Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-08-01 · 29/67 (1.8.1947) · p. Seite 8

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
29/67 (1.8.1947)
Date
1947-08-01
Page
Seite 8 (sequence 8)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
68% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243333--535-7243116
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

2 entity mentions

ZAJT 8 אונדזער ורא־רט FRAJTIK, 1. AUGUST 1947! \ <fun jidi(S<ze komiietn in rajon franken Mitwoch, dem 30. 7. iz lojt der inicjatiw funm Regional Komitet Franken in Bamberg, forgekumen a konferenc fun forsztejer fun ale iager un sztot-komitetn, gemejndes un kibucim fun Rajon, mitn cwek cu bahandlen a gance rej wichtike ^prganizacjonele, politisze un kulturel-dercijerisze fragn. In der konferenc wos iz forgekumen in prezidjumzal fun R. K. hobn zieh batejlikt an erech fun 60 delegatn fun farszejdene ortszaftn in Rajon Franken, mitn forsztejer fun CK ch’ Szlomowicz. Pinktlech 2.30 n. m. wert di konferenc derefnt durchn forzicer fun Regional Komitet dr. Menachem Kodak mitn nacjonaln himn. In nomen. fun C. K. in München bagrist ch’ Szlamowicz un winezt der konferenc a fruchtbare arbet. Ch’ Dines, gen. sekretar fun RK git op a tetikajts-baricht, wos nemt arum ale arbetsopcwajgungen fun Regional Komitet. (Zajn baricht gibn mir bazunder). Wegn der läge in undzer Rajon, redt der wice-forzicer fun RK, ch’ Bejnusz lenenbäum, welcher sztelt zieh op ojf di lajstungen fun organizacjons-optejlung, wos wert durch im gelajtet un wajzt on ojf gewise feiern, wos darfn ojsgebesert wem micad di ortkomitetn in baeug cum RK. (Di rede gibn mir bazunder). JA/egn di bacijungen mit der amerikaner un dajezer macht, redt der wice forzicer ch' Leopold Endzweig. Er git an iberblik iber di farhelteniszn, wos herszn ewiszn RK un militer-macht, UNRRA, IRO, Joint un dajezer macht. Er wajzt on ojf di rezultatn fun der arbet fun der Reg. Rew. Komisje wi ojeh ojf farszejdene niszt-pinktlechkajtn, wos es zajneti festgesztelt geworn in gewiss ortszaftn. Er derklert, az di Reg. Rew. Komisje wet zieh ojf wajter niszt blqjz baszeftikn mit der materjeler zajt furj di bazundere ortszaftn, nor zogar ojeh mit der moraliszer zajt fun di dort-lajtnde perzonen. Er wajzt on ojf der umbadingter nojtwendikajt cu sztarkn dem ojtoritet fun di jidisze instanen klapej chuc un pnim. Mit a lengern referat ojf der teme: ״Undzer läge un undzere ojfgabn“ iz arojsgetjotn der forzicer fun RK dr. M. Kociak. Der redner hojbt on mit a kuren iberblik ibern.amolikn jidiszn lebn, fun noentn owar un Art dermit ojs, az di greste tejl funm ejropeiszn Jidntum hot fun sztendik on gelitn ojf der geferlecher krenk, wos hejst ״kurczichtikajt“. Dos 10 miljonike europeisze Jidntum hot troc ale durchgemachte cores, gelebt mit der falszer iluzje, az zej gefinen zieh ojf zejer ejgehem un richtikn plac. A grojser tejl fun der a. g. jidiszer kapitalistiszer weit, hot zieh mit bitl bacojgn cu di cijonistisze aspiraejes, cum ojfboj-werk un cu alem wos hot geszmekt mit Erec Jisroejl. Zej hobn undz farszrign als fantazjorn un zieh hobn zej bacejchnt als praktisze menczn. Ibergejendik cu der algemejn-politiszer läge, sztelt zieh der redner op specjel ojfn jidiszn moment. Er sztrajeht unter dem kesejderdikn ojfsztajg fun antisemitizm zogar in di lender, wos zajnen biz leetns ongegangen als rejn demokratisze. Er citirt faktn fun a rej lender, wos hobn umcwejdajtik zieh opgezogt ojfcunemen jidisze emigrantn. Cwej jor noch der ceszmeterndiker mapole funm faszistis2n Dajczland — zogt der redner — zajnen mir ejdes fun faszistiszn