנגער, אבער די דײטשן מיט זײערע געטרײע משיתים זײנען װאם א טאג אלץ קליגער געװארן און זיך געכאפט אויף די דאזיקע המצאות, אין אונחעי ״שאפ״ האבן זיך געפונען א צענ־ דליק קינרער פון 2 ביז 9 יאך װעלכע מען האט לײרער נישט געקאנט צוגעבן קײן עלמערן אויםזען. ״זײ גײען״♦ - מיט די װערטער איז ארײנגעלאפן צו אונ ז אונחער ״אויםשפירער׳/ ײעמענם אויפגא־ בע סאיז געװען אכטוננ צו געבן צו זײ קומען אן. ״זײ״ - דאם זײנען די ם.ם,־לײט פון דעי באר*מ־ טער רײנחארדטם פארניכטונגם־קאמאנרע, װאם האט זײט א חורש צ*יט דורכגעפירט די ליקװירירוננם־ אקציע אינם װארשעװער געטא, - דאם איז געװען דעם 22־טן אויגוםט 1942, ד. ה. פונקט^ז חודש נאכן אנהויב פון דער ערשטער אקציע אין װארשע, דעם 22־טן ױלי האבן די דײ־ טשן אנגעהויבן ארויםצופירן פונם װארשעװער געטא די נישט באשעפטיקטע און ״אומנוצלעכע״ ײדך זקנים, קראנקע און ק־ניער - דאם איז געװעןפאר די דײטשן אן ״אומנוצלעכער״ עלעמענט, ײאם האט נישט געהאט קיץ רעכט צו וװינען אין װארשע. בעת דער ערשט<ד ליקװױאציע־אקציע פונם װאשעװער געטא, האט מען נאך נישט געװוםט אז די ײרן זײנען באשטימט אויף טויט, - הגם פון מויל צו מויל האט מען%שוין איבערגעגעבן, אז די ארױםגעפירטע ײרן גײען אויף ״שמעלץ״, אויף ״זײף״, אײף ״גאז״, - אבער א געזונט דענקנדי־ קער מוח האט באין_אײפן נישט געקאנטטופם זײן, אז די, װאס טראנן דעם נאמען ״מענטש״ זאלן פעיק זײן אומצוברענגן מענטשן אויף אזא אכזרױתידיקן אופן. 10 /