Undzer Worṭ · 1947-10-17 · 40/78 (17.10.1947) · p. Seite 6

פרייטיק, 17. אקטאבער 1947 אונרזער ווארט זייט 6 ץ טשער יוגנט. די ב?אנדע "פריצן" ווע?ן מער גישט האבן קיין אומעטיקע אויגן און פארזארגטע געזיס טער. מיט בראווע טריט וו ע? ן זיי ג״ן אין שו?, אין ווארשטאט, אין קינא און מיט האפענונג קוקן אין רראס האבן רחמנות מ. אליצקי דער צוקונפט. "טרייסט מיין םא?ק, עס דארר די טרייסט".." קומען זיי, דד" טר״סטער, נישט צום'פא?ק נאד צו ז ייגע מערדער. שמען מיט הארץ, מיט געפי?. ריידן גוטע דייר, שרייבן ווארעמע ווערטער, שפי?ן צארטע מוזיק. ברעגנען רחמנות נישט פאר די, וואס דארפן מען ז־א? אויף זיי רחמנות האבן. ברענגען האפענוגג נישט אה׳ן, ווו מען דארר זי ברענגען. דר" זיינען ז״, וואס האבן רחמנות און ברעננען האפענונג — פאר די דייטשן. ליטערארישע ניים הירש גליקם פארטיזאנער־ליד "זאג נישט קיינמאל, אז דו גייסט דעם לעצמן וועג" איז אויף רעם אינטערנאציאנאלן פילם־פעסטיוואל אין בריסל (בעלגיען דעמאנסטיירט געווארן איו דער פארם פון א פארבךפילם, וואם דער האלענדישער פילם־רעזשיסאר שוטעמא האט אינסצעניזירט און די האל;ג־ דישע פילם־געזעלשאפט "בידערלאנדפילם“* האט עס פראדו־ צירם. די ד״ויפטראלע שפי׳לט די יידישע קינסטלערין חיה גאלדשטיין. 0 # י. ל. פרצם "דר" מתנות" און אנדערע פאלקסטימלעכע געשיכטעם זיינען ארדסגעגעבן געמאוץ אין ענגליש דורן דער ביבער־ליגע ביים יידישן פראטערנאלן פאלקס־ארדן אין דער איבערזעצונג פון העגרי גודמאן טיט אן אריינפיר פון י. גאלדבערג. "שארית הפליטח־ש״ם" וועט הייסן דער ווילנער אין 16 חלקים, וועלכער ווערט איבערגעדרוקט ■ דורך פאטאגרא־ וויור אין דייטשלאנד אויפן חשבון פון דער אמעריקאנער מיליטער־מאכט. פארלויפיק ווערן געדרוקט 50 נענג פאר ך שיבות און ביבליאמעקן אין דער אמעריקאנער זאנע אץ. דייטשלאנד. די.הקדמה צום נייעם שארית הפליטה־ש״ם האט אנגעשריבן ראביי שאול שאפירא, רעל. רירעקטאר פון "דזשוינט". הארצן גענומען און אויר די פאמי?יע דערמאנט אונדז אין רעם• נאר וואס מיר בענקען אזוי שטארק. בענקען און האבן עם גישט: מנוחה. ער האט זי יא, און ווי? זי איבערגעבן, די מנוחה, די דייטשן. וו"? מנוחה איז אינטערנאציאנא?. און מוזיק איז אויר אינטערנאציאנא?. ער ווי? מיט ז״ן שפי?ן צוריה- ברענגען די נ?ייכגעוויכט אין ד״טשן געמיט. די ווייכע טענער פון זיין פיר? ווע?ן שטי?ער מאכן די אויפגערעגטק״ט פון די אריער,?עשן זייער פאר- דרום און מעג?ער וועקן האפעגוגג אין דער ׳צוקונפט. א סר א סר טרייסט וועט ז" ברענגען יהודה מנוחין מיט זיין צארטן פיר?, אויף אן עסטראדע אין בער-?ינער טעאטער וועט ער שטיין, א ש?אגקער, א נישט דאאיקער, און ארום אים ווע?ן די צוהערער מיט אראפגע?אזטע וויעם און הא?ב אויפגעעפנטע מ״?ער אר״גזאפן אין זיר די ווייכע רואיקייט פון רעד מוזיק. ז" ווע?