Undzer Worṭ · 1947-08-29 · 33/71 (29.8.1947) · p. Seite 2

פרייטיק.29 אויגוסט 1947 אונרזער ווארט זייט 2 ליבע צ? שיפן ס׳איז ניששא היין איין פארט אין דער וועלט, וו0 שיפן זאלן אויפגענומען מערן מיט אזא ליבע ווי אין תל־אביבער פארט. טויזנטער מענטשן פון אלע * קרייזן גייען יערן טאג צום תל־אביבער ים*בעג און רעם ערשטן פליק ווארפן זיי אין רער ריכטוגג פון פארט צו^זען און צו צ״לן די פאראנקערטע שיפן. די מאס באדן זיר אין ים שיקן פון דערווייטנס זייע־־ רע ברכות צו די שיפן, צו די מאטראזן און צו די פארט־ארבעטער, אט די בחורים, וואס האבן מיט 1 יארן צוריק, ווען דער פארט האט זיך געעפנט, אנגעלאדן אויף זייערע פלייצעס די זעק סיט די קאסטנס, האבן די באוועסע פיס אין ים און גע" זוגגען לידער לכבוד רעם ערשטן יידישן פארט. תוצרת הארץ די פדוי וואס איז אריינגעקומען אין ביורא איז געווען זייער אויפגערעגט. — וואס איז מיט אייר? —האט מען זי געפרעגט. — איר האט זיר אפשר אנטוישט אין רעד ארץ* ישראלדיקער פראדוקציע? אדרבא, גיט אונדז אן אייער אנקלאגע און מיד וועלן אייר העלפן! — חם וחלילה— זאגט די פרו׳.-—איר האב זיר נישט ענטוישט, נאד איר וויל מ׳זאל פעסטשטעלן א זאר. איר האב געקויפט שטאף אויף א קלייר. רער סוחר האט סיר געזאגט, אז#דאס איז ארץ־ישראל־ ריקע פראדוקציע, און ויען איר בין געקומען צו רער שגיידערין, האט זי זיר מיט מיר גערייצט, אז ראם איז פראנצויזישער זיידן־שטאף, קיין אויסלעג" דישן שטאף טראג איר גיט, און אויב ס׳איז אמת וואס די שניידערין זאגט, וועל איר טיר דאס קלייד גישט אויפגייען. ערשט ווען די פרוי האט באקומען א פארזיכערונג, אז דאם איז ארץ־ישראלדיקער שטאף, האט זי רואיק אפגעאטעמט און אוועק טקיים־פסק זיין דישגיירע* רין. חיפה איז טריפה איר ווייס נישט אויב רער אויסערן־מיגיסטער פון איראק איז א פעהיקער פאליטיקער צי גישט, אבער קיין נוטער בעל־זכרון איז ער זיכער נישט. פארא- יארן, בעת די עגגליש־אטעריקאגישע אויספאר- שוגגס־קאמיסיע איז געווען אין קאאירא, האט דער פארטרעטער פון איראק געטעגהט פאר דער קאטי- סיע, אז חיפה א ז א לעבגס־נויטווענדיקייט פארן עקאנאטישן לעבן פון איראק ווי אן אויסגאנג צום מיטל־לענדישן ים און דעריבער... דארף מען שליסן ארץ־ישראל פאר יידן. יעצט אבער האט זיין רעגי- רונגפראקלאמירט א באיקאט אויפן זעלבן חיפה — גישט קיין אימפארט און גישט קייןעקספארט דורך דעם "טריפענעם" פארט. א יי גס פון דיביידע: אדער חיפה איז וויבטיק פארן עקאנאמישן לעבן פון איראק, דאן באיקא־ טירט מעז זי גישט. אויב מעז באיקאטירט זי אבער יא, באווייזט מען דערמיט, אז אלע אנדערע די¬ בורים זעגען בלויז געווען פראפאגאגדע און א גישט אגשטענדיקע דראאוגג. מאדערנע געאגראפיע א גאסט קומט אין קיבוץ און פרעגט א מיידעלע, צי עס איז אמת, אז איר פאטער איז אין אויסלאגד. — ניין— עגטפערט דאם קינד— מיין אבא איז אין קפריסין, דארט הויבט זיר אן ארץ־ישדאל... פלאן פון א יידישער מלוכה מיט 70 יאר צוריק דער יידישער היסטאריקער ד״ר ג. מ. געלבער' האט