Undzer Worṭ · 1947-11-07 · 43/81 (7.11.1947) · p. Seite 5

זייט 5 אונרזער ווארט פוייטיק, 7, נ$ו«1ממנר 947. -J י/ "אשרי הגפרור שנשרף והצית כ חבות.. סעכעט, איר לעבן א י. ראטשטיין חכה ס׳איז געקומען דער מאמענט פון מעשים. רער עראפצאן מיט די יידישע פאראשוטיסטן קרייזם איי- גיקע מאצ 8רום רעם וועצדצ ביי 8 יוגאסצאודשן רארף און באצד פריים זיר חנה ווי 8 קינד — נציק* צער אראפשפרועען און אנגעקומען צו די יוגאסצא־ מישע פ8רטיז8גער. איגצווישן זיינען די נאצים 8ריין קיין אועארן. דער גורצ פונם גרויסן צעצטן קיבוץ יידן אין אייראפע איז געחתמעט נעווארן צום אונטערנאע. ס׳זיינען אבער נאד נישט פארטיק געווען די הכנות פון דער יידישער פאראשוטיםטזי1רופע אראפצוצאזן זיר אויף דער אונגארישער טעריטאריע. פאר חנהן האט זיר יעדע סינוט געצויגן ווי א יאר, יעדע שעה אן אייביקייט. זי האט'שטענדיק איבערגעחזרט: מיר זיינען די איינציקע, וואם קענען העצפן. מיר האבן' גישט ק יי ן רעכט צו בצייבן. ס׳מאבט גישט, וואם עם איז נאר גישטא קיין באפעצ. חנה האט נעפאצגט דעם באפעצ פון געוויסן, זי איז געגאגגען. אויף דער ערד פון איר אמאציקן פאטערצאגד האט זיר חגה געשצייכט אין דער פינצטערקייט פון דער מייאיקער נאכט.ראם הארץ צעווייטיקט מיטן בראר פון די אוסגציקצעכע ברידער, פון דער ארעמער מא- מען — .א י ז עם נצ״כצ״טיק פו- מיט האפענונג זיי צו העצפן. ראם איז אבער נישט באשערט געווען. זי איז אר״עעפא-ן צו די נאצים. פינף חדשים האט מען זי געפייגיקט מיט די מוראי דיקסטע ענויים, פיזישע און מאראצישע, זי האט גארגישט געזאנט. מען האט געבראכט איר מאמען און אריינגעזעצט זי מיט איר אין איין קאמער — אויר ראם האט גישט נעהאצפן. דער דאזיקער שווע- רער גייסטיקער נסיון האט איר פי- כוח געקאסט, איר ש-יחות האט זי אבער נישט פארראמן. פאר די גרעסטע סאדיסטן פון ם. ם. און געשטאפא האט זי איר קאפ גישט געבויגן. יערן פון זיי האט זי אפן געזאנט, וואס עם דערווארט זיי נאכן גצחון פון די א-יאירטע. און אפי-ו די דאזיקע״וויצדע חיות, וואס האבן פאר-וירן יעדעס מענטשצער נעפי-, האבן אויר נעפי-ט א יראת הכבוד צו איר. די דאזיקע א-מעכטיקע הערשער האבן זירן נעפי-ט נישטיק קעגנאיבער רער ק-יינער חנה מישאיתפעאזן־פעסטן גייסט. ראם זע-בע איז געווען מיט די ריכטער. אירע דראענדע ווערטער האבן זיי אפגעשראקן ארו<םצו- געבן רעם טויט*אורטייצ מערערע טעג האבן ז יי דערטיט אפנעש-עפט. רעם 7 נאוועמבער 1944 האט מען זי דערשאסן אויפן הויף פון א בודאפעשטער תפיסה. פאר אי- רע חברים האט זי איבערנע-אזן א בריוו-: "זעצט פאר רעם וועג, ציט אייר נישט צוריק, פירט די מ-חמה בי ז צום סוף, ביז ס׳וועט קומען דער7טאג פון פרייהייט, רער נצחון־טאג