ן טאקע רואיקער ווערן אויר. עם וועט אין זיי ווידער אויפוואכן די צעטראטענע נאוה,?אנגזאם וועט צוריקקערן דער א״ננעש?א- פעגער שטא?ץ און פאר די אויגן ווע?ן הוטען די בי?דער פון גערסאגישן רום. פונהט מיט אזא רו- איהייט זיינען ארום ארפע?שן געשטאנען די ניפ- טיהע ש?אנגעז און עהדישן, ווע?כע ער האט בא- צויבערט מיט זיין מוזיה. אויר ז" זייגען אין דער סיגוט פון ארפע?שעס שפי?ן בארוישט געווארן און דעם שפי?ער היין ש?עכטס נישט געטאן. דאר זיי- גען ז" געב?יבן ראם, וואס ז" זיינען: ש?אנגען און עהדישן. יא, ווונדעראער איז ראם יידישע הארץ פו? מיט רחמנות. זייער "איר,, פארגעסט ראם די אייגענע עוו?ה און׳ גאר גיכער די זינד פון יענעם. און אפשר האט מנוחיז היינמא? היין עוו?ה נישט געפי?ט און די דייטשע זינד נישט באנומען וויי? חוץ נ״סטיהן פארנעניגן האט דער דאזיהער בע? הרחמים נישט פארגעסן אויר אין פראהטישן פארגעניגן: די גאגצע הכנסה פון ז"נע האנצערטן גיט ער אפ דער דיי, חורבן. אויף די צעהאהטע שטעט, אויף דער נע- מיט?עכהייט פון זייערע איינוווינער ווע?כע איז פארשווונדן פון די פארטרויערטע פנימער. היינט קומט ער טרייסטן די מינכענער, אז ז" ער שטאט וועט נאר שיין זיין, אז די געשעפטן ווע?ן זיין פו?, די רעסטאראנען בא?עבט. דער א?טער שריפטשטע־?ער האט" רחמנות נישט אויף רוס?אנד,"נישט אויף פראנהרייר, נישט אויף בע?גיע. ער ז עט נישט די חורבות פון דער דייטשער הו?טור, נאר סקע?עטך פון שטעט. ער זעט נישט די געפא?גק״ט פון דער גש*ה, נאר דעם אויסגע?א'שענעם ג?אגץ פון די ה?יידער. "ער זעט נישט די הא?טע הערצער, נאר די אויסגענייטע ב?עט?ער אויף די?אצן. ער זעט גישט די נ״סטיהע שפ?ות, נאר רעם מאטעריע?ן חורבן. יידן זיינען בני רחמנים. דער יידישער נאט איז אן ,•א? מ?א חנון ורחמים,,. ראם "רישע הארץ איז געווארן א סינאנים פון א "מענטש?ער הארץ,,. דער עיהר האבן די יידן רחמנות נישט אויר זיר נאר אויף יענעם. די ביידע העדן, זוע?כע האבן איצט אזא שטארהן מיט?״דס־נעפי? צו די דייטשן זייגען שוי ן פון?אנג היין יידן נישט, ארעד מענ?ער ה״נמא? נישט נעווען. ז" שטאמען אבער אפ פון יידן. ז" ווי?ן אפי?ו נישט, אז מען זא? פון רעם וויסן. אבער דוהא צו?יב רעם, הענגט איבער ז" א כסדרדיקע מורא, אז מען זא?ז" נישט דערמא- נען זייער יחוס. עם איז דאר פי? אנגענעמער ווען מען טראגט רעם טיט? "מענטשן פר״נך" איידער ""דן פרייגד,,. ביים ה, גא?אגטש וואקסט אוודא׳ דאס הארץ פון פרייר, ווען ער?ייענט אין די דיי- טשע צ״טוננען וועגן זיר ווי ווענן רעם "גרויסן מעג- טשן־פריינד,,. וואהסט ראם הארץ און אין הארצן דער רחמנות. ■ נאר א "ד איז פאראז וואס האט רחמנות. דער דריטער אין דער ר". ער הייסט יהודה מנוחין. ער- רעדט נישט און שרייבט נישט. ער שפי?