Undzer Worṭ · 1947-10-31 · 42/80 (31.10.1947) · p. Seite 7

זייט 7 אונרזער ווארט פרייטיק, 31 אקטאבער 1947. S;:: ן,ןו".""'״״<״״״ V. "״11111,111' ן ||״,,11!,,,ן1||״,,,,11)״,^*״י^*ז ",,"י״,״ו״וו1'' '־-4־".:asSassi«' <\לד רדי הדל יידי״לזל ריד ר l. >> — ( 2s 1- 1*/V (NU 1 ( 1SJ .. .... 2״1iXXD9:?::s ^«I|lll'»l^p״.! "<l״.! "'<"״״.י, .11' I .. '1"״Hl. ״,1' — ״"״״״<״"" ״111 נישט צערייסן. איד בין צוי שוואך, די ערד האט מיך געבונדן און איך מוז צו די הימאען קוקן". פאטטאאסקי, אאם באינדער, האט זיין דאא גע־ שפיאט ז יי עד עמפינדאער. בכאא האט ער 8 מזיל צו אזוינע ראאן — פארן שפיאן די ראא פון באינדן בעטאער "אין "גואם" איז ער, פאסטאאטקי, אויס־ געצייכנט געווארן דורכן קאנקורס־יורי אין מינכען. וויאנער ל. איז געווען אויפן ארט, אין "קוא פון איכט ארויס", ער האט זיינע דיאאאגן פשוט אדם־ ..עהאמערט. די אויסשטאטוגג צו זיין ראא — דער קיגסטאעכער וואאקן — מען מען אנדערש .נישט אגרופן ווי א פרימא־סצענארישעד א״נפאא פון דער רעזשי. זיאבערמאן י. איז געווען ווי אפגעמאסטן פאר זיין ראא אאס דער עקס־שמש, מ. קאהן. זיאבערמאן האט זיר שוין קונה־שם געווען מיט ז"גע ראאן און אויר דאסמאא האט ער "געברענט" אויף דער ביגע. גוט זיינען געווען פדוי מארגואיעס אאם עדנא און נמיעאעווטקא אאס אאטיטשקע. עם <אייבט נאר אי- בער צו דערמאנען, וויאנער (פאטער) ,מארקעוויטש, מעאאסעד או[ די איבעריק$ פון אגסאמבא, וועא- כע האבן זייערע ראאן פ יי ן אויסגעפירט און געווארן ווארעם באגריסט דורבן פובאיקום. כ׳וויא נאר צוגעבן, אז ם" די רעזשי און ם" דער אגסאמבא האבן אין דער פארשטעאונג אריינגע־ טראגן א סר אקציע און אעבן. וועט דער "גגב" וויי- טער צייכענען פאר זיר אזעאכע וועגן, וועט ער זיר געווים קיגסטאעריש דערהויבן וואט אמאא העכער. יון 11׳ "אין קייכעמם לאכד“ וסי« שאוו '(דראמאטישע זעאונג פון אהרון צייטאין אויס געפירט פון דראמ.־קרייז "נגב" רעזשי יעקב סאג דאער און י. רובינעק.) עם אוגטעראיגט גישט קיין שום ספק, אז די רעזשי פון דראמ.־קרייז "נגב" איז אין די העגט פון מענ¬ טש! מיט געשמאק. שוין ראם דערווייטערן זיך פון רי ביאיקע סאכערייקעס און שטרעבן צו זאכן, וואם שפרודאען מיט קינסטאערישן אטעם 1איז א בא- ווייז, אז די רעדצזיטארן וועאן זייער דראמ.־קרייז דערהויבן צו א העכערער מדרגה. די רעזשי האט ביי דער אויפפירונג געהאט בייצוקומען זייער פיא שוועריקייטן צואיב דער גרויסער צאא ביאדער, מיט יועאכע מען קען זיר נאד אן עצה געבן ביי א דד"- ביגע, דאר האבן ז" באוויזן צו ביאדן עטאעכ^ביא־ דער איך איין גאנצקייט אן שום שארן פארן ווערק. דערצו האט ז"ער אפאר צוגעהאאפן די מוזיר! פון דיריגענט האר און די דעקאראציעס. רוביגעק, וואט האט שוין א חזקה פאר ספעציע- אע ראאן, האט זיר פשוט געפיאט ווי א פיש אין וואסער אין דער ראא פון "מענטש מיט רעד האא- בער בארד". זייער געאונגען איז ער געווען אין דער סצענע, א צוגעבוגדענער צום בוים . יזיין מימיק און דיקציע א ז