פאר אונ־ דזער פאצק!". זי האט רעם נצחון נישט רער-עבט. די -יב-עכע ח-וצה און טא-אנטפו-ע דיכטערין, די פייערדיקע פאטריאטין און הע-רישע קעמפערין האט איר צעבן אוועקגעגעבן רעם פא-ק. און זיין קניז א ז זי איגגאגצן געווארן. "וווי- רעם הארץ, וואס האט מיט כבוד נעקענס אויפהערן קצאפן". איר בחדער... פינען דא א ה יי ם און דערפאר רארף איר ענט- פערן אויף רער פראגע: וואם ניט מיר און וואס וועט סיר געבן אין רער צוקונפט ראם ה״ם-נעפיצ? פאר די "סאברעם" (די א״י געבוירענע) איז עם נישטקיין פראב-עם. פאר ז", ווי פאר יערן מענטש ן פון א נארמא- פא-ק א ז נאטירצער, אז די ערד, אויף וו ע-כ ער זיי זיצן איז ז״ער פאטער-אנר, אז די שפראר, מיט ווע-כער זיי ריידן, איז זייער שפראר. ז יי ריידז אויר דעריבער ניט קיין סר, וויי- ראם קאנקרעטע צעבן דריקט עם בו-ט אויס. ק-אר, אז פי- שווערער איז דערויף צו עגטפערן פאר די, יו אם זיינען נעקומען אין -אנר נוטווי-יק ארעד נע- צווונגען(פאר פי- איז אויר שוועד צו אונטערשיירן צווישן די צוויי קאטעגאואגס). מיר האבן צוויי .יסודותדיקע הנחות: נוטווי-יק צו נעסען פוגם -אנר — ראם איז נאטיד-ער, צ< געבן רעם -אנר — און ראם איז אונדזער חוב. ווען מיר ווע-ן קענען באקומעז פונם -אנר ראם, וואס עם איז פעאיק צו געבן און ווען מיר וועצן פארשטיין צו געבן רעם -אנר ראם, וואס ס׳פאר־ -אננט פון אידז — ערשט ראן וועט ארץ ישרא- ווערן א פ א ט׳ע 1* צ א נ ד. וואם קענען מיר באקומען פון א״י? — פאר א-עם א ראם פאר א זעצבסטשטענדיק און געזונט צעבן׳,ראן די מענ-עכק״ט צו א מער םטאבי-ער און רואיקער אויפפאסונג וו ענן רער -ייזונג פון סאציאצע פראגן; ראם נעפי- פון פרייהייט און דערגרייכוגגען פון רער נייער קו-טור. חוץ רעם ראם אחריות-נעפי-, אז א-עם ראם, מאס געשעט און ווערט אויפנעשטע-ט רא, ווערט געמאכט ניט נאר ארום אונדז, נאר טאקע מיט אונדזערע הענט אציין. די א-ע זאכן האבן מיר זיר נעשטע-ט פאר א צי- נאר אין גאות. און נאר רעם ווי איד געפין זיר א יאר אין -אנר, קען איר פעסטשטעצן, אז ארץ ישרא- קען באשטימט געבן ראם א-עם. אבער עם קען געבן ב-ויז די י ע נ י ק ע, וואס ווע-ן דערפאר נ-ויבן, ארבעט און ציבע געבן; פאר די א-ע, וו אם ס׳איז ז יי קצאר, אז ראם צאנר א־ז (ה משר ז יי ט 7) באטיי-יקט זיר אין א תנר-קרייז און נרייט זיר עו-ה צו זיין. פון דאנען האט זי נעשעפט איר הע-רן-אינ- ספיראציע. נישט ק יי ן קאפריז אירער איז געווען, ווען זי האט 6 יאר שפעטער געבעטן ביי איר מאמען, וואס איז זי געקומען באזוכן אין תפיסה, א קורצע צייט איידער די נאצים האבן זי דערשאסן, צו ברענ־ גען איר א תנ״ר. אין אים האט זי דערווארט צו געפינען כוח איבערצוטראנן די גרויסע עגויים, מיט ווע-כע