Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-08-01 · 29/67 (1.8.1947) · p. Seite 3

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
29/67 (1.8.1947)
Date
1947-08-01
Page
Seite 3 (sequence 3)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
62% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243333--530-7243111
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

FRAJTIK, 1. AUGUST 1947 אונדזער ווארט ZAJT 3 B. B. Politisier iberzicht Burme' Der Wajter Mizrach basztetikt fun cajt cu cajt di onzicht, az er iz ejner fun di empfindlechste punktn fun der weit. Noch an 8-chadoszimdiker hafsoke, iz dos holendisze militer lectns arojs in a bawofntn kamf kegn der niszt-genugnd bawofnter armej fun der indoneziszer republik un der mord iber 8 ministorn un flrnde Politiker, wos iz durch atenteter ojsgefirt geworn in der burmeziszer hojptsztot, Rangun, hot mamesz niszt kajn analogje in der naj-cajtiker geszichte. Der doziker politiszer mord iz leejs ato farhilt in ä gehejmnisz, 8' iz ober bilti sofek, az der doziker formal iz a poejl jojce fun der riwalizacje fun fargzejdene partejen un zejer sztelung legabe dem problem* fun Burmes umophengikajt. Burma mit ir 15 miljoniker bafelkerung iz ajngeglidert geworn noch etleche milchomes (1824/26, 1852/53 un 1862) in 1886 in der bri- / tisz-indiszer imperje. Cum dozikn bund mit Indje, wos iz geszafn geworn durch der britiszer kolonialer administracje, machmes , praktisze tajmim, hot di burmezisze efntleche mejnung kejnmol niszt maskim gewen. Rejszis kol ekzistirn wogike unterszejdn cwiszn der burmeziszer bafelkerung un der - hindusiszer, ojfn religiezn un szprachlechn gebit, wi ojch in der gezelszaftlecher Struktur. Di wichtikste sibe fun der sztrebung cu umophengikajt iz ober fun lange cajtn on gewen di mojre, az Burme wet arunterfaln in a wirtszaftlech-financjeler ophengikajt fun Indje. Leerech 58% fun ale ojslendisze inwesticjes in Burme zajnen gewen koncentrirt in di hent funm indiszn kapital. Far Indje hot dos dozike land bazict an umgehojre wirtszaftleche badajtung culib zajne kolosale ojcres fun roj-sztofn, specjel naft, blaj-cinkrüde, cin-wolfram un grojse zapasn rajz. In fridns-cajtn hot men lemosz^ eksportirt fun Burme kajn Indje leerech 1,5 miljon ton rajz jeriech. Der producirter naft iz hojch-kwalitatiw un wert ibergearbet ojf benzin un brennaft. Fun dem, leerech a miljon ton jeriech, producirtn naft, iz arum % basztimt farn export. Hagam di farszejdene rude-grubns wern szojn eksploatirt an erech 3000 jor, dergrejcht noch di ictike produkcje arum a halbn miljon ton jeriech. Burme lifert arum 22 % fun der welt-produlccje fun wolfram un cuzamen mit di britisze Malayen batreft Burmes batejlikung in der welt-produkcje fun ein arum 30%. Di burmezer zajnen sztendik gewen in der läge fun eksploatirte, machmes der handl un der kapital zajnen dos row gelegn in fremde hent, hojptzechlech indisze un chinezisze un zej zajnen ojch cugefaln dos row rewochim fun di burmezisze ojcres. Culib di dozike wirtszaftleche umophengikajtssztrebungen hot zieh mitn lojf fun der cajt antwiklt di politisze umophengikajts-bawegung unter der lozung: ״Burme far Burmezer“. Wen men hot in 1935 arojsgegebn dem a. g. Governmentn-act of Burma, hot zieh geducht, az men hot gelejgt dem ersztn gruntsztejn farn binjen fun umophengikajt fun Burme. Der doziker akt tejlt op di prowinc Burme fun Indje, forzejendik di szafung fun a bazunderer regirung in Rangun. Berosz fun der regirung hot gedurft