געווען איבערצייגנד ווען ער האט אויסגערופן: "רא שמיי איר, איר קען די שטריק ערשטע לאנרעם־קאנפערענץ פון פועלי אגורת ישראל אין באמבערג דאס ווארט גאר די באגריסוגגען באקומט ח, מעגדא פיטערמאן, וועאכער באאויכט אין זיין אויס- פיראעכן רעפעראט — דעם עבר אין איכט פון תנ״ר און זאגט אז מען זאא זיר אוועקשטעאן רעם וועג פון ה;סטארישער תשובה אין רעאיגיעזן און אויר גאציאגאא־פאאיטישן צוריקקער צום מקור־הדת און מקור מואדת״העם. אין דער דאזיקער ריכטוגג דארפן גייז די ארבעטן פון רעד קאגפערענץ. דער רעדגער טאדאט מיט שארפע ווערטער דעם מארד’ אין אינסברוק, וואט איז א פראדוקט פון גאטאא־ זיקייט. דער רעפעראט איז מיט באגייסטערונג אויפגע- נוטען געווארן פון אאע אנוועזנדע און דערמיט האט זיר די דערעפענוגגס־זיצונג פארענדיקט נאכן אפ- זיגגען דעם הימן פון פועאי־אגודת־ישראא, —?ארצנו הקדושה. די ווייטערדיקע זיצונגען פוגם כנוס האבן זיר בא- שעפטיקט מיט באריכטן פון דער טעטיקייט און מיט דעבאטן אין וועאכע ס׳האבן אנטייא גענומען‘ א גרויסער ט"? דעאעגאטן דערונטער אויר דער ח, ש. וו אס האט מיטגעמאכט רעם "עקזאדוס״-וועג. דער ח, ש. ניט איבער א גרוס פון דעם "עקזאדוס" און שיאדערט רעם שווערן אבער העראאישן וועג פון אאע אירע פאסאזשירן. די קאנפערענץ האט אנגעווארפן רעם וו״טערן ארבעטם־פאאן פון דער באוועגו״נג, ווי דער הויפט- מאטיוו, דארף זיין הכשרה,חגור, עאיה און התיש- בות. עס איז געקומען צום אויסדרוק, אז די פועאי־ אגודת ישראא דארף מיטמאכן רעם זעאבן שיינעם וועג פון אנטייאנעמען אין די אאסטן פון בנין הארץ, וואט די פא״י האט מיט אירע מעשים באוויזן. טיט א" ן ווארט: דער וועג פון רעאיגיעזן יידגטום ביי דער שארית הפאיטה ה" גט צו טאג דארף טרעטן אויפן וועג פון גאואת ארץ־ישראא ובגינה ע״פ תורת ישראא. מ. ראובגי רעם 14־טן און 15־טן טעפטעמבער איז אין אא- גער באמבערג פארגעקומען די ערשטע אאגרעס־ קאגפערעגץ פון פ״א״י אין דער אמעריקאגער זאגע. "אין א פייעראעכער שטימונג ביי דער באטייאי* קוגג פון א היבשע צאא דעאעגאטן און געסט פון פארשיידענע שטעט און קבוצים, א ז די קאגפערענץ דערעפגט געווארן אין שיין - דעקארירטן קאוב־זאא, וועאכער איז געווען באפוצט מיט אאזוגגען און ביא- רעד פון יידישע גאונים און רבנים. ביים פרעזידיום ־־ טיש האבן פארגומען זייערע פאעצער די פארזיצנדע פון פא״י און אגודת ישראא אין דיייטשאאנר, די ח״ח דוד קאיין, פאראטאא, ה. פרידזאן (רעדאקטאר פון ""דישן ווארט") הרב האאבערשטאם און אגדערע. די רערעפעגוגגס־רעדע האט דער ראש הקבוץ "הפץ חיים" אין באמבערג ח, ווינאקור, וועאכער בא- אויכט רעם שוועד! וועג פון דער פועאי אגודת ישראא, וואט ווערט מיט גרוים מסירת־נפש דורכגעמאכט כרי צו דערגרייכן רעם "ציון במשפט תפדה" דעם ציון ע״פ תורה והמסורה. דאן באגריסט הרב האא- בערשטאם רעם כנוס און רערקאערט, אז די אגודת- ישראא, איז די איינציקע רעאיגיעזע באוועגוגג, וואט שטרעבט צו שיבת ציון בעזרת השם און ווינטשט דער קאגפערעגץ גרוים דערפאאג. רעד