Undzer Worṭ · 1947-10-24 · 41/79 (24.10.1947) · p. Seite 5

י--?ל9#ו&5*>י I ז "ט 5 אונדזער ווארט פרייטיק, 24 אקטאבער 1947. רואם איז מים "עסזאתם 1947“? משה סמולר 2. אזא אומדערלאזבארע באציונג פון די פאראנטוואר־ טלעכע און ציו״ניסטישע איגסטאנצן? און די סוכנות, צי האט זי געטאן אלץ וואס אין אירע מעגלעכקייטן, כרי צו לינדעירן די גויט פון די "עקזאדוס״־מענטשן? אין וועלכע ממשותריקע טאטן האט זיר אויסגעדריקט די הילף פון סוכנות? ס׳האבן פארגעסן די פאראגטווארטלעכע פירער פון דער" שארית הפליטה, 8ז "עקזאדום" איז געווען קווינטעסעגץ פון רעד שארית הפליטה, 8ז "עקזא־ דוס,, איז דער שטארלסטער און ווירדיקסטעד אויס- דרוק פון די פאליטישע ציוניסטישע אויפגאבן פון דער שארית הפליטה. דער צ.?. פון די ב8פרייטע יידן א ז תאי? געוועז, דער עצם פאקט וואס די לאגערן זיינען נאד ביז היינט דורך ז יי גישט באזוכט זאגט פי? וועגן רעם. אלע דד" איגסטאנצן: סוכנות, דזשוינט און צ. ק. טראגן די מאראלישע און פאקטישע פאראנטווארט־ לעכקייט פאר די יידישע קינדער פון "עקזאדוס", פאר יעדן יידן אין פאפענדארף. איר ווי? זאגן קלאר און בו?ט: אין פא? ווען ס׳וועט נישט?וטען ל,׳ין בא?דיקע ענדערונג, וואס באדייט: ברויט און ל,?יי- דונג פאר "עקזאדום", ווע?ן מיד זיין געצווונגען צו שאפן א געזעלשאפטלעכן לואמיטעט פארן "עקזא* דום׳/ ווע?כער וועט זיר וועגדן אויר צו אמעריקע דורר?אנדעס - פעדעראציעס נאר דירעקטער הי?ף. ס׳קען ווייטער אזא?אגע גישט געדו?דעט ווערן. א געמיינזאמע קאמיסיע פון סוכנות, דזשוינט, צ.ק. און ציוגיסטישער פעדעראציע דארפן זיצן אין די "על,זאדוס״*?אגערן און טראגן די םו?ע הי?ף. און איצט צו אייר מענטשן פון "עקזאדום". טיט געבויגענע ל,עפ שטייען מיד פאר אייעד מוט און גבורה אויף די שיפן, און נאר מער פאר אייעד אויסדויער און געדו?ד אין די שדעל1?עכע באריג- גונגען. ווים??עבנם*ג?ויבן אור יוגנט ־ ברען איז געווען אין דעם אווגט געווידמעט ^ואס איבערגעבן די פאן פון קינדער־היים פון "השומר הצעיר" "?הגשמה". דער זייער ארעם געדעקטער טיש איז געווען דער אויסדרול, פון נעבעכדיקייט פון אונדזערע איג* סטאגצןד אייער פארשטעלונג, געזאגג און וואגט- צייטונגען זיינען געווען דער אויסדרול, פון שטאר- ל,"ט און הע?דישק״ט, פון טיפן זין און אינהא?ט פון "עקזאדום". זייט געגריסט איר הע?דישע ל,׳נ- דער, געבענטשט א ז דאס פא?ק וואס האט אזע?כע געבוירן. מיר זיינען מיט אייר. אייערע?יידן און פריידן ווע?ן מיר טיי?ן, אייער מארגן איז א געמ״ג- זאמער, דער?אמף איז דער זעלבער, זייט מוטי? און האט דעם ג?ויבן, אז דער טאג פון זיג וועט?