Undzer Worṭ · 1947-11-21 · 45/83 (21.11.1947) · p. Seite 2

/ ■ \ פרייטיק, 21 נאוועמבער 1947 העברי זואלאס אין איי אויף א קבלת־פבים אין זשורנאליסטן פאריין' אין ירודים, אייגגעארדגט לכבוד העברי וואלאם, גע־ וועזעגער וויצע ־־ פרעזידעגט פון די פאראייניקטע שטאטן, האט דער חשובער גאסט אין משר פון זיין רעדע בעווארגט, אז "עם וועט נישט זיין קיין שאום אין דער וועלט, כא זמן עם וועט גישט הערשן היין שאום אין א״י". הענרי וואאאם האט אוגטערגעשטראבן, אז לויט זיין מיינונג איז שאום דער באזים פאר ווירטשאפט־ אעכן אויפשטייג און ווויאשטאגד אין דער וועאט. "איך האב מיט גרויס פרייר זיר דערוווסט וועגן די יידישע' באמיונגען צו אעבן בשאום מיט אלאבער" —האט העברי וואלאם געזאבט "און איך קאנסטאב־ טיר מיט דער פואער באפרידיקונג, אז ס׳זיינען דא אראבער, וואס וויאן באר שאום. אן א־מתער שאום קען אבער נישט הערשן אין דער וועאט, אויב נישט אלע האבן א צוטריט צו אאע גויטיקע פראדוקטן פון מענטשלעכן געברויר". מיט, גרוים אבערקעבובב האט העברי וואאאס גע־ רעדט וועבן די אויפטוען פון הדסה. "דער הרסה־ שפיטאא״ — האט ער בעזאגט — "איז דער בעם- טער שפיטאל, וואס איר האב ווען עם איז בעזען". ער האט אובטערבעשטראכן, אז אין די הדסה־אב־ שטאלטן ווערט באדיבט די גאבצע באפעאקערובב אן אובטערשייד פון רעאיגיע אדער ראסע. אויפן קבלת פנים אין העברעאישן אוביווערזיטעט האט העברי וואאאס אויף א פראבע וועבן אבטיסע־ מיטיזם ארויסבעזאבט זיין מייבובב, אז ראםן־שבאה וואקסט אין אאע אעבדער פון דער וועלט, אייב- שליסבדיק די פאראייגיקטע שטאטן. אייבע פון די הויפט־סיבות איז די עקאבאמישע דעפרעסיע, פון וועאבער ס׳וועלן ליידן אאע באציאבאאע מינדערהייטן, אבער מער ווי אאע וועאן איידן די יידן. באר א 4 טאגיקן וויזיט אין עמק פון באיא האט העברי וואלאכלזונטיק, רעם 26־טן פ. ח., באזוכט רעם חיפער טעכבישן זאיבסטיטוט. ער האט שעהן אאבב פארבראכט אין קאאסן און לאבאראטאריעם. באכדעם האט ער וויזיטירט די איבדוסטריעאע אוב- טערנעמובבען אין מפרץ חיפה און שפעטער — ראם קינדער־דארף פון מאיר שפיה, ווו מ/גן האט פאר אים אייבבעארדנט א ווארעמען קבאת פבים. עטאעכע טעב האט העברי וואאאס פארבראכט אין בבב און האט געארבעט צוזאמען מיט די חאוצים אויף די פעאדער פון אפיקים און כפר באעדי. ער האט אויר באזוכט רבניה, יסוד המעאה, בהריה און נהלל. אין א בעשפרער מיט די חאוצים האט ער אויסבעדריקט זיין באוווגרערונג פאר דער מארער- ^גער עופות־צוכט. ■ באר א 10 ^טאביקן באזור האט העברי וואאאס פארלאזן א״י רעם 30-טן פ. ח. אין זיין נעזעבענונבם- רעדע^האט ער אבבעוויזן אויף די גרויסע אבטוויק- לונגם־מעגלעכקייטןפון בגב און חואה. אאיין א פאר- מער און געוועזעגער אגריקולטור־מיניסטער, האט ער פאכמעניש באהאגדאט ראם פראבאעם. ער האט אבבעוויזן, אז,רעד בארן פון בגב, הגם אויסבעטריקבט אין רי אויבערשטע שיכטן, האאט אין זיר געבוג ווא- סער און קען פארוואבדאט ווערן אין א רייכן און