Undzer Worṭ · 1947-11-07 · 43/81 (7.11.1947) · p. Seite 3

זיימ 3 אונרזער ווארט פרייפיק, 7, נ5!וועם3ער 1947 ׳0 0 סאוויעטישע און בראזיליאנישע דיפלאמאטן אפנעפארן ר י א " ד ע * ז ש א נ יי ר א. (דענא) אין רעזול" מאט פוגם איבעררייסן די דיפלאמאטישע באציאוג־ גען צווישן ראטנפארבאנד און בראזיליע האבן מאנ¬ טי? אוונט די לעצטע סאוויעטישע דיפלאמאטן פאר" לאזן די הויפט־־שטאט פון בראזיליע. מאסקווע. (דעגא־רויטער) דער געוו. בראזיאיא־־ גישער באטשאפטער אין ראטנפארבאנד און 4 מיט־ גלידער פון זיין שטאב זייגען מאנטי? אין דער אג־י וועזגהייט פון אמעריקאגישן, ארנעגטיגישן און פראג־ צויזישן באטשאפטער אפגעפלויגן פון מאסקווער פלי*פלאץ אין ריכטוגג שטאקהאלם. איראק ווארפפז אפ סאוויעפזישע איינלאדונג ב א ג ד א ר. אלע מיטגלידער פון אירא?ישן פאר" לאמעגט האבן אפגעווארפן די איינלארוגג פון דער סאוויעטישער געזאגדשאפט אין באגדאד צו א פיי" ערוננ לכבוד דעם 30־טן יארטאג פון דער א?טא" בער־רעוואלוציע. אלם סיבה ווערט אנגעגעבן די "אומפריינטלעכע באציאונג פון דער סאוויעטישער דעלעגאציע ביי דער אונא צו דער לייזוגג פון דער א״י־פראגע". מאם? ווע. פי- אויסלענדישע דעלעגאציעס זיינען אהער נעקומען צו די פייערונגען לכבוד דעם 30-טן יארטאג פון דער א?טאבער רעוואלוצע. ירושלים. די א״י־דיקע אראבער האבן צום יארטאג פון דער באלפור־דעקלאראציע פדא?לא" מירט א 2 שעה׳דיקן פראטעסט־שטרייק.? א י רא. די כאלערע־עפידעמיע אין עגיפטן פארי שליננט אלץ טאג־טעגלעך הונדערטער?רבנות. נ ע נ ף. 32 מלונות האבן אנגענומען די אייגלא" דונג צו דער אינטערנאצאנאלער האנדלם־קאנפעי רעגץ, וואס וועט רעם 21-טן נאוועמבער דערעפנט^ ווערן אין האוואנא. ר ו י ם. די ערשטע אלגעמיינע וואלן אין איטאליע גאו דער מלחמה וועלן פאר?ומען אין מערץ 1948. נרויסע הזכרה אויף 8 קאצעט־בית־עולם אין וועטערפעלד רעגענסבורג. (דענא־רויטער) אויפן נדעם ט ן?אצעטלער בית־עולם פון גידערבייערן, אין וועטערי פעלד, איז לעצמן שבת םארגע?ומען א גרויסע הזכרה. אויף דעם בית־עולם האבן געפונען זייער רו 600 קדושים, וועלכע זייגען דערשאסן געווארן בעת זייער מארש פון פלאסענבורג?יין דאכאו אין אפי דיל 1945. מיקאלךטשיק אין גרוים־בריטאניע פראקוראר פאדערט טויט־שטראף פאר מאניו בנוגע זיין פליטה וויל ער נישט אנגעבן בכדי נישט צו שארן די יעניקע, וואס האבן אים דערצו גע* האלפן. ב ו? א ר ע ש ט (דענא־רויטער) אין פראצעס?עגן געוו. לייטער פון דער אפאזיציאנעלער פויע* רים־פארטיליוליוס מאניו,האט דער אנטלאסטונגם* עדות פעטרעסקו שטאד? אונטערגעשטראכן די פא* טריאטישע אייגשטעלונג פון מאגיו, מיט וועטען ער האט צוזאמעננעארבעט בעתן פדו וו צו שטירצן די פרא־דייטשע רעגירוגג פון נעג. אנטאנעס?ו. די פרא?וראטור באהויפטעט אבער, אז דער דא* «׳?