וטען. באוואפנטע ענג?ישע םא?דאטן האבן אראפגעטראגן מיט כוח אונטער א האג? פון שטעקגם, די פרויען, מענער און קינדער פון "עקזאדוס". דער?עצטער עגג?ישער סאדיסטישער "נצחון" האט ראן געפונען זיין אויסדרול, אין דער פרעסע. איצטער איז די ווע?ט, די יידישע ווי אויר די ניט- יירישע שטי? און שטוס געווארן. 1 וואם איז געווארן מיט ״עקזאדום 1947״? ווי״אזוי לעבז״די מוטיל,ע "דישע־העלדישע קיג־ דער? וועד זארגט פאר די רעכט?אזע 4.500 אגאנימע קעמפער? איר האב זיי באזוכט און איר ווי? אויף דער פראגע עגטפערן און זא?ן זיר שעמען, די, וואם ווע?ן זיר פי?ן מיט רעם געטראפן. אין נאדר דייטש?אנד ביי?יבעל, איין א דורבגאנגס־ לאגעו/יוואם הייסטפאפענדארףיאון אמסטאו דארטן זייגען די?׳נרעד פון "עקזאדוס". די שטארל,ע דראט־־פארצוימונגען זאגן עדות וועגן• דער פארגאגגענהיי״ט פון'די לאגערן. די ב?עכענע בא- ראל,ן, וואס ווא?טן ביי ל,ו?טורע?ע םע?ל,ער גישט געדינט אפילו פאר פעדד-שטא?ן, דינען א?ס וווי- נונגען, ווו 40 מעגטשן?יגן צוזאמענגעפרעסט אין איין באראל,. אין גאגץ שמא?ע בעט?ער?יגן מענטש ן צו צוו". ס׳איז נישטא דעל,ן צו שיצן דעם קערפער אין די קאלטע נעכט. ס׳איז דעריבער?יין וווגדער נישט, וואם די גרעסטע ט"? פון די מענטשן איז צוגעקילט און הוסט. די היגיענישע באדינגונגען ז"- נען שווערע, די םארפ?עגונג אין די ערשטע וואכן איז געווען א שרע??עכע,?יגרער ג״ען אפגעריסן: אן שיר, אן מאנט?ען, און האלב-הונגעדיק. די שוואג- י ג״ערע פרויען באל,וטען גישט דאס מינימאלסטע וואס ס׳איז פאר ז" גויטי?. די ל,ראנל,ע באקומען גישט די געהעריקע פ?עגע, ס׳איז גאנץ פאדשטעג- ד?ער, וואס פארשיידענע?ראנ?הייטן, בתוכת הויט־ קראנקהייטן געפינען פאר זיר א פאסי?ן באדן. אלץ ארוס איז שוירערלעד. מיר דוכט זיר, אז דער רעגן וואס האט א גאנצן טאג געגאסן איז גע- ווען איין שטארקער הימ?ישער געוו״ן. ס׳האט דער היט? געוויינט איבע*דער אכזריותדי?ייט פון מעגטש צו מענטש. . \ און איר ווי? פרעגן: צי האבן ווירק?ער געמוזט זיין אזע?כע פא?גן? צי האט ניט געל,עגט דער דזשוינט איבערגעמען פו??אם די םארפ?עגונג פון די פאר טויזגט יידן? צי האט שוין טא?ע גישט דער דזשוינט?יין בא-??"דונג פאר א טויזגט?ינדער און פאר א פאר טויזנט יוגנטלעכע? ווי?אגג ווע?ן די יידישע אינסטיטוציעס דו?דן מענטשלעכער יושר, וועט זירידערהויבן און באהערשן רעם קאדעקס פון ווייס־שווארצע ביכער. מיד האבן פון מיפן הארצן געווא?ט הע?פן רעם, דורכן ק״ריג ־צעשטערטן, וועלטיגעוויסן צו מאכן זיינע ערשטע שריט. זיר באפרייען פון די שווערע קייטן און באי?אסמן, פון קרעמאטאריעס, מאסן גריבער, חרובע שטעט און דערפער און אויף דער חרוביגעווארענער ווע?