פרוכטבארן בארן. א דריטא פון רעם באדן־שטח אין נגב — האט וואאאס געזאגט — קען באוואסערט ווערן מיט דער היאף פון אוגטערערדישע קוואאן; איין דריטא דורך אויסבוצן טייבן; און איין דריטא — דורך פארשיידענע אבדערע איריגאציע־מעטאדן. ער האט געראטן אויסצונוצן א טייא פון באדן פאר ווינטער־ווייץ, וואס קען וואקסן אן באוואסערוגג און פאר גארטן־גרינס און באנאנעם, וואס דארפן האבן זומער־צייט א קאענערן קוואנטום וואסער. ער האט אבער געווארגט, אז די ערשטע 2 אדער 3 יאר וועאן די קאאאגי״סטן האבן שווערע אנטוישוגגען, באר אין די שפעטערדיקע יארן, ווען די ערד וועט זיין צו- גענרייט, וועאן די קאאאגיסטן ״מיט נעז8גב שב״רן". נישט מיט קי׳ן,קאעבערן ענטוזיאזם האט העברי וואאאס גערעדט וועגן רעם חולה־געביט, ווו עם קע- געז זיר באזעצן ווייניקסטנס 10.000 מעגטשן. ער האט אגגעוויזן, אז די דאזיקע נעגגט, מיט איר קא- אירפואן און רייכן פייבל־לעבן, וועט וועד ן א צוציוגנ פאר טוריסטן. I * 9 — העברי וואלאס האטבאזובט רעם זיוו־אינסטי־ טוט און רעם ווייצמאן־אינסטיטוט אין רחובות. אויף דער אויפבאמע האט ער זיר אויסגעדריקט, אז א דאגק רעם וויסנשאפטלעכן צעשטייער פון ד״ר וו״צ- מאן זייגען געראטעוועט געווארן טויזבטער אמערי- קאבער יונגעלייט בעת דער לעצטער וועלט־מלחמה. 1 די עקזעקוטיווע פון דער הסתדרות האט געמאכט א פייערלעכע אויפבאמע פאר העברי וואלאס. עם האבן גערעדט די ה״ה נעמיראווסקי, בן־אהרן און אורן. אין זיין עגטפער־רעדע האט ה, וואלאס אוים- געדריקט זיין התפעלות פון דער טעטיקייט פון רער הסתדרות. פארבאכט האט זיר ה' וואלאס באגעגבט מיט רעם אראבישן בירגערמייסטער פון יפו, ד״ר הייכל. ה׳ וואלאס האט אפגעלייקנט די ידיעה, אז ער זאא זיך האבן באגענבט מיט בעוויבען. גענעראל סבזאטס דריקט אוים זיין ווונפזש, אז אן א״י,קיבוץ זאל טראגן זיין נאבזען באזוכגדיק רעם רמת יוחבן, וואם מארים קעגט־ רידזש, מיטגאיד פון דרום־אפריקאבישן פארלאמ?גנט, מיטגעטייאט, אז פעאדמארשאא סמאטם האט אויס־ געדריקט זיין ווובטש, אז רער קיבוץ זאא טראגן רעם נאמען "קיבוץ סמאטס׳/ כרי אזוי אתם בואטער אויסצודריקן זיין פארביגדונג מיט ירעם אויפבוי־ווערק אי; א״י. ז״־2 י_אוברזער ווארט \ אונרזער מלוכה דארף זיין א מוסטער פאר רער גאנצער וועלט — זאגט ר״ר חיים ווייצמאן תמענישער פרעמיער פאר צעטיילן א״י רער רומעגישער פרעמיער, ר״ר פעטרע גראזא, האט אפגעגעבן אן אפיציעאע דערקאערובב, אז ער שטיצט אוגטער רעם מערהייטס־פאאן פון אובא. "ווען רומעביע זאא האבן אירע פארטרעטער אין אובא, וואאט זי געווען אויף רער זייט פון די, וואם שטיצן אוגטער די פאאיטיק פון אומאפהעבביקייט פאר א״י — האט דערפרעמיערגעזאגט. "א יידישע מאובר. וועט הויבן רעם פרעסטיזש פון יידישן פאאק אין רער וועאט. יידן וועאן זיר פיאן ווי פרייע ביר- בער פון די אעבדער, ווו זיי אעבן און וועאן קעגען שטעבדיק אויסגוצן זייער רעכט צו באזעצן זיר אין א״י, אין ז יי ער אייגעגער פרייער מאובה". רער פרעמיער