ט. זיין נאמען איז אונדז נעענטער, גאר נאענט. טאהע פון ארום דער א״י־פראכע וסיפו קראפט פון ישוב און־ זייגע קאדרען אדסערן לאגד. זיי שטעלן מיט זיך אויך פאי א ווארבונג פאר די קרייזן, וואס האפן טיט דער הילף פון דראסטישע מיטלען צונדשט צומאכן די אינטער־ נאציאנאלע באמיאונגען ביים געפינען די לייזונג פוגם פראבלעם. קורץ נאך דעם פארעפנטלעכן דעם אמערי־ קאנער שטאנדפונקט אין דער פראגע, איז גע- קומען די דערקלערונג פוגם סאוויעטישן דעלע- נאט צאראפקין, וואם האט אל״ייטיק און אויף א פראקטישן אופן "באגרייגדעט די אייגשטימיקייט צום מערהייטם־פארשלאג פון דער אוגא־קאמיסיע פאר א״י, ארויסגייעגדיק גישט בלדז פון יורידישן גאר אויך פון ריין־מעגטשלעכן שטאגדפוגהט. דאם נעמען אין אכט רעם שרעקלעכן מארטירער־ וועג פוגם אייראפעאישן יירגטום אין משך פון־ די יארן פון דער היטלעריסטישער וואקכאנאליע, באווייזט דעם ערגסמן צוגאגג און אויפריכטיקן ווילן פון ראטגפארבאגר מיטצוווירקן ביים פא- נאנדערוויקלען דעם דאזיקן פלאנטער. צאראפקין האט דערביי אפגעווארפן די ענגלישע •באהויפ־ מוגג, אז צוליב די כסדרדיקע רייבונגען צווישן יידן און אראבער א ז שווער צו דערגרייכן א לייזוגג. אן ענגע צוזאמעגארבעט צוו יש ן דער יידישער און אראבישער מלוכה, וואם וועלן זיין געבוגדן מיט א ווידטשאפטלעכער פאראייניקוגג; וועט - לדט די רייד פוגם סאוויעטישן פארשמיי־ ער ד- ברענגען גוצן פאר ביידע צדדים. די "פראוודא" האט בשייכות מיט דער פאר- מולירטער שטעלונג פון דער סאודעטישער רע- גירוגג צו דער א״י־פראגע אובטערגעשטראכן, אז דער דורכפאל פון דער בריטישער טאקטיק אין דאזיקן היגזיכט, איז א ביישפיל פון איר באנקראטירטער קאלאניאל־פאלימיק, וואס שטיצט זיך אויף נאציאגאלער אונטעירדריקוגג. י דער "ניז־יארק טיימם" באצייכגט די שטע- לוגג פון די פ\שטאטן אלם יושרדיקע און אין איינקלאגג מיט דיפרינצ־פן פון מעגטשלעכקייט; דעם הלוקה־פלאן - אלם איינציקע מעגלעכע פארם פון לייזוגג. די עגנלישע פרעסע דאקעגן ווייזט גישט ארוים קיין ספעציעלע התפעלות פאר דעראמע־־ ריקאגישער שטעלוגג. אזוי למשל באגרעגעצטדך דער "איווניגג סטאגדארר" מימן איבערחזרן רעם עגגלישן באשלום וועגן צוריקציען זיך פון פא־ לעסטיגע, אויספירגדיק: "גרויסבריטאגיע האט'5' גענוג געטראגן די לאסט פון דער א״י־ארמי- ניסטראציע", ווי מיר זעען אלזא פון די אויבנרערמאגטע פאקטן, האבן די געשעעבשן ארום א״י אנגע־ נוטען רעאלע פארמען אויפן וועג צו פארווירק־ לעכונג. און טראץ דעם, וואם עם זיינען שוין געהערט געווארן די וויכטיקסטע ש-ימען פון פארשטענדעניש פאר אונדזער זאך, וועלן אוג־ דזערע אפיציעלע פארשטייער נאך האבן נישט איין געראנגל אויסצושטיין אינם ראזיקן קאמף. דער פאזיטיווער אויסגאנג איו דעריבער 'אפ־ הענגיק פון 2 זאכן r פון דער קאגסעקווענט ר האנדלונג פון די פאראייניקטע נאציעס און פין