ט פרווון אונדזער ג?יל,.?יידער! דאס מא"? האבן זיר די עגג?ישע אימפעריא?יםטישע איגטער״עסן גע־ פונעז באדראט דורך... 4500 "עקזאדוס״־יידן און ס׳האט געזיגט די... מאכט. ברוטא|, אכזריותדיל, איז געווען דער אויסדרו? פון עגג?#}ן קאדעקס?גבי די "עקזאדוס״״״דן. דוו?א אויף דער ערד וויינען נאר די פרישע?רבנות, דוולוא דארט מוזן טיטן כוח פון דער מעבטיקער אימפעריע אראפגעזעצט ווערן די "עקזאדוס״ימעפילים. ס׳איז געווען א באש?ום וואם האט געצויגן זיין יגיל,ה מער פון סאדיזם ווי פון ם?וכה׳של,ייט. זשורנאליסטן מכ? המינים האבן בייגעווויגט דעם?עצטן געראנג?, ווו נאר מיט א פאר וואכן צוהי? איז "על,זאדום 1947״ געוועז אין דער יידישער, ווי אויר אין״דער גיט־יידישער פרעסע, די טעמע פון טאג . דער פראגצויזישער פר״ה״טס־ג״סט איז אויפגע־־ טרייס?ט געווארן, ביי זייגע ברעגעס שווימט אדום א שווימענדער אוישוויץ,?עאן ב?ום הויבט"אויף זיין מעכטיל,ע שטים און פראטעסטירט קעגן דעם גרויסן אומרעכט, ווע?כן ענגלאגד באגייט ל,עגן "על,- ז א דוס". ס׳האט די ווע?ט געזען פארבגןןכגם, פאר ווע?כע מען האט אין גירנבערג שטרענג געאורטיילט און ה״נט ווערן ז" באגאגגען פריי אוגטער דער עגג?ישער פאן. מענער, פרויען און קיגדער וו ער ן געהא?טן אונטער דראטן און געפייגיקט. די דעמא- קראטישע ווע?ט האט מיט די ציינער גע?ריצט, אויר דער עגג?ישער לייב זע?בסט האט זיר אין לואנווו?־ סיעס געווארפן, ניט געפיגענדיל,?״1 אויסווע״ג, ל,יין ארט פאר זיין ל,רבן. ס׳האט זיר געראכט, אז נאר אין דער?עצטער מינוט וועט דאם מעגטש?עכע בא- זיגן די אמביציע פון מאכט און תאוה, אז דער א ברעקעלע אמח ג יגראש (אקמועלער פעליעטאן) ד?ער זאגאר איז פאר אונדז געוועז, אז אויר די היט?ען פון די קאנווואירגדע 0א?דאטן, האט אג- שמאט דעם טויטן־קאפ און ס. ם. — אראפגעשייגט דער בריטישער?"ב... קוקבדיק אויף אונדזער צול,ונפט דורר דעם פרי- זמאט פון די שטאכ?־רראטן האבן מיר פאריינבארט אין געדאגל,?יבע? מיט אוישוויץ, — דאם יאר 1947 מיט 1943, און די עגג?ענדער מיט אנדערע גערמאנער... מיד האבן אלץ פארשטאגען און מיד האבן זיר אויפגעהערט צו ווונדערן. מיר ווייסן• אז;,ע?זאדום" איז דאסמא? אוועל, נישט פון עגיפטן נאד פון דיי- טשלאנד. מיד ווייסן, אז מיד מוזן געדו?דיל, ווארטן, וויי? דער צי? האט ראר אוגדז צום?עבן געטריבן. סיר ווייסן, אז מיד מוזן קעמפן אין נאמען פון די אידעען, פאר וח*?כע אוגדזערע ברידער 'זיינען דורות־?אגג אומגעקומען. מיר וו" ס ן, אז מיד זייגען דער שטויב און דער ט"? פוגם דאזיל,ן ש?עכטן ווע?ט־א?, ווע?