האט אוגטערגעשטראכן, אז רער ציוגיזם איז אין זיין תור א מעבטשאעכע און יושר- ריקע אידעע, וועאכע די רומעבישע רעבירובג וועט ווא־ רעם אוגטערשטיצן. "איר בין זיכער, אז ווען נישט די אימפעריאלים־ טישע אינטריגעס, וואלטן די יידן נערן מסכים גע־ ווען אויף א בי־נאציאנאלע מאובר., אבער אין די איצ- טיקע באדיגגונגען איז נישטא קיין בעסערער אוים־ וועב ווי די צעטייאונג פון א״י אויף 2 באזונדערע מאובות" -ד האט רער פרעמיער פארענדיקט. רער אינסטיטוט וועט זיין איינער פון די מא- דערנסטע און פארפואקאמסטע אין רער וועאט און וועט אפקאסטן אדום דריי מיאיאן דאאאר. איינער פון די וויכטיקסטע פארשוגגס־צווייגן וועט זיין אויפן בעביט פון פלאסטישע אינדוסטריען. ווי באקאנט, האט ר״ר ווייצמאן אנטדעקט א נייעם פאאסטישן רוי־שטאף, וועאכן מען קען ארויסציען פון א נע- וויסער פאאגצונג, וואם וואקסט אין א״י. אין ארץ ישראא רעט אויפגעשטעאט ווערן א פא- בריק פון פאאסטישע אויסארבעטונגען. די גויטיקע 'מאשיגען פאר רער פאבריק ווארטן שוין זעקס מא־ גאטן אין ניו־יארק, ווייא די ארץ ישראאדיקע רע- גירונב פארהאלט די אימפארט־דערלויבעניש. הערי אעווין איז אאיין א פאבריקאנט פון פלאם- טישע אויסארבעטונגען. ער האט געשענקט פאר רעם ווייצמאן־אינסטיטוט 100 טויזנט ראאאד .איצט מאכט ער אין ארץ ישראא פארבערייטונגען דארט אויפצובויען א פאבריק פון פאאסטישע אויסארבע־ טונגען, וואם וועט אפקאסטן H00 טויזנט דאאאר. אויפן שטח פון איבסטיטוט וועאן אויפגעשטעאט /ערן 40 וווינונגען פאר 40 וויסנשאפטסלייט, וועאכע זייגען אננעשטעאט בעווארן אין אויסאאבד און וועלן קומען קיין רחובות אה^עטן פארן אינסטיטוט. א שיינע מתנה פון הארווארד־אוניווערזיטעט רער הארווארד־אוניווערזיטעט אין באסטאן האט נישט אאנג צוריק געמאכט א וויבטיקע אנטדעקובג, וואס קען האבן א גרויסע באדייטוגג פאר ארץ ישראא און הויפטזעכלער פארן נגב. די אבטדעקונג מאכט מעגאער ודייר צו מאכן ברונעם-וואםער און צו פאר- וואגדאען נישט פארוועבדבאר אפגרוגט־וואסער צו טריגקבאר־וואסער-, מיט וועאכער מען וועט אויר קע- געז באוואסערן פעאדער. רער דערמאגטער אוגיווערזיטעטהאטדי וויכטיקע אבטדעקובג געשטעאט צו רער דיספאזיציע פון רעם ווייצמאן - אינסטיטוט אין רחובות. אין די נאענטע מאנאטן וו עט מען מאכן פראקטישע פראבן פון רער דאזיקער אבטדעקונב מיט 1600 גאאאן וואסער. אויב די פראבן וועאן געאיבגען, וועט אין רחובות אויפגע־ שטעאט ווערן אן איגסטיטוט ווייר צו מאכן וואסער, וואס וועט באשטימען די פארעם, אויט וועאכער די אבטדעקונג וו עט פארוועבדעט ווערן פארן פראקטישן געברויר. מיט אובא, האט ר״ר ווייצמאן אונטערגעשטראכן, אז "ראם "הישע פאלק האט פאררינט א סר מער, ווי די פעלקער פון רער וועלט זיינען איצט גרייט א ים צו געבן. נאט האט אונדז צוגעזאגט א״י און ער האט זיין הבטחה געהאלטן, הנם מיד מוזן ברעב- געז א גרויסן קרבן אין רער איצטיקער שווערער שעה". רופנדיק צו פארזיכערן רעם פינאנציעלן באזים פון רער