דער אומבויגזאמקייט און מומיקער שטעלונג פון אונדזערע פארשטייער. קרייזן. נישט קוקנדיק אויף דעם, וואם דער אפיציעלער בריטישער פארשטייער אין ביירוט האט פראטעסטירט קעגן 1איינלאדן דעם מופטי צו" דער קאנפערעגץ פון די אראבישע מלוכות, ווי אויך אויפן אמעריקאנישן דעמענטירן די קלאנגען וועגן קאנצעטראציעם פוגם אראבישן מיליטער, א ז דאך העכסט ווארשיןנליך, אז אויך דאסמאל וועט די אזוי טרויעריק־בארימטע לאו־ רענם־האנט נישט רעזיגנירן פון איר "אקטיוויטעט“ אוי^ן האריזאנט פון נאענטן מזרח. דער פרא- טעסט פוגם ברימישן פארשטייער קעגן לערשיי- גע ן פוגם מופטי אין ביירוט איז ממש לעכער־ לעך, בעת דער "גיו־יארק העראלד מריביוך ■באצייכנט די גאגצע סעריע פון אראבישע דרא־ אונגען און אפמאכן קעגן דער געפלאנטער ליי- זוגג פוגם א״י־פראבלעם, אלם ברוך פון דער אונא־קארמע. לויט דער אויפפאסונג פיגם זעלבן עגגלישן מלוכה־מאן א ז דארט "אלץ אין אררע־ גונג“ אחוץ- דעם אייגציקן"פסול - דעם מופטי... עם איז דעריבער פארשטענדעך, אז די יידי- שע וועלט האט מיט העכסטער שפאנוגג אפגע- ווארט ראם וואגיקע ווארט פון דער אמע״ריקא־ נער דעמאקראטיע, ווא״ם זאל אגטגילטיק קלאר מאכן איר שטעלונג אין דער דאזיקער פראג״ע. עם איז אויך קיין סוד נישט, אז"ראם כסדרדיקע דעליקאטע לאוורירן פון די פ. שטאטן אויפן געביט פון דער א“י־פאליטיק האט גורם געווען א צערייצונג פון די אפעטיטן ני״שט בלייז ביים ענגלישן א״י־אפיטרופם, נאר אויך ביי די ארא־ בישע פאלימישע מאריאנע״טקעם. דאם האט די לעצטע צוגעגעבן בטחון און זיכערקייט. אז די- ערע טענות געפינען אומעטום אנערקענונג און אונטערשטיצונג. ס־איז דעריבער קיין ווונדער נישט, וואם איצט. נאך דער קלאר־געמאכמער שטעלוגג פון די פ. שטאטן בנוגע"דער א״י-ליי- זוגג, האבן זיך די אראבישע דעלעגאטן ביי דער אונא דערפילט טיף געטראפן און גאנץ אומ־ באקוועם. מיט דער חילף פון פארשיידענע אר־ גומענטן האבן זיי זיך בא&יט צו דערווייזן די אוממעגלעכקייט פון רעאליזירן דעם פלאן פון דער אונא־קאמיסיע, וואם וועט דערפירן גאר צו בלוט־פארגיסונגען, אנארביע און כאאם אין "לאגד. זיי האב אזוי ארום געכאפט אנצו״ווארפן דאם שרעק־געשפעגסט פון אריענטאלן טעמפראמעינט און ענגער אראבישער קאנסאלידאציע. אייגזע־ ענדיק אבער די אנטשלאסנקייט, וואם קומט בולט צום אויסדרוק אין די 9 פונקטן פון דער אטע- ריקאגער פארמולירונג, וואם שטרייכט אינטער די גרויסקי ט פון פראבלעם,"ווי אויך די דרינגענד־ קייט עם צו לייזן, האבן די אראבישע אוגא־ מיטגלירער נעמילרערט זייער מאן. דערקלערג־ דיק, אז זיי וועלן דעם גאנצן " עגין ברענגען פארן אינטערגאציאנאלן טריבונאל. וואם שייך דער עווענטועלער קאנצעגטרירונג פון די אראבישע טרופן, v וואס זאלן — לויט די זעלבע קוועלן - אריינמארשירן אין לאגד נאבן צוריקציען זיך פון