עד פרווו צו שטירצן די רענירונג איז געווען גע* פלאגט נישט אויף אנטאנעס?ו נאד?עגן דער גייער רעגירוגג, וואס איז געשאפן״געווארן גאר אגטאנעס?ו, ווען די רוסן האבן שוין געהאט באזעצט בוקארעשי" ל א נ ד א ן. (דעגא־רויטער) דער שטאטם־סעקרע־ «אר פון בריטישן אויסערן־מיניסטעריום האט אין אוגטערהויז ברחאגט נעמאכט, אז דער לייטער פון דער פוילישער פויערים־פארטיי סטאניסלאוו מיקא* לייטשיק איז אגגעקומען?יין גרויסבריטאניע. די דא־ זיקע דערקלערונג איז פון אונטערהויז אויפגענומען געווארן מיט גרוים באגייסטערוגג. מיקאלייטשיק איז גע?ומען צו פליען פגן "ערגעץ אין ד״טשלאגד" אויף א בריטישן מיליטערישן עראפלאן. דאס ברז׳טי, שע אוויאציע־מיגיסטעריום איז״פון פארויס שוי ן געווען דערפון פארשטעגדי?ט און האט אים דער* טייקטדי דערלויבעגיש צו לאנדן אין גרויסבריטאניע. מיקאלייטשי? דער?לערט, אז ער האט פוילן דער* פאריפארלאזן, בכדי אויסצומיידן א בלוט״באד, "וואס וואלט געקענט פאסירן, ווען מען וואלט איבער אים אויסגעפירט א טויט־אורטייל". גענויערע פרטים אורטייל אין פאל־פראצעם צו 10 יאר תפיסה, מוזן די דאזי?ע לייכטע אור* טיילן איבערראשן. דער אמערי?אגישער הויפט־פרא?וראר אין נירג* בערג גענעראל ט. טיילאר האט איבערגעגעבן דעם נעג.־־סע?רעטאריאט פון מיל.־־געריכט די אגקלאגע- 'שריפט?עגן 19 הויפטפאראנטווארטלעכע פון דער נאצי־דיפלאמאטיע און ווירטשאפט. אין?ורצן וועט אין גירנבערג דערעפגט ווערן דער פראצעם?עגן אלפרעד קרופ און 11 דירעקטארן פון?רופ־לואגצערן. .1 אורטייל אין םאקםענהאחען*פראצעס אין. סאקסענהאוזען־פראצעס זייגען 14 פון די באשולדי?טע פאראורטיילט געווארן צו לעבנסלעגג* לעכער תפיסה מיט צוואנגס־ארבעט און 2 צו 15 אר תפיסה מיט צוואנגס־ארבעט. נירנבערג. (דענא־רויטער) פן די 18 אנגע* קלאגטע אן פאל־־פראצעס זייגען 4 פאראורטיילט געווארן צום טויט, 3 צו לעבנסלענגלעכער תפיסה, 8 צו תפיסה־שטראפן צווישן 10 און 25 יאר און 3 זיינען פרייגעשפראכן געווארן. צום טויט זיינען פאראורטיילט געווארן: דער געוו. עס־עס אויבערגרופנפירער אסוואלד פאל, עס־עם נרופנפירער ג. לאערנער, עס-עס שטאנדארטנפירער האנס איירעגשמאלץ און עס-עס שטורמבאנדפירעוי?. זאמער. אלע פארטיידי?ער פון די פאראורטיילטע האבן אפעלירט. דער אמעריקאנישער פרא?וראר י. ראבינס האט די אורטיילן באצייכנט אלס "איבערראשנד מילד". ווען עס־עס פירער, וואס זיינען געווען פאראגט* ווארטלער פאר?אצעטן זיינען פאראורטיילט געווארן הענרי וואלאס צוריקגעקומען פון א״י. נ י ו * י א ר?. (דענא) נאד דעם ווי דער געוו. אמערי?אגישער וויצע־פרעז. וואלאס האט בארייזט א״י איז ער אויפגענומען געווארן דורבן?עגיג אבדו* ללא פון עבר הירדן. שפעטער איז ער גע?ומען?יין רוים, ווו ער האט באזוכט א "דישן ד.