נייער מלוכה, האט ר״ר ווייצמאן אבגעוויזן, אז שוין אין רעם גאענטסטן יאר וועט מעלמוזן נע- פינען פינאבצן פאר די הוגדערט טויזגט יידן, וו אם סיר מוזן אריינברענגען און איינארדנען אין א״י. מיר וועלן זיר נויטיקן אין משר פון נוטע עטלעכע יאר אין א כסדריקן צופלום פור גרויסע סומעם געלט, מחטת א מיליאן מיט א פערטל אייראפעאישע יידן און יידן פון אריענטאלע לענדער מוזן אריבערגע־ פירט ווערן קיין א״י. אויף א פרעסע־קאבפערענץ אין ירושלים האט הע- רי לעווין, רער קאסירער פון אמעריקאנער קאמיטעט פארן ווייצמאן־אינסטיטוט, דערקלערט, אז רער בנין און אלע לאבאראטאריעס פון רעם זייער וויכטיקן אינסטיטוט וועלן געעפגט ווערן אבהויב אפריל 1948, אין רחובות. צו רער דערעפענונג פון דעם אינסטי־ טוט וועלן קומען אדום 300 וויסבשאפטסלייט פון די פאראייגיקטע שטאטן. א רייע ביי ע פראיעקטן פאר רער אבטוויקלונב פון תל־אביב ווערט איצט בעפלאנט אזן צוגעגרייט אין ארץ ישראל מצד פארשיידענע פערזאגען און געזעל־ שאפטן: אן אמעריקאנער יי ר גייט איצט אויפבויען אין תל־אביב א גרוים הויז, וואס וועט אנטהאלטן 192 ווויגובגען מיט 440 צימערן. ראם הויז וועט בא- שטיין פון פיר הייזער־בלאקן צו 4 שטאק. דארט וועלן אויר זיין: א קינא, ספארט־פלעצער, א חייל- אבשטאלט, א באד, קראמען, זאלן פאר פארלעזונגען און אנדערע לאקאלן. ראם ריזיקע הויז וועט א2- קאסטן א דריי מיליאן דאלאר. באר א פלאן איז פאראן צו עפענען א פארוויי־ לונגס־פארק מיט א צירק ביים ברעב פון טייר ירקון אין תל־אביב. אין פארק זאלן זיין דריי טויזגט זיץ־ פלעצער. מען אונטערהאבדלט סיט יידישע ספעציא־ ליסטן פון לאנדאן, וואם זאלן איבערגעמען די ל"- טובג פון רער נייער אונטערגעמונג, וואס דארף קאסטן א 400 טויזנט ראלאד. א באפרייטער זעלנער האט א פלאן צו שאפן ביי יעדן קינא און טעאטער אן אגטשטאלט, ווו מען זאל אכטובג נעבן אויף קיגדער^וועז די עלטערן בעפינען זיר אין טעאטער. נאר א פלאן איז פאראן אויפצועפענען א וויגטער־ באפיי ן צו באדן זיר. אין רעם זאל ארייבגעלייגט ווערן ארוס 800 טויזבט דאלאר. אויף רער פייערלעכער דערעפעבונגס־סעםיע פון רער יערלעכער קאנפערענץ פון "הדסה", אין אט- לאנטיק זאל, האט ר״ר חיים ווייצמאן אין פארלויף פון זיין באבריסוגגם־רעדע געזאבט, אז "די גרינדונב פון א יידישער מלוכה איז אייגע פון די גרעסטע געשעעגישן אין רער געשיכטע". "מיד מוזן בעמעז אויף זיר א חוב אויסצופורעמען אזא פאליטישע סטרוקטור, וואס זאל זיין אן אמת- ער אויסדרוק פון גוטן ווילן,/דיסציפלין און פראגרעס״ — האט ר״ר חיים ווייצמאן בעזאגט. "די גאנצע וועלט קוקט אויף אונדז, ארז איר האף, אז מיר וועלן בארעכטיקן די דערווארטוגגען פון רער וועלט". ר״ר ווייצמאן האט אונטערגעשטראכן די נויטוועב־ דיקייט פון רעם העבסטן טעכנישן פראגרעם אין רער יידישער מלוכה. "מיד מוזן האבן די בעסטע קא- מוגיקאציע־מיטלען, מיר מוזן אנטוויקלען די נ'ייעם* טע פארמען פון לאנדווירטשאפט, סיר מוזן רער- גרייכן״די העכסטע