Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-08-01 · 29/67 (1.8.1947) · p. Seite 2

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
29/67 (1.8.1947)
Date
1947-08-01
Page
Seite 2 (sequence 2)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
65% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243333--529-7243110
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

M י ־־7 י'!•י• * "י• V אונדזער ווארט 2 zajt FEAJT1K, 1. AUGUST 1947 mn Der Negew wet ojch bakumen welder. Der bawaldungns-departament baj der E. J.-regirung hot baszlosn oncuhojbn a brejte akcje cu farflancn dem Negew mit welder. Cu dem cwek hot er gebetn baj dem engliszn kolonizacje-antwiklungs-fond a halwoe in der hojch fun 50 000 funt. Di bawalderungs-arbetn wein durchgefirt wem in dorem fun Beejr-Szewa. Dos farflancn welder in dozikn tejl fun land, wet hobn a kolosale badajtung farn arojsrajsn es fun der midbariszer atmosfere. Di bejmer wein in a grojser mos sztern der bawegung fun di hejse midbar-zamdn, wos wet badajtnd farlajehtern dem dortikn klimat far der antwiklung fun der jidiszer kolonizacje. An ondenk noch di ceszterte kehiles fuh Pinsk un Polesie. Inm dorf Giwat, in Emek Jizrael iz gelejgt geworn der gruntsztejn far a hojz cum ondenk fun di, ceszterte durch di nacis, jidisze kehiles in Pinsk un Polesie. Ejn tejl fun der gebajde iz basztimt far cimern, in welche es wet sztudirt wem di geszichte fun di Jidn in Polesie. Dort wet zieh ojch gefinen a muzeum far di dermonte umgekumene kehiles. Arum der gebajde wet ajngeordnt wem an amfi-teater fun wanen men wet zen di berg fun Noceret. Cu der fajerung fun lejgn dem gruntsztejn zajnen gekumen merere ongezejene pinsker landslajt. Dr. Chaim Wejcman, wos rechnt zieh ojch als pinsker, hot culib^zajn szlechtn gezunt-cusztand niszt gekent zajn onweznd. Es wert ojch mitgetejlt, az es wet arojsgegehn wem a specjeler zaml-buch, wos wet opszpiglen di geszichte fun di ojbndermonte kehiles. Najer arbeter-kwartal in der kolonic Raanana. « In der kolonie Raanana, wos iz gegrindet geworn durch di amerikaner cijonistn in 1922, hot men ongehojbn bojen a najem kwartal far arbeter. In der erszter sztufe funm plan wein ojfgebojt wem 42 naje hajzer. Dos iz szojn der 13-ter boj-projekt, wos di kolonie firt durch zajt di lecte 12 chadöszim. Der najer kwartal wet ongerufn wem ojfn nomen fun di erszte pionern fun Raanana, wos zajnen gefaln ojfn szlachtfeld beejs der lecter milchome. Di kolonie farmogt hajnt-cutog 4000 Jidn, wos zejer hojpt-baszeftikung iz citrus-flancung. Der Jiszuw hot ojch a juri-szul. A wichtiker teater-jom-tow. Dos arbeter-teater ״Ohel“ fajert ict zajn 20-jorike ekzistenc. In jor 1925 iz gekumen fun Rußland Mojsze Halejwi, a sziler fun di rusisze teater-studjes, un forgelejgt der Histadrut cu grindn an arbeter-teater. Er hot ibern ganen land werbirt kreftn, wos zoln wem di artistn farn dozitzn teater. Hajnt cu tog, noch 20 jor ekzistenc, hot der ״Ohel“ an ejgene ״hejm“ dem ״Ohel“־zal in Tel Awiw, in welchn* es zajnen szojn ojfgefirt geworn cendliker piesn. In 1934 hot di ״Ohel“-trupe bazucht Italje, Belgie, Frankrajch, England, Pojln un Lite. Jeriech git dos teater durchsznitlech 200 forsztelungen. 