די בריטן, האט בן גוריון דערקלערט, אז ראם שווער־געפרזו״טע יירישע פאלק וועט אויך דעם דאזיקן נערוון־קריג דורב־ האלטן. זיינע ווערטער שטיצן זיך אויף דער איבערצייגונג אין דער פאטענציעלער ווען די לאגערן פאפענדארף און אם־סטאו ז בן אפגעשלאסן ראם לעצטע" קאפיטל פון ענג¬? שער אכזריות, האבן די "זיגער" פרייער אפ¬ ו $טעמט און אגגעהויבן מאכן זייער סך הכל ז בערן דאזיקן""טריאומף". לאגג אבער האבן ז׳ די דאזיקע פאליטישע מאטעמאטיקער ני״שט ב דארפט אנשטר״ענגען בכדי צו איבערצייגן זיך, א די דאזיקע אימפרעזע האט זיי גישט גאר נ שט פארשאפט קיין כבוד, "גאר אומגעקערט, זי האט זיי געבראכט א פאליטישן׳ און מארא־ לשן" דורכפאל, וואם האט אומגעלייגט "זייער 2 עסטיזש אויף דער" איגטערנאציאנאלער ארענע. א ספעציעל טיפערן אפקלאגג האט דער חאכד ב רגער פינאל געפונען אין די קרייזן פון די פ. /טאטן, וואם האבן זיך ביז לעצטנם געהאלטן ז ן רעזערוו" לגבי" דער א״י־פראגע מיט זייער נ אליטיק פון "היגטערן זיידענעם פארהאנג“. וער פאליטישער באראמעמער פון די פ". שטאטן >. ז איצט, מער ווי אן אגדער מאל, עמפינדלעך § יף אלערליי אויפטרייסלונגען, וו״אם קענען האבן 1 עלכע ם*איז גישט ווירקונג אויפן פאליט״ישן?׳בן פון די פ. שטאטן אין אגבליקיפוןדי פארשטייענדע פרעזידעגט־וואלן אין 1948. ^דאם! $ט אין א געוויסער מאס גורם געווען, אז"די בעווין־עטלי רעגירוגג זיא ל זיך צוריקציען פון > ר שטרעגגן קורם אין דער א״י־פראגע און י דערן איר^ אנטשלאסענע שטעלונג אין דער!אציוגג צו דער א. ג. אומלעגאלער יירישער / מיגראציע. נישט קוקגדיק דארויף, וואם זי האט בשעתו געפרזווט בארעכטיקן איר שאנדפולע! אנדלונג לגבי די "עקזאדום־מעפילים מיט ..הו- ג אגע" מאטיוון, ווי מאגגל אין פלאץ אויף צי־ ערן, האט זי זיך דאך אומגעקערט צו איר נויערדיקער טאקמיק פון שיקן אהי3צו ווייטערע נראנספארטן. אלם ווייטערער ווענדע־פונקט אין ז ער בריטישער א״י־פאליטיק קען באציייכנט 1,ערן איר באשלום לגמרי צוריקצוציען זיך פון ד ר א״י־אדמיניסטראציע, וואם זי באצייכנט 1;ם שווערע פיזישע און פיגאנציעלע לאסט פארן נ ימישן פאלק, אין איר אנמשלאסנקייט' איז די; גלישע מאנדאטאר־מאכט אוועק אזוי ווייט, אז ז׳ זאגט צו אויסצופירן איר באשלום אפילו דאן, ו ען די פאראייניקטע גאציעס וועלן נישט ברעג־ נ ן קיין לייזוגג אין דער פראגע. דאם דאזיקע ו ארפן "רעם גט פאר די פיס" איז פאקמיש j ווען דער אגהויב פון א נערוון־קריג קעגן י 1 ישן צד מימן ציל אפצושוואכן זיין אגטשלא־ נ גע שטעלונג אין אגבליק פון די חיסטארישע . טשיידונגען. דעם דאדקן מ^אנעוור האבן ווי געהעריק נ רשטאנען אויםצוניצן פאר זיך די שכנותדיקע : ו אבישע מלוכות. וואם האבן אין עגנער קאא־ נ ואציע מימן ירזשלימער פאגראם־העלד "און 1 טלער־שותף, גווים מופטי הוסייני. אנגעהויבן פארשטארקטע פאליטישע טעטיקי״יט. דער; מאך צווישן די 7 אראבישע לעגדער וועגן , ליטערישער אונטערשמיציגג פאר די פאלעם־ , נער אראבער. ווי אויך די קאגצענטראציע פון ־. ער מיליטער לעגגאוים די גרענעצן פון א״י - < ט'רוימער־מעלדוגגען-זאגן עדות דארויף, אז זי .. ר , י«, ,,.