מדרגה פון קולטור און בילדונג. מיר מוזן לערנען א סד פון אמעריקע, און רער אמע- ריקאנער לעבבס־שטייגער מוז זיין א מוסטער פאר אוגדז. א״י איז אלעמאל בעווען א רעזענאגם־באדן פאר רער מענטשהייט: אלץ, וואס האט דארטן פא- םירט, האט באקומען א ריזיקן אויסמעסט. אונדזער מלוכה דארף זיין א מוסטער פאר רער גאנצער וועלט". "מיר האבן אפן נערעדט וועגן פרייגטשאפט מיט די אראבער" — האט ר״ר ווייצמאן געזאגט. "איצ- טער וועט די יידישע מלוכה ראם קאבקרעטיזירן". אנשטעלנדיק אויף רעם איצטיקן מצב אין שייכות אין תל־אביב קומט איצט פאר אן אויסשטעלונג פון ארץ ישראלדיקע פירות, וועלבע ווערט זייער שטארק באזוכט. אין צוזאמעגהאבב מיט רער אויסשטעלוגג איז פארגעקומען א פרעסע ־ קאנפערעגץ, ביי וועלכער ס׳זייגען מיטבעטיילט געווארן ז" ער אינטערעסאנטע פאקטן. רער יידישער אנטייל אין פרוכטן־צוכט איז דערווייל א קלייגער — נישט רעכענעגדיק ציטרוס פלאנטאציעם — און איז קאבצענטרירט ארום בא- שטימטע צווייגן. אין לאבד וואקסן פרוכט־בוימער אויף א שטח פון א מיליאן דוגאם, און ציטרוס־בוי־ מער — 265 טויזגט ד באם. די ווערט פון די פירות, וואס וואקסן אין לאבד — אויסער ציטרוס־פרובט — א ז 22 מיליאן דאלאר. דערפון באטרעפט רער יידישער אבטייל 5 מיליאן מיט 200 טויזנט דאלאר. די יידישע ווירטשאפטן פראדוצירן א העלפט פון די ציטרוס־פרוכטן, און אין זייער רשות געפיגט זיר אויר: א העלפטשטח פון באנאנען־בוימער, אדריטל פון' די פלוימען־בוימער, א יבער א דריטל פון די בארבעס-בוימער, און א דריטל פון די עפל־בוימער. דאקעגן, איז זייער גידעריק רער פראצענט יידישע פלאנצוגגען פון מאבדלען, פייגן, איילבירטן, טייט־ 'לען און מילגרוימען. אין פאריקן יאר, 1946, זיינען אריינגעבראכטי גע־ ווארן פון אויסלאנד רויע פרוכטן אויף א סומע פון 3"מיליאן מיט 200 טויזנט דאלאר. ראם באווייזט, אז עם איז באר דא פלאץ אין לאבד פאר דער אגט־ וו י קל ו בב פון פרוכטן. צוזאמען מיט געטריקבטע פרוכטן האט רער אימפארט באטראפן 6 מיליאן מיט 800 טויזנט דאלאר. , פ בערנשטיין וועגן רער א״ידיקער וויר^שאפט אויסגעוואקסן די עלעקטרישע פראדוקציע אין א“ די אבטוויקלובג פונם ווייצמאן־אינסטיטוט אין רהובזת א מיליאן רונאם באפלאנצט מיט פחכט-כוימער נייע פלענער פאר דער אנטוויקלוע פון תל,אביב פון די טוריסטן. ראם רוב זומער־געסט אין די בערב פון לבנון זייגען יידן פון ארץ ישראל. רער לעצטער זומער־סעזאן אין לבנון האט זיר פארענדיקט מיט א מוראדיקן דורכפאל, וואם האט פאראורזאכט גרויסע מאטעריעלע היזקות. די הויפט־ אורזאר פאר רעם דאזיקן קריזיס איז רער יידישער קעגן־־בויקאט, אלם ענטפער אויף רעם פראקלאמירטן אראבישן בויקאט. ראם יאר זייבען די ארץ ישראל- ריקע יידן נישט געפארן אויף דאטשע אין לבנון. און פון אן אבדער אראביש לאבר, פון עגיפטן. טראץ רעם עקזיסטירנדן אראבישן בויקאט האט עגיפטן ראך געקויפט אין ארץ ישראל, נאר אין רעם איין מאבאט יאנואר אליין פון רעם יאר, פאר איבער א מיליאן דאלאר. די סו.