40 % fun zej wem gegebn in di kibucim un kolonies. Der jerlecher budzet funm dozikn teater batreft arum a % miljon dolar. Di Egypter hobn a szlechtn zikorn... Di egyptisze regirung hot leetns baszlosn cu szikn kajn E. J., cumjidiszn Jiszuw adele- Niszt ejner sztelt zieh di frage, wos es geszet mit di frojen un kinder, wos kumen on mit ״Alija B“ kajn Erec Jisroejl, un durch wemen un wi azoj zej wern bazorgt^ Es iz doch far alemen bawust, az dos row fun der doziker kategor je ojlim hobn durchgemacht sziwej medurej gehenem in di KZ, bunkers oder partizanke. Di dozike menczn darfn wem produktive un nucleche far der jidiszer gezelszaft, ontejl nemen inm ojfboj werk fun undzer land un. bichlal ״ojsgeton“ wem fun der koszmarfuler golus-psichologie, wos hot zej gematert b’meszech fun jom. Far di dozike frojen un kinder zorgt di Moacat Hapoalot baj der Histadrut in E. J. mit der mithilf fun der pioneriszer frojen-organizaeje in Amerike. Es wem gebojt specjele kinder-ansztaltn un ojfnams-institucjes far frojen, wu zej wem poszet iberdercojgn un eugepast cum najem gezuntn E. J.-dikn lebn. Berosz fun der doziker tetikajt sztejt di lajterin fun Moacat Hapoalot froj Jehudit Simchonit, wos iz ejne fun di prominentste firerins fun der E. J.-diker arbeter frojengaeje, wos zol dergejn baj di Jidn dem sod fun machn bojm. Di arabisze metode fun der doziker ojsarbetung, wos wert ojch ongewendet in Egyptn, iz warszajnlech sztark fareltert un dos land laj dt fun a grojsn mangl in bojml. Dos hot di Araber ojch geewungen aropeunemen zejer proklamirtn bojkot, chocz ojf dem produkt. Wi es iz cu zen, hobn di Egypter fargesn, oder machn zieh fargesn, az erszt mit a kurcer cajt curik, iz zejer meluche sztark arojsgetrotn far di fartreter fun UN kegn der jidiszer kolonizacje in E. J. Wen es handlt zieh ober wegn ejgene nucn, hert ojf der zikorn dinen. Rajche ojssztelung fun szmeterlingen. Niszt lang curik hot dr. Rajch geefnt an ojssztelung fun zajn zamlung szmeterlingen in Herclija. Wi es derklern fachmener, iz dos di greste kolecje fun szmeterlingen in der weit. Di zamlung basztejt fun 15 000 zumerfejgelech fun farszejdene welt-tejln, wos a ' grojse tejl fun zej, iz biz leetns gewen noch umbakant far fil gelernte. bawegung un mitglid fun der Ekzekutiwe fun der ״Histadrut“. In meszech fun di lecte 4 jor, hot zieh froj Simchonit gewidmet ot der arbet fun ajnordnen di naj ongekumene frojen un kinder. Zi hot far zej ajngeordnt emigrantn-centers, dercijungs-ansztaltn un he j men, wu di naj ongekumene zoln zieh flln hejmisz, fraj s^n dermutikt fun zejer durchgemachtn langn derner-weg. In meszech fun ir lang-joriker gezelszaftlecher un politiszer tetikajt, hot zi noch ojf kajn ejn moment niszt fargesn in ire flichtn. Di Moacet Hapoalot, wos farnemt zieh mitn ajnordnen di frojen un kinder, bazict 10 kinder-hajzer in farszejdene tejln fun land. Es wem gebojt a specjele szule far kinderflegerins in Haifa, un in meszech fun di noentste 5 jor wert projektirt cu bojen noch 25 naje kinder-hajzer in land. Cu dem cwek iz szojn faran a fond fun 375 000 dolar, wos sztelt mit zieh for erszt a tejl fun di hojcoes far der realizirung fun der doziker grandjezer unternemung.1 ׳;■!; .< ׳ j ... ••:4.׳«-..• •' ׳•־ י•*.i ib. nrssw 3*׳די Dem mufti’s cajtung halt in faln. Di E. J.