Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 31/69 (15.8.1947)
- Date
- 1947-08-15
- Page
- Seite 7 (sequence 7)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 66% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243317--556-7243129- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
אונרזער ווארט FRAJTIK, 15. AUGUST 1947 ZAJTV7 Y Fn ■ ftl _ Wos iz forgekumen in Ansbach-Bleidorn? Windsheimer lager-chronik Der badojerlecher incident in Ansbach-lager iz zieh lajder cewaksn in a sensaeje. Er hot gefunen an opklang ojf prese-konferenen, in amtleche mittejlungen fun der amerikaner mil. macht un in radjo-jedijes. Der incident iz geworn a problem, mit welchn es hobn zieh gemuzt baszeftikn di hechste jidisze instanen in der amer. zone. Di Dajczn in sztot hobn arojsgelozt szrekleche legendes wegn di Juden.... dermordete Amerikaner....; di ukrainisze szutflm hobn zej cugeholfn mit . . . komunistisze farszwerungen un der Göbbels-geszpenst hot geszpint zajn finctere arbet. Mir wiln di jidisze efntlechkajt baruikn. Lo dowim w’lo jaar — niszt kajn bern niszt kajn wald. Es iz gewen a klejn geszleg fun ejnike Jidn un ejnike Amerikaner, gorniszt mit kajn ernste folgn. Zlebstfarsztendlech hot di mil. regirung szarf reagirt un gehrt a sztrenge ojsforszung. Es zajnen arestirt geworn ejnike amer. soldatn un ojeh ejnike Jidn fun lager. Mir wartn ruik ojfn urtejl, wos wet awade zajn a gredhter. i Di jidisze lager-ajnwojner hobn zieh bemeszech fun der sztrenger militeriszer ojsforszung gehaltn mit wirde, niszt derflmdik cu kajn szum niszt gewunczene arojstretungen. - A szarfn forwurf fardint di DP-policej in lager, wajl durch ir nachlesikajt iz balejdikt geworn an amer. Soldat. B. Hercog, Ansbach-Bl. München (DENA). 5 Jidn fun ansbacher jidiszn DP-lager gefinen zieh jeet in nürnberger militer-tfise, wu zej wein kumen far a mitein mil. gericht far iberfaln amerikanisze soldatn. Lojt di forszriftn fun amerikaniszn Hojptkwartir far Europe darfn jidisze farszlepte gehaltn wern in amerikanisze tfises un niszt in dajeze. Windsheim halt zieh in reorganizirn. OjfA ersztn ort gejt di ORT-fachszule, wos nemt arum kimat ale arbets-cwajgn. Di sziler 1ernen zieh mit hasmode un zejere dergrejchungen hot bawizn di ojssztelung, wos iz in di lecte teg organizirt geworn adank der iniciatiw funm energiszn lejter ch’ Tendier. Di ajngeladene gÄH hobn bawundert di eksponatn, wos hobn ojf zej gemacht a gutn ajndruk. A gor ongezeenem plac farnemt baj undz in lager di KKL-komisje unter der lejtung fun ch' Cimerman. Es wern ajngeordnt fun cajt cu cajt farszejdene imprezes un geltzamlungen letojwas dem KKL. In meszech fun ejnike monatn iz ajngeflosn a badajtnde sume. Adank dem lager-komitet iz leetns gelungen cu organizirn in Wildbad, in a szejner waldiker ortszaft, an opru-kolonje far kinder. Di policej in lager Windsheim arbet musterhaft. Leetns hobn ire 50 mitglider. durchgemacht di policej-szule in Regensburg, di iberike wein ontejlnemen in nechstn kurs. Adank der iniciatiw fun najem policej-szef ch’ Gut iz geszafn geworn a specjele fajer-kolone v^nter der lejtung fun ch’ Golomb, wos sztejt ojf der wach, kedej