פארזיצענדער, ח. פאראסאא נעמט א יבער דעם פארזיץ און האאט א קורצע דעדע. עט בא- גריסן דאן נאר רעד דיי אין נאמען פון דער אאגעד- פארוואאטוגג און גאייבצייטיק אין נאמען פון "תורה ועבודה" * באוועגוגג ח, משה הערשקאוויטש, — רעד פארשטייער פון מרכז אגודת־ישראא ה. בראמי פעאד — אין נאמען פון די קבוצים ח, גאטעטמאן פון אייכשטאט און צום סוף רעד קאיינער בחור גאאדשטיין פון "נוער אגודתי" אין באמבערג אין רעד העברעאישער שפראר, אוןווינטשט דער קאג- פערעגץ צו דערגרייכן דעם גאואת הארץ עא פי התורה הקדושה. פון "ריק לעבן אין אייכשטעט אין איצטיקן מאמענט. נאכן רעפעראט האט זיר אנטוויקאט א׳ אעבהאפטע דיסקוטיע פון די אנוועזג־ דע דעאעגאטן. דער רעפערענט ווי אויר די אנוועזג־ דע ח׳־טע זהבה האבן געענטפערט אויף די ז" גע- שטעאטע פראג ן. רעם זעאבן שבת איז פארגעקומען א באנקעט א כבוד די שאיחים פון דער סוכנות ד״ר וועקטאער, קורט גאאדמאן, זהבה און די צוגעשיקטע פון א״י קיגדער - דערציערין תהיאת בר ניף. עס זיינען אג- וועזגד געווען פארשטייער פון אאע ציוניסטישע ריב- טוגגען, ווי: פ. צ. רעכטע און פ. צ. שמאא, פ. צ. הת¬ אחדות, מזרחי און אגודה. / ווויגונגם און ווירטשאפטס־אמפז. שוין 5 מאנאט זייט רעד ח, מאגטשאג באקאיי־ דעט דעם פאסטן אאס אייטער פון ווויגונג און ווירט־ שאפטם־אמט. שוין פון ערשטן מאמענט איז ער צו- געטראטן עגערגיש צ4 דער ארבעט און עס איז אים געאונגען צו איקווידירן רעם כאאטישן צושטאנד, וואט האט ביז ראן געהערשט. אין צוזאמענהאגג טיטן דע״רגענטערן זיר פון וויגטער איז אנטשטאנען די פראגע פון איבערזידאען די משפחות פון די בא- ראקן אין די באאקן. א דאגק דער ענערגישער האג- דאונג פון ח׳ מאנטשאג איז אויר דא געפונען גע- ווארן אן אויסוועג. בכאא איז באזייטיקט געווארן די אנארכיע פון נעמען זיר וווינונגען אן א טפעציע- אער דעראויבעגיש. אין צוזאמעגהאנג מיטן עואה זיין פון א גרעטערע צאא מיטגאידער פון ארטיקן סניף השומר הצעיר, ווי אויר פוגם פארזיצער פון סניף, איז רעם 8־טן אק- טאבער פארגעקומען א געזעגגונגס־אווגט בעת וועאכן די פארטיי חברים האבן זיר געזעגגט מיט די עואים. רעם אווגט האט דערעפנט ח׳ עפשטיין וועאכער האט אין קורצע ווערטער באגריסט די אנוועזגדעשאיחים פון סוכנות, פארשטייער פון ציוניסטישע ארגאני־ זאציעס און געוווגטשן די אפפארגדע חברים א האד- צי ק ן "צאתכם אשאום ובואכם אשאום". גאכן פארברענגען עטאעכע שעה ביי פ״ן־סערוויר־ טע "טישן האט זיר די יוגנט געאאזט אין א פייעד- דיקן הוירא־טאגץ ביז שפעט אין דער נאכט. רעד אווגט האט אויף אאעמען איבערגעאאזט א שטארקן א״נדרוק. * * * - פרייטיק רעם 8־טן אקטאבער איז ארויסגעטרעטן מיט א רעפעראט רעד ח׳ וועקסאער א. ד. ט. די איצ- טיקע אאגע אין ציוניזם. רעד רעפעראט איז ווי געהעריק באזוכט געווארן און מיט גרויס ענטחיאזם באשאנקען געווארן מיט ווארעמע אפאאדיטמעגטן., שבת רעם 10־טן אקטאבער איז פארגעקומען 8 קאגפערעגץ פון די וועדות עאיה פון גאיא באמבערג־ רענענסבורג. ביי א פוא־געפאקטן זאא