wider-ojfsztajg un farsztarkung fun antisemitizm. Dos zuchn na je golusn — sztrajeht unter der redner — iz gojrem ot dem antisemitizm. Der Jid trogt faktisz dem antisemitizm in zajn ruk-zak. Ganc oft jogt der antisemitizm iber dem Jidn un ejder er ba wajzt noch ahineukumen — iz er szojn dort ajngeworclt. Ibergejendik cu der läge fun der Szejrit Haplejta sztrajeht unter dr. Kociak, az lajder bamerkt zieh leetns ale mer sztarkere moralisze gefalnjkejt. Dos, wos a grojser tejl fun undzere brider hot zieh farbindn mit di tech- Problem. Mir muzn zej sztarkn, kreftikn un dereijen. * Reazumitndik ales, kumt der redner cum ojsflr, az mir torn mer niszt bojen in der luftn. Es muz mit der fuler kraft gefedert wem jecijas-Europe. Ale undzere onsztrengungen darfn gemacht wem far di, wos gejen ojf Haapala. Mir muzn zej untersztien mit ale undzere meglechkajtn. Mir muzn szafn arum zej a wareme atmosfer, az zej zoln filn, dos ojeh mir wein gejn in zejer weg. Mir lebn in der tragiszster epoche fun, undzer folk. Di epoche iz ober a decidirndike. Es antszejdet zieh undzer gojrl. Mir, di resztlech, di cebrochene darfn zajn di realizirer funm historiszn moment. Mir muzn rufn un wekn, arojstrejslen undzere masn fun der ruikajt zejerer. Ot di ruikajt badajt gefar! Mir muzn gedenken, az es handlt zieh niszt blojz in undz alejn, in der nisztiker col fun der Szejris Haplejto. Es handlt zieh wegn hunderter tojznter Jidn in farszejdene lender. In di arabisze meluches szmachtn di Jidn unter der szwerer last fun diskriminaeje un gezeclozikajt. Ojf zej wartn ojf der zelber derlejzung. Der redner farendikt zajn referat mit a hejsn ruf ״a sof cu machn cu ale inerleche un pe^rzenleche machlojkesn. .Cu farejnikn undzere Icojches farn kamf fun dergrejehn di ojfgaben, wos lign ojf undz. Undzer dor iz a dor fun kamf. Zajt grejt cu alija*. Helft undz zieh dementem cu di breges fun E. J.! Der choszewer redner iz durch ale far-' zamlte baszonken geworn mit wareme aplodismeptn. Dermit wert di erszte zicung geszlosn. Noch der hafsoke hojbt zieh on di debäte. Noch der hafsoke nemt dos wort der di’ Geller, forsztejer fun Bayreuth. Der ch’ Geller sztelt zieh op ojfn szlechtn־ macew fun di jidisze komitetn un sztrajeht unter, az di jidisze komitet-mitglider, in ־ welchn jiszuw es zol niszt zajn, gefinen zieh in a szlechtn materjeln macew, trogndik ojf zieh ejncajtik di fulste achrajes far der arbet. Er bet, az di hechere jidisze instanen zoln cjsrrbetn a gewisn szlisl far fartejlungen ojeh far di komitet-mitglider. Er tret-arojs kegn dem, wos niszt di gance bafelkerung wert batrojt funm Joint un lejgt for, az niszt blojz arbeter, nor ojeh di iberike bafelkerung zol genumen wem in acht beejs di zendungen. Er sztelt zieh noch op ojf di ojfgabn fun di ern-gerichtn, wos biz-hajnt iz noch far zej niszt ojsgearbet geworn zejer Status un bet, az der injen zol wi amsznelstn regulirt wem. H Hauzer (Selb) tret szarf arojs\ kegn der propozieje fun klenere jiszuwim, farejnikndik zej mit di gresere. Er wajzt on ojf der wichtiker rol, wos di komitetn szpiln in jedn jidiszn jiszuw bazunder. Er denkt az aza reforme ken blojz sztern un niszt helfn. Ch' Langenau (kibuc Fröbitz) sztelt zieh op ojf der szlechter läge fun di kibucim. Er zogt, az di hilf fun RK far di kibucim iz a minimale. Di kibucim fodern ject a specjele >(,ojfmerkzamkajt, hejojs di gezuntere zajnen ojle gewen un geblibn zajnen di, cu alija cajtwajlik, niszt feike. Ba- Zunders filt zieh op a grojser mangl in doktojrim un medicinisze mitlen. Ch׳ E. Toporek (Kreusen) tret ojeh arojs kegn der farejnikung fun di klenere jiszuwim