farhitn dem lager far srejfes. Di P. C. (smol) grejt zieh in di noenste teg cu a fajerlecher derefenung fun a najem 10kal. Di zelbe cugrejtungen macht ojeh der ״Lochamim Iwirim“. In lager lozt zieh merkn a gewaltiker durszt noch jidisz teater. Ale bamiungen fun kulturamt cu angazirn a teater-trupe blajbn on derfolg. Der artistn-farejn in München wolt zieh dermit gedarft farinteresirn un organizirn a wander-trupe, wos zol bazuchn di lagern fun der 8z. H., arajnbrengendik azojarum a gewise hajterkajt un ojflebung. D. Ejdlman. Fun derholungs-sanatorje szlos Elmau Der szlos Elmau, wu es geflnt zieh hajnt cu tog a derholungs-hejm far jidisze kranke, ligt.in a zejer szejner gegnt. Blojz in farlojf fun di lecte 2 monatn, zajnen zieh cuzamengekumen an erech fun 40 kranke, wos bakumen do achuc mediciniszer hilf, ojeh meglechkajtn fun curikkern zieh cum gezunt durch zorgfeltiker bahandlung un derholung. Fun onfang wen mir zajnen gekumen, iz di läge gewen niszt zejer fojgldik. A dank ober di sztarke bamiungen funm sztats-komisar h’ dr. F. Auerbach, Joint-dir. Rosenberg un dr. Schmidt un der hareiker mitwirkung funm ortikn personal, iz di läge derflrt geworn cum hajntikn cusztand. Di kranke farbrengen fil fraje cajt ojf di arumike landwirtszaftleche fermes, wos lign 2—3 km fun Elmau. In di dozike minutn fargesn zej in di ejgene lajdn, werndik arajngecojgn un mitgerisn fun der waremer chaluciszer atmosfere. Di rekonwalescenfn fun der sanatorje in szlos Eifnau hofn, az di beemes ojfrichtike bamiungen micad di ojbndermonte perzonen wein gekrojnt wern mit derfolg, wos wet zej, di kranke, dermeglechn cu wern gezunte mitglider fun der jidiszer gezelszaft. Kopolowicz Markus. Bayerisze skien Far gelt ken men alc kojfn . . . cigaretn, gold, brilantn un afile emiens neszome. Mir kenen faln, wen far gelt hot emicer gekojft dem cwejtns gewisn. ״Far gelt iz mispalel dev galech“ — zogt a pojlisz, ateistisz szpruchwort. Far gelt hobn menczn farratn zejer foterland, far gelt hot ejner farkojft dem cwejtns neszome — mit ejn wort far gelt krigt men alc. Afile ״entnacificirung“ ken men bakumen far gelt! Di ״Neue Zeitung“ szrajbt, az men hot derwizn in Berlin a mitglid fun der schpruchkammer far juristn, az far 30.000 mark iz er ajngegangen cu ״antlastn“ a gewisn szwer balestiktn adwokat. A gerichts-komisje hot festgesztelt beejs der ojsforszung, az di mitglider fun der entnacifleirungs-komisje hobn zieh gelozt unterkojfn mit gelt. Un men darf a tracht-ton, az es iz bichlal niszt azoj szwer, wajl wos zajnen 30.000 mark baj epes a hitleristiszn ״hecht“? Di Dajczn zajnen an ojsgesportewet folk: zej hobn gut geszosn in eil cu umszuldike korbones in di okupirte lender, un dan hobn zej gekent sznel opeijen far di ongrajfnde Aliirte armejen. Un hajnt zajnen zej futbol-entuzjastn. Fun grojs libszaft cum dozikn Sport banucn zej sportmelices inm tog-teglechn lebn. Ot szrajbt ״Informationsblatt der KPD“ in ir 12-tn numer, az ojf der zicung fun flichtlingen fun der partej CSU, hot geredt epes a her Franz Ziegler fun sztatskomisarjat far flichtlings-wezn. In a gewisn ort hot zieh h‘ Ziegler ojsgedrikt:״Der krig iz noch