איצט פארעפנטלעכט אין תל־אביב א העכסט איגטערעסאנטן דאקומעגט: א פלאן פאר רער גריג" דוגג פון א יידישער מלוכה אין ארץ ישראל, וואס איז דערשיגען אין ווין אין יאר 1877. אויפן פלאן איז גישטא דער אונטערשריפט פון זיין פארפאסער. ד״ר געלבער האט אבער אויסגעפוגען, אז דער פלאן איז אויסגעארבעט געווארן פון דעם בארימטן ענג־ לישן שטאטסמאן, רעם פרעסיער לאדר ביקאגס" פיעלד (דיזראעלי), וואם האט געשטאמט פון יידן. דעם דאזיקן פלאן האט דיזראעלי געוואלט פאר- לייגן פאר רעם בערליגער קאגגרעס אין יאר 1878, און דעריבער א ז דער פלאן אין רער פארם פון א בראשור דערשינען אין רער דייטשער שפראר. עס האט זיר אבער ארויסגעשטעלט, אז דער פלאן פון א יידישער מלוכה וואלט אגגעטראפן אויף א שטארקער קעגגערשאפט פון פירשט ביסמארק און גראף אנדראשי. דיזראעלי האט דעריבער באפוילן די גאגצע אויסגאבע צו פארגיכטן. ד״ר געלבער האט די בראשור געפוגעז נאר מיט יארן צוריק אין רעם שטאט־אמט ארכיוו פון וו י ן, אבער ער האט גישט געקאנט פעסטשטעלן וועד עס איז געווען זיין פארפאסער. ערשט שפעטער האט ער פון טאג בור פון רעם געוועזענעם עסטרייר" אונגארישן מיגיסטער פאן־ביליגסקי זיר דערוווסט, אז דער דערמאגטער פלאן שטאמט פון דיזראעלי. דיזראעלי שרייבט, אז א יידישע מלוכה וואלט גע" ווען פון גרוים וויכטיקייט פאר רער פארטיידיקוגג פון דער בריטישער אימפעריע. די יידישע מלוכה דארף זיין א זעלבסטשטענדיקע אונטער דער עגג- לישער אויפזיכט. די פרייע איינוואנדערונג פון עגיפטיאנער ׳ווי אזוי עם קומט אן שוועד א יידן אריינצוקומען אין ארץ ישראל ווייסן מיד אלע. די עגיפטיאנער קומען אבער אדיין אין לאגד און קיינער שטערט זיי נישט. דעם פאריקז ווינטער האבן זיר אויפגע- האלטן ארום דער יידישער קאלאניע ראשון לציון ארום 12 הונדערט עגיפטיאנער, וועלכע זיינען אום" לעגאל אריינגעקומען אין לאגד. איצטאיז זייער צאל געפאלן ביז 800. ו רער ארץ־יטראל ווירקלעכקייט 1 I W nw—BMinii וו—mw! ———ו! 1 «—!■111■■י rr■! 11 *־™י ■ שאפט צום ציוגיזם. צווישן אגדערן האט ער נע* טעהגעט, אז די יידן אין איראק לעבן צוזאמען מיט די מוסולמעגער און קריסטן גליקלער לעבן. דער ציוגיזם קעז פארסאמען די אטמאספערע צווישן יידן און אראבער אין איראק און אין אגדערע ערטער. תשעה באב אין ארץ ישראל ווי יעדעס יאר האט מען אויר היי״יאר שטארק אגגעזען תשעה־באב אין ישוב. באלד שבת״צוגאכטם האט דער ירושלימער ראדיא איבערגעגעבן פארשיי" דענע נוסחאות פון קינות, ווי ז יי ווערן געזאגט אין פארשיידעגע לעגרער. ק יי ן מחיק האט דער ראדיא "קול ירושלים" תשעה־באב גישט איבערגעגעבן. די שולן זייגען געווען איבערפולט. אין די שולן האט מעז אויר געמאכט הזכרות נאר די קרבנות פון לעצטן חורבן, פון חורבן יהדוו/ אירופה, און פון די פרישע געפאלענע מעפילים, וואס זענען אומגעקומען ביי די ברעגעס פון ז ייעד געגארט לאגד. א גרויסע צאל נעשעפטן זיינען געווען געשלאסן, בפרט גע* שעפטן פון שפייז און געטראנקען. אן אויסגאם איז געווען ירושלים, וועמענס גאסן