sztejn ,a nominirter, durch der britiszer krojn, gubernator, wos zol bazien kompetenen, analogisz cum wice-kenig fun Indje. Der burmeziszer kabinet (Executive Council) hot gekent hobn fraje hent blojz in inerleche injonim, dakegn di fartejdikung, religje-injonim un ojsern-reprezentanc hobn gehert cum gubernatoir. Dos recht fun gubernator arajncumiszn zidh in inerlech-burmesisze injonim ״culib zicherhajts-tajmim“, hot dermeglecht der britiszer regirung a genugndn kontrol iber der politik fun der burmeziszer regirung. Der burmeziszer kabinet iz gewen farantwortlech far ewej gezeegeberisze kamern, lojtn engliszn muster. Dos pasiwe walrecht cum unterhojz hobn bazict blojz sztajercoler un menczn mit a gewisn bildungs-cenz. Di mitglider fun Senat zajnen helft gewejlt geworn durchn unterhojz un di cwejte helft iz nominirt geworn durch der regirung. Der doziker wal-sistem iz gewen ginstik far di konserwatiwe krajzn, ojsszlisndik glajeheajtik funm ontejl in der lejtung funm land di brejte folks-masn. Ojfn dozikn hintergrunt iz zelbstfarsztendlech, az di bafelkerung fun Burme, wos di geszafene ״Folks-partej“ drikt ojs di mejnungen fun ir row minjen w’ row binjen, iz gewen genojgt mitcuarbetn mit ale meluches, wos woltn arojsgewizn a wiln cu helfn realizirn ir umophengikajts-program. Di dozike tendenen zajnen geszikt ojsgenuct geworn durch Japan, wos hot bawizn nochn farneinen dos land in 1942, mit hawtoches cu gewinen far zieh di ״Folks-partej“. Dem 1. 7. 1943 hot Japan oficjel proklamirt di umophengikajt fun Burme, ober'in der praktik hot zi niszt untergenumen kajn szum szrit, cu farwirklechn di fajerlech-cugezogte hawtoches. Als poejl-jojce fun der doziker ewejpenemdiker japaniszer szpil, iz fun der inicjatiw fun der ״Folks-partej‘, in 1943 geszafn geworn an untererdisze umophengikajts-bawegung, wos hot ojfn szetach fun Burme cuzamen mit di Englender bakemft di Japaner. Der eil fun di Burmezer, wos macht klor zejer waklendike sztelung, hot gefunen dem bojletstn ojsrduk in di werter fun ejnem fun di firer fun der widersztands-bawegung dem ictdermordetn U-Aung San: ״Ch’ hob gekemft cuzamen mit di Japaner kegn England un szpeter mit di Britn kegn di Japaner. Ich kemf kegn jedn, wos unterjocht majn land“. Nochn fulsztendikn bafrajen dos land durch di Englender in maj 1945, hot di englisze regirung arojsgegebn dos a. g. wajs-buch. Culib di farwistungen beejs der milchome, zet di englisze' regirung inm wajs-buch for di szafung fun a cajtwajliker burmeziszer regirung baj der zajt fun dem gubernator biz di na je waln in 1948. Noch di waln hot wider gedurft arajn in lebn der Government of Burma-act un in der wajterdiker konstitucjoneler antwiklungs-faze, hot baj der batejlikung fun ale partejen, gedurft baarbet wern a naje konstitueje. In der driter faze, hot gedurft folgn dos onerkenen far Burme dem dominjaln Statut. Dos wajs-buch hot zieh bagegnt mit a widersztand micad der a. g. antifaszistiszer frajhajts-lige, gebildet dos row fun der alter widersztands-bawegung. Di dozike partej hot gefodert a cajtwajlike folksregirung, ojsgesztatet in fule recht, umophengik funm gubernator, welcher hot zieh gedurft bagrenecn blojz cu a rejn-reprezentatiwer rol. Wajter hot men gefodert cuzamenrufn baj di kinftike waln a konstituante un niszt nor a pariament, wi ojch derwajtern ale ojslendisze firmes, ojb der ontejl in zej fun di ajngebojrene batreft niszt mindestns 75%. * Nochn opwarfn fun di dozike foderungen! durch England, iz gekumen cu bawofnte cuzamensztojsn, in rezultat fun wos der najnominirter gubernator hot zieh arojsgewizn mer nochgibiker un hot onerkent der antifaszistiszer frajhajts-lige 6 fun 11 erter inm naj-geszafenem, im nowember 1946, Ekzekutiw-rat. Troc dem iz di lige gegangen wajter in ire foderungen, farlangendik in a manifest, az di Englender zoln farlozn Burme biz dem 31. 