mit di gresere un wajzt ojf, az troc dem, wos Kreusen iz a klejner jiszuw, doch iz dem komitet gelungen cu koncentrirn arum zieh ale Jidn szafndik far zej kulturele ansztaltn. Er sztelt zieh ojeh op ojf der szwacher mediciniszer hilf fun wos es lajdt di gance gegnt fun Kreusen. Er iz ojeh kegn dem sztrajehn di gelt-budzetn fun di klenere jiszuwim. Der kontakt ewiszn RK un rajon iz awekgesztelt niszt wi geherik, un es szaft zieh an ajndruk, az es antsztejt a want ewiszn der mase un firer. H׳ Hirszbejn (Eichstätt) fodert ojeh ojscuhern di sztim fun di lagern, wos gefinen zieh in a szwerer materjeler un hofnungslozer läge, on a hajnt un on a morgn. Di lagern in welche es zajnen koncentrirt der row minjen werow binjen fun der Szejris Haplejto darf cijen di specjele ojfmerkzamkajt fun ale instanen. Er warft op di baszuldkungen kegn Eichstätter komitet, az zej firn niszt ojs di funkejes legabe dem RK, als niszt-richtike. Ejncajtik drikt er ojs zajn ,dank dem RK un dem h׳ Kwasnik, far zejere bamijungen ojfcubojen di sz\11e in Eichstätt. H' Latowicz (Kulmbach) fodert oneugebn jedn komitet richtlinjes cu der arbet. Er baklogt zieh ojf der minimaler col bazuchungen funm RK. Er wajzt on, az ofte bazuchungen kenen arajnbrengen mer ordnung un ojflebung in der arbet, fun jedn jiszuw bazunder. Er fodert ojeh ojf dem RK oncuneman szrit kegn niszt aktiwe komitetmitglider. Nejbnzal (Ansbach-Bleidorn) sztelt zieh op ojf di baci jungen funm lagerkomitet mitn Joint-forsztejer, welcher sztert dem komitet in zajn arbet un bet dem mr. Kwasnik cu regulim dem injen. Er bet ojeh niszt cu farklenern dem budzet far di lagern. Biz~ hajnt cu tog — zogt der redner — iz di frage fun komitet in lager Bleidorn noch niszt regulirt, wos ruft zieh op szlecht ojf di lagerajnwojner. Er bet dem RK di frage wi amsznelstn cu regulim. H' Fridman (Fürth) kritikirt di redakcje ״UNDZER WORT“ far ir negafiwer baeijüng (lojt zajne rejd) cü reli-~ sieze ongelegnhajtn. Er fodert, az,sh redak4e~.s zol bajtn ir sztelung in di dozike injonim. Er sztelt zieh ojeh op ojf der szlechter läge fun di lagern, wu ansztot 2000 kalorjes bakumt men 1500 un dos ojeh niszt. Er wendet zieh cum RK un Joint wi amsznelstn arojscuszikn di kinder ojf zumer kolonies. H׳ Fridman kritikirt szarf dem protekeje-sistem, wos es hot zieh geszafn bajm ajnordnen zieh inm kurort Bad Kissingen. Er sztelt zieh ojeh op ojf der szwerer läge fun di jidisze arestirte in der Würzburger tfise un bet onnemen szrit cu lindern zejer macew. Zilberberg (Fürth) barirt di fragn fun baklejdung un cutejlungen, wos kumen on in klejne kwantums azoj, az di komitetn iz szwer cu machn cutejlungen. Er fodert a gewisn sistem baj di cutejlungen, wos zol regulim dem injen. Horaw Gotesman (Eichstätt) sztelt zieh op ojf der szwerer läge fun di komitet-mitglider, wos der row lager-ajnwojner wiln zej niszt farsztejn un zej lajdn zilzulim ojf jedn szrit un trit, al-loj owel b'chapom ... Er fodert ojeh a sistem baj di fartejlungen azoj, az es zol lajchter zajn di komitet mitglider cu orientirn zieh. Er tret ojeh arojs, kegn der niszt-religiezer dereijung fun der jugnt. Er tadlt szarf di farkojfte Jidn un di, wos in a farcewejfltn moment fun undzer folk rajsn zej zieh op fun zajn kerper wi fartruknte ejwerim. Kojfman (Hof) sztelt zieh op ojf der szlechter läge in Hof un bet dem RK in acht nemen baj di cutejlungen di dortike szwere läge. \ Majzel (Strüth) kritikirt dem RK un redakcje ״UNDZER WORT“ far niszt wein lenken di ojfmerkzamkajt fun der brejter jidiszer bafelkerung ojf dem, untern ojf zieht fun CK geefntn, kinder-lager in Strüth. Er bet di