עס ווערן אפנעשפערט יעדן טאג פון 7 אזייגער אין אווגט. צוליב רעם האט רער עולם געמוזט זאגן ׳"איכה" יערער אייגער ביי *זיר אין שטוב. צום כותל המערבי האבן בלויז געקעגט צוקומען די אייגוווי* נער פון רער אלט־שטאט, ווו ס׳איז גישטא ר,יין "עוצר׳/ סעזאן האט זיאויסגעארבעט זאפטן פאר פיר מ יל יא ן דאלער. ארץ־ישראל פארמאגט הייגט 12 פאבריקן, וואס באשעפטיקן זיר מיט קאגסערווירן פרוכט און גריגס. אין א קלעגערער מאס באשעפטיקן זיר מאגכע אויר מיט קאנפערווירן פיש און פליישן. דאס רוב פון די דאזיקע פאבריקן זייגען געגרינדעט געווארן אין די לעצטע מלחמה־יארן. אין דימלחמה״יארן האבן ז יי א סאד געלייסטעט מיט צושטעלן זייערע פראדוקטן פאר ■רעם ענגלישן טיליטער. עדות פון קריסטלעבן פאטריאך א סוב״קאמיסיע פון דריי מאן האט אויר באזוכט רעם קריסטלעכן מאראניטישן פאטריאר פון לבנון ה׳ אגטואן ארידא און האט אים אויסגעהערט הע* כער א שעה■. ציי®. ווי מען מעלדעט, איז רער הויפט־פונקט פון רעם פאטריארכם ערקלערונג גע־ ווען,זיין גלויבן אין די געמיינזאמע אינטערעסן פון די פראנרעסימע קריסטן אין לבנון און דעס ציוניזסאין ארץ ישראל. מופטי _ א צדיק אויף איינער פון די נעשלאסענע זיצוננען אין לב¬ נ¬ון ה&ט די קאמיסיע גענומען די פארשטייער פון די אראבישע מלונות אויף א קרייץ־פארהער. צווישן אנדערן האט מען זיי געפרעט זייער מיינוגג מעגן א בי״נאציאנאלע מלוכה, וועגן חלוקה, פאר* א לא-באראטאריע פאר פיש־קראנקתייטן ביי דעם חעברעאישן אונימערסיטעט אין ירו- שלים, ווערט איצט איינגעארדגט א לאבאראטאריע פאך פיש קריינקהייטן. די לאבאראטאריע, וואס ווערט אנגעפירט פון א גרויסן פאכמאן, מ. שע* לובסקי\אין צושטאנד געקומען א ראנק דעם פאנד, 'מאס עס וי,אבן נעז אמלט די יידישע פיש פראדוצי* רער. די לאבאראטאריע וועט זיר אויר אפנעבן מיט דער וויפנשאפט פון פארשן וואסערן. די ארץ* ישראלדיקע פיש ווערן אנטוויקלט אין קינסטלעכע מאסער״באס״נען. די געלערגטע פון דער לאבארא־ טאריע וועלן האלטן לעקציעס און נעבן קורסן אין ביאלאגיע פאר די פישער. די דערמאנטע לאבא* ראשאדיע וועט זיין א טייל פון דעם אינסטיטוט פון ביאלאגיע, באקטעריאלאגיע און פיזאלאגיע ביים העברעאישן אוגיווערזיטעט. מיט א קורצער צייט צוריק האט זיר א פאראזיט אריינגעכאפט אין דריי טויזגט תנאם פיש באפיי־ נען פין דעם ביתשון נעננט. א דאנק דער באמיונג פון־הענרעאישן אוניווערזיטעט זיינען דיפיש אפגע- ראטעוועט געווארן. פון דאגקבארקייט צום אוגי־ מעדזיטעט האבן די פיש^:פראדוצירער געמאכט מעגלעך די גהינדו-גג פון דער דאזיקער לאבארא־ מאריע. די באוואסערונג־ארבעט אין לאגד אלע דריי זיינען גערעכט ■ מען דערציילט, אז ווען די מיטגלידער פון רעד אונא־קאמיסיע האבן באזוכט דעם ד״ר ווייצמאן, האט זיר אנטוויקלט א געשפרער׳וועגן דער אוים־ נאמס־פייהיקייט פון ארץ־ישראל און ד״ר ווייצמאן האט אגגעוויזן, אז שווייצאריע איז א גלענצנדער ביישפיל, ווי מעז קען אנטוויקלען אינדוסטריע אין א לאגד, וואס האט גישט קיין אייגענע רוי־שטאפן. — ארץ ישראל