Undzer Worṭ · 1947-11-07 · 43/81 (7.11.1947) · p. Seite 6

פר״טיק, 7, נאוועמבער 1947 אונרזער ווארט \ זייט 6 \ \ ׳ פיש סאזשעקקעס אויפן ברעג פון ירד! וויזן א ביישפיל פאר די אנדערע יידישע קא־ לאניעם אין לאנד מיט זייערע פארבעסערטע מעטאדן פון באוואסערונג. די לאנדווירט־ שאפט אין'עמק הירדן איז הויפטזעכלעך אן אינטענסיווע. אין אלגעמיין האט דער עמק הירדן גרוי־ סע אויסזיכטן אין דער צוקונפט. ם*איז א רייך שטיק לאנד, וואם האט ניט בלויז גרויסע אגרארע מעגלעכקייטן/אר אויך וויכטיק פארן געזונטהייטם־וועזן פון לאנד. דער כנרת איז ביי היינטיקם טאג איינער פון די רייכסטע פיש־ רעזערוווארן, וואם קען שפייזן טויזנטער מש¬ פחות אין לאנד. גרויסע איינקונפטן קענען געבן די חמי טבריה ווי אויך אגרערע הייל־ אנטשטאקטן ביי די ברעגעם פון כנרת. ביי גענוגנדער איניציאטיוו אין שטארקן פארמעסט קען דער געביט ווערן איינער פון די הויפט־זיילן אץ דער ווירטשאפט פון לאנד. א קינדער־היים אין תג׳ ח KW »1 _ mm י■ f//■ Jwma > »> » M W וסר הו. I 1of'״״1 שערר,yO ץ;ד ייסא כפר חבור1£ ג*4 . oj דברת - M כ ה **ימסב-חדה ר<0עזםו ^ןי״־י־ נ •בואר כפר וחן רסר,••!/ 4 0*״//•אפיו בפר ק• עי \ iroruno ₪Q^ ע«כ׳ <- 1־"’.יי I •״*־־ " ארגון גדובזב JS #0*ר סווסר .<י•^ זאלצן. עם באזיצט גרויסע אוצרות זאלצן פון פארשיידענע מינים. אין 1930 איז דא גע־ גרינדעט געווארן די פאטאש־נעזעלשאפט, \ואם ה^ט אנגעהויבן עקספלאאטירן די דא־ זיקע אוצרות אויפן יסיר פון א רעגירונגם־ קאנצעסיע. די פראדוקציע דערגרייכט שוין צענער טויזנטער מאן א יאר, הויפטזעכלעך פאטאש, וואם נוצט זאלם כעמישע באמיסטי־ קונג און בראם צו מעדיקאמענטן. אין טבריה, דער גרעסטער שטאט פונם עמק־טאל, זיינען פאראן די הייסע קוואלן, וואם אנטהאלטן שוועבל און פארשיידענע זאלצן. טויזנטער קראנקע קומען אחין זיך היילן. די לאנגע דיי פון יידישע קאלאניעם אין עמק הירדן הויבט זיך אן אין גינוסר, אין צפון פון ים־כגרת, ענדיקט זיך אין טירת צבי, צו דרום פון בית שאן. די דאזיקע קייט יידישע קאלאניעם איז געשאפן געווארן א רינג נאך א רינג; כנרת אין 1908, דגניה אין 1909. און נאכדעם ווי דער ק.ק.ל. האט איע־ געקויפט לאנד אדום צמח זיינען אין מיטן פון די אראבישע אומרוען, אין די יארן 1936־1939 אויפגעשטעלט געווארן דא א גאנצע דיי יידישע קאלאניעם מיט ליכט־טורעמם, פון וואנען די גייע ישובים זיינען באוואכט יגע־ ווארן. עמק הירדן איז אויף אזא אופן געווארן איינער פון די הויפט־צענטרען פון דער יידי־ שער לאנדווירטשאפט אין א״י. דער לאגד־ באזיץ פון ק.ק.ל. אין דער געגנט באטרעפט 84.000 דונאם. 