niszt cu ende — es iz blojz wi bajm futbol-szpil halbcajt“. Es iz arojs di ״demokratisze“ 01 funm CSU-zak, wajl hey Ziegler hot gezogt niszt dos, wos iz wirklech nor* dos, wegn wos er trojmt — er un andere hem fun der ״demokratiszer“ CSU. Azoj zeen alzo ojs di hajntike dajeze pacifistn, wos trojmen 26 chadoszim nochn farendikn fun der szreklechster weitmilchome wegn a driter milchome . . . O, nejn her Ziegler, hert-ojf cu trojmen wegn a milchomele un blic-krig, wegn ״mir fom kegn England“ un wegn ״drang nach Osten“ . .. Un a kegn dem wos ir hot gezogt, to zajt wisn, az hagam es ducht zieh ajeh azoj, tracht ober niszt kajn szum macht wegn a najer milchome. Un kejner achuc ajeh un enleche ״futbolistn“, tracht niszt wegn a ״cwejter halbcajt“. Un wi gut es iz, wos niszt ir, fun der pacifistiszer CSU, zajt der richter inm dozikn niszt-farendiktn mecz. G. J. Grosz. Bamberger Komisje-mitglider in lager. Znntik dem 10. 8 hobn gewajlt baj undz incongnito ewej mitglider fün der UN-E. J - komisje, (der indiszer un holendiszer delegat), welche hobn zieh neenter farinteresirt mit dem lager-lebn. Zej hobn bazucht di kichn un batracht dos esn, — ojsgefregt wegn art lebn un der iker wu men wil forn. Di komisje-mitglider hobn bakumen dem natirlechn entfer fun kimat ale bagegnte lager-ajnwojner, az der ejnciker eil iz nor E. J. Baj der gelegnhajt hobn di gest gemacht fotografisze ojfnames. Emes, der eil fun der komisje iz gewen cu rejdn mit ojfgechapte perzonen, kedej fun zej arojscubakumen dem ejgntlechn gedank fun klal, un baj undz glajeh wi in ale iberike lagern hobn zej bakumen dos richtike bild un dem ejncikn richtikn entfer, wos es iz ojeh der eil fpn der gancer Szejrit Haplejta. Doch wolt zieh der lager-komitet gemegt farginen cu hobn a perzon, wos zol wi geherik kenen reprezentirn dem lager far der ojserlecher weit mit gute jedijes in der engliszer szprach. A wunder . . .! Szojn an erech 4 wochn, az es hot zieh geraszt arum dem Anex-blok, fun wanen es zajnen bazajtikt geworn an erech biz 70 man, darunter szwangere frojen un familjes mit piclech kinder, ojfn farlang fun der Militer Regirung. Ale bamiungen hobn niszt gebracht kajn rezultat un dos hojz iz in der cajt ojsgelejdikt geworn. Di gance cajt, szojn ejnike wochn, wi dos hojz sztejt lejdik un wart noch alc ojf der dringlechkajt fun bar^׳ Cwejter seminar far ORT-instruktorn. Dem 24. 7 iz in München derefnt geworn der cwejter seminar far instruktorins far damen-sznajderaj. 30 ORT-instruktorins hobn di meglechkajt bemeszech fun 2 wochn cu specjalizirn zieh ojfn gebit fun cußznajderaj un fartifn zejere pedagogisze un tedhnisze jedijes. Der seminar geflnt zieh unter der lejtung fun der ORT-direktorin froj Wolkowicz. 