Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-08-29 · 33/71 (29.8.1947) · p. Seite 7

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
33/71 (29.8.1947)
Date
1947-08-29
Page
Seite 7 (sequence 7)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
67% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243307--574-7243145
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

I zajt? __—_אונרזער ווארט_י; _frajtik, 29. august 1947 Ji wajle ßa; di fändet in (&ad-Jtautkeim f Cwojte moaca fun PoaleJ Cljon (C.S.) Hitachdut in Stuttgart Zajendik in Bad Nauheim hot zieh mir a worf geton in di ojgn a szejner binjen mit WM an ojfszrift: ״Isr. Kinder Heilanstalt — 1898“. Un az jidisze kinder — wi chapt men niszt a blik wos zej machn? Arajngekumen in hojf, men hert niszt kajn mindestn szorch. Ich hob zieh gewundert: stajez? a kinder-hejm un aza sztilkajt? Es wert mir bald klor, az di kinder ruen nochn mitog. Es bawajzt zieh a j ungerman wos bagegnt mich mit a ׳frajntlechn szmejchl. Bemeszech fun undzer geszprech wer ich gewojr di geszichte fun dozikn hojz. Dem binjen hot in j. 1898 ojfgebojt di ortike jidisze kehile. Biz der hitler-mamszole hot es gedint far a kinder-hejl-ansztalt. Noch der milchome iz dos hojz ibergegebn geworn dem ortikn jidiszn komitet in a sztark ruinirtn cusztand. Di iniciatiw cu renowirn dos hojz un ajnordenen in im a derholungs-hejm far kinder iz gekumen fun der simpatiszer froj Dr. phil. Kramer, forsztejerin fun Joint. A dank di umdermidleche onsztrengungen iz ir gelungen ajncuordenen dos hojz ojfn modernstn un bakwemstn ojfn. Ict genisn do grupnwajz a 4 wochedike derholung cu 90 kinderlech fun di lagern in kasseler krajz. Di kinder wem batrojt fun IRO baj der badajtnder unterszticung fun Joint. Di kich iz a koszere un azojarum zet men baj di tiszn zin kinderlech in di hitlen ojf di keplech. Di baszpajzung iz a zejer gute. Derbaj hot oj.ch a grojsn fardinst di froj Dr. Kramer, wos Art ejgntlech on mit der gancer organizaeje-arbet. Di kinder farbrengen di cajt 10jt an ojsgearbetn program. 7 madrichim zorgn far zajn genojer ojsfirung. Es iz interesant cu bamerkn, az in der lejtpng fun kinder-hejm iz niszt fartrotn kajn szum politisze richtung — di kinder zajnen ״umpartejisze“, derklert mir froj Kramer. Doch ken men mit cufridnhajt festszteln dem chaluciszn gajst, wos baherszt di kinder. Dos lozt zieh merkn ojf jedn trit un szrit. Baj der gelegnhajt, iz mir ojeh ojsgekumen bajcuwojnen an erew-szabesdikn neszef, farbundn mit der ceremonie fun hadlakat hanejrot. Di kinderlech zecn zieh in a krajz ojfn grojsn koridor un zingen szejne E. J.-lider. Zuntik dem 10. 8.! iz in hign lager forge« kumen an interesante forlezung fun ch’ Mark Jarblum, mitgüd fun A. C. fun der cijonistiszer welt-organizacje. Der referent hot / geszildert dos lebn in E. J. un ojeh ibergegehn a lebedikn grus fun der szif ״Exodus“. Der redner iz baszonken geworn mit langdojernde aplodismentn. Es hot ojeh geredt der ch’ Efrojkin, weleher hot barirt politisze Problemen wos sztejen ojfn tog-ordenung un gekumen cum ojs■^ fir, az nor durch Haapala, Hagana un Hitjaszwut wein mir undzer eil dergrejehn. Unter di klangen fun Hatikwo wert di forlezung geszlosn. * Lectns hot do gewajlt di teater-trupe ״Bamidbar“ fun Föhrenwald, unter der lejtung fun 8. Wisokodworski, ojffirndik di piese fun J. Gordin ״Chasie di jesojme“. Di trupe hot zejer sztark ojsgenumen'bajm hign ojlem. A bazundern ajndruk hot gemacht Wisokodworski als ״Motie“, welcher iz Bamberger lager-szpigl Undzer lager grejt zieh ojfcunemen di ajnwojner fün Koker lager, wos darin onkumen di noenste leg. Di nechste teg zol fraj wem der binjen fun lager 4, wu es hobn zieh gekunen di ukrainisze DP’s un er wet eugegrejt wem cu lokirn di Jidn fun Hof. Derbaj wet