פ.-לאנער. נאכן צורי??ומען?יין לאנדאן האט ער דערמלערט, אז ער ז עט נישט עס זאלן קומען צו ערנסטע אוט* רוען צווישן אראבער און יידן אין א״י. אראכישע ארמייען ביי רי א״י־גרענעצן זאמלען זיך וואלאם צו דער אראבישער מרופן״קאנצעני מרירונג אויף דער א״י,גרענעץ. ש א ג א א ן./ (אירלאנד) (דענא־רויטער) דער געוו. אמערי?אגישער האנדלס־מיניסטער און ארויס* נעבער פון דער אמערי?אנישער צייטוגג "ניו־רעפא" בלי?", הענרי א. וואלאס, האט מאנטי? דער?לערט בשעת זיין צווישן־לאגדן אין אירלאגד, אז ער האט גישט געקעגט פעסטשטעלן?יין שום טרופן־צוזא* מעגציאוננען אויף דער א״י״גרענעץ. וואלאם געפינט זיך אויף זיין רייזע פון ארץ ישראל?יין אמעריקע. 1 וואלאס וואס וואט באזוכט א״י, כדי צו דער- האלמן אויטענטישע ידיעות, האט באטאנט, אז ער איז באםרידי?ט טיט רעם, וואס די א״י־פראגע וועט געלייזט ווערן לויט די ריכטליגיעס, וואס עס וועלן פארשלאגן די פאראייני?טע גאציעס. ״עס?עז זיין" — האט וואלאס געזאגט, — "אז עס זאל?ומעז צו לייצטע קאמפן, אבער איד נלויב גישט, אז זיי וועלן זיין צאלרייר. וועלכע שטרייטן■ עם וועלז אויר אוים?ומען, שייגט עס מיד, אז זיי זייגען מער אדער ווייגיקער גע?ניפט מיט די אוי• בערשטע?רייזן און איר בין זיכער, אז דער דורס שניטלעכער אראבער האט גישט?יין שום כעס אויף זיין שכן, וואם עם איז אויר גענוי אזוי צוטרעפלעך פאר די "דן". בריטישע ציוניסטן קעגן אראבישן לעגיאן אין ארץ ישראל. ל א ג ד א ן. (דענא־רויטער) בארגעט זשאנער, פארזיצענדער פון דער ציוגיסטישער פאראייני?ונג אין גרויסבריטאניע, האט אין בריטישן אוגטער־־הויז געשטעלט די פראגע לויט וועלכן איגטערנאציאנאלן אפמאר ווערט אין א״י דערלאזן דער אראבישער לעגיאן אלס באוואפגטער כוח. אלס תשובה האט דער מלובה־סע?רעטאר טייעוו אנגעוויזן אויפן ארטי?ל 17 פוגם מאנדאט־אפמאר, לויט וועלכן די א״י־פארוואלטונג?ען ארגאניזירן אויף פר״1וילי?ער באזע די נויטי?ע באוואפגטע כוחות צום אויפהאלטן די ארדענונג אין לאגד. אויף; דער פראגע, צו האלט עס נישט די בריטישע רע* גירוגג פאר נישט ראטזאם צו האלטן אראבישע ץ באוואפנטע כוחות אין א״י, האט מ""וו געענטפערט, אז די דאזי?ע כוחות זיינען לגבי דער בריטישער דענירוננ״פאליטי? דורכאויס לאיאל. ב א ד־נ א ו ה יי ם. (דעגא) אבדול ראהמאן אזאם פאשא, דער גענעראל־סעקרעטאר פון דער אראבי* שער ליגע, האט אין באגראד דערקלערט, לויט מעל" דונגען פון רעם פראנצויזישן ראדיא, אז די אראבער האבן זיר אנטשלאסן צו פארטיידי?ן פאלעסטיגע מיט וואפן־געוואלט?עגן יעטוועדער מאכט, וואס וועט פראבירן דורכפירן רעם חלו?ה-פלאן פון די פאראייגי?טע נאציעס. אז אם פאשא באשטעטי?