די רוצחים האבן זי געפייגיקט. סעפטעמבער 1939. גאכן אויסברור פון רער ווע-ט-מ-חמה איז חנה עו-ה און קומט אן אין רער -אנרווירטשאפט-עכער שו- אין נה--. דא פי-ט זי זיר היימיש, ביי זיר אין רער ה יי ם און באקומט -יב ראם -אנר מיט א5ע פיבערן פון דער דיכטערי־ שער נשמה. נאכן פארענדיקן די שו- טרעט זי אדיין אין קבוץ שרות-ים אין קסריה. שרעק-עכע ידיעות הויבן אן אנצוקומען פון א י- ראפע, א-ע יידן דראט אוסצוקומען, ארץ ישרא- איז באדראט פון איטא-יענישע און דייטשע חיי-ות. ת-- אביב ווערט באמבארדירט. סכנה -ויערט פון א-ע זייטן, גישטא קיין אגטרינונג פאר יידן. חגהם הארץ פארצייכנט ווי א סייססאגראף יעדע מיגדעסטע אויפטר״ם-וננ אין יירישן -עבן. יערער ק-אפ איבערן יידישן פא-ק ניט א וו״טאק-עכן ריס די רע-יקאטע סטרונעס פון איר נשמה. "סטרומא" איז ביים א״י־ברעג אראפ אויפן ים־דעק, פארזינקעג־ ריק הוגדערטער אנט-אפענע יידן פון אייראפע. ביים ברעג פון זייער האפעגוגג געפונען רעם טויט. זיי שפי-ן ניט די סטרונעס, ז יי יאמע^־ן אבער אויר גישט — זיי ברויזן. רעמא-ט א ז גישט די צייט צו בא- זינגען די -אנרשאפט, די ב-ומען, רעם ים. "מעשי ידי טובעים בים ואתם אומרים שירה", חנהס וויי־־ ניקע -ירעד פון יענער צייט דופן צו די פארציטער־ טע ברידער אין אייראפע: "איר זייט גישט א״נ- זאם... מיר קומען צו אייר... אין א פינצטערע נאכט ווע- איר קומען". ״קו- קרא וה-כתי, ה-בת׳, כי קרא הקו-״ — א קוצ האט נערופן און איר בין נענאנגען, איר בין נע- גאגגען וויי- עם האט גערופן א קו-. ראם קו- איז געווען איר אייגן געוויסן. חנה איז איינע פון די דריי פרויען צווישן די 32 יידישע פאראשוטיסטן, וואס האבן זיר נעשטע-ט אין דיגסט פון דער ענג־ -ישער ארמיי. די איינציקע פרויען פאראשוטיסטן אין רער עננ-ישער ארטיי. y, זייגען נעפ-וינן קיין א״ראפע א-ם עננ-ישע סאצראטן ש-אנן רעם שונא — א-ם "רן איז זייער הויפט-אויפנאבע נעווען צו ראטעווען ו1יפ- עם וועט זיר -אזן פון זייערע פאר־ פייניקטע ברידער, ראטעווען פון די צאפעם פון טויט און אומקום. ראם דאזיקע יונגע מייד- אין מונדיר פון אן ענג־ -ישן אפיצער, טיטן רעווא-ווער ביי רער זייט, בא- איינדרוקט א-ע אירע מיטקעמפער מיט איר קאמפס־ -וסטיק״ט און אייפער. יערער מוז זיר בויגן פאר איר אייזערנעם ווי-ן. איר קאנסעקווענטע -אניק, די אומרערשיטער-עכער שטע-וננ, איר נעווא-טיקער א״נפ-ום אויף די ארומיקע, ראם א ז רער כוח, וואס באווירקט א-עמען.