warszajnlech geeint wem der tojer fun der hinterszter gas, kedej cu dermeglechn di ajnwojner funm dermontn blök cu kenen zieh fraj bawegn ojf der lager-teritorie. Mitn onkumen fun di Koker wert projektirt curik cu efenen dos szpitol iii lager, wos wet hobn far di ajnwojner a wich tike badajtung. Es wolt gewen gewunczn nochn fargresern zieh fun der col ajnwojner in lager, cu rufn a baratung, kedej cu regulirn farszejdene fragn, wos ködern ajncufirn a sistematisze ordenung un darunter ojeh di frage fun szojchet. Wi bakant hobn mir" in lager a szojchet, wos iz angazirt in an unternemung in Fürth un hot niszt kajn cajt zieh opeugebn mit szchite in lager. Es zajnen gewen faktn, wos dawke niszt kajn iberik frume menczn hobn gewart ojfn szojchet ojf cu szechtn an of 3 teg un mer un wen men hot im szojn jo getrofn, hot er gezogt, az er hot niszt kajn cajt, wajl er muz tejkef opforn un di batrefnde zajnen gewen geewungen alejn durchcuftrn dem ״szchite-akt“. In der zelber cajt gefint zieh a szojchet in lager, wos iz a muuhe un baszeftikt zieh szojn mit zajn fach hibsze jorn, er hot a'gew mit zajn wunderlecher specjalitet fun mojhel awekgesztelt dem raw Halbersztam in a zajt, wajl der lecter hot mit zajn mojhel-meser farurzacht farszejdene komplikaejes.' Un doch wert er durch undzer ״row" niszt cugelozt ojscufirn zajne flichtn. Mit dem dozikn injen, wos interesirt ojeh di niszt-frume Jidn in lager, welche woltn gern gelozt szechtn di ojfes culib humanitäre tajmim, muz umbadingt zieh baszeftikn der lager-komitet un religjezer amt mit fuler achrajes, fargesndik derbaj, az der szojchet-mojhel un chazn Bernblut iz a pojliszer Jid. Mit a gewiser cajt curik hot der komitet gelozt ojsfirn a marmor-towl un eugegrejt a Postament far a macejwe-ondenk far di 6 miljon kedojszim. Es iz alc eugegrejt geworn cu der anthilung, biz hajnt ober iz di macejwe fardekt mit a bret glajeh es wolt kajn cajt niszt gewen cu farnemen zieh mit azelche ״klejnikajtn“. Ojb es iz szojn eugegrejt un arajngelejgt a welche es ic sume gelt, to farwos niszt durchfirn es bizn sof un zoln Jidn gedenken in undzer umglik, on zejere tate-mame un noente. Es zajnen faran fil, wos woltn badarft gedenken dem tragizm fun undzer owar, bichdej cucupasn zejere majsim cu szojnen zejer kowed un ondenk... Der chojdesz eiul iz grod eugepast cum durchfirn di ceremonie fun anthiln un es iz cu derwartn, az di teg wet farefntlecht wem der tog fun der fajerlechkajt. Chaim Goldzamd. PSfiSsj Naje ORT fach-szul in distrikt Kassel- Frankfurt Antkegnkumendik dem wuncz funm lagerkomitet, hot ORT gegrindet a naje fach-szul* in Munchenberg baj Kassel, wos wet hobn ejnike optejlüngen. Es hobn zieh szojn registrirt a grojse col sziler. Berliner Jidn kein grindn fach-szuln Cu der ORT-centrale in München hot zieh gewendet a delegacje fun berliner jidiszn komitet mit der bite cu grindn in Berlin un umgegnt ejnike fach-szuln. Di ORT-centrale München hot eugezogt antkegn cu kumen zej in di rämen fun ire meglechkajtn. Szojn in der kumender woch forn ahincu arojs arbetn di h’ h’ Ch. Rozen un inz. Hauzner fun der münebener fach-szule. Dr. F. Auerbach untersztict di ORT-bawegung Di direktem fun ORT agr. Olejski, mr. Wolinski un dr. Sztejnberg hobn gehat a lengern geszprech mitn komisar far rasisz, politiszN^in religiez farfolgte dr. Filip Auerbach. Opszacndik genoj di wichtikajt fun der ORTtetikajt hot dr. Auerbach eugezogt cu helfn ORT wi wajt es Iz nor meglech. In der erszter rej hot er farszproehn boj-materjal cu farendikn dem remont fun ORT-hojz ojf Holbingstr. 