כער ווערט רעגירט מיט דעם גומע- גלם שטעקן און שטעכיקן דראט. און שוועד מוזן מיר קעמפן, כדי צווישן רי שטעביקע פארצוימוג׳ געז און די טרערן־באמבעס צו געפינען רעם דיב- טיקן וועג. אן "עקזאתס“־חעלד דערצ^יילם זיר אונטער די אכט צעשטערער-שיפן. דער ענג-?ישער קריגס־פלאט האט געווונען די ש?אכט.... אבער נאר די ש?אכט. " אונדזער שיף ווערט מיטגעש?עפט?יין חיפה. מיר ווערן איבערגעלאדן אויף דר" עגגלישע?ריגס- שיפן. הארץ און אויג האבן זיר םאראייגי?ט. מיד?ו?ן אויף "אונדזער היים" און דאם הארץ ב?וטי?ט פאר ווייטיק: מיר זיינען געקומען, דערגרייכט אוג- דזער צי? און מוזן אווע?. א געפי? פון צער, נישט צום אויסדריקן. חיפה איז אין באלאגערונגס־ צושטאנד. טויזנטער ענג?ישע םא?ראטן אין שטארקער באוואפעגונג היטן די "ארדעגונג". מען איז אונדז מודיע, אז מיר ' פארן ק״ן ציפערן. א היט?ער־טריל, — געשיקטאויף ארבעט, פאקטיש: טרעבליגקע אדער אוישוויץ. מיר פארן און ערשט אויפן וועג דערוויסן מיר זיר, אז?יין פראג?רייר. מיד הונגערן?יידן דח?ות אזוי ש?עפן מיד זיר 3 וואכן. דע־בו?. 4500 שטימען ענטפערן מיט אן ענערגישן גיין אויף דער פרייגט?עכער פראפאזיציע פון דער פראנצויזישער רעגירוגג צו געניסן פון אזי?. שווערע 5 וואכן פון פראטעסט־דעמאנסטראציעס און הוגגער־שטר״קן זייגען פארביי ביז עס קומט דער "הומאנער" באש?ום: ה א מ ב ו ר ג. די פויסטן געביי?ט, די ציינער פארל,ריצט. מיד דערנענטערן זיר צו דער טמאדי?ער ערד. ווידער ל,אמף... ענג?ישע סא?דאטן שפאלטן?עפ. ב?וט. ע?על,טרישע דראט־פארצוימונגען. היטלער־?אשמאר. א נייער בריטישער נצחון איבער ווער-?אזע, אויסגעמוטשעטע מענער, פרויען און?ינדער. און דער רעזו?טאט ווידער? א צ ע ט, נוסה עגג?אנד. די נשמה פון "ע?זאדוס" א ז געווען מרדכי, דער מרדכי מיט דער "ה" הידיעה, דער געטרייער ח?וץ־שומר מיט נאר אייניקע א״י־ש?יחים. זייער מסירת נפש האט אגגעצונדן הערצער. ז" האב; , פשוטע שארית הפ?יטה־־?אגערניקעם דערצויגן צו דער מדרגה פון הע?דן. דער באגריף "מרדכי" האט פארקערפערט אין זיר דעם א״דע?ן בא- גריף פון מענטש און הע?ד, פירער און 0א?דאט. נידערי? גאר גידערי? איז ענגלאנד געםא?ן, ווען זי איז שוין" אויסגעשטעלט אויר אזויגע נצחונות ווי איבער עקזאדוס. גרויס און שטארק איז דאס יידישע פאלק ווען עניי האט געקעגט נאר די דורב־ גע?עב^ע קאשמארן ח עבן אזא העראאישע עפאפעע. איבערגעגעבן פון בנימין הערצאג. טעטס פ?אט יאגט זיר נאר און שפיאנירט אונדזיער שיף. מרדכי רעד שטי?ער נישט גע?רויגטער פירער גיט באפע?ן און איגסטרוקציעס, וועל,ט צו?אמר- גרייטקייט. און איינצייטיק א ז ער מזהיר מען זא? אכט?"גן, אז א "שונא"— אן ענג?