kinder wi ambestn cu batrojen beejs di kinftike cutejlungen. Zemel (Bayreuth) kritikirt dem RK far niszt geheriker baci jung cu gewise jiszuwim. Er brengt als bajszpil •dos niszt entfern ojf korespondenen. Er sztelt zieh ojeh op ojf der nojtwendikajt ojscuarbetn a Status far di ern-gerichtn. Er tret szarf arojs kegn di jidisze doktojrim far zejer niszt geheriker baci jung cu der jidiszer bafelkerung und wajzt ojf, az ojeh baj zej gejt on a sistem fun protekcje bajm ajnordnen menczn ojf kurerter. . Szwarc (Fürth) sztelt zieh op ojf der kultureler arbet in lager-Fürth un ojfn mangl in pedagogisze koj dies. Er kritikirt szarf dem RK far der szwacher gelejteter kultureler arbet in rajon. Er fodert ojf, az der kultureler sektor zol beser arbetn. Dr. Wejnik (Bamberg-lager) kritikirt szarf di produktiwizacje-optejlung bajm RK, wos gefint niszt far nojtik cu regulirn di frage fun roj-sztofn far di plecer wu es iz do a meglechkajt ajncuordnen arbetsmaszinen. Er git en als bajszpil dem lager Bamberg wu es sztejen 20 maszinen un ajngeordnte warsztatn un troc di cuzogn funm CK un RK zajnen noch bizn hajntikn tog niszto kajn meglechkajtn oncuhojbn di arbet, un azoj ojeh in andere lagern. Ch' Jungsztejn, redaktor fun ״UNDZER WORT“ entfert ojf di ongrifn fun h“h Fridman un Majzel un derklert, az kejnmol hot niszt geherszt a tendene in der redakcje ״UNDZER WORT“ arojscutretn kegn der religje als a zelcher. Di redakcje hot biz hajnt respektirt un wet ojeh ojf wajter respektim di onszojungen fun jedn menczn. Der forgeworfener artikl, funm ch׳ Goldzamd, iz niszt arojsgetrotn kegn der religie nor kegn Aguda- Tachas, Un Agucja-Tachas un religie iz noch wajt niszt ejns un dos zelbe. Cum ongrif fun ch׳ Majzel, derklert er: az frijer muz di press införmirfc wern weg«* gewise injonim ד un naher fodern fun ir ojfklerungen, ober niszt farkert. Cum szlus wendet er zieh mit an apel cu ale lagerun sztot-komitetn, ajnszteln a stabiln kontakt mit der rajon-cajtung un ajnszteln umetum korespondentn, wos wet zej fil helfn in zejer arbet. Dos wort cum rezumim bakumt der forzicer Dr. M. Kociak, welcher entfert ojf ale kritikn un fragn un drikt ojs zajn mejnung, az di konferenc wet brengen di gewunczene rezultatn wajl a kegnzajtiker mejnungs-ojstojsz ken nor blojz zajn a gezunte derszajnung. Cum szlus fun der konferenc wert ongenumen folgende rezolueje: Mir, di forsztejer fun der Szejris Haplejto in rajon Franken, wos reprezentirn korew 15 000 Jidn, curiojfgekumene ojf a rajon-konferenc in Bamberg dem 29. 7. 47 drikn ojs undzer szarfstn protest kegn der engliszer mandator-macht far ire wilkir-tatn kegn di heldisze maapilim. Ansztot ojscufiln dem mandat un helfn dem jidiszn folk noch tojznter jorn fun goles-lebn ajnworclen zieh in zajn land, lejgt zi undz sztejner ojfn weg un sztrebt cu cebrechn un cesztern undzer ejncike hofenung. Mir wein mit ale undzere kojehes kegnszteln zieh di ale achzoriesdike kawones fun Bevin-lajt un derklern, az mir wein mit ale wegn gejn kajn Erec Jisroel, un mit undzer arbet un flajs wein mir ojfbojen di gegarte hejm far undzer folk. Mit Techzakna wert di rajon-konferenc geszlosn. ter fun Amolek-folk, dos szteln zieh oft in szuc fun gewezene nacis, der wiln cu rehabilitirn zej, bawajzt, wi tif a grojse tejl fun der Szejrit Haplejta zinkt. Ojeh ojf dem gebit — sztrajeht unter der redner — tuen gorniszt di forsztejer fun undzere lokale instituejes. Farkert, in fil faln wajzn zej noch a szlechtn bajszpil, zajendik alejn farmiszt in dem. Undzer ojfgabe iz deriber in dem moment, zieh kegncuszteln der doziker epidemje,׳ mit ale kojehes, kemfn kegn