14, bamijen zieh wegn szafn a intarnst far di sziler, wos wojnen in der mün- Es tretn ojf ejnclne kinderlech mit harclke ״solo-numern“ wi tenc, gezang un ״akrobatik“. Di onweznde bagrisn mit hejse aplodismentn, di chejnewdik-szemewdike kinderlech. Froj Anda Pinkerfeld, di dichterin fun E. J. zingt ״lecho-dojdi“. Di kinder-penemlech wem ernst, cuherndik zieh cu der ceremonie fun hadlakat hanejrot ojfn chaluciszn sztejger. Derbaj iz kedaj cu dermonen di wareme farinteresung fun der froj Anda Finkerfeld cu di kinder. Di kinder farbrengen noch baj gezang un tenc biz es kumt di cajt fun gejn szlofn. Untern ajndruk funm gezeenem un gehertn gezegn ich zieh fun di kinderlech un zejere dereijer ״lehitraot bearcejnu" N. Roth. \ n in Waldstadt 1 agew an artist mit a langjorikn staz. Ojeh p ״Chasie di jesojme“ (Litwin) iz a talent, welcher fardint ojfmerkzamkajt. Der jidiszer komitet in lager hot zieh gewendet cum C. K. in München, wi ojeh cu der IRO durchcuftrn a remont fun di barakn un bazorgn dem lager mit heje-material ojfn winter. Di jidisze lager-bafelkerung wart ojfn entfer. Di farszprejte klangen wegn iberzidlen dem lager ojf a besern ort zajnen noch derwajl niszt basztetikt geworn. ★ Diristik dem 5. juli iz do gewen der recitator Jehuda Urbach, welcher hot fanandergeklebt rizike afiszn wegn a grojsn ״recitacjeownt“. Der higer ojlem, welcher wejst mawchin cu zajn bejn tow l’ro hot zieh biter antojszt. inm ״recitator“. Niszt kukndik, wos der ״kinstler“ hot zieh reklamirt, az ״er mejnt niszt kajn geld“ (un bajm ajngang achtung gegebn es zol wer zieh niszt cholile arajnchapn on a bilet . . .) hot er ober faktisz nor ibergefirt gute zachn. Es iz kedaj cu bamerkn dem hign kulturamt, er zol ojf wajter beser acht lejgn wemen er szikt arojf ojf der bine. In di teg fun 22. uft 23. ojgust iz forgekumen di 2. moaca fun Poalej Gijon C. S. (Hitachdut). Di moaca hot glajeh baj der derefenung baszlosn ajncuszrajbn di maapilim fun ״Exodus 1947“ in sejfer hazohow! Di moaca hot batracht ale Problemen, wos sztejen ojfn sejder hajom fun jidiszn lebn in Erec-Isroel un fun der Szeejrit Haplejta in Ejrope. Noch der derefenungs-rede fun Ch. Ratner, forzicer fun der moaca, halt a ewej- Szoedikn referat der delegat fun Erec-Isroel, Chawer Duwdewani. In zajn rede hot er barirt di internacjonale Problemen fun der weit in baeug cu der Jidn-frage, di politisze wirtszaftleche situaeje in Erec-Isroel, di widersztands-bawegung in Erec-Isroel, di naje wirtszaftleche meglechkajtn in ״Negew“, di farszejdene politisze szatirungen in Erec- Isroel, dem gajstikn bund fun Jiszuw mit der Szeejrit Haplejta un hot ojeh majsterhaft geszildert dos jidisze lebn in Erec-Isroel in sztot un dorf. Nochn ojswejln di permanenc-komisje un andere sub-komisjes hot zieh di, erszte fajerleche zicung farendikt un ale hobn angenem un chawerisz farbracht bajm ownt-brojt. Der cwejter tog iz gewen a tog fun Intensiwer arbet. Dem ersztn referat wegn -der tejtikajt fun der frakcje Poalej Cijon (C. S.) Hitachdut in Central Komitet hot gehaltn der Chawer Dawid Treger, wegn der tejtikajt fun merkaz chawer Himelfarb, dan hot gehaltn an algemejnem referat wegn di problemen fun jidiszn folk, wegn jedn land bazunder, der Chawer Z. Hering. Es antwiklt zieh a diskusje, welche sztejt ojf a hojdhn niwo, es batajlikn zieh fil delegatn, wi ojeh mitglider fun Merkaz. Mit a fortrag iz ojeh arojsgetrotn der forsztejer fun Locknut, Dr. Chaim Hofman. Nochn onnemen /a gance rej rezoluejes wegn ale Problemen fun jidiszn folk, wos sztejen ojfn sejder-hajom ojfn internacjonaln-forum, in Erec-Isroel un in lebn fun der Szeejrit Haplejta iz baj a fajerlecher sztimung di moaca mitn gezang fun Hatikwa un Techezakna geszlosn geworn. Ewenzahaw. Derefenung fun dernerungs~fkejm far jidisze Minder in Dem 18. 