ט, אז די עגיפטישע, לי" באגעזישע און די סירישע ארמייען האבן פארנוטען לענגאויס די א״י־גרעגעצן אויסנייענדע פאזיציעם און אז די עבר״הירדן־ארמיי אפערירט שוין אויף דער א״י־טעריטאריע. הגם עס איז אייגגעזעצט גע* ווארן נאר איין אויבער?אמאנדיר פון די אראבישע ח״לות^האט דאר נארידי אראבישע ליגע באאויפ* טראגט א םארטיידי?ונגם־?אמיטעט מיט דער פי" דונג פון דער חיילות־צוזאמענציאונג און מיט דער ל" ז וגג פון טראנספארט און פארזארגוגגס־פראגן. \ 15 מיליאן טויטע און פארשווונדענע אין דער"צווייטער וועלט־טלחמה. י טשי?אגא. (דענא) אין אן ארטיקל, געש- ריבן פון אויסעדן-מיג. מארשאל פאר א בריטיש וועד? וועגן?ריגס־געשיכטע, באריכטעט דער אוי- סערן־־מיניסטער, אז אין דער לעצטער וועלט־מל־ חמה זיינען געהרגעט אדער פארשווונדן געווארן בערר 15 מיליאן סאלדאטן פון ביידע צדדים. די פארלוסטן פארטיילן זיר ווי פאלגעגד: ראטנפארבאגד 7.500.000, דייטשלאנך — 2.800.000, ניגע — 1.506.000, בריטישער?אמאג* וועלט — 452.570, איטאליע — 300.000, ם. שטאטן — 280.000, פראנ?רייר — 200.000. תזוועלט האט אסיגנירט איין מיליאן דאלאר פאר ראטעוזיען יידן ג י ו -י א ר?. (איטא) עס איז איצט באלאנט גע- ווארן, אז פרעזידענט רוזוועלט האט אין יאר 1944 אסיגגירט 1 מיליאן דאלאר פאר דער שוועדישער רעגירונג, בכדי זי זאל ראטעווען יידן פון דייטשע לא׳צעטן. דער פילם: ״רויב, אן אפענע שטאט״ _ פארבאטן אין פאלעסטינע ירושלים, 25 סעפט. — די צעגזור האט פאר- באטן דעם איטאליעגישן פילם "רוים אן אפעגע שטאט". די אנגעגעבעגע סיבה איז, אז דער פילם, אין וועלכן מעז ז עט ווי קינדער?עמפן צוזאמען מיט די איטאליענישע פארטיזאנען, קען האבן "א שעד- לעכן איינפלוס אויף די יוגגטלעכע יידן אין פא- לעסטיגע".... v יידישע אגענ<ו וועגי די דעקלעראציעם פון אמעריהע און רוסלאנד א גרויסער צושטייער פאר א באלדיקער און קאנסטרוקטיווער לייזוגג פון א״י־פראעיעם. מיר האפן, אז גאך דער הסכמה, וואם אטעריקע האט געגעבן אויפן מערתייטם־פלאן, וועט קומען דער לאגישער פמנל־יוצא, און אז די ל״זונג, וואם דער באריכט רעקאמענדירט, וועט פראקטיש דורכ־ געפירט ווערך. מיר באגריסן די דעקלעראציע פון סאודעטך פארבאנד, וועלכע איז א לז^גישער המשך פון דער סאוויעטישער דערקלערונג, וואם איז אפגע־ געבן נעווארן אין מיי, ה. י.“ "מיר זייגען אויפגעמונטערט, דורך דעם, וואם סאיז אנערקענט געווארן די נויטווענדיקייט פון א יידישער מלוכה אין א״י און בעיקר צולים דעם, וואם סיזיינען איצט דא נוטע אויסזיכמן פאר א הסכס צווישן די גרויסע מלזכות. מיר גלויבן, אז דאס וועט פירן צו א קאנסטרוקטיווער ל״זונג פונם פראבלעם און צו א דויערהאפטן שלום אין דאזיקן טייל פון דער וועלט״. . צבי קרוי פונאנדערפאל־פראצרם ביי רי טעראר־גרופן ) "מיר באגריסן די דעקלעראציע פון דער אמעריקאנישער דעלעגאציע, וועלכע איז אין הסכם מיט דער טראדיציאנעלער פאליטיק פון די פארייגיקטע שטאטן בנוגע א״י. הגם עט; עכע פוגקטן פון דער דעקלעראציע זייגען נישט איג־ גאגצן קלאר פארמולירט, איז אבער די פאזיטי־ ווע שטעלונג פון אמעריקע צום מערהייטס־פלאן מ׳האט אים געזאלט אין א פערטל שעה אויס- פארשן מיט פייגי?