ישער סא?דאט זא? ח?י?ה גישט אריינגעווארפן ווערן אין יס. ^נעשה ונשמע! דאס איז דער וועג פון א יידישער פארטיידיקונגס־ _ארמיי:?א בכוח כי אם ברוח, אזוי ווי ישעיהו האט ~גע?ערנט. אויפן ווייטן האריזאנט ש״נען אויף?יכט־פוג?טן, דאס זייגען די?יכט־שטרא?ן פון יידישן ת?-אביכ. אוגדזער "הגנה"?אזט דורכן ראדיא וויסן דער "הגנה" אין ת?־אביב: מיד קומען הע?פט אוגדז, נעמט אונדז אויף! און ת?־אביב עגטפערט: "א?ץ איז גרייט,?תפי?ה ו?מ?חמה. פאר אייר — פאר אונדז. פאר אונדזער?אגד — פאר אונדזער םא?ק!" צו אוגדזער שוואכן שים? דערגענטערן זיר עג- ג?ישע קרייצערס, וואם רינג?ען אונדז ארוס. מיט זייער גאנצער ריזן־קראפט דריקן ז" צוזאמען אונדזער שיפ?. דאס שים? איז א שוואכס. אירע מאטראזן — יוגגע אמעריקאגישע יידן —^ זיינען שטארק, שטארל, אין ווי?ן און באגער: הע?פן ז״ערע פארוואג?טע ברידער. א?ארם. סירענעס פ״פן. ל,ו?ות רופן: פ?ישתים ע?יר ישרא?! . w און ס׳יהויבט זיר אן א קאמף פון שוואכע נישט באוואפגטע אבער שטארקע אין גייסט .און צי?-בא- וווסטע, ביי די ברעגעס פון ז"ער חיים. דער קאמף גייט אן. דער??"נער שוואכער דוד אנטקעגן דעם גרויס] ריז ג?ית! די ערשטע ענג?ישע סא?דאטן זיינען גענומען געווארן אין געפאנגענשאפט, נאר אט?ומען פאר- שטארל,ונגען.?ריגם־שיפן, אייגע, צוו", דר", ביז אכט. א?ע שטורעמען דאס שוואכע שים?. איין וואנט ברעכט איין, דאס׳שים? בויגט זיר אויף איין זייט. די רעטונגס־גארט?ען אנטאן! — פא?ט א בא- פע?. ס׳פא?ן די ערשטע טויטע — איין ק?יין?ינך, צוו" אמעריקאגער יידישע מאטראזן און פי? פאוווג־ דעטע. — עם האבן די ווייטע יונגע אמעריקא-עד יידן מיט זייער ב?וט כורת־ברית געווען מיט דער שא¬ רית הפליטה. > — אוגדזער שיף דראט אוגטערצוג״ן. סיר גיבן ער איז אייגער פון זיי, א הע?ד פוגם "ע?- זאדוס". און ווי ביי זיי א?עמען, אזוי אויר ביי אים : זיין הע?דישל,ייט?יג^ז אין זיין פשטות. ער האט בכל? נישט געטרוימט א הע?ד צו ווערן. איין באגער האט ער געהאט — דערגרייכן די ברעגעס פון ארץ ישרא? און געפינען דארט א ה״ם פאר זיר און פאר ז"נע עלטערן. אויפן דאזיקן וועג האט ער זיין העל¬ י דישקייט געפוגען. א גאר ׳ונגער בחור, 16—17 יאר אלט און דערציילן, דערציילס ער מיט אזא איבערצייגנדיקער רואיקייט און פעסטקייט, ווי א דערפארעגער קעמפער וו עגן ז "נע דודכגע- מאכטע שלאכטן: ארומגעדרייט זיר אין לאגער, געגעסן דאס בעט?- ברויט פון אונררא און דזשויגט. עם האט זיר גע- בעגל,ט צו אן אייגענער ה״ם. צוזאמען מיט די ע?