8. iz forgekümen di fajerledhe derefenung fun a hejm far unterdernerte jidisze kinder in Strüth. Es zajnen onweznd gewen: IRO-dir, fun Area Team < 1041 in Ansback miss Pain, welfare-oflcir fun der area, di lajterin fun strüther team miss Wilson mit ire mitarbeter, froj dr. Klepator, dr. Margulies — laj ter funm hejm, Joint-dir. Hwasnik, Regional-doktor dr. Feldman, regionale kranknszwester miss Miller, zonen krankn-szwester miss Rebeka Lyons, di szwester Herszberg, ch’ Majzlich — administratiwer lejter funm hejm un ajngeladene gest. Cu der derefenung hot genumen dos wort ch’ Majzlich, welcher szildert di szwerikajtn, wos zajnen gewen farbundn mitn derefenen di hejm. Er dankt der IRO un dem Joint far zejer grojser hilf un ruft di onweznde cu bazajtikn di szwerikajtn, wos wein kumen mitn antsztejn funm winter, d. h. di bähejeungs-frage szojn ict cu regulirn, kedej szpeter niszt er» sztejn tarn problem fun szlisn di hejm. Als cwejter hot geredt dr. Feldman. Der redner hot ongerufn dem tog fun der hejmderefenung, als ejnem fun di szenste in de׳r biz-ictiker tetikajt funm gezunthajts-amt un hot ongewizn ojf zajn badajtung far di kinder un far der sztajgerung fun zejer fiziszn un gajstikn gezunt. Di hejm gefint zieh in a gezurrter gegnt, arumgeringlt mit gertner un welder un basztejt fun ewej grojse gebpjdes, wos zajnen umgebojt geworn specjel cum dozikn ewek. Ejn gebajde iz szojn bazect mit 80 kinder fun di lagern: Bleidorn, Fürth, Eichstätt un Windsheim. In ewej biz draj wochn wet fartik wem di cwejte gebajde un wet ojfnemen di kinder fun Bamberg, Hof, Bayreuth un regensburger rajon. Di kinder wein in dozikn hejm farbrengen 4—6 wochn un in nojtike faln wein zej ojeh kenen!enger farblajbn. Di kinder bakumen a zejer gute dernerung fun mer wi 4000 kalorjes teglech. Es gefinen zieh ale medicinisze ajnrichtungen un dos personal cum zorgn far der gezunthajt fun di kinder, wi ojeh a col dereijer cum wachn iber zej. Dos wet hobn a grojse wirkung far-zejer gezunt. Dr. F. ebener umgegnt wi ojeh wegn a szwer-arbeter culage far szloser un mechaniker. Gewezener gen. dir. fun ÜNRRA Roax * 1 2 3 4 5 6 wegn ORT-tetikajt in Dajczland Mr. Roax, gew. general-dir. fun UNRRA, hot in a briw cu dr. Lwowicz ojsgedrikt di onerkenung far di lajstungen, wos ORT hot gemacht far di jidisze DP’s ojfn gebit fun produktiwizaeje. Hant-buch far ORT szul-direktorn un instruktorn Dr. Sztejnberg, dir. fun ORT in Dajczland grejt cu a buck, wos wet anthaltn ale programen, farszejdene administratiwe farordenungen un onwajzungen. Dos buck, wos wet. zajn zejer nuclech färn ORT-personal, wet in kuren derszajnen. Erszter-cwiszen ekzamen in der weberaj fun der ״ORT" fachszule in Bamberger-lager. Noch an arbet fun ejnike chadoszim iz mit- \froch dem 27. August in der Weberaj fun ״ORT“ szule in lager Bamberg, unter der lajtung fun tekstil-technik h. Max Feinstatt, baj der onweznhajt fun di ״ORT“ forsztejer Roth Laj08 un Ing. Reichenbaum, Zola Ignatz un micad dem Komitet h. Haupt Jenö, — cusztand gekumen di erszte prifung fun 6 Webersziler. Di sziler zajnen ekzaminirt geworn durch ewej dajeze weber lerer-specialistn un hobn kimat ale gut ojsgehaltn. Bajm balejgn di prifung zajnen onweznd gewen di iberike kursantn wos grejtn zieh cum cwejtn ekzamen. Die dozike akeie hot zieh arojsgewizn als ojserst nucleche un iz wert bagrist cu wem, wajl a dank der bamijung fun h. Feinstatt hobn fachloze menczn bakumen a gut fach in hant un gute ojszichtn ojf lehabe. Fun der doziker unternemung megn zieh arojpnemen a bajszpil di zucher fun ״glikn“, wos wert wi a zejfn-bloz ceszwumen in der cajt, wen ״akszonim menczn“ bakumen a meglechkajt cu kukn mit zicherkajt ojf zejer eukunft. Di nemen fun di 6 sziler zajnen: 1. Bringer Wolf, 2. Domankiewitz Cudek, 3. Engelman Froj im, 4. Goldberg Hersz, 5. Mütz Burech, 6. Weiß Moses. Fun zej hobn zieh di erszte ewej ambestn ojsgecejchnt un zajnen feik tejkef cucutretn cu der fach-arbet. (G.) V׳ ־ /

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.