1. 47. Attlee’s regirung hot Zieh, troc Churchill’s opozieje, decidirt ojf koncesjes un ajngeladn ojf dem 13. 1. .7 a burmezisze delegacje kajn London cu firn Unterhandlungen. Attlee hot befejresz untergesztrochn, az di englisze regirung iz maskim ojf der decizje fun der burmeziszer bafelkerung wegn der umophengikajt fun Burme in oder ojser di ramen fun der engliszer imperje, zi halt ober, az der doziker ibergang darf forkumen ojf a ruikn ojfn. Di londoner konferenc hot zieh, iber di der- Wartungen, farendikt pozitiw. Emes iz, men hot ojf ir niszt derlejdikt ejnike injonim (wi: militerisze bazes far England, der injen wegn di> grenec-szwotim, wos wiln niszt unterlign der centraler burmeziszer macht), men hot zieh ober geejnikt durchcufirn waln dem 9. 4. 1947 cu der konstituante, wos hot gedarft decidirn wegn farblajbn funm land in oder ojser di ramen funm britiszn Commonwealth. 8' iz ojch baszlosn geworn, az Burme darf bekorew ( onknipn diplomatisze bacijungen mit ojsland. Di waln zajnen forgekumen inm forojsge- Di kamfn in Indonede Batavia (DENA-Reuter). Fun indonezisze kweln wert mitgetejlt, az di republikanisze trupn hobn farnumen di greste sztot funm indzl Sumatra, Medan. Fun holfepdiszer zajt wert di dozike jedije opgelejknt. Der formarsz fun holendisze trupn ojfn indzl Jawa iz wajter forgezect geworn. Es gejen on heftike kamfn. In der britiszer prese wakst di alarm-sztimung wegn di megleche folgn funm konflikt in Indinezie. Der holendiszer pariament hot opgeworfn mit 79 sztimen kegn 9 dem forszlag fun der komunistiszer frakcje, arojscuzogn zieh kegn dem regirungs-baszlus wegn onwendn gewalt in Indonezie un cu fodem di tejkefdike opsztelung fun der militeriszer akcje un wider ojfnemen farhandlungen. Der indoneziszer premjer Dr. Amir Sharifudin hot apelirt cu ale frajnt fun Indonezie in Indie, Chine, Europe, Amerike un Australie, Pastor Niemöller an antisemit Frankfurt (PR). Lojt barichtn fun AFN wem mir gewojer, az Pastor Niemöller, welchn men hot gehaltn far ejnem fun di aktiwste antinacistn in Dajczland, hot farlojm dos recht fun a ״farfolgtn“. Es hot zieh arojsgewizn, az in di gehejme dokumentn fun naciszn ״fllozof“ Rosenberg iz faran a balastnder material wegn der mitarbet fun ot dem pastor mit der naci-partej szojn fun 1924. Es iz ojch bawust geworn, az Niemöller iz gewezn an ojsgeszprochener antisemit. Er alejn sztamt fun an antisemitiszer miszpoche. Hachones cu der Dajczland-konferenc London (DENA-Reuter). Di sowietisze regirung hot ongenumen di britisze ajnladung cu der konferenc fun di wice-ojsern-ministorn fun di 4 grojsmachtn benojgeja Dajczland, wos wet forkumen in London onhojb Oktober h. j. ״Freedom-house“־prajz 1947 far Marshall New-York (DENA-Reuter). Ojsern-minister George S. Marshall hot far zajn plan farn widerojfboj fun Europe derhaltn dem ״Freedom-House“-prajz 1947. Der Marshall-plan, wert gezogt in dem bajligndn dermit szrajbn, hot di felker fun Europe cum ersztn mol gegebn di hofnung ojf der curiksztelung fun der eiwilizaeje. Militer-pucz in Alabanie London (DENA-INS). Wi es iz montik bakant gemacht geworn, iz do unterdrikt geworn a grejtnder