Undzer Worṭ · 1947-07-25 · 28/66 (25.7.1947) · p. Seite 6

ZAJT 6 אונרזער ווארט FRAJTIK, 25. JULI 1947 9 עלט־כערר נענע נשמות. מיר זוכן א תיקון פאר אונדזער זעעל אין די גרענעצן פון א יידישער חיים, ווייט פון אונדזערע שונאים, פון אונחערע פארגיכטער. נישט קיין מרייסט דורך פארניכטוגג, נאר אין אויפבוי פון א ניי יידיש לעבן א ן די ראמען פון א פרייער יידישער מלוכה אין ארץ־ישראל מעלן מיר קענען זוכן אונדזער סאטיםפאקציע. געשיכטלעכע דאטן טרעפן זיך צוזאמען. דער נייער "איכדד־אקט איז אויסגעפאלן אינם גבול פון דעם גרויסן חורבך־פעריאד, ווען די רוימער האבן פארניכטעט, געשענדעט און חרוב געמאכט דעם יידישן קיום, אין דעם צייט־אפשגיט, ווען עם איז געלייגט געווארן דער אנהויב פון צומי־ טויזגט־יאריקן גלות, וואם איו אווי רייך מיט גרויזאמקיייטן ביו צום היינטיקן טאג. דער אוג־ מערשייד איו אבער אין דעם, וואם די נייע קרבנות אוגדזעריע זיינען קרבנות פון א ו י פ ק ו ם, פון גאולה, פון שטרעבן צו ווערן אייגגע־ ווארצלט צוריק אין אן אייגן לאגד. און אווי ווי מייט צווי' טויזנט יאר צוריק האט דער פיזישער חורבן נישט געבראכט צונלייך אונדזער פארניב־ מונג, אווי וועלן די ניי־געפאלעגע קרבגות נישט שטערן ביים שיבת ציון. און ואלן טאקע אלעאונחערע שונאים וויסן, אז קיין שום כחי אין דער וועלט, וועט נישט קעגען אפהאלטן דעם גרויסן דראגג פון "אייביקך מאנדערער" צוריקצוקומען אין זיין לאגד און אין ־־ אומקום וועלן זיך גלייך ווי די רוימער וואלגערן די נייע באצווינגער פון יהודה. מיט אונדזער געווער, וואם באשמייט פון אן אומצעברעכבארן ווילן, מעלן מיר איבערקומען אלע שטערונגען און מכשולים. די זיכערקייט אין אונדזער מארא־ לישן בה און אין גערעכטיקייט פון אונז-זער זאך, וועט צונישט מאכן אלע גרענעצן אין דער לופט, ים און יבשה. כה יתן אלהים. צו ווייסטו או... גלייך ווי די ערשטע מיט די חסידי אומות העולם קראם. מאקדאנאלד און אנדערע, וועלן קענען ארייינטראגן אין דער געשיכטע פון קיום־געראנגל פון א היימלאו פאלק, א גבית־עדות בלאט, ווי עם איז געטראטן געווארן דער גוף און גשמה פון דעם ייד, 'דערפאר,' מאם ער האט די העזה צו וועלן זיצן אויף זיין איייגן שטיקליערד. אומרים יש צדק בעולם, איה אותו צדק? (מ,זאגט גערעכטיקייט איז אויף דער וועלט, ווו איז 'מ די גערעכטיקייט) עם עקזיסטירט א גרויי סע וועלט, מאם באשעפטיקט זיך מיט ראטעווען די מעגטשהייט. מיליארדן מערן געווארפן, כדי צו הויבן דעם לעבנם־ניווא פון מענטשן, אויפי צושטעלן חרוב געווארענעימלוכות. אלטע געזעצן פון נקמה פאר באריבארן־און מערדער־פעל קער מערן אפגעשאפט. אויף זייער ארט קומען גייע דירעקטיוון צו דערהויבן זיי צו פולבארעכטיקטע גוט־שטייענדע מלוכות. דאם באווייזט, אז עם א ז פאראן א וועלט־געומםן! י ט א ווו איז דער וועלט־געוויםן, מען עם האנדלט זיך אין רעהאביליטירי א פאלק, מאם האט אויפן מזבח פון דער מענטשין־פרייהייט אויועקגעגעבן א גאנץ דריטל פון זיין ארגאגיזם, אלם מארטירער־קרבגות פון די, מאם מעלן געי .ניסן פוגם חסד פון מעלט־געוויסן? - ווו איז דער מעלט־געוויסן, מען עם האגדלט זיך אין גאראנגל פון א היימלאז פאלק נאך אן אייגע׳ גער היים? - ווו איז י דער 'וועלט־געוויםן, מען טאג־טעמעך מערן געמארדעט און געפייניקט דער שארית פון לעצטן גרויזאמען חורבן, דער־ פאר, מאם זיי האבן די העזה צו מעלן קומען אין לאגד פון זייערע אבות, אייגשטעלנדיק זייער לעבן? - ווו איז דער וועלט־געוויםן, מען עם וואלגערן אין די לאגערן אין לאגד פון בלוטיקן מערדער. ביי די שמערסטע באדינגונגען - צעג׳ דליקער טויזגטער יידן, מאם האבן נישט וווהין צו גיין? י v ׳ גישט קיין נקמה מכן מיד. נישט קיץ בלוט מעט שטי; ן אונחערע צעווייטיקטע און צעברא־ גאנצע וועלט, אז עם מוז געשטערט מערן מיט אלע מיטלען די עמיגראציע באוועגונג פון די יידן קיץ ארץ ישראל. - אויך די דאזיקע וועג־ דוגר האט קיץ ממשות נישט געבראכט, מייל די