ני. י• ן -ד״ת דר" זיינען זיי• וואס האבן רחמנות אויפן ד"- משן פא?ק און 8?ע דר" ל!ומעז ז" אים. טר״סטז. יערער פוט ראם אויף זיין אופן: א״נער>עדט, דער צווייטער שרייבט, דער דריטער שפי?ט. זאגט דער ערשטער: די מענטשן אין ד״טש?8נד גייעז 8נט-' ל,ענן רעם טויט. ז יי זעען אויס ווי?עבעדיקע, אדער בעסער נעזאגט, ווי שטארבגדיקע סקע?עטן,,. שרייבט דער צווייט״ער: "אין מינכען טרעפט מען ב8?טן, רבנים, אומגעמיט?עכע זאקסן. די,שמאט איז פו? מיט פרעמדע,,. דער דריטער נעמט אין רי8נט ראם פיר? און בארואיקט ז" מיט צ8רטע ק?8ננען פון שובערטן. ער שפי?ט און מיט זיסע ניגונים ווי? ער פארטרייבן דעבךאומעט פון דער דייטשער נשמה, 8וועקגעמען די זארג פון די ד״טשע געמיטער. 8?ע דר" קומ״ען ז" פון רעד גייסטיקער ווע?ט און וויינען אויפן מ8טעריע?ן ^זור־בין פון דייטש?8נד. דער ערשטער איז 8 פ8ר?ייגער/און ר." סט וויקטאר ג8?8גטש. זיין בארור איז צו באזארנן?אנדאן מיט ביכער און זשורנ8?ן. די פ?8מען פוך די אויטא- דע־פעם אין ד״טשאאנד געדענקט ער שוין נישט. עם איז שוין גאנץ?8נג אין רעם און דעם מעג־ טשגם זכרון איז קורץ. ווען טויזגטער ביכער האבן געפ?אקערט אויר די פ?עצער פון האמבורג און, בער? י ן האט דער ראזער אפשיין פון רעם פייער נישט דערגרייכט צו ז"נע אויגן. די היץ, וואס האט געש?אגן פון די פ?אמען האט זיינע באקן גישט רעד- ווארעמט. זיין נביאות,איז דעמא?ט געווען פאר- נאם! מיט קא?טער שיין פון נעא־רעק?8מע־?יכטער, אין פנים האט געש?אגן א היץ פונם שטארקן שאמפאגיער.?אנדאז איז דעמא?ט גע?ענן איז נע- דיכטע נעפ?ען און זיין נעמיט אין א נעפלדיקער נאנדרע. די ווע?ט איז נעזוגקען אין טרויער און מוט?אזיקייט און אפי?ו אויר רחמנות זיינען ק?״ן געווען די כוחות. די געפ?ען און די כאנדרע זיינען נישט אוועק אויר שפעטער. אפי?ו נישט דעמא?ט ווען די ביכער האבן געפ?אקערט און דער אפשיין פון די שרפות האט געבראכט מיט זיר דעם ריח פון געבראטנס, אויר דעמא?ט זייגען די וויעס פון ה, נא?אנטש געווען אפאטיש אראפגע?אזט און עם האט אים אויםגעפע?ט די איגער?עכע שטארקייט צו קענען רחמנות האבן. ערשט איצט האט ער זיי געעפנט, טיר אריינגע״אטעמט אין זיר די?אנדאנער?ופט. איצט איז זי שוי ן ריין, די?ופט. ק״ן טשאד, ק״ן רויכע?ע, ק״ן שטויבע?ע איז שוין מער נישטא. דער האדיזאנט איז שוי ן או י כעט דיין. נישטא איז דער מינדסטער סימן פון א פייער־צינגע?ע. די געפ?ען איבער?אגדאז זיינען צעשווומען און די כוחות האבן זיר צוריקגעקערט. איצט קאן מען שוין פי?ן, דערפי?