מע איז א בארייטנרע פאר עגיפטן. און גישט די סומע וואס עגיפטן האט אוים- געגעבן אין ארץ ישראל האט א ווערט, באר רער פאקט, אז עגיפטן מוז אנקומען צו די אויסארבע־ טובגען פון ישוב. 25 יאר בית אלפא —אין קיבוץ בית־אלפא איז פארגעקומען א פייע־ דובב צוליב רער 25־יאריקער עקזיסטענץ פון קיבוץ. עם האבן גערעדט: ה׳ יצחק גרינבוים אין באמען פון רער יידישער אבעגץ, ש. לביא, מ. יערי און אנדערע. אויף רער יערלעכער אלגעמיינער פארזאמלונג פון רוטענבערגם עלעקטריציטעטם־געזעלשאפט אין לאב- ראן, האט רער פארזיצער לארד סעמועל, דערקלערט, אז אין 1946 האט זיר די עלעקטריע־פראדוקציע פון רער געזעלשאפט פארגרעסערט מיט זיבעצן פרא- צענט אבטקעגן רעם יאר 1945. עם זייגען באשטעלט געווארן צוו" נייע טורבינעם: אייגע פון 12 טויזבט קילאוואט פאר חיפה, און איי- נע פון 30 טויזנט קילאוואט פאר תל־אביב. אין די לעצטע צען יאר האט די נעזעלשאפט אויסנעגעבן העכער צוויי מיליאן פונט אויף איגוועס־ טיציעם. די הכנסות האבן אין פארגאבגענעם יאר באטראפן 2.127.451 "פונט אנטקעבן 1 מיליאן 285.630 פונט אין פאריקן יאר. ריינער ריווח איז געווען 759 טויזנט פונט, אנטקעגן 751 טויזנט אין 1945. עם איז באשלאסן בעווארן צו פארגרעסערן די דיווידעגרע אויף געוויינלעכע אקציעס פון 6 אויף 7 פראצעגט. רי ווירקינג פון אראבישן בויקאט צו די נאציאנאלע "רייכטימער" פון לבנון, די שכבותדיקע צל ארץ ישראל אראבישע רעפובליק, געהער; אויר אירע בערב. אין די בער: זייבען אוים־ געבויט זומער־וווינונגען, ווו ז עם קומען וווינען אין די זומעתמאנאטן אויסלענדישע טוריסטן. א גרוי־ סער טייל פון דער דארטיקער באפעלקעדובב לעבט אויפן 5־טן כינוס פון די ציוניסטן אין א״י האט ה׳ ם. בערנשטיין, דער אגפירער פון דער אפטיילונג פאר האנדל און אינרוסטריע ביי רער יירישער אבעבץ, רעפערירט וועבן דער יידישער ווירטשאפט אין דער איבערגאגגסצייט. די אנענץ באמיט זיר צו געפיגען — האט דער רעדבער דערקלערט — וו עב ן פאר אינערלעכער פארשטענדיקונג, וועלכע זאלן קע- גען, כאטש טיילווייז, מתקן זיין די חסרונות פון רער עקאנאמישער פאליטיק, וו אם עם פירט די דע- גירונג. די ווירטשאפטלעכע קרייזן פוגם לאבד האבן באיויזן זייער א גרויסע מאס פון מיטארבעט. מיד האבן באשאפן אפאראטן, וואם גיבן אונדז די מעב- לעבקייט צו שליסן אפמאכן וועגן סחורות־אויסטויש מיט לעגדער, וועלבע האבן גישט קיין אפיציעלע קראפט, פובדעסטוועבן פובקציאבירן זיי באבץ לייטיש. ביז איצט זייגען דערברייכט בעווארן אזעלכע 2 אפ- מאכן און עטלעכע נייע אפמאכן געפינען זיר אין עטאפ פון פארהאבדלונגען. אין בויטיקע פאלן קומען מיר צו א הסבם ביי געוויסע באדיגגונגען וועגן אי- בערפיח יידיש פארמעבן פון גלות ק יי ן ארץ־ישראל. די טעג איז אזא הסכם דערגרייכט געווארן מיט דער בולגארישער רעבירונג. די יידישע אגענץ דיערמוטיקט די אינדוסטריע דורך גרעסעדע קרעדיטן און זי שטעלט צו דער דיםבא!יציע פון אימפארט גרויסע סומען פון דאלארן.