וגגען. איצט איז די תפיסה לי?- ווידירט. ווי געזאגט, האט זיר אנגעהויבן א צערפאלונגס־ פראצעם, אבעך דאס מיינט גישט, אז די מכה איז שוין נישטא.?ען זיין, אז דוו?א צוליב דעם, וועלן זיי אפטאן נאך ווילדערע מעשים, כדי צו באווייזן, אז זיי ע?זיסטירן נאר. ווען מ׳וועט וו״טער פ^דט- זעצן די אנגעהויבעגע שיטה, וועט מען מיט דער צייט אויסרייגיקן דעם ישוב פון מטורפים. אויב מיט אייני?ע וואכן צורי? זייגען נאד געווען פארשיידעגע השערות, הלמאי די טעראריסטן זיינען פלוצים שטיל געווארן, איז איצט שרן כמעט ווי. זיכער, אז עס האט"זיר אגגעהויבן ביי זיי א פונאג־ דערפאל־פראצעס, וואם איז א רעזו^טאט פון א סר פא?טארן. ערשטנס איז דאס א פועל-יוצא פון אג- טוישוגג. א געוויסער טייל״פון יוגגטלעכע, וואס זיי־ נען מיטגעריסן געווארן פון די "דרייסטע" טעראר־ אקטן,.האט גאכן אויפהענגען די צוו" ענגלישע סעד- זשאנטן זיר גענומען אויסניכטערן. די דאזיקע האבן דערזען ווי טיף ס׳איז דער תהום, אין וועלכן מען שטויסט ז". און דער דאז׳?עד אויסניכטעתנגם־ פראצעס איז אגשטעקנד. פוגקט, ווי ס׳איז געווען אין זיין צייט אגשטעקנד-דער שיכרות־פראצעס. אויר די העלדישקייט פון די מעפילים פח" "עקזארוס 1947" האט בייגעשטייערט איר חלק. אלע האבן געוווסט, אז דאס איז א וועד? פון דער "הגנה". און ווען מ׳שטעלט אייגע?עגן דער אגדערער: די רויב - און מארד־טאטן פון די טעראריסטן אנטקעגן די יסורים און גבורה פון די מעפילים, איז גישט שוועד צו זען, וואם עם וועגט איבער. אבער זיכער האט דא געשפילט נישט?יין?ליי¬ , גע "ראל דער מאנגל אין געלט. די טעראריסטן האבן געהאט צו זייער דיספאזיציע ריזיקע "געלט־סומען. די דאזיקע געלטער האבן זיי געשעפט פון דריי קוואלן: פון בערגסאנם בלאף־קרעמל, פון "דישע סוחרים אוז פאעיקאנטן, וועלבע האבן אוגטער דער דדא- וגג פון רעוואלווער געמוזט צאלן ז יי א הודש־שטייער{ און ווי מיד האבן שוין געשדיבן, < פון זיין שות¬ פים צו א פאבריקל פון פאלש געלט. איי^ט ז״גען מיטאמאל אויסגעטריקנט געווארן אלעקוואלן. בערג־ סאן שיקט מער נישט קיין געלט, אלנפאלס זייער ווייגיק. די סוחרים און פאבריקאגטן האבן מיט דער הילף פון דער "הנגד." אויפגעהערט״צו צאלן די קאגטריבוציע^און אויר ס׳געלט־פאבריקל איז פאר- מאכט געווארן. פון וואגען וועלז זיי האבן צו צאלן די הונדערטער ל״דיק־ג״ערם, וועלכע האבן געלעבט אויף זייערע קעסט? האט זיר אגגעהויבן א לויפעגיש פון זייערע רייען. עם פארלאזן ז״ יחידים און ס׳פארלאזן ז״ גרופן, , גאנצע. די מערהייט