ן• איבערק?״בן אוז אויר — רחמנות האבן. אין א נאד מלחמהדיקער ווע?ט פע?ט נישט אויר וועמען רחמנות צו האבן און וועמען צו הע?םן. היינט — אוודא׳ נישט. אין דער ערשטער ר" ווארטן די קרבנות פון היט?עריזם אויר הי?ר. די קרבנות, ווע?כע גויטיקן זיר נאד אין איר הי?ר. ה, גא?אנטש פארשטייט דאם אויר. זיין געזע?שאפק, וואס ער האט געגרינדעט ה״םט טאקע אזוי "ראטעוועט איי- ראפע איצט,,. א גרוים מענטש?ער געפי? ווערט אוייסנעדריקט אין די ווערטער. גרוים און דערהויבן וועט זיין דער מענטש, וואם וועט צו?יינן זיין האנט אויר צו הע?פן בויען א היים פאר די היימ?אזע יידן, פאר די חורב געווארענע רוסישע שטעט, פאר פראנצויזישע און אנדערע אינווא?ידן. נעבענטשט ווע?ן זיין די?יפן, וואס ווע?ן ברענגען א טרייסט־־ ווארט פאר די, וואס זיינען אפגעקומען אין די ווע?" רעד, קאצעטן און בונקעדם. היי?יק וועט זיין ראם געפי? פון רחמנות פון די, וואם ווע?ן עם ברענגען צו די נע?יטענע און באשפינענע פון דייטשע ם.ם.-?"ט. ה, גא?אטש אבער ז עט נישט די, וואם זיינען צו דעם בארעכטיקט. נישט די חורבות פון ווארשע און םטא?ינגראר, גישט די הוננעריקע ארבעטער אין פראנקרייר• נישט די פארשאאטענע יידן אין די?אנערן. ער ז עט די מענטש ן אין דייטש?אנד, וואס נ״ען אגטקעגן דעם טויט. ער זעט די ד״טשן "ווי?עבעדיקע םקע?עטן,,. ז", די דייטשן האט ער איצט דערזען און ז" קומט ער זאגן א גוט ווארט. ראן ווען ז" האבן מיט אויפגעהויבענע ר,עפ מארשירט אויר מזרח האט ער ז" נישט געזען. וועז זייערע הענט זיינען נעפא?ן אויר די ר!עפ פון ק?יינע קינ- דער האט ער ז" נישט באמערקט. וועז ז" האבן געזוגגען ראם "הארםט־וועם?־?יד,, האט ער זיי גישט נעהערט. דעמא?ט זייגען נעדיכטע נעפ?ען געהאננען איבער?אגדאן און פארשטע?ט די ווע?ט. דעמא?ט איז ער געווען דערש?אנן און מוט?אז. ערשט איצט האט אים דאם צעשטערטע דייטש־?אנד אוועקגעגומעז זיין שוואכקייט. ערשט ז עט ער א?*ז, האט א?ץ און איז פו? מיט רחמנות — צו די דייטשן. א?פרעד קער איז אן א?טער מאן. אויר ער איז געווען אין ענג?אנד, ווען אין דייטש?אנד, פון ווא- נעט ער שטאמט, האט געהערשט היט?^ר. אויר ער איז אן איגטע?עקטוא?יםט און א מענטש פון גייסט. איך ווייס גישט וואם ער האט געשריבן ווען היט-?עריסטישע עראפ?אנען האבן באמבארדירט?אג־ דא,ן. אפשר האט ער דעמא?ט רחמנות געהאט אויר עננ?ישע מענער, וואס ז״נען אומנעקומען אין די בונקערס. אפשר האט ער אין מעוטן פון גרוי־ זאמע געפארן געשא?טן די דייטשע הענט, וואס האבן די באמבעם געווארפן. גע8#'?טן די טראכט פון דער מוטער, ווע?כע האט אזויגע מערדער געבוירן. אפ¬ שר האט ער נראד רעמא?ט געפי?ט דעם שוידער פון צעהאקטע גופים, וואס דייטשן האבן אין גרוב געווארפן. אפשר. ה יינם אבער איז ער צוריקגעקו־ מען ק״ן דייטש?אנד און נעזעצט זיר וויינען אויפן