מיט איר גאנצן יוננן וועזן, מיטן גאנצן -ייב און -עבן האט זי זיר מקריב געווען איר ה״-יקער מיסיע. ‘פון א בריוו צו ... דו בעטסט ביי סיר אן אויספירצעכן באריכט וועגן מיינע דערפארונגען אין -עצטן יאר. ס׳איז זייער שוועד, וויי- זאכן קען מען זען פון פאר- שיירענע שטאגדפונקטן און איר האב מורא עם זא- זיר ניט באקומען ביי מיר אן אויבערפ-עכצער בי-ר. פון רער בצויזער שו-, קען מען דאר גישט דערקענען ראם -אנר... וועז איר זא- געווען קומען אין -אנר א-ם טו- ריסטין, מאס ווי- האבן פארגעגיגן פון רער דיי- כער שיינקייט פון רער -אנרשאפט, ווא-ט איר נע- קענט רערציי-ן וועגן די נ-י--בערנ, רעם כנרת און וו ענן די יררן־ברעגעס, וואם זיינען באדעקט מיט ווונרער-עכע געוויקסן. איר ווא-ט פארנעשטע-ט ווי די זון נייט אויף אין עמק-יזרעא- ארעד אויפן ים- ברעג, די פרעכטיקע פאנאראמע, וואס קוקט ארוים פונם אמפי־טעאטער אין ירוש-ים. ווען עם זא- מיר איגטערעסירן די נ-ענצנרע פארגאנגענהייט פוגם -אנר, ווא-ט איר פי- געקענט רערצ״-ן וועגן די א-טע ירוש-ימער שטאט־פערט־ -ען און ס״איז ריכטיק, אז ראם נאנצע -אנר א ז ווי איין הו יפן געשיכטע. שוועד צו נעפינע! אן ארט, וואם ס׳איז נישט פארבונדן מיט עפ עם א ה יםטא- ריש געשעעניש. ווען איר ווא-ט זיר אינטערעסירט מיט נאטור־ וויסנשאפטן אדער געאגראפיע, וואאט איר זיר זי- כער געווונדערט, ווי האט די גאטור געקעגט צו- נויפזאמ-ען אין אזא ק-״ן ארט אזא גרויסע און פארשיידנארטיקע פ-ארע, ווי זיינען מענ-ער אזע-- כע שטארקע קאנטראסטן אין ק-ימאט פון אזא ק-יי ן -אנר! מעז איר זא- קוקז סיט אוינן פון א קאפיטא־ -יםט, ווא-ט איר זיכער פעסטגעשטעצט, אז אין -אנר זיינען פאראן גרויסע מענ-עכק״טן אויפן -אנרווירטשאפט-עכן און אויר אינרוםטריע-ן נע- ביט (דערצו מוז מען ניט קוקז דוקא מיט די אוינן פון א קאפיטא-יםט). אבער אזוי ווי ניט ראם א-עם האט סיר געבראכט אהער, האב איר גישט בדעה מענן רעם צו שרייבן. איר בין נעקומען אין -אנר א-ם ציוניסטין, צו נע- רעם שטארקן אונטערנעמועס־גייסט, האט זי עם דערנרייכט דורר אינער-עכער. נייסטיקער רעמא-ו- ציע. איבערגעריסן מיט די אייננעשטע-טע -עבנם- פארמען, האט זי זיי אויםנ5!מארצ-ט פון זיר, נצייר ווי" זי ווא-ט זיי ק״נמא- נישט נעקענט, ביז ראם נאציאנא-ע און סאציאצע זוכעניש האט זי נעבראכט אין קבוץ אין א״י. א ניינוגג צו זוכן און גאכדענקן האט זייארוים־ געוויזן שוין אין די פריע קינדערייארן, דאם טאג־ בור, מאס איז גאר איר פארבציב!, געשריבן פון איר דרייצענטן צעבנסיאר^ שפינ-ט אפ איר ארט -עבן און דענקען. נישט יערער דערוואקסעגער רע- אגירט אויף פא-יטישע נעשעענישן אזוי שטארק ווי די ק-"נע חנה. נאכן אויסבתר פון רער איטא-יע- ניש־אביסינישער מצחמה, שרייבט דאס דרייצן־יא־ ריקע מ״ר- אין איר טאג־בור פארן 4.10.34: "ס׳איז שרעקצעד צו טראכטן מענן רעם, ווי שנע- מענטשן פארגעסן. ביז איצט זייגעז נאר נישט פארה״-ט די ווונדן פון רער ערשטער מ-חמה. פאר מאם און פאר