מענטשן־פריינטלעכע פראנצויזישע רענירוגג האט זיך גישט געוואלט צוהערן צו די פארעלטעיר־ טע^ארבארישע געזעצן און מעטאדן פון איר "סאציאליםטישך פארביגדטן, און האט דערמעג־ לעכט דעם אפשטראם פון טויזגטער יידן צוריק אין זייער ודים, געבנדיק דערבי׳ די מעגלעכם־ טע טראנםפארט־באדינגונגען. די דיפלאמאטן פון ביבל־פאלק, די שליחים פון די םאציאליסטישע לארדן האבן אבער געי פונען אויך א מיטל אויף' צו ענטפערן 'אויף דער פראנצמזישער מעגטשלעכקייט מיט א טייוולא־ נישן גזר צוריקצושיקן די אומלעגאלע פאםאי זשירן פון דער מעפילים־שיף ״President Warfield“ אין פראנצויזישן אפגאנגם־פארט, איבערלאזגדיק ביי זיך די דריי טויטע העילדן־ גופים און די 126 פארווונדעטע, מיט בלוטי פארלאפעגע יידישע יונגעלייט - אלם קארפום דעליקטי... דאם אלעם איז געשען פאר די אויגן פון די ספעציעלע שליחים פון דער פעלקער־ פאראיי־ גיקונג, וועמענם צוועק עם איז אויסצופארשן די פארהעלטעגישן און בארינגונגען אויפן אירט, אין ארץ ישראל. צוזאמען מיטן שעגדלעכן' מעמא־ ראגדום פון דער פאלעסטיגער רעגירונג, אין וועלכן עם ווערט׳ געזאגט, אז דער יידישער ישוב אין ארץ ישראל העלפט אקטיוו מיט דער טעי ראר־באוועגונג און איז פאראינטערעסירט אין דער אונזיכערער .אגע אין לאגד - אין גלייכער צייט איז געקומען אלם זאכלעכער באווייז דער שענדלעכער, אין דער געש־כטע, בארבא־ ריש־רוצחישער אקט פין די פאלעסטינער מושלים. פאר די אויגן פון די פארשטייער פון גרויסן וועלט־געוויםן איז אפגעטאן געווארן דער רוצחי׳ שער־אקט איבער דעם שוצלאץ פאטערלאגד־ מכער. די מיטגלידער פון דער דאזיקער קאמיסיע, ה גן־#למ ווידער איז די וועלט, - און ספעציעל די יידישע - אויפגעטרייסלט געווארן פון דעם שפאגל גייעם אנגריף פון דער מאגדאטאר־מאבט אויף א גרויםער מחנה שוצלאזע יידישע דדים- זוכער, אויף א שיף מיט 4550 מעפילים מאם איז באשטאגען פון אנטרינענע פון די בלוטיקע גלות־לענדער צוזאמען מימ זייערע קיגדער. ווידער האבן מיר צי פארצייכענען פארגאסן יידיש בלוט. דער פגקם פון אוגדזערע קדושים איז בארייכערט געווארן מיט גאך נעמען פון העלדן־בחורים, געפאלענע אויפן פראנט צו דעי ראבערן - פאר זיך און פאר זייער פאלק, — א שמיקל 'רואיק וויגקעלע אין זייער היסטאריש־ רעכטלעך לאגד. דער גאגצער ארץ ישראלדיקער ישוב האט אויפגעברויזט מיט זיין מעכטיקן פראטעסט און ווי א םטיכיע האט געשטורעמט זיין'וויייגעשריי און צארן קעגן די מאדערגע רוימער, מאם באי נוצן זיך מיט אלע מיט;ען צו פארגיכטן יהודה. די חרטומים און יועצים פון דער גרויסער אימפעריע. מכן און געפינען אוים פארשיידענע תחבולות און מיטלען צוגישט צו מאכן דעם ענערגישן דראגג פוגם באדגלאזן און פארגלותיטן ייד, צו קומען אין יידישן' לאגד אין ארץ ישראל. מען אינטערנירונגם־לאגערן אזן א״י גופא האבן זיך ארויסגעוויזן פאר שוואך און נישט געגוגעגד אויף אפצושרעקן די מעפילים, האט מען געשיקט צעשטערער־שיפן באגלייט מיט אויסשפיר עראפי לאגען צו פאנגען די "פארבעכער". ווען אויך דאם האט נישט געהאלפן, האבן זיי געעפגט קאצעט־לאגערן אין ציפערן, ווזהין עם זיינען פארשיקט געווארן און עם שמאכטן לאנגע, לאג־ גע חדשים פילע מויזנטער ווארטנדיק אויף ארייגגע,אזט צו מערן אין לאגד. און מען דאם לעצטע האט אויך נישט באוויזן אפצושטעלן דעם עליה־שטראם, האט זיך דער בריטישער "לייב" באנוצט מיט זיין"איינפלום אויף דער פעלקער־ אינסטיטוציע און דורך דער פארמיטלונג פון איר -ג. סעקרעטאר טריגוועילי געלאזט וויסן די אלוועלטלעכער קאננרעם פאר ... דער דענישער אנטראפאלאג ראלף קעניגסוואלד האט אויפן סמך פון לאנגיארקע פארשונגען און ארבעל^גישע אויסגראבונגען אויפן 'אינחל יאווא פעסמגעשטעלט, אז די אור־מענטשן זיינען געווען ריזן. דורכשניטלעך האט א מענטש נעהאלטן 3 מעטער די הויך און געווויגן ביי 300 קגל. אין פארלויף פון דורות, ווען די פיזישע קראפט ה^ט אויפגעהערט צו דעצידירן ביים מעגטשן, האט זיך זייער נרוים כסדר פארקלענערט