2-joriker jubileum fun der landsberger ORT-szule. Landsberg iz dos wigele fun der ORT-bawegung in der amerikaner zone. Do iz antsztanen di erszte fach-szule, wos hot gegebn dem Impuls cu grindn enleche szuln ojeh in andere lagern. Di landsberger ORT-fach-szule hot mit fil mi ajngeszaft di modernste ajnrichtung, werndik der muster un sztolc fun di ORT-szuln in der amerikaner zone. Dem 14. august fajert Landsberg ir 2 jorikn jubileum. In cuzamenhang dermit wet forkumen an impozante fajerung, in welcher es wet ojeh ontejlnemen gen. Lucius D. Clay. Cwejte konferenc fun di ORT-district lejter. Dem 20 un 21 d. m. iz in hojpt-kwartir fun IRO forgekumen di cwejte baratung funm flmdn personal fun ORT mit der batejlikung fun di gest: Mr. Adelson — IRO, dr. Keller — direktor far bildung baj der Militer-Regirung, mr. Pasman — Joint-direktor far der amerikaner zone, mr. Bartch — Arbeter-Board, lager-szpigl zecn im, wos es iz gewen bamerkt in der foderung cu bafrajen. Es iz beemes a wunder? . . Nor wer wet undz entfern ojf der frage un noch ojf andere in szajches mit jidisze hajzer in Bamberg? Pachach geszafn a kibuc. In Zekendorf iz mit der mithilf fun Regional-Komitet in Bamberg, gelejgt geworn der grunt-sztejn far a Pachach-kibuc, in welchn es gefinen zieh szojn 23 chawejrim un in di noentste teg wern derwart dos onkumen fun chawejrim fun rajon, wi Eichstätt, Fürth un Bleidorn. Di chawejrim zajnen bald eugetrotn cu der arbet mit a genitszaft fun fachmener. Jeder hot zieh zajn plac fun arbet, wos wert ojeh mit achrajes ojsgefirt .... ״ Mir winczn baj der doziker gelegnhajt grojs derfolg ojf zejer dozikn hachszara-weg. Chizku weimeu. Likwidirt di kinder-kich. t Di medicinisze ojfzicht hot festgesztelt, az di koszere kich antszprecht niszt di badingungen ojf cu badinen etleche hundert man, deriber iz mit der haskome funm mesingoficer in Bayreuth, baszlosn geworn cu likwidirn di kinder kich, fartejln zej di produktn in rojen-cusztand un di koszere kich ibertrogn in lokal fun der kinder-kich. Der doziker szrit iz wert bagrist cu wern. Chaim Goldzamd. mr. Lewi 4— Sochmut, mr. Breyton — fartreter fun ORX in Estrajch un mr. Myr ORT-fartreter fun der engliszer zone. Di direktem mr. Wolinski un agr. Olejski hobn in zejere arajnfir-redes gegebn an iberblik wegn der arbet fun ORT far der lecter cajt un ongeworfn na je plener un fragn, wos darfn noch gelejzt wem. Di district-lajters hobn barichtet wegn cusztand fun zejere distriktn un wegn zejere cukunfts-plener. In di debatn zajnen hojptzechleph bahandlt geworn algemejn-pedagogisze fragn fun ORT. Transport!» mit werkcajg un maszinen far ORT. Di teg zajnen funm ORT-welt-farband ongekumen gresere transportn mit werkcajg un maszinen fun Szwedn un Kanade. Di machszirim zajnen szejn cetejlt geworn ewiszn di dajeze zones. Na je ORT-fachszuln. Far der lecter cajt zajnen gegrindet geworn na je fachszuln in 3 punktn: Hof, Fürth un Windsheim. Iberhojpt iz wert cu bacejchenen di szule in Windsheim, welche hot bakumen a bakweme gebajde un iz farzen in di modernste ajnrichtungen. Hajnt cu tog zajnen szojn dort tetik 11 optejlungen mit folgender col sziler: 1. Damen-sznajderaj 61, 2. Mener-sznajderaj 7, 3. Szloseraj 13, 4. Damen-cusznajderaj 22, 5. Kosmetik 16, 6. Radio-technik 8, 7. Blecheraj 9, 8. Szrajb-maszin-reperatur 5, 9. Tiszleraj 27, 10. Binen-cucht 12, 11. Sztrikeraj 27 szpiler. Dem 29 d. m. iz in cuzamenhang mit der derefenung fun der fach-szule forgekumen a fajerung, ojf welcher es zajnen onweznd gewen gest fun der ORT-centrale, IRO, Joint un andere instituejes. ) Moaca glilit fun Gijonim- Klaliim in Bamberg Zuntik dem 11. 