-dike Araber farmogn niszt׳ kajn grojse tegleche prese un zajnen sztark untersztelik legabe der hebreiszer, troc dem, wos di Jidn bildn K fun der bafelkerung. Wi es iz cu zen fun a gance rej faktn, halt di ekzistirnde prese in kesejderdikn faln. Es iz charakteristisz, az afile der organ funm jeruszolaimer mufti, ״Wal Wachada“, wos iz frijer derszinen in 5000 ekzemplarn, wert leetns gedrukt blojz in 3000. Di greste arabisze tegleche cajtung ״Adifea“, wos iz derszinen in 14 000 ekzemplarn, hot leetns farklenert ir ojflage, arojsgebndik blojz 8000. ״Palestine“ frijer — 8000, ject 5000. Dos faln fun derv arabiszer prese wert durch zej ojsgetajczt mit der farergerung fun zejer ekonomiszer läge. Wi es wert ojch mitgetejlt, hot der mufti baszlosn cu szafn a fond .fun 80 000 funt, kedej niszt eil derlozn, az zajn cajtung zol untergejn. Di boj-industrie fun land. In di E. J.-dike boj-arbetn un boj-industrie zajnen ,baszeftikt iber 15 000 jidisze arbeter. Wi es wert geszact, zajnen zajt ende krig ojsgebojt geworn 33 000 cimern in di sztet, kolonies un arbeter-moszawot. In derzelber cajt, zajnen in farszejdene boj-unternemungen inwestirt geworn 25 mil jon funt, d. h. arum 100 mil jon dolar. Di E. J.-regirung helft zejer wejnik^cu der antwiklung fun der boj-bawegung. Dakegn hobn jidisze benk un andere jidisze financinstituejes arojsgeholfn mit halwoes, kedej cu farsztarkn dem boj fun hajzer. Fun di 33 000 naje cimern zajnen arum 40% gebojt durch gezelszaftleche instituejes un di iberike durch priwate perzonen. Fajerung fun 25 jor ״Hadoar". Der 25 joriker jubileum fun der hebreiszer wochnszrift . ״Hadoar“, di ejncike hebreiszer wochnszrift in di F. Sztatn, wos iz farwandlt geworn in a tribune far der jidisz-nacjonaler kultur un far der hebreiszer szafung. Der specjeler jubilej-numer fun ״Hadoar“, wos iz arojs lekpwed der 25-joriker ekzistenc, anthalt a szefe fun materjaln fun literariszn un wisnszaftlechn wert. Es batejlikn zieh in im di wichtikste hebreisze un ojch jidisze szrajber fun Amerike, Erec Jisroejl un fun europeisze lender. Achuc dercejlungen, lider un politisze artiklen, enthalt der numer a rej wisnszaftleche ophandlungen cu der geszichte fun^jidisan; ,folk >un funrjjdisze bawegungen inm fargangenem fertl jorhundert.. « -*ft ׳•-. rri׳־«*׳ 'XXjJ7. -T*•*.5*־׳«ר nz •* ג־זח־יך ־ Sun ttdtsxh lebn in der gorer weit Wi ozof der £. J[.~3fiszmv zorgt for di ongeZumene frojen un Zinder Zejer fil wert dermont wegn der hebreiszer uniwersitet in Jeruszolaim; zejer oft wert ojch geredt wegn dem technologiszn Institut in Haifa. Ober kimat kejnmol wert niszt dermont wegn der jidiszer juri-szul, wos gefint zieh in der hundert-procentiker jidiszer sztot Tel Awiw. Di szule ekzistirt szojn 12 jor un hot szojn arojsgegebn*99 diplomirte studentn. Fil fun zej hobn szpeter in ojslendisze szuln bakumen dem titl ״doktor fun juri“. Es iz interesant, az in Jeruszolaim gefint zieh a cwejte regirungs-szul far juri un di jidisze szul wert noch bizn hajntikn tog niszt onerkent fun der regirung. * In der szul zajnen baszeftikt 39 profesorn, a tejl fun zej barimte in der wisnszaftlecher weit. Di sztot-farwaltung fun ,Tel Awiw hot baszlosn opeugebn a plac, wu es zol ojfgebojt wern an ejgene gebajäe far der doziker szul, wos zol zajn farzen mit ale moderne wisnszaftleche ajnrichtungen. , Sport-center far di geratewete funm naciszn gehenem. In ejnem fun di szenste winkelech fun E. J. in dorf Dafana in Galil Haeljon, wert ict gebojt a grojser sport-center, wos wet farnemen a szetach fun 40 dunam. Der najer Sportcenter wet hojptzechlech dinen cu sztarkn dos gezunt fun di jugntleche, wos hobn zieh