האט רעד פארזיצער פון סוכנות ח׳ קורט גאאדמאן איבער־ געגעבן וו עגן דעם צושטאנר און אויטזיכטן פון עאית אין די סימבאאישע פיגורן: "רעד פירשט פון פיג- צטערגיש" און "קוא פון איכט ארוים", גייט שוין דער מחבר א יבער פון דראמאטורג צו ריינער פאע־ זיע. דארטן ז״גען פאראן טצענעס, אין וועאכע רעד דיאאאג קומט צום אויסדרוק מיט א דאגטישער ווארט־קראפט. ץ׳ "וואט האב איר רען אמאא געהאט אין מיין רשות, אחוץ א פאר אאטע קאמישע טארטור־מאשיגען? — זאגט דער "פירשט פון פיגצטע״רגיש" —איצט האב איר ראריא און אופט־מאשינען, צייטונג און טדי- בונע און דו וועסט זען: דאס מאא זיג איר!" טראץ אאעם וויא אבער דער מחבר גאויבן, אז עם וועט זיר אר״נכאפן א איכטיקער שטראא אין די פינצטערע הערצער. אהרון צייטאין האט נאר דעמאאט, ווען ער האט געשריבן זיין דראמאטישע ןעאוגג, גישט׳ אויפגעגעבן די האפענוגג און גאויבן אין דער ווירדע פון מענטש און וו יא מיט געוו-אאט זובן א טרייסט אין איר. דאם קומט.אזוי צום פאר־׳ שיין, ווען אייגער פון די "דייטשע זעאנער, הייגזע, איבערצייגט זיר, אז "דן־באוט איז אויר מעגטשאער באוט. ער קען אאץ גישט פארגעטן די יוגגע יידישע פדוי וועאכער ער האט געשאסן אין ווייסן גאק ן און שר״בט צו די איבעריקע: "עט האט גערוגען פון איר מענטשן־באוט ווי מיינם און ד״גם". דער נורא האט אבער פארפירט. די שפעטערדיקע הייגזעס האבן זיר אן שום געוויסנסביטן זיר צוגעוווינט צו פארגיטן מעגטשן־באוט ווי וואסער, אבער וועד האט געקענט דערין גאויבן? אפיאו נאר אין די געטאס האט מען דאר אויר נאר געגאויבט אין מענטשן- ווירדע און געהאפט, אז קיינער וועט זיר גישט וועאן פארפאעקן מיט אזעאכע אכזריותקייטן... "אין קייגעמס אאנד" עגדיקט זיר מיט רעם, וואט רעד "מענטש מיט דער האאבער בארד" רופט אויס: "זי (די פדוי זיינע, די געווינערין) וועט באפרייט ווערן. מיין זוז דער שטארקער, מיין זוז דער איב- טיקער, ער וועט זי באפרייען!" דאם קיגד איז געבוירן געווארן — ווי רעד מחבר אאיין האט עם באצייכנט "דאס אעבן זיגט איבערן טויט" — א נביאישע אגדייטונג אויפן ווידעראויפי קום פון "דישן פאאק נאכן חורבן. ווי זעט אויס די אויפפירונג פון דער אויבגדער־ מאגטער פיעסע?: שוין אין יאר 1939, ווען די היטאער־בעסטיע האט נאר פון היגטער א פארהאגג געשטשירעט די ציי- נער אויף אירע שפעטערדיקע מיאיאנען קרבגות — האט דער באקאנטער דיכטער אהרון צ״טאין פאר- עפנטאעכט זיין ווערק, א דראמאטישע זעאונג: "אין קיינעמם אאנד". "אין קיינעמס אאנד" איז אן עכט דראמאטישע פיעטע, געשריבן מיט א טיפן דיכטערישן אטעם און אפענע נביאישע אויגן, וואט' נעמט אדום דעם ערשטן עטאפ פון דער היטאער־פעסט אי! טארש פון דעראבערן דאס סודעטן־געביט אין יאר 1938. די האנדאוגג קומט פאר אויפן גרענעץ־פאם, ווו די דערגידעריקטע און געפייניקטע ווערן געטריבן איבער די גרענעצן פון טשעכאסאאוואקיי, קיינער וויא ז״ נישט אדיינאאזן או<״ז״ באייבן אונטערן הימא פון קיינעמם אאנד. דער מחבר איז אבער נישט שטיין געבאיבן אויף דער שוועא