27 יידישע קאלאניעם געפינען זיך דא, פון זיי זיינען 15 אויפגעבויט נע־ ווארן *אין צענטראלן עמק הירדן און 12 אין עמק פון בית שאן. אין די אלע - .קאלאניעם וווינען בערך 9.000 נפשות. די קאלאניעם אין עמק הירדן האבן מך - 3000 מעטער די הויך. ביזן האלבן זומער איז דער בארג באדעקט טיט שניי. . י ' דער ים־חולה איז אן אזערע. זיין לענג ווי אויך די ברייט איז 5 קט. ווינטער גייט ער ארוים פון די ברעגעם און פארגיסט א גרעסערן שטח. דאם א ז דער גרעסטער זוט־ פיקער שטח אין לאנד. ער‘ באטרעפט בערך ,50.000 דונאם. דער גרעסטער טייל פון אים איז דערווארבן געווארן דורך יידן און וועט אויסגעטריקנט ווערן. אויך דער ים־כנרת איז אן אזערע, 200 מעמער אונטערן פלאך פונם מיטללענדישן ים. 20 קט. די לענג, ביז 10 קט. די ברייט און ביז 50 מעטער די טיף. זיין וואסער איז זים און ךייך אין פיש. דער כנרת, וואם איז אייג־ געפאסט ווי א בלויע פערל צווישן די גרינע נליל־בערג מאכט די סביבה פאר איינער פון די שענסטע ערטער אין לאנד. די געגנט פון בגדת איז א פרוכטבארע און ליפערט ירקות פאר אלע מארקן. דער עמק גינוסר. צו צפון־ מערב פונם ים־כנרת איז נאך פון די אלטע צייטן בארימט מיט זייןנוטער פרוכטבארקייט. דארט ווו דער ירמוק פאלט אדיין אין ירדן געפינט זיך די עלעקטרא־סטאנציע פון דער א״י־דיקער עלעקטרא־געזעלשאפט, וואם פנחם רוטענבערג האט געגרינדעט. דארט זייגען- געשאפן געווארן שלויזן און א וואסער־פאל, וואם באוועגט די סטאנציע. פון דארט ווערט געליפערט עלעקטרישער שטראם כמעט פאר גאנץ א״י. דער ים־המלח איז דיגרעסטע אזערע אין א״י. 80 קט. די לענג און ביז 15 קט. די ברייט. זיין צפון־טייל איז זייער טיף־ביז 400 מעטער און דער דרום־טייל, ווו עם האבן אמאל געזאלט שטיין די שטעט סדום ועטורה. איז פלאך. דאם וואסער פון ים־המלח איז זייער גע־ אין עמק בית־שאן *נוה איצן *מסילות 1939 *שדה אליהו 1941 *אבוקה 1942 *חרמונים 1946 *קין הנצי״ב 1936 *ניר דוד 1937 *שדה נחום *בית יוסף *טירת צבי •מעון 1938 *כפר רופין אין עמק הירדן 1928 נהרים נתל• אור) 1932 *אפיקים 1933 אשרות יעקב 1937 גגוסר *מסדה *שער הנולן *עין גב 1939 *גשר t , 1902 מנחמיה 1908 *בנרת (קבוץ) 1909 כנרת (מושבה) *דגניה א• 1910 מגדל 1920 *דגניה ב• 1927 *בית זרע (בפר נתן) די קאלאגי$ חולתה ביים ים חולה WWW WWW . .. jy 8■״-״■.