arojsgeratewet fun di hitleristisfce KZ-tn un hobn zieh derszlogn kajn E. J. Lojtn plan, wos iz ojsgearbet geworn farn dozikn center, wein dort ojfgesztelt wern specjele sport-cimern, szwim-besejnen un a specjeler plac far farszejdene szpiln. Der Jiszuw bojt zieh un ... tauet! Fun der wajtns zet dos ojs etwos lecherlech, ober doch gejt dos lebn funm Jiszuw zajn normaln gang. Der Jiszuw bakumt alc naje formen un lebns-inhalt. Ojch ojfn gebit fun wajln zieh, blajbt der Jiszuw niszt untersztelik. In E. J. hot der najer Jiszuw antwiklt a hojehe madrejge fun tanc-kunst. In di kibucim zajnen ajngefirt fil naje hojras un folkstenc. Di Histadrut hot geszafn a specjele szui far folks-tenc far di mitglider fun di arbeter- , derfer. Di mitglider fun di kibucim wen zej kumen ahejm noch der arbet, farwajln zej zieh bajm lernen di naje tenc. Leetns iz in Tel Awiw forgekumen a derfolgrajeher ojftrit fun farszejdene tanc-grupn, wos hot bacojbert tojznter ejgene un, fremde cuszojer. Viktor Hugo ojf der jidiszer bine in Berlin. Dos Berliner jidisze teater ״Baderech“ unter der kinstleriszer lejtung fun M. Abelman firt ojf mit grojs derfolg di inscenizirte haarbetung fun Viktor Hugos barimtn roman ״Der gibor in kejtn“. IWO-arbet in Dajczland. Lojt der iniejatiw fun A. Janes, gewezener aspirant un mitarbeter fun IWO in Wilne, iz mit a cajt curik geszafn geworn a krajz ״fun zamlers far IWO“. A cwejter aktiwer mitarbeter funm dozikn krajz iz F. Benson, gew. forziceer fun zaml-krajz farn IWO baj der jidiszer real-gymnazje in Wilne un szpeter aktiwer^IWO-zamler in zajn hejmats-sztetl Dunilowicz. Der doziker krajz hot szojn cunojfgezamlt etleche peklech materjaln, druk-zachn, cajtungen u. d. g. Republikanisze kongres-mener far a jidiszer nacjonaler hejm in E. J. Washington (DENA-INS). 30 republikanisze kongres-mener hobn gefodert naje derklerungen fun kongres wegn der politik fun unterszticung far der szafung fun a jidiszer nac- Zonaler hejm in E. J. Mr. Lehman wegn jidisze plejtim kajn Amerike. Mr. H. Lehman, gewezener guwerner fun New York un hojpt-direktor fun UNRRA, hot far der subkomisje far emigraeje in Washington gehaltn a rede un derklert, az er redt in nomen fun ale jidisze organizaejes in di F. Sztatn, welche zajnen ale farn’n Trumän- Projekt arajnculozn 100.000 plejtim kajn Amerike. Er hot derklert, az di Jidn hobn a specjele un ejncikartike recht ojf di sympaties fun der menezhajt, wajl zej hobn gebracht di greste korbones inm leetn krig. Di jidisze DP-is in Europe zajnen jung, 70% zajnen inm elter ewiszn 19 un 44 un wein zieh sznel cupasn cu di badingungen in Amerike. Lehman hot cum sof och derklert, az di dozike frage barirt niszt dos E. J.-problem, welches iz a zejer wichtiker faktor in der lejzung funm ganen jidiszn problem. Dos grojse werk ״Lite". Endlech, noch fil cugrejtungen, iz dos grojse historisz-kulturele werk, dos buch ״Lite“ fartik geworn cum druk. Dos buch, wos wet anthaltn iber 1000 zajtn fun grojsn formet mit 500 bilder, wet forszteln. mit zieh an umSzecbarn ojeer wegn churbn funm azoj barimtn gajstrajchn jidiszn lebn in Lite far di lecte 700 jor. Es wet ilustrirn di grojse szajn, wos hot zieh getrogn fun der jidiszer Lite iber der gorer jidiszer weit ojfn gebit fun tojre, wisnszaft, kunst un gezelszaftlechkajt. Dr. E. Ncuman prezident fun der amer. cijon. organizaeje. New York (ITA). Der biz-jectiker