8. iz in Bamberg, in lokal funm Regional Komitet forgekumen a Moaca- Glilit fun undzer partej. In der moaca hobn ontejl genumen chuc dem forsztejer fun Merkaz, red. Owadje Feld un J”R funm Galil ch׳ Goldhagen ojeh fartreter fun di sniflm in galil. Fun Marktredwitz: ch' ch’ Miler, Landau, Edelman, Jabionski, Polaszynski. Fun Fürth-lager ch’ Kremnicki. Bamberg lager: Epfelbaum, Bamberg-sztot — Hammer, inz. Bachner un Szwarc. Ansbach-lager iz niszt gewen fartrotn culib di dortike incidentn, wos hot niszt dermeglecht dem arojsfor. Di Moaca hot bahandlt fragn fun Ali ja, KKL, Szekel-akcje, farszprejtung funm partej-organ u. and. Red. Feld hot in zajn referat ongewizn ojf di feiern fun farszejdene sniflm, gebndik ojeh geherike instrukejes wi azoj zej cu farbesern. Es iz baszlosn geworn cu nemen an aktiwn ontejl in der kumender Szekel-akcje. Noch der Moaca hot red. Feld gehaltn a referat in hojf funm sztot-komitet ojf der teme: Wos derwartn wir fun der UN? Der redner analizirt mit klore ojsflrungen dos gance E. J.-problem un wajzt ojeh on ojf di perspektiwn fun zajn lejzung. Der referat, wos iz durch alemen ojsgehert geworn mit fil interes, wert farendikt mit a hejsn apel wegn achdus un cuzamenarbet. Der ojlom zingt Hatikwo mit wos di farzamlung wert geszlosn. . \ Diplomen-fartejlung durch der ORT-fachszule in Waldstadt-Pocking. Zuntik dem 3 juli iz in grojsn teater-zal forgekumen an ejgnartike fajerung fun fanandertejln diplomen fun der ORT-fach-szule far di sziler fun der sznaj deraj (damen), ojtomechaniker un tapecirer-optejlungen. In der fajerung hobn ontejl genumen: IRO-dir, mr. Pearl, ipz. Jaroker un district direkter fun di ORT-szuln inz. Altman. Nachdem wi der Instruktor ch’ Klejn derefnt di fajerung, nemt a wort in nomen funm jidiszn komitet der forzicer ch’ Garfinkei. Der rednpr derklert di wichtikajt fun di ORTszulif far der ojsbildung fun undzer jugnt. Es kumen dan bagrisungen fun׳ di sziler gute, in welche zej drikn ojs zejer dank far di ORTaskonim culib zejer ibergegebnhajt der Idee. Nachdem wi der distrikt-direktor git iber a baricht fun der tetikajt funm ersztn tog biz l^ijnt ojfn gebit fun der ORT-fach-szule in Waldstadt, hojbt zieh on dos fanandertejln di diplomen far di sziler. Mitn fanandertejln farnemt zieh der IRO-dir. mr. Pearl, wi ojeh di inziniern Altman un Jaroker. Nochn fanändertejln di diplomen kumt ojeh for an ar- ^tistiszer tejl gewidmet di ORT-fachszuln”wi ojeh a rej historisze bildlech fun der ORTszule ongeszribn funm sziler Topol un ojs- ■ gefirt durch di sziler. Di fajerung hot gemacht a sztarkn ajndruk ojf dem farzamltn ojlom. Di hige ORT-szule iz azoj arum sztark popularizirt geworn baj der gancer jugnt. Leetns iz arajngetrotn an ojflebung in der weberaj-optejlung fun der higer ORT-fachszule culib dem cuflus fun roj-sztof in der weberaj un es grejtn zieh szojn cu di ekzamens 15 sziler fun der weberaj-optejlung wos darf forkumen di nechste woch. Es darf derbaj untergesztrochn wem, az di instruktorn fun der weberaj, di ch’ ch’ Fride und Sieradzki, hobn umgehojre fardinstn far zejer optejlung. 8. Kochaw, Waldstadt