״«»״״ um jo»-*?:: דער ירדן־טאל ציט זיך פון סיריע און צפון דורך גאגץ א״י ביז צום אקאבא־אויסגום. ער ליגט נידעריקער פונם ים־שפיגל. דאם טיפסטע ארט איז ביים ברעג פונם ים המלח: 400r מעטער אונטערן ים־שפיגל. דאם איז דאם נידעריקסטע ארט אין דער גאנצער וועלט. דער ירדן־טאל האט דעם ווארעמסטן קלימאט אין גאנץ א״י. די פירות ווערן דארט ציימיק א חודש פריער ווי אין גאנץ א״י. דאך ויערט 1ער עמק נישט פאררעכנט צו די פרוכבארסטע געביטן אין א״י. ווייל ער ליירט אין א מייל ערטער פון וואסער־איבערפלום־זומפן און אין אנדערע ערמער פון וואסער־מאנגל־מדבריות. די מענטשלעכע האנט האט נאך נישט באוויזן אנטשפרעכנד פאנאנדערצוטייק די וואסערן פונם ירדן אין די קליינע אזיערעם אדום אים און ראציאנעל זיי צו עקספלאאטירן. דער ירדן פליסט אדוים פוגם הרמון - א בארג אויף דער צפונדיקער גרענעץ פון א״י <־׳׳ ב-רת ^אזארנט פיש פאר! גאנצן ישוב liiiii ÜI1II mpi ־־״• ווירטשאפטס־פראבלעמען אין שיין פון באציאונגען 1 מיט רעם .,חשוינט“ און שטאטם־קאמיטאריאט לאגע איז: מיר האבן ניט קייז אייגענע מאטעריעלע פון פנחס שוואצבלאט _ פרעזידיום־מיטגליד (פארטראג געהאלטן אויף דער דריטער ראט־סעסיע) פון דער ארבעט, פאר אזא אדער צווייטן צושטאנד אין די הויפט־מאגאזינען איז געפאלן מער או! כמעט אויסשליסלעך אויף דעם צ. ק., דאן ווען דער אייג־ ציהער בעל־הבית איבער דער מאטעריעלער חילף א ז אויר ווייטער געווען דער "דזשוינט׳/ ס׳איז גענוג צו געבן פאלגנדן ביישפיל: ביז ד."ג- טיקן טאג ליגט אין די מאגאזינען פון "דזשוינט,, זו- מעתקלייתגג, וועלכע איז נאך ניט פארטיילט גע- ווארן, 1טראץ דעס׳זואס דער צ. ר!. האט ניט אייגמאל געפאדערט די תיכפדיקע פארטיילונג, אנווייזגדיר! אויף די שטארקע נויטן פון אונדזער יידיש! קיבוץ. דישארית־הפליטה וועט פארשטיין, אז די שולד פאר דעם טראנט ניט אין קיי! שום פאל דער צ.ק . מיר האבן ארך אומאויפהערלער אננעוויזז, אז די פאר- פלעגונג, וועלכע דער "דזשוינט" האט ביז הייגט נע- שטעלט אין רשות פון דער שארית־הפליטה, קען בשום אופן ניט פארענטפערן אירע מינימאלע בא- דערפענישן. ניט האבנדיק ק יי ן מעגלעכקייטן אויסצואיבן א נע- ווונטשענעם אייגפלום אויף דער טעטיקייט פון די נעמיינזאמע אפטיילונגען, זייגען מיר נעווען גע־, צווונגען פאקטיש זיי אויפצולייזן. אין דער טאג־טעגלעכער ארבעט האט זיר געפירט א פאליטיק פון אן "אוחז ביד,/ או[ דערפאר זאגן מיר, אז פאר דער באריכט־צייט זיינען די באצי- אוגגען געווארן מער אגנעשטרענגט. פון דער צווייטער זייט זיינען געמאכט געווארן ערגסטע אגשטרענגונגען פיון צ. ק. און "דזשויגט,/ כדי צו געפינען א לייזונג. מיר האבן זיר באמיט פעסטצושטעלן א בודזשעט, אנפאנגענדיק מיט דער וויכטיקסטער פאזיציע פון באטרויאוגג (פארפלע־ גונג). אלם באזים פאר דער פאזיציע זיינען בא- שטימט געווארן די מינימאלע באדערפענישן פון א צוגגאבס־פארפלעגונג פאר אלע שיכטן