- טערן פארן גישט געקענט, האב איר באשלאסן זיר לאזן אח וועג אליין און צוגרייטן אן ארט פאר מיי׳ גע עלטערן און דער גאנצער פאמיליע. די עלטערן האבן לכתחילה נישט געוווסט ווו איר בין אהינגע* קומען, ערשט שפעטער זייגען ז" געווויר געווארן. אוועל, מיט חברה?יין פראנקד״ר און דארט האט זיר אגגעהויבן דער אייגנטלעכער וועג אוגדזערער. א״פארט־שטעט? אין פראנקרייר. א געדיכטע פיגצטערניש האט פארהילט דאם ארדעגוגגסמעסי* קע ארויפגיין או״יף דער שיף פון 4554 מענער, פרוי־ ען און קיגדער. מיד האבן געזען די "שי>" און האבן געוווסט, אז מיד לאזן זיר אויף א שווערן גע- ונד־וועג פול מיט סכנות גפשות. מרדכי, דער לעגעג- דארער העלד אונדזערער מיט נאר אייגיקע א״י- בחורים האבן פארן ארויפגיין אויף דער שיף גע- ווארגט און געזאגט: — כ? איש רד הלבב י?ר וישוב לביתו — דער וועג איז שוועד, נישט זיכער און טוגקל, ווער עס פילט זיר פיזיש און גייסטיק שוואר, זאל פארבלייבן אין פראנקרייר. ל,"נער אבער איז נישט פארבליבן, אלע האבן זיר געפילט גענוג שטאר?,און מוכשר צו לאזן זיר אין וועג — צו די ברעגעם פוגם אויסגעבענקטן היימלאנד. אלע — אלטע, ר,ראג?ע, שוואנגערע פרויען,?ינדער — א?ע פו? מיט מוט און באגייסטערונג. דער צי? פון קומען אהיים מאכט שטארק! או יפן שים? איז אויסגעמאסטן יערער טריט. נישט האלטן זיר אויף איין ז"ט! נישט ווייזן זיר אויפן אויבערשטן דע?. א ליטער זים וואסער פאר יעדן, עסן קארג. גרי׳ ט צום קאמף אויף לעבן און טויט. שוי; אין די ערשטע שעה? פון ארויספאר, האט זיר געלאזט מערק! אז א קרייצער פון זיין מאיעס- צו אלעס ל,ען מען זיר צוגעוווינען. אין רעם,פאר- מלחמה׳דיקן פוילן האבן מיר זיר צוגעוווינט צו דער "ריטועלער שחיטה" פון מאדאם פריסטאר, שפע- טער צו אוגדזער וועגעטאציע אין די דייטשע קאג- צעגטראציע* לאגערן, הייגט — צו אוגדזער ווע- געטאציע אין די לאגערן פון לי פארשלעפטע. מיר האבן זיר צוגעווויגט צו עמיגראציע רעגיסטראציעס, מיר האבן איבער נאכט געענדערט די אונררא אויף אירא, מיר האבן באגריפן דעם שקר פון דער ארומרינגלעגדער אונדז וועלט. סיר האבן פארשטא- נען צום ביישפיל, אז רי וועלט איז באמת א?"?ער, וויי? די שיפן, וו א ס פירן אוגדזערע ברירער קיי ן ארץ־ישרא? האבן צוריק געלאנדעט אין דייטשלאגד, אין דעם דייטשלאנד, וואס איז דורכגעזאפט טיט זייער בלוט און שוויים. מיר האבן פארשטאנען־ אז חוץ די דייטשן האט גאר ווער מיט געוואלד אונדז פארקירעוועט אויף דער דאזיהער פארשאל׳טענער ערד. מיד האבן פארשטאנען, אז איבערלעבגדי? די צווייטע וועלט־מלחמה האבן מיר זי גלייכצייטי? פארשפילט. מיד האבן באגריפן אז אגדערע האבן דעם?דיג אנטשיידן אויפן?