der doziker fincterer derszajpung. Der redner barirt dan di frage fun baszpajzung un unterszticung funm Joint. Es iz riehtik, az di cutejlungen zajnen szwache un kenen niszt alemen cufridnszteln. Men muz deriber ׳nemen dem gojrl in ejgene hen't. Mir muzn zieh in a gewiser mos koncentrirn arum dem gedank fun zelbsthilf. Di cutejlungen darfn geworfn wern ojf di opsznitn, wos wern batracht als di wichtikste. In der erszter rej kumen kinder, frojen, kranke un alte lajt. A specjele ojfmerkzamkajt muzn mir unbedingt szenken kinder, undzere kinder. Mir hobn fsrlojrn hecher a miljön kinder. Un. a folk on kinder hot niszt kajn kijum. Es fodert zieh dariber a specjele farsztendnisz far dem X^etikajid bavlclyt *fun 'TZeglonal-komliel ln 'Bamberg durchn gen. sekr. ch’ Dines far der cajt fun •1. Der Regional Komitet, wos iz ojsgewejlt geworn dem 19. februar 1947 ojf der rajonkonferenc, hot zajn arbet ongehojbn dem 2. 3. 47. Ale 11 gewejlte mitglider hobn zieh tejkef ge sztelt cu der arbet. Fun di gewejlte 7 in der rewizjons-komisje hobn zieh gesztelt cü der cajt 3 mitglider un dem 1. 6. 1947 der ferter. Der cuzamensztet fun Prezidjum iz folgender: Forzicer Dr. Kociak, wice-forzicer Endzweig, cwejter wice-forzicer Tenenbaum, general-sekretar Dines un prezidjum mitglid Szechter. Ale ibrike mitglider fun Regional Komitet firn on mit di optejlungen. Di col mitarbeter ojfn 1. 3. 47, iz gewen 120 perzon, hajnt ojfn 1. 7. 47, zajnen geblibn 46 mitarbeter, darunter 12 in undzer rajon-cajtung ״Undzer Wort“. Der Sekretariat koordinirt di arbet fun ale optejlungen, kontrolirt un registrirt ale arajnkumende un arojsgejende korespondenen fun di optejlungen, nemt op un szikt awek chojdeszleche barichtn fun di optejlungen,׳ un 3 0. Juni 1947 opgegebn iberwacht dos ojsfirn di baszlusn fun di centrale instanen un fun Regional Komitet. Bemeszech fun di 4 monat cajt, zajnen arajngekumen 1786 un arojsgegangen 959 brif un farszidene szrift-sztik. Der Regional Komitet hot opgehaltn 16 zicungen un dos Prezidjum 23. Cwej mol zajnen forgekumen zicungen fun Prezidjum mit di fartreter fun der Militerregirung un UNRRA. Mit der najer hilfsorganizaeje IRO zajnen noch biz hajnt kejn szum oficjele bagegeniszn nit gewen, wajl mit IRO firn on kimat di zelbe menczn, wos in UNRRA. Derwajl zajnen noch giltik di frijerdike opmachn mit der UNRRA. Iber di baci jungen mit der UNRRA, mit der Militerregirung un bichlal mit ale andere baherdn — in a bazunder baricht. OcfrOHuzailC' ofdeilcutfr Lejter ch' Tenenbaum Undzer rajon nemt arum 27 sztetisze un dorfisze punktn, 9 lagern un 14 klbucej-hachszara. Ale punktn wi es wojnen nor Jidn in undzer rajon zajnen baj undz farregistrirt. Es wert gefirt a genoje kartoteke, wos nemt arum ale jidisze nefaszes in undzer rajon. Der grester jidiszer jiszuw fun. di. gemejndes iz Bamberg mit 918 nefaszes. Cuzamen in ale gemejndes gefinen zieh 4300 Jidn. In di lagern gefinen zieh 8820 Jidn, derfun der grester-lager Windsheim mit 2700 nefaszes un der klenster lager Eichstätt/ Annex BC. mit. 244■ Nochn 30. 6. 47 hobn zieh ongehojbn cu likwidirn cwej kinder-lagern, dos iz Schauenstein un Strüth, 400 kinder un derwaksene. Bajm hajntikn tog zajnen in undzer rajon faranen szojn nor 7 lagern. In di 14 kibucim hobn zieh gefunen 1221 ojf hachszara, di col iz ober nit kajn stabile culibn onkumen fun na je menczn ansztat di alte wos zajnen ojle. Lajder iz di col fun di frisz arajngekumene nit kajn genugnde. Sach hakl lebn in undzer rajon cum 1. 7. 47 14.325 Jidn, derfun 6530 mener, 4882 frojen un 2913 mer c bizn \

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.