פון דער שא- רית־הפליטהתאר לענגערע אונטערהאנדלונגען, בעת וועלכע דער דזשוינט־דירעקטאר ה, פאסמאן האט ארויסגעוויזן פיל אינטערעס און טיפע פארשטענדע^ גיש פאר אונדזער לאגע, איז פעסטגעשטעלט נע¬ רי לעבנם־אינטערעסן פון דער שארית־הפליטה. דאס קען דערנרייכט ווערן נאר אפהיטגדיק דעם נעזעל־ שאפטלעכן כאראקטער פון דער הילף, אפהיטג־ דיק די יטודות פון אונדזער זעלבסטפארוואלטונג. ס׳איז נישט מיין אויפגאבע היינט צו באלויכטן, אין וועלכער ריכטוגג ס׳האבן זיר אנטוויקלט די באציאונגען מיט דעם "דזשוינט" אויף אלע געביטן פון אונדזער טעטיקייט.' מיר זיינען גאר ווייט ניט ביים אפשלוס פון די פארהאנדלוגגען און איר וועל זיר אפשטעלן בלויז אויף א טייל פון זיי, וועלכע האבן א דירעקטן שייכות צו די ווירטשאפטם־פרא־ בלעמען. אין צוו" ריכטונגען האט דער צ. ק. געמוזט פירן אונטערהאנדלונגען מיט רעם "'דזשויגט": 1. גרינטלער לייזן די אויפגאבן, וועלכע דער ראט האט געשטעלט פארן צ.ק., כדי פארבעסערן די מא־ טעריעלע לאנע פון דער שארית־הפליטה. 2. ביז ס׳וועט געפונען ווערן א גרינטלעכע לייזונג פארזעצן די טאג־טעגלעכע ארבעט. אין דער־ טאג־טעגלעכער ארבעט האבן זיר די בא- ציאוגגען צווישן דעם צ. ק. און דזשוינט ניט פאר- בעסערט, זיי זיינען געוואחי מער אנגעשטרעננט. די ביז איצט עקזיסטירנדע ארגאניזאציאנעל־געמיינ־ זאמע אפטיילונגען זייגען פאקטיש אויפגעלייזט נע- ווארן. ראם באציט זיר אויר צו דעם ווירטשאפטם־ אמט. די ווירטשאפטם־אפטיילונג פון צ. ק. האט ניט געקענט רעת" ן צו א מדרגה פון זיין אונטערגע־ ארדנט א פאראלעלע אפטיילונג פון "דזשוינט". דאס עקזיסטירן פון א נעמיינזאמער ווירטשאפטס־אפ־ טיילונג האט געגעבן אן אילוזיע פון גלייר־בארעכ־ טיהוגג, אבער פאקטיש זייגען די מינדעסטע בא- שלוסן פון דער ווירטשאפטס־אפטיילונג ביים צ. ק. געווען אפהעגגיק פון דער צושטימונג אדער ניט צו- שטימונג, צומאל גוטן ווילן, פון דער סופל״־אפטיי־ לוגג ביים "דזשויגט,/ ס׳האט זיר געשאפן פאלגגדע לאגע: די פאראנטווארטלעכקייט פאר ניט נענונג- דער באטרויאונג, פאר ניט אפעראטיווער אויספילונג די צווייטע ראט־סעסיע האט אויסגעהערט א רע- טאלן באריכט וועגן דער מאס און אופן פון דער דזשוינט־הילף. נאכן באקעגע] זיר מיט דער לאגע האט דער ראט געפאסט פאלגנדן באשלום: "דער ראט בארויערט, וואם די הילף פון דזשוינט פאר דער שארית־הפליטה טראנט ניט קיין געזעלשאפט־ לעכן כאראקטער און העלפט ניט מיט אין אוגדזער קאמף פאר רעהאביליטאציע און זעלבסטפארוואל־ טונג. , דער ראט דריקט אויס זיין גלויבן, אז דער "דזשוינט,, וועט פארשטיין ,אז די פאדערונגען פון צ.