פון זיי נייעז איבער צו דער "הגנה", וועלכע האלט זיי, נאטירלעך, אויפן אויב, כדי צו איבערצייגן זיר, אז דער 'איבערגאגג איז אויס ריין אידעאישע מאטיוון. די אנפירונג פון די טעראר־־גרופן וו יל אבער נישט שלום מאכן טיטן דאזיקן בארג־אראפ־פראצעס, און זי האט באשלאסן נקמה צו נעמען אין די "דעזער־ מידן". די נקמה איז א פשוטע; מ׳פארכאפט די איבערלויפער צו דער "הגנה", מ׳האלט ז יי פאר- שפארט א צייט, כדי צו ווירקן אויף זיי, אז זיי זאלן חוזר בתשובה זייךאון ווען גישט, דראט מען זיי מיט א "קריגס־געריכט" און א טויט־אורטייל. די פארכאפונגען באצוועקן בעיקר אפצושרעקן די גאר פארבליבעגע, אז ז" זאלן גישט גיין אין די וועג ן פון זייערע נעכטיקע חברים. און אזוי זיינען מיד עדות די לעצטע טעג פון א ר" פארכאפוגגען מצד די טעראר־גרופן. אבער ס׳מזל האט זיר אפגעטאן פון ז". דאס מיטל ווירקט שוין אויר גישט. מ׳שרעקט זיר גישט פאר ז" און אין פיל פאלן באקומען זיי גאנץ געשמאקע?לעפ, ווען\ז" וואגן צו פארכאפן ז"ערם א געכטיקן חבר. ווי וו יי ט עם האט ג^גווירקט דער נייער קורס?עגן די טעראריסטן, וואס איז אנגענומען געווארן דורבן ארגאגיזירטן ישוב" זאלן דינען דריי פאלגנדע פא?- טן: 1. דער שרייבער פון די שורות איז געווען מוצאי ראש השגה אין א קינא. א גרופע טעראריסטן האבן זיר אריינגעריסן אין צימערל פון פילם־אפעראטאר, אויסגעלאשן די עלעקטריע און געגומען זענדן ז יי עדם א רערע. דער צוויי־טויזגט־קעפיקער עולם אין זאל י האט גענומען שרייען און פייפן, -טופען מיט די פיס אזוי, אז די טעראריסטן האבן זיר אפגעטראגן מיט חרפה, ווייל קייגער האט גישט געהערט קיין איינציק ווארט פון ז״. פאקט נומער 2. 4 באוואפנטע טעראריסטן האבן אין העלן טאג ג^כאפט ז"ערס א געוועזעגעם חבר און מיט כוח אים גענומען אד״ג- שטופן אין א מאקסי, איז פארבייגעגאנגען גראד א 16-יעדי? מיידל, א חברה פון א 'הסתדרותישער ארגאניזאציע און האט געגומען שרייען מ׳זאל רעם פארכאפטן באפר״ען און ווען דאס האט גישט גע- האלפן, האט זי זיך אגידערגעווארפן ביי די רעדער פח מאקסי, רופנדיק: "איר וו עט קעגען פארן, נאד איבער מייףקערפער". זיי האבן זיר געהאט איבעד- געשראקן און באפרייט דעם?רבן. און פאקט גו- מער 3. די "הגנה" האט באפרייט אייגעם פון די פארכאפטע תרד אצ״ל, וועלכער איז געזעסן פאד- י שפארט אין זייערם א תפיסה אין ירושלים. ווען די "הגנה״אח אהין אנגעקומעין, האט זי געפוגען די שמירה פון די טעראריסטן. דערהערנרי?, אז ז יי זייגען פון דער "הגנה/ זייגען די שומרים אנס־ לאפן. אין דער תפיסה, וואס האט זיר געפונען אוג- טער א שפיגל־, אין א פינצטער קעמערל פול מיט קייטן און אגדערע מכשירים, אח׳געזעסן א ווילר- . פארוואקסעגער האלב־נאקעטער מענטש: דאס איז געווען דער ^ארעסטאגט". ער האט דערצ״לט,