וועמען איז די דאזיקע רציחה? צו מאס פירן די יוגנט צו רער שחיטה?" ראם טאנ-בור דריקט אויר אוים רעם טיפן רושם, מאס עם -אזן איבער אויף הנהן די מיכטיקסטע מערק פון רער מע-ט--יטערא- טור. ז" פארמירן איר כאראקטער און שטארקן איר נעפי- פאר סאציאצער נערעכטיקייט. חוץ רעם שעפט זי פון ז" איגספיראציע און מאקסט א דיכטערין. צו 12 יאר שרייבט זי איר ערשט ציד (דערשיגען אין העברעאישער איבערזעצונג צווישן אנדערע -ירעד אין בור "חגה סענעש", ארויםגעגעבן אין א״י) אין פי- ערטער פון איר טאג־בור באשעפטיקט זי זיר מיט פראבצעמען, מאם זעען אוים צו זיין פריצייטיק פאר איר עצטער. רעם 29.8.35 שדייבט זי: "מייזט אויס, אז איר בין נעבוירן צו זיין א פיצאזאף, מיי- אין יערער זאד זע איר א מיניאטור פון מענטש- צעכן צעבן". און אזוי ביצדעט זיר חנהם כאראקטער און עם פארהארטעוועט זיר אין מיצן. רער אויפשטייג פונם היטצעריזם האט א שטארקן איינפצוס אויף איר נע- דאגקען־גאע. אין דעצעמבער 1938 שרייבט זי: "איר בין שטאצץ אויף מיין יידישקייט און מיין צי- איז עוצה צו זיין ק״ן א״י און באט״ציקן זיר אין זיין בנין... איר ווייס, אז ס׳וועט זיין שמעד, אבער אצץ איז כדאי". זי צערנט אינטענסיוו העב- רעאיש, יידישע נעשיכטע, נעשיכטע פון ציוניזם, ■f! / "מוי- רעם שמעבעצע, מאס האט ביים אויסברע־ נען אנגעצונדען פ-אמען" — א פערז פון א ציד, מאס חנה האט אנגעשריבן מען. זי האט זיר געפונען צווישן די פארטיזאגער אין יוגאסצאמיע, און רער פערז איז — חנה א-"ן. חגה סענעש א ז א -ע- גענדע, מאס האט זיר נע- שאפן פאר אונדזערע אויגן ווירקצעכקייט מאם' איז צעגעגדע, ארעד צענענדע, מאס איז ווירקצעכקייט. (44 .11 .ך — א העצדין פונם קעמפנדן "דישן פא-ק, פונם יידיש! דור, מאס^ האט זוכה נעווען צו האבן צווישן זיר אזא טאכטער. יעדעס דור האט אזעצכע העצדן, צו מעצכע עם א ז ראוי, מיי- א העצר מערט נישט דע זייגען זיר משצים. הגה׳ס העצדישקייט איז א ספעציעצע און אייגנאר־־ טיקע. זי הויבט זיר אן נישט ביי חנה רער פארא- שוטיסטין, נישט אין קבוץ שדות־ים אין קסריה און אויר נישט אין רער צאגדווירטשאפטצעכער שוצע אין נרי--. איר העצדישקייט הויבט זיר אן אין בורא- פעשט, נאך צאנג פאר רער מצחמה, מען זי איז גאר א קינד געווען. א טאכטער פון אן אעעזעענעם אועארישן אסימיצירטן "ד, מאס האט נערעדט, נע- דענקט און געשאפן בצויז אין אועאריש. א טאכטער פון אן אסימיצירטער ה״ם און אסימיצירטער סבי¬ בה, האט זי אנגעהויבן זוכן א נייעם, ריכטיקן וועג אין צעבן — און האט אים נעפונען. געפוגען, כדי מיט א שטאצעגעם מיצן צו האצטן זיר אן אים ביזן סוף פון איר קורצן צעבן. אין איר אכצענטן צעבנסיאר פארצאזט זי איר היים־נעציבטע מוטער (איר פאטער