אמפס־פלאץ — אבער פאר אונדז האט זיר די מלחמה פארענליקט דארט, ווו עסתאט זיר אגגעפאנגען דער תליה־שטריק אדער די גאז־קאטער... מיר האבן פארשטאנען, אז^דאס אש פון די פארברעגטע קערפער האט דער וויגט צעבלאזן אויף אלעפיר זייטן פון דער וועלט — און אז ראם דאזיקע אש האט באפרוכפערט די ערד דארויף, אז עם זאלן אויף איר זיר רחבותדי? צע־ בליען נעא־אגטיסעמיטיזם 'און ראסנקאמף..< מיר האבן ווייטער פארשטאנע/ אז דער וועגילויין א״י פירט תדר ציפערן אדער ליבעק. מיר האבן פארשטאנען, אז צו די שטרייטנדע ארבעטער"פון ריין־לאנד ווערן געהאלטן בארואיקגדע רעדעם — און אז אין האמבורגער און חיפהער פארטן ווערן באנוצט אנשטאט שייגע ווערטער — גומיישטעקגם און טרערן־באמבעם. מיר האבן זיר אויפגעהערט צו וווגדערן, «ז מ׳האט אונדזערע ברידער אראפגע־ טריבן פון די שיפן, גלייר ווי חיות פון האגענבעקס זאאלאגישן גארטן, און מען האט זיי מיט געוואלד אריינגעטריבן אין די פארצוימטע ד. פ.־?אגערן, וועל- כע האב! זיר מיט 2 יאר צורי? אגגערופן "קאג- צעגטראציע לאגערן". מיר האבן דערקענט די בא- קאנטע וואר־טורעמם אויף די 4 על,ן, מיר האבן דער׳?עגט די מיט עלעקטרישן שטראם געלאדעגע דראטן, מיר האבן זיר דערמאגט די אונדז באקאנטע מעי! מאדן פון פאר 2 און א האלב יאר. גאגץ פארשטעג־ "עקזאדום״־מעפילים זאלן איבעתעפירט ווערן אין ווינטער־לאגעוץ ־ ה ע ר פ א ר ד (דענא). לויט א סיטטיילוגג פון בריטישן אינפארמאציע־אמט זאלן די "עקזארוס"׳ מעפילים איבערגעפירט ווערן אין ווינטער־לאגערן. אויף דער אנפראגע צו די לייטונגען פון ביירע מע- פילים־לאגערן, פאפעגדארף און אם־שטאו, ווילן אג-?וקן די גייעלאגערן איידערזיי וועילז זיר אה׳ ן ארייג* ציען, האבן ז" געעגטפערט, אז מען האט ז" אויר ניט געפרעגט צי זאל מעז זיי אהער ברענגען. "עם קען אונדז גארגיט אפהאלטן צו קומעז קיין א״י, אלץ אייגס "אין וועלכן געפענגעגיש מען ■האלט אוגדז". 8 דעלעגאציע פון צ. ק. אפגעפארן קיין .פאפענדארף ם י ג כ ע ן (פר). ווי באקאגט, האט די יידישע באפעלקערונג באשלאסן אפצושפארן 10% פון די צוטיילונגען פאר הילף פאר די "עקזאדוס״־מעפילים. א דעלעגאציע פון צ.?. איז אפגעפארן אין לאגער פאפעגדארף, בכדי צו באגריסן די העלדישע מע- פילים א"! גאקען פון דער יידישער באפעלקערוגג, און ז" איבערגעבן די מאטעריעלע הילף. די מעפילים פון "עקזאדום" אין ספר הזהב אויף א זיצונג פוגם חיפער קהלה־ראט איז בא- שלאסן געווארן צו באגריסן דעם אויפרוף וועגן פאר- צייכענען אין ספר 'הזהב פון ל,.?.ל. די מעפילים פון "עקזאדוס" אלס אנערקענונג פאר זייער מוטי- קער און שטאלצער האלטונג. מערערע איגסטיטו« ציעס און אר״גאניזאצ־עס אי; גאגצן לאגד באטיי־ ליק! זיר אין דער דא,יקער אקציע. %