האט דאר נאר א מעלה, וואס שווייצאריע האט גישט— ניט צו איינער פון די אנוועזנדע — ארץ־ישראל האט דאר יידישע קעפ! מאס טרעטן ז יי ארויס געגן א יידישע מדינה, ווי זעט אויס די לאגע פון' די יידן אין די אראבישע מדינות. אויף דער פראנע, וואס דער סופטי האט אויפגע־ טאן בעת רער מלחמה? האט דער אראבישער פאר- שטייער געענטפערט, אז דעם מופטי קען מען גישט האלמן פאר ק יי ן נאצי, והראיה... די ענגלענרער האבן איס נישט געוואלט שטעלן צו א געריכט ווי א קריגם־פארברעכער. דער אראביששער אויסערן מיניסטער האט רעד- לאגגט א מעמאריאל, מאם מאטיווירט זיין געגנער־ אויסלענדישע נעסט אין הסתדרות און סאציאלע גערעכטיקייט. איר האבשוין דאס נע¬ ■ הערטאק אויסלאנד, אבער ראם וואס איר האב דא געזען שטיינט איבער אלץ, וואס איר האב מיר פאר- נעשטעלט. ווי א ייד, ווי א סאסיאליסט און גלאט ווי א מענטש, בין איר פ(ל מיט יראת הכבוד פאר רער נרויסקייט פון אייעד ווערק. איר פארזיכער אייר, אז ויעז איר מעל צוריק קומעזקיין אויסלאגד, וועל איר דערציילן וואם איר האב געזעז. איר וועל עס דערציילן פאר מייגע חברים און פאר אגדערע. דערפירער פון געווערקשאפט־קאמפיין אין אטע* ריקע, י.האמלין, האט אויסגערופן; מיר זענען איבערראשט געווארן פון א יי ער אירע- אליזם, פאטריאטיזם און עקשנות. איר האף, אז עפעס רערפון וועלן סיר סיטנעמען קיין אמעריקע, און מיט רעם דאזיקן כוח מעלן מיר אויפשטורעמען די רארטיקע יירישע ארבעטער־וועלט. ה׳ רעוואלסקי האט זיר אפנעשטעלט אויף רער זארג מאס הערשט אין גלות, ווי אזוי רינייע עולים ארדנען זיר איין אין ארץ ישראל, און דא האבן מיד זיר איבערצייגט מיט צופרידגהייט, אז זיי אקלי. מאטיזירן זיר אויסגעצייכנט. אויף די רעדעס האט געענטפערט ה׳ זלמן רובא* ש א מ, צילנדיק צום פראם. הערש זאנט רער רעדנער: אין משר פון' צוו" דורות האבן מיר געהאט א וויכוח מיטן "בונד", און וויי איז אונדז, אז מיר האבן אט אזוי געזיגט. איר מאלט בעסער געוואלט מיר זאלן באזיגט מערן, איידער מיר זאלן אזוי זינן! איר האב נעזען פוילז, איר בין געווען אויפן אינטערי נאציאנאלן קאנגרעס פון די פראפעסיאנעלע פא- ריינען־—אלע זיינען דארט געמען, בלויז רער פלאץ פון "בונד" איז געבליבן ליידיק. איר האב געהערט, אז אויף רער מעלט״קאנפע* רענץ פון "בונד" אין בריסל איז געווען א וויכוח, צי רער "בוגד" מעג ארבעטן אויר אין ארץ־ישראל, צי נישט.אוייב דאס איזאמת, מיל איר בלויז זאגן אט מאס : אויב איר האט דערלויבט ארייגצוברעננען ארץ ישראל אין "בוגד" ארגאן, דערלויבן מיר ארייג- י צוברענגען קיין ארץ־־ישראל רעם "בונד". קומט א^ הער, זעט, ווארצלט זיר איין, דיספוטירט סיט אוגדז^ נאר קומט! איר מעט זיין באגריספב און אפאר ווערטער צו יעקב לעשמשינסקי. ער איז אן אויטאריטעט אין רער יידישער עקאנאטיק און מ׳זאגט אויף אים, אז עראיז רער איבערציינס* טערציוניסט אין אמעריקע. איר געדעגק, אז פאר בער^קאצעגעלנסאן א ז געווען א גרויסער יום- טוב, מען רער ס. ס,־אוויעץ נחמן סיריקן איז נע- קומען צו רער פועלי״ציוניסטישער