פון דער צ״ט 1938, ער איז פאראאפן די נאענטסטע צוקונפט און באוויזן מיט דיכטע״רי־ שער קראפט שוין דעמאאט אריינצובאיקן אין די פארפעסטעטע הערצער פון די היטאער־סאאדאטן. שואצע און האטע, 'היטאער־זעאנער,וואס "היטן די גרענעץ פון "פאטעראאנד" זייגען דורכג״עפויאט פון, זנות, שיכרות, מארד און רויבעריי און פון ריב- מערס שיאדערוגג קען מען שוין דעמאאט זעז, אז אט די שואצעם וועאן אין די שפעטערדיקע יארן ר״ף ווערן צו ברענען מענטש! אין קרעמאטאריעס, וואשן זיר מיט זייף פון מענטשן־פעטם און"טראגן הענטשקעם פון דער הויט פון יונגע פרויען. און כאטש די שפעטערדיקע אכזריות פון דער היטאער־חיה שטייגט איבער די האנדאונג וואט מיד זעען ״אין קיינעמם אאנד" — באייבט אבער דאר דאם דאזיקע ווערק פון אהרון צייטאין אן־און־פא״ר־ זיר אריגינעא און פואווערטיק דיכטעריש, פארפיק־ סירגדיק דעם קורצן אפשגיט פון דער טראגעדיע אויפן גרענעץ־פאס. קודם כא די פיאפארביקייט פון די ביאדער און די פארש״דנארטיקייט פון די געשטאאטן. אאזן דעם צושויער זיר צוקוקן פון ארט צו ארט און אויטפיראער זיר באקעגען מיט דער טיטואציע. האט אפיאו וועד פון אונדזער דור ניט געהאט דאס "נאיק" קענען היטאערס יוננען מיטן געווער אין האנט, קען ער ז" דערגרונטעווען דורבן מחברם אביעקטיוו. י lllllllllllllllllltlllltlllllllllllllllipiltlllllllYIIIIIIIItllllllllllllltHllllllltItICIIIIIllllllliUllllltlllltlltUIlilllllllllllllllllllllllllimillllllUttllllMlllllillllllMlllllllllllllllllllllllimilllllUlllllilltllllfttItlllllllllllll איבער שטעט און שטעטלעך דאם זעאבע איז אויר נוגע דער גייסטיקער שפ״ז. דער קראגקער וואט איגט אין בעט א גאגצן טאג, זוכט זיר צו פארגעסן און אייעגט ביכער, צייטוג* גען. אדורכגייענדיק א צוואנציק צימערן טרעפט מען קוים ביי איינעם א "דיש ארעד העברעאיש ביכא. ס׳רוב זיינען זייערע טישאעך באא״גט מיט דייטשע און פויאישע ביכער. אויף דער פראגע: פארוואס ז" אייעגען גישט ק״ן יידישע ארעד העברעאישע ביכער, האבן ז" נעענפערט, אז די יידישע ביכאער וואט ז" פארמאגן, זיינען שוין געווארן עטאעכע מאא איבערגעאייענט און קיין גייע באקומט מען נישט. צ״טונגיען קומעז אויר גישט אן רעגאמעטיק און נישט די גאנצע פרעטע, וואט רערש״גט ב" דער שארית הפאיטה. ז" אעכצן ממש נאר א יידיש -ווארט. איך וו יא דא איבערנעבן אויטענטיש אייניקע ווערטער פון א קראגקן: "איר איג- דא עאנד, אא״ן ווי א שטיין. איך האב געפרעגט, געזוכט קרובים, באקאגטע, טאג־איין טאג־אוים געקוקט אין זוך־דינסט, אפשר פרעגט זיר א וו".טעד קרוב פון אמעריקע, בראזיאיע... אבער צום באדויערן האב איר מיין נאמען אין עד- נעץ נישט געפונען. ווי איר זעט מיר, בין איר א קראנקער און אאיין פארבאיבן.