ק. ווערן אונטערשטיצט פון דער נאנצער שארית- הפליטה, — וועט אוועקשטעלן זיין ארבעט אויר נע- זעלשאפטלעכע יסודות אוגטער א געזעלשזזפטלע־ כער קאנטראל. דער ראט באאויפטראגט רעם צ.ק. ממשיר צו זיין ווייטער די פארהאנדלונגען אין דער ריכטונג און אין פאל ווען ס׳וועט ניט דערפירן צו פאזיטיווע רעזולטאטן איבערגעבן די נאנצע פראגע "צו דער גאנצער יידישער עפנטלעכקייט און אננעמען אלע שריט, וועלכע ער וועט האלטן פ-אר נו׳טיק,/ אין אייגקלאנג מיט רעם באשלוס האט דער צ. P. פארטנעזעצט די אונטערהאנדלוננען מיט דעם "דזשוינט,, ארויסגייענדיק פון פאלננדע הנחות: 1. כדי צו פלאנירן און ראציאנעל אויסצונוצן די מאטעריעלע הילף פאר דער שארית־הפליטה דארף פעסטגעשטעלט ווערן א׳בודזשעט פאר דער הילפס־טעטיקייט אין דער או. ם.־זאנע. 2. דאס אויסנוצן פון בודזשעט,* דער אופן פון זיין רעאליזאציע דארף נעמאכט ווערן אנטשפרעכנד איינע פון די וו-יכטיקםטע אויפגאבן, וואס דער צענטראל־קאמיטעט האט פאר זיר נעשטעלט, איז דאס ל״זן זיינע ווירטשאפטלעכע פראבלעמען. אפ- הענגיק פון דער לייזונג, פ-ן רעם ארט און צייט"פון דער לייזונג, געשטאלטיקט זיר דאם ווירטשאפטלע־ כע לעב ן פון דער שארית הפליטה. מיר גלויבן, אז ס׳איז דא איבעריק צו מאכן א נרינדלעכן אנאליז פון עהאגאמישן לעבן פון דער שארית הפליטה. דאם איז שוין ניט א״נמאל געמאכט געווארן. דער פאקט אז אוגדזער קיבוץ אין דייטשלאנד איז א מחנה אוג־ טערוועגם, א היימלאזע און אויסגעווארצלטע נרו- פע, דער פאקט, אז אונדזער עקזיסטעגץ און צוקונפט זיינען אפהענניק פון דעך גרייטקייט און מעגלעב־ קייט ווייטער זיר צו בא וו ענן וו" ז ט, אז ס׳קען ניט זיין קירן רייד פון ווירטשאפטלעכער טעטיקייט, וואס ס׳וואלט געקענט פירן אן איינגעזעסענער ישוב. דער הויפטשטריר פון אונךזער ווירטשאפטלעכער לאגע: איז מיר האבן ניט קיין אייגענע מאטעריעלע באזע אויף וועלכער מיר וואלטן געקענט פאנאג־ דערבויען אונדזער ווירטשאפטלעכן לעבן. מיר ז"- נען אנגעוויזן אויסשליסלער אויף דער הילף פון אוי- סערהאלב אונדז שטייעגרע פאקמארן. אגב, האבן מיר די הילף קיינמאל ניט באטראכט אלם א פאקט, אין וועלכן גאר מיר זיינען פאראיג־ טערעסירט. מיר זיינען איבערצ״גט, אז די הילף ורעל־־ כע די שארית הפליטה באקומט א ז א נאציאגאלע פליכט פון אנדערע יידישע קיבוצים. איינער פון די פאקטארן, אויף וועמענס הילף מיר זיינען אגגעוויזן און וועלכער האט די אויפגאבע זי אונדז צו דערטיילן און זיכערן, איז דער דזשוינט. 55555555555555555555555555555555555555555555G5555555555555555555555555555555555555555553555555555555555555555555555555555555555555555555555515