קאנפערענץ אין שטאקהאלם אין 1919, און האט איס געזאנט: דו האסט מיר באזיגט! איר געדענק מי בערל קא- צעגעלנסאן האט סירקינען אויסגערעכנט די חברים פון ס. ס., מאם זיינען אוועק און מעלן מער נישט צוריק קומען, דערויף האט אים סירקין געענטפערט: צוו״ מעלן נאר צוריק קומען: לאצקי־בערטאל-די און יעקב לעשטשינסקי. . די עקזעקוטימע פון הסתדרות העובדים האט נע- מאכט אן אויפנאמע פאר א גאנצע ר" געסט פון די ארבעטנדע קר" ז ן, מאם געפינעז זיר אין ארץ- ישראל. ה׳ שפרינצאק האט באגריסט די געסט, צ מ יש ן וועלכע ער האט אויסגערעכנט פראפעסאר ל. הערש (שמייץ). יעקב לעשטשיגסקי, א יי ז יק און אברהם האמלין, רעוואלסקי, א. לאקס, א. קושינסקי (פאראייניקטע שטאטן), א, שורים און י.ק״זערמאן (קאנארע) און י. פינק (פראנקרייר). אויף רער באנריסונג האבן געענטפערט א ריי געסט. יעקב לעשטשינסקי האט אויסגעפירט : רער ישוב איז א נס, און די הסתדרות איז רער "נס־הניסים", און יערער יידישער סאציאליסט קען זאגן מיט א רואיק געמיסן "זה חלקנו מכל עמלנו". רער בונריסט פראפעסאר הערש האט גערעט העברעאיש און ערקלערט : איר האלט פאר די מיבטיקטע זאר, אז צווישן ישוב און רעם גלות זאל געלייגט מערן א נייסטיקע בריק, א בריק מאם זאל נישט נ״ן אין איין ריכסונג, גאר מאס זאל פירן פון ישוב צום גלות און פון גלות צום ישוב. אי רמוז מודח זיין, אז איר האט דא אויפנעטאן גרויסע זאכן. איר האט געשאפן פעסטע פונדאמענטן נישט בלויז פאר א נאציא־ נאלע היים, נאד אויר פאר א געזעלשאפט פון יושר ון א יירישע שיף הייגטיקז זוגטיק איז רער תל״אביבער פארט נע- מען פ״עדלעד דעקארירט, און אלע פארט־ארבע* סער״האבן געטראגן. וו״ס־בלויע קליידער. עס זיינען געקומען פיל נעסט פון דער יידישער אגענץ, הס¬ תדרות, עיריה און אויסלעגרישע געסט. דאס ז"- נעז ז יי געקומעז מקבל־פגים זיין די יידישע שיף, "קדמה", מאס האט געמאכט איר ערשטע רייזע פון מארסייל ק יי ן ארץ־ישדאל. די שיף "קדמה" איז נעקויפט געווארן דורך דער געזעלשאפט "קרם",אין וועלכער עם איז אויר באט״לינט די יידישע אנענץ. די שיף מאם איז נדרס 3500 ט א ן, איז ז "עד שיין און באקמעם. זי האט צוו״ קל אס ן: א טוריסטן־קלאס מיט 140 פלעצער און ערשטע קלאס מיט 123 פלעצער. זי איז רע־ גיסטרירט אלם שיף פון דער ערשטער קאטענאריע. אויף דער שיף ארבעטן 90 מאן, בלויז יידן פון ארץ- ישראל. די קיר איז א כשרע. עם איז אויר דא א שולכל און א העברעאישע ביבליאטעק. 5 מליאן פונט האט דער ישוב דאס לעצטע יאר אויסגעגעבן אויף טראנספארט און רייזעס אויף שיפן און אעראפלאנען. בלויז צוו" פראצענט דער־ פון איז צוריק ארייגגעפלאסן צו יידן. מ׳רעכגט, אז די ברוטא הכנסות פון "קדמה" מעלן באטרעפן א פערטל מיליאן פונט א יאר. אויב יידן מעלן זיר בא- נוצן מיט דער שיף, מעט "קדם" איינקויפן נאד שיפן. אמא? איידער די יידן האבן אננעהויבן צו קא- לאנ״זירן ראם לאגד. האט מען אין רער מעלט נע- האלטן, אז אדץ־ישראל איז זייער אדעם אין מא־ סעד. און ווירקלעך, די אמאליקע א״גמוינער-פון