zieh ojfsztand kegn der ictiker regirung fun premier Enver Hodza. Fun Athen wert gemoldn, az leerech 12 000 oficern un manszaft fun der albaniszer armej zoln zajn farmiszt inm dozikn pucz-pruw. A grojse col soldatn zajnen arestirt un gefinen zieh unter sztachl-drot. Dem pucz zol hobn gegrejt a frijerdiker lejter fun der widersztands-bawegung, wos iz ojch gesztanen berosz fun der opozieje kegn premjer Hodza. zejenem termin un zieh farendikt mitn zig fun der anti-faszistiszer lige. Fun 210 erter hot zi bakumen 120. Di iberike erter zajnen cugefaln di komunistn un di umophengike. In di waln hobn zieh batejlikt di a. g. legale oder ״wajse“ komunistn, beejs di a. g. ״rojte“ komunistn un trockistisze ״rojte fon“ zajnen onerkent geworn als umlegale organizaejes. 3 opozicjonele partejen mit dr. Ba Maw berosz un di nacjopalistisze partej ״Myochit“ hobn zieh in di waln niszt batejlikt. Szojn in der cajt fun di londoner baratungen, hobn di dermonte partejen gefodert, als umbadingtn tnaj, di fulsztendike umophengikajt fun Burme un erszt nochn bakumen di dozike hawtoche zajnen zej gewen decidirt cucutretn cu di farhandlungen. Di dermordete mit der ajnflusrajchster perzenlechkajt fun der hajntiker Burme, U-Aung San, hot di opozieje forgeworfn dem farrat funm arbeter-klas un az zej zajnen gewen a gecajg in di hent funm engliszn imperjalizm. Fun ot di opozieje-rejen, in welche es gejen arajn hen nacjonale w‘ hen komunistisze eiementn un mesike, sztamen warszajnlech di merder fun di ministorn. A tejl opozieje hot opgewerfn di fardachtn, forwarfndik dem mord der engliszer ״tejl un hersz-politik“. 8' iz ganc meglech az di geszeeniszn in der szchejnesdiker Indje hobn gehat an ajnflus ojf di forfaln in Burme. In Burme, nemlech, bazien ale partejen gewer, wos iz do farblibn noch der lecter milchome un on skrupuln banuct men zieh dort mit im, wen es sztajgt tfer termometei* fun di politisze lajdnszaftn. Di dermordete ministorn zajnen fartrotn geworn durch naj-nominirte perzenlechkajtn wos rekrutirn zieh fun der anti-faszistiszer lige. Zejer ojfgabe wet niszt zajn kajn lafjehte un dos onnemen szarfe szrit kegn der opozieje, ken lajch# der firn cu a birger-krig. tejkef-umijad cu iriterwenirn in der indoneziszer sztrajt-frage, kedej cu farlojfn wajterdike blutfargisungen. Lojt di meldungen fun di kamfs-gebitn sztajgt di col derhargete biz in di tojznter. Di Holender hobn cum ersztn mol ongewendet falszirm-desantn. Di holendisze kojehes zoln lojt fachmenisze szacungen batrefn 4 motorizirte diwizjes. ׳ London (AFN). Di sowietiszen cajtungen baszuldikn England un di Farejnikte Sztatn az zej hobn farurzacht di holendisze agresje in Indonezie. SZpaltung in der UN-komisje. Jeruszolaim (ITA). In der UN-komisje lozn zieh bamerkn 2 grupn; ejne iz pro-englisz un wil zieh sztien ojf di formele recht, kedej cu farmajdn welchn nit iz sichsuch mit der E. J.- regirung. 1 Di cwejte pro-jidisze grupe wajzt dajtlech x arojs ire humanitäre gefiln un umchejn cu der mandat-regirung. In der cwejter grupe gejen arajn di forsztejer fun dorem-Amerike un di Slawn. Der firer fun der grupe iz der forsztejer fun Guatemala. Lajder iz di grupe szwacher fun der pro-engliszer. Derfar iz nit cusztand gekumen der projekt fun bazuchn Cypern. Pro-arabisz zajnen di forszejer fun Indie un Iran. Genf (DENA). Di UN-forszungs-komisje far E. J. iz do eugetrotn cu ir erszter zicung, bichdej cugrejtn dem baricht wegn E. J. farn gen. sekretar fun UN Trygve Lie. Der grester tejl fun di mitglider zajnen ober mesupek, ojb zej wein zejer arbet kenen farendikn bizn basztimtn termin d. h. bizn 1. Oktober. Ulaj jerachejm . . . New-York (DENA-Reuter). Frankrajch hot zieh durchn wirtszafts un social-rat gewendet cu Ratnfarband, er zol rewidirn zajn baszlus un cutretn cum Marshall-plan. Tojt-urtejln in Szpanie Madrid (DENA-INS). 