איז״יונגערהייט געשטארבן) און קומט קיין א״י. נישט ווייגיק רע- וואצוציאנערישקייט און קאנסעקמענטקייט צינט אין רעם דאזיקן שריט. פון א מ״ר- אין איר סביבה און איר דערציאונג האט מען געקענט דערמארטן ביר- נערצעכן סנאביזם אדער א מין גצייכניצטיקז ציבע־ ראציזם אין נוסח פון "בעסערע" פרייצנס. און אויב זי האט באזיצט די ברויזנדע בונטארישקייט און א פאר ווערטער וועגן "עקזאדום 2 צוזאמען מיט רעם פארזיצנדן פון צ. ק. ח׳ טרע־ גער און די חברים אייפע, מצמד און סאצטאנעק האבן מיר אין שציחות פון צ. ק., אין שציחות פון רער שארית הפציטה באזוכט די צאנערן אין פא- פעגדארף און אמסטאו, רער האצבער מעת־צעת האט ניט נעקצעקט, כדי מיט יעדן יידן, מיט די חברים און פריינט זיר דורכצורעדן, אויסהערן און איבערגעבן אפיצו א ט״צ פון ד^ם מאס ס׳טראכט און פיצט די שארית הפציטה מעגן "עקזאדוס". און ניט נאר די באנרענעצטע צ״ט ,האט מענן רעם דעצידירט. פנים א- פנים מיט דער "עקזאדוס־מיר־ קצעכק״ט" ז"געז מערטער געווארן איבעריק. מיר האבן געהאט א נעפיצ, אז אונדזערע ווערטער קע- נעז אויסנעטייטשט מערן ווי א מיט- יוצא־זיין, בא- רואיקן רעם איינעגעם נעוויסן, שאפן אן איינדרוק פון ניט באטייציקונג. יעטוועדע מינוט פון צוזאמען* זיין מיט די עקזאדום־מעפיצים האט פארשטארקט רעם געדאנק, אז מיט ז", מיט די אקטימסטע קעט- פער פאר ״יציאת אייראפע אין 1947״ איז רער- צויבט צו רעדן נאר אין איין שפר8ר, מיט רער שפראר פון מעשים. יערער איינער פון ז" איז א פארקערפערונג פון באנערטן טאט, א פארקערפע־ רוע פון ה משר פון טאט.- פאר רעם באזור אין די צאנערן האבן מיר א סך געצייענט און נעהערט מענן "עקזאדוס" און ״עקזאדוס״ - מענטשן. ווי ארעם אבער ס׳איז געווען די שפר8ר פון רעם דערצייצער אין פארנצייר טיט די ווערטער און נעצייצטע זאצן, וועצכע דו הערסט דירעקט. ז" זיינען קארג אין ר״ד, אבער דו פיצסט, מי אין. רער הפסקה צווישן איין ווארט און צווייטן אנטפצעקט זיר, וואקסט ארויס ראם געשעענע. — זיי ריידן זייער ווייגיק מעגן זיר, די מערהייט מיידט ראם אויס. זייער האע־צונג אויף די שיפן — תפיסות, זיי־ ער אנטשצאסנקייט אויר אין די קאצעט - באדינגוג־ גען פון פאפענרורף און אמסטאו. פארטזעצן רעם קאמף באטראכטן ז", ווי א זעצבסטפארשטענד־ צעכקייט. מיר רופן ראם אן גבורה. ז" זיינען ביי רער מייגונג אז ז" האבן געהאנדצט ווי זייער נע- מיסן האט ז" דיקטירט און יערער "ד פון רער שארית־הפציטה מאצט גענוי אזוי געהאנדצט. איר בין איבערציינט אז ביידע אפשאצונגען ז״נען ריב- טיקע. מרדכי ראזמאן, רער באציבטער פירער פון צאגער פאפעגדורף האט אונדז דערקצערט: "מיר זעצן פאר אונדזער קאמף אין שציחות פון פאצק. איר רער- קצער ראם ניט אין מיין