לאגד האבן זיך אויף דעם געביט זייער געפלאגט. הייגט אין באצוג צו מאסער, איז ארץ־ישראל גל״ר צו אנדערע לענדער. , דער באמאסערוגנ״אפיס פון דער "דישער אגעג־ ^ור האש לעצטנם פארעפנלעבט א״ניקע ז״ער איג־ טערעסאנטע ציפערן, מאס ■מיד מעלן דא איבערגעבן. אין די לעצטע ׳אדן האט ער אר״ננעלייגט אין בא- מאסערועס־ארבעטן דד" מיליאן מיט צמיי הוג־ דערט טויזגט דאלער. אין די "דישע קאלאגיעס ז"- נעז לעצטגס צונעקומען נאך 40 טויזנט דוגאם באדן אונשער־יאמאסערוננ. 140 דערפער, דארוגטער 72 מאס זיינען געגרינדעט געמארן אין די ׳אדן פון קריג, מעדן באזארגט מיט-וואסער. עס ז״נען אויס־ געגראבן געמאח 87 נייע בריגעמער, מאס גיבן 8- רויס אדום צען טויזנט קיוביק יארד מאסער אין א שעה. עם ז״נען אוייסגעיויט געמארן מאסער־טורעמס און־ צעהענט רעזערמוארן, מאס קענען אר״ננעמען מער פון א פערטל מיליאן קיוביק יארד מאסער. אין די לעצטע 7 יאר זיינען געליינט נעמארן אדום א האלב מיליאן יארד אייזערנע מאסער־רערן. און איבער 7 טויזנט יארד צעמענט־רערן. עס זייגען דורכנעפירט נעווארן צעמענט און שט״ן־קאגאלן אויף א שטח פון איבער 12 טויזנט יארד. ציטתם־זאפט מיט בזער וויטאנזינען ווי אין אנזעריקע האלענדישע לאבאראטאריעס האבן לעצטנס נע- מאבט אןאונטערזומגג מעגן דעם אינהאלט פון מי- טאמינען, מאם עט האבן פארשיירענע ציטרוס־ ז א פט ן. די אוגטערזובונג האט אויסגעפונען, אז דער פאסטעריזירטער ציטדום*זאפט,וו»ס מערט אוים־ נעארבעט אין דער פאברי־ק "רימון", אין דער קא- לאניע נבעת ברענער, אגהאלט 200 פראצענט מער וויטאמינען אין פארגלייד מיט די זעלביקע זאפטן, מאם מערן אויסגעארבעט. אין די פאראייניקטע שטאטן. די "רימון" זאפט״פאבריק איז אייגע פון די גרעסטע אין ארץ ישראל, און אין רעם לעצמן "הנובה חביח“.פ ס׳איז אינטערעסאגט, אז ענגלישע יידישע קאפי־ טא^ פט; האבן גישש געוואלט צושטיין אלם שות¬ פים צו רעה שיף, מייל ז" האבן גישטגעגלויבט אין איר ערפאלג. ערשט קריסטן — פאכלייט פון ענג- לאנה—זעגען צוגעטראט! אלם שותפים, און ז" זע- גען גרייט אויף מייטערע אינוועסטייציעס, כדי צו לאזן אין גאנג נאך יידישע^שיפן. A "קרמה", מאם מעט קורסירן יערע צוו" מאכן פון מ^דסייל קיין ארץ־ישראע, מעט פיר! אין מיטן אוי־ גוסט די מיטילירער פון גרויסז ציוגיסטישן אק־ ציא״ס־קאמיטעט פון ארץ־ישראל, מאס פארן צו דער סעסיע קיין ציריך. שאר רער מלחמה איז דער יידישער טראנספארט־ פל^.ט באשטאגען ארזם־און־ארום פון 11 טויננט טאן. 75 פראצענט דערפון איז דערטרוגקען נע- מארן דורבן שונא אין די מלהטח־יארן. די געזעל־ שאפט ״עתיד״ פארממאנט היינט 3 טראנספארט־ ש־פן. פאסאזשיר־שיפן האט דער ישוב נעהאטפאר רער מלחמה — הריי. אלע האבן שלעכט געענדיקט. די שיף "תל־אביב", ודעמענם בעלי״בתים האבן אנקראטירט, איז פארקויפט געווארן צו יאפאנער. די שיג "הר־הכרמל״איז פאר דער מלחמה פאר- ברענט געמארן אין פארטיפון קאנסטאנץ. די שיף "הר־ציון" איז אין קריגם־צייט דערטרוגקען געמארן אין אטלאנטישן אקעאן דורך א דייטשע אונטער־ מאסער״שיף. 1