prezident fun der amer. cijon. organizaeje dr. A. Silver hot ojfn 50-tn kongres forgeszlogn di kandidatur ojf a najem prezident, dem bawustn amerikaner cijonistiszn tuer dr. Neuman, wos der kongres hot mit a merhajt sztimen ongenumen. Di Jidn-farfolgungen in di arabisze lender. Jeruszolaim (ITA-PR). Lojt a baricht, wos di Jidisze Agenc hot ibergegebn der UNkomisje wegn di farfolgungen fun di Jidn in di lender: Syrie, Irak, Tejmen, Libie un Terkaj, lajdn fun di dozike farfolgungen an erech fun 800 000 Jidn. Chanukas habajis fun der Synagoge in Dieburg Frankfurt (DENA). Dinstik iz in Dieburg forgekumen di fajerleche derefenung fun der ortiker Synagoge. Di fajerleche ceremonie hot durchgefirt der Chaplain W. Z. Dalin fun amerikaniszn awiacie-hojptkwartir in Weisbaden. Ojser di mitglider fun der dieburger jidiszer gemejnde hobn di ceremonje bajgewojnt colrajche amerikanisze un dajeze erngest. Der direkter fun der amerikaniszer Mil. Regirung in Hessen, Dr. James Newman hot in zajn rede c. a. gezogt, az di misje fun di Amerikaner in Dajczland wet dan zajn derhlt, wen ale menczn wein zajn genojgt cu kegnzajtiker toleranc. ' Richter Luis Levinthal hot in zajn rede farzichert, az dos problem fun di Jidn in ״ Dajczland iz ojch dos problem fun di Jidn in Amerike. In nomen fun der hessiszer regirung hot bagrist Prof. Dr. Ludwig Bergstraesser. A denkmol far di heldn fun warszewer geto. Der C. K. fun di Jidn in Pojln hot arojsgelozt an apel cu der jidiszer efntlechkajt cu sztien di akcje farn ojfszteln a denkmol di heldn fun warszewer geto, wos hobn gekemft farn kowed funm ganen jidiszn folk. In dem apel wert gezogt, az es wert geplant ojfcuszteln dem denkmol far di getoheldn in jor 1948, cum 5 jortog fun di historisze kamfn. Es sztejen noch for kolosale onsztrengungen far der farwirklechung funm dozikn monument, wos wet zajn dosejgntum funm ojfgelebten jidiszn jiszuw in Pojln. Der cusztajer fun ganen jiszuw iz nojtwendik. Dem apel hobn untergeszribn ale mitglider funm prezidjum fun Central Komitet, fun der jidiszer reprenzentanc in Pojln. Widerojboj fun der gebajde fun jidiszn CK in Pojln. Warsze (ITA) PR. Wi es iz do oflcjel bakant gemacht geworn, wert durchgefirt di restawrirung funm binjen fun jidiszn CK in Pojln. Dos pojlisze ministerjum far efntleche szuc hot geszikt, farn widerojfboj fun der gebajde, a badajtnde col dajeze krigs-gefangene. Naje bazecungen in Birobidzan. New York ^fTA). 550 jidisze miszpoches fun Ukraine, forn op kajn Birobidzan, wu zej wein zieh ajnordnen in der dort, ojfgelebter wirtszaft. " Verzierungen fun rirZter £evintZal Frankfurt (SaS). Der nochfolger fun Rabbi Bernstein Richter Levinthal hot gegebn folgende derklerung: ״Majn ojfgabe iz zejer wichtik. Ich wil hei fn ojfbojen dos lebn fun der Szejrit Haplejta. Di gance eiwilizirte weit hot di flicht zej cu helfn. Di merhajt fun amerikaniszn folk wA gern helfn. Zelbstfarsztendlech iz di hofnung fun di Jidn hojptzechlech Erec-Jsrael. Ich bet di Sze jrit Haple jta zajn geduldik un glojbn in dem zig fun gerechtikajt." In szajches mit di lecte antibritisze demon straejes hot Levinthal derklert: ״Der patronat fun Central Komitet iber di akejes hot farhindert gewalt-aktn. Wen der CK wolt nit ongefirt mit der akcje, wolt meglech gewezn az radikale clementn woltn bagangen nit ojsgerechnte szrit.“

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.