אין אנפאנג איז דאס עאנד נאר נישט געווען אזוי בואט, די יידישע היאפם־ ארנאגיזאציעס. האבן זיר שטארק פאראינטערע־ סירט מיט אונדז. מיד זיינען אפט באזוכט געווארן פוןפארשיידענע יירישע פערזענאעכקייטן, וואט האבן אונדז געבראכט מוט און האפעגונג. אט די ווארעמע באציוגג האט אונדז געגעבן גאויבן אין א אעבן. מיט דער צייט האט זיך אאץ איינגעשרוספן ביז מיד האבן דערגרייכט דעם הייגטיקן מצב. וויי איז צו מיד, אז דער איינציקער מענטש, וואט האט מיטאייד מיט מיד, וואט טרייסט מיר אין די מרה- שחורה־שעהן און בכא״א, וואט רינגאט מיך אדום מיט א ביטא ווארעמקייט — איז די ד״טשע פאעגערן־ שוועסטער, א שוועסטער פון אונדזערע מערדער. איז דאס גישט אן איראניע פון נורא?" עד כען. פרושים זייגען איבעריק. צו איז די יידישע נעזעאשאפט טאקע נישט בכוח צו העאפן דן 400 טובערקואאז־קראגקע? מ׳רייטט איין וועאטן, מ׳זאמאט מיאיאנען דאאאר און פו! דעם אאעמען באייבט נאד גישט איבעריק אויף צו ראטעווען די אומגאיקאעכע. ם. א. נאוטינג. פערציק קיאאמעטער פון מינכען געפינט זיר די אייגציקע ד. פ.־סאנאטאריע פאר טובערקואאזע אין בייערן. גאנץ וו"ט פוגם שטאטישן גערויש, ארומגערינגאט מיט וועאדער איגט זיר די טאנאטאריע. אין גוט איינגעארדנטע, געמויערטע באאקן, פארזען מיט די מאדערנסטע באקוועמאעכק״טן (אויפגעשטעאט בי¬ מי היטאער פאר מיאיטער אייט) ,געפיגען זיר אן ערר 1000 קראנקע. יידישע פאציעגטן זיינען פאראן 400. א גרויטע טייא פון ז" איגט שוין דארט זייט דער באפרייאונג און זייער וועאט באשטייט גאר פון בעט און וואאד. די איבעריקע זיינען: פאי^יאקן, אוקראינער, אעטן און איטווינער. מיט א צייט צוריק האט געטראפן א פאא: א פריש געקומענער "די- שער פאציענט האט דערקענט אין אייגעם פון די ד.פ.- קראנקע" א מערדער פון זיין שטעטא. אין דער זעא- בער נאכט זיינען נעאם נעווארן ע^אעכע "ד. פ.־קראנ־ קע" חברים פון מערדער... * מיט די יידישע טבצ־קראנקע, וואט א טייא פון ז" קענען די גאר־מאהמהדיקע וועאט נאד פון דער פרעסע — ז" האבן נאר גישט פאראאזט דאס בעט און דעם וואאד זייט דער באפרייאונ״ג, —"אינטע- רעסירט זיך די יידישע געזעאשאפט זייער ווייגיק. ז" באקומען א מינימאאע מאטעריעאע און נייט- טיקע שטיצע. דאס עטן וואט זיי באקומען איז באשרענקט: א קארגע ברויט־פארציע, א קא יי ן שטיקא פוטער, מ־טאג־עסן, חם־וחאיאה נישט צו פעט און א 3 מאא אין רעד וואד פאייש. אין דער צ״ט וואט יערער איינער וו" ט ט, אז פאר טובערקואאז־קראנקע איז די בעסטע רפואה א □ך און פעט עםן, באקומט דער קראנקער דארט כמעט די זעאבע מאנערע צוטיי- אוגג, וואט יערער געזונטער "ד אין די״אאנערן. נאר ערנער איז פאר די, וואט זיינען פאר ארעד גאר אן אפעראציע, וועאכע דארפן א טפעציעא" געפאעג־ טע דעדנעדונג.די קראנקע, וואט האבן משפחה ארעד באקאנטע אין די אאגערן אין ד^יט״שאאנד, וועד! פון צ״ט צו צ״ט באזוכט און באקומען ■עפעם. אבער די אויף וועאכע קיינער פרענט זיר נישט, די"וואט זיינען אאיין פארבאיבן' אויף נאטם וועאטא, ווע״רן פון קיינעם נישט פארזארגט. צו קענעז ז" טאקע געזונט ווערן פון דעם קארגן עסן? די קראנקע זוכן פארשיידענע מעגאעכק״טן, כדי צו ראטעווען זייער אעבן. אזוי צ. ב. טוישן ז" איין אויב ז" באקומען, שיר, מאבושים, אויף פוטער, אייעד וכדומה. . :׳y. Üfe