6 szpanisze komunistn zajnen do durch a krigs-gericht farmiszpet׳ geworn cum tojt. Di farmiszpete zajnen gewen ongeklogt in bateilikn zieh in bombn-atakes ojf lebnsmitl-geszeftn. Cwiszn di farurtejlte gefint zieh ojch a froj. Britiszer hojeher baamter bäzajtikt far antisemitizm. London (SaS) PR. Der britiszer aprowizaejeminister hot derklert in unterhojz, az a hojeher baamter fun zajn ministerjjum mitn nomen R. Ford, iz durch im, bazajtikt geworn fun zajn postn, far gehn antisemitisze derklerungen dajeze zurnalistn. Kurce najs Bad Nauheim (DENA). Di cugrejtnde komisje fun der Internacjonaler Piejtim Organizacje (IRO) hot frajtik, in Lucern, farendikt ir 10-togike konferenc. Di komisje plant cu bazecn iber a miljon farszlepte perzonen fun di lagern in Dajczland, Estrajch un Italic in Grojsbritanie, Frankrajch, Holand, Belgie wi ojch in Kanade, Brazilie, Venezuela un Ar- Zentine. Di ojbndermonte lender nemen hajnt cu tog ojf monatlech leerech 12 000 DP‘s. Paris. Wi es derklert a forsztejer fun francojziszn ojsern-ministerium, hot Frankrajch ongenumen di amerikanisze ajnladung ontejl cu nemen ojf der. konferenc wu es wet bahandlt wern der japaniszer szolem-opmach. Washington. Der amerikaniszer krigs-minister Kenneth C. Royal iz fun Washington opgeforn mit an eroplan kajn Dajczland. New-York. Ojf der dinstikdiker zicung fun Weltzicherhajtsrat hot der sowietiszer delegat A. Gromyko forgelejgt zajn weto kegn dem amerikaniszn forszlag cu szafn a sztendike UN Balkan-komisje. Bern. Do iz derefnt geworn der kongres fun der esperanto-bawegung, in welchn es batejlikn zieh delegatn fun 34 lender. Belgrad. Di jugoslawisze regirung hot zieh opgezogt cu derlojbn der UN Balkan-komisje di ajnrajze kajn Jugoslawie. Buenos-Aires. Di Synagoge in Buenos-Aires iz zuntik ownt baszedikt geworn durch a bombe-ojfrajs. Washington. Dos amerikanisze Reprezentantn-hojz hot basztetikt di sume fun 1657 miljon dolar farn ojsland-hilfsprogram fun der USA. Zuntik iz farendikt geworn di erszte zicungs-periode fun 80-tn amerikaniszn Kongres. Washington. Dos amerikanisze ojsernministerium hot montik baszlosn ojscuszlisn Ungarn fun der reszime fun di lender wos darfn bakumen hilf fun di F. Sztatn in di ramen funm UNRRA hilfs-program. An enleche antszejdung iz gefaln wegn Pojln. Sofia. Bulgarie hot arajngeszikt a bakosze ojfgenumen cu wern in der organizaeje fun di Farejnikte Nacjes. New York. Sowiet Rusland hot ojf der zicung fun der UN-mitglider-komisje arojsgetrotn kegn onnemen als mitglider di meluches: Irland, Portugal un Transjordarije London. Di englisze regirung hot ajngesztelt ale liferungen fun wofn un militeriszer ojssztatung cu der niderlendiszer macht in Wajtn Mizrach. New York. Australje hot gefodert cu rufn an extra-zicung funm welt-zicherhajtsrat wegn der indoneziszer frage. New Delhi. Di indisze regirung hot ibergegebn dem indisz-holendiszn sztrajt-fal dem forziendn fun Welt-Zicherhajts-Rat. Athen. Di grichisze regirung hot basztimt a balojnung fun 20 miljon drachmes farn kop funm Guerila-firer Markos Varfladee, wos iz bakant u. n. ״general Markos“. /

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.