נאמען, אזוי דענקט יערער מעפיצ פון עקזאדוס". און מיר קאגעז זיכער זיין אז די שציכות ציגט אין געטרייע און ווירדיקע הענט! > פנחס שווארצבצאט. מיט 'tz-נעפי- פון פאראכטונג ־צום אונטערדרי־ קער, מיט פארביטערונג צו רער מענטשהייט, מיט א הייציקן ציטער פון פארערונג האט די שארית הפ- ציטה באגצייט רעם קאמף פון די "עקזאדוס־מעפי" צים". מארסעצ, חיפה, פארט דע־בוק, גיבראצטאר און האמבורג, פאפענדארף און אמסטאו מעצן אדיין אין דער^ יידישער נעשיכטע אצס סינאגימעז פון יידישער עצגדקייט און יידישער גבורה. אט - די יידישע עצנדקייט און האפנונגסצאזיק״ט, צעזייט אויף רער גרעסטער ט״צ פון ערד־קונצ האט נעבארן די גבורה, רעם באמוסטז״ן און נויטמענריקייט פון נרויסע טאטן. די שארית הפציטה איז און מעט זיין רער רע- זערווואר פאר רער פארטזעצונג פון עקזאדום. און אויב די מערהייט פון אוגדז קען זיר ה"גט ניט נעפינען אויף שיפן א ז אפי-ו איבעריק צו אונטער־ שטרייכן, אז מיר זיינען גרייט מיט אצע מיטצען, מאם שט״ען אין אונדזער רשות אונטערשטיצן די וועצכע האבן שוין זוכה נעמען רעם העצדן - מארש אנצוהויבן. ׳" ווי נאר ס׳איז אנגעקומען די ערשטע ידיעה, אז ס׳איז דא א מעגצעכקייט אריינפירן שפייז און באקציידונג אין די צאגערן פון פאפענדורף און אט- סטאו, נאר איידער ס׳זייגען געשריבן און פארעפנט־ צעכט נעמארן די אפיציעצע "ראפארטן", האבן זיר די צאגערן״אין- רער אמעריקאנער זאנע אפנעזאגט פון #/ס10 פון ז"ער מאנאטצעכער פארפצענונגס־ שטיצע, מאס ז" האבן״באקומען פון־דזשוינט און געבעטן רעם צ. ק. אוועקשיקן 26 טאן די מעפיצים. אויסער רעם איז ארויסגעשיקט געווארן נ״ע בא- ק-"רוע כמעט ווי פאר א העצפט פון די עקזאדום מענטשן. נאכן באקענען זיר מיט רער צאגע אויפן ארט האט אן אויסערארדנטצעכע פצענארע זיצוע פון צ - <7,.^ שטיצנדיק זיר אויף רעם ווונטש פון א גרויסע ט״צ 'צאנערן באשצאסן איבערשיקן 10% פון רער אקטאבער שטיצע פון דזשויגט, וועצכע באטרעפט אומנעפער 30 טאן פארפצעגונג. צוזאמען מיט רעם צ. ק. פון רער בריטישער זאגע, פארשט״ער פון יידישער אגענץ און דזשוינט איז אויסגעארבעט געווארן א פצאן צו פארזיכערן די עקזאדום מעפיצים מיט א מאנאטצעכן מאנאזש אין רער" הויר פון 48 טאן, מאם דארף דיגען אצס א צוזאץ צו רער יסודותדיקער פארפצענונג, וועצכע די מעפיצים באקומען פון רער בריטישער רעגירונג. ביז הייגט איז די פארפצענוע פון רער בריטישער רע- נירונג אין איר קוואציטעט כמעט ניט נעברו׳בבאר און אין קוואנטיטעט— אין רער פראקטיק — כמעט נצייר צו נו-. רער דזשוינט האט צונעזאגט אננעמען אצע מיט־ צען, אז די 60 טאן פארפציעגוע "מאם ער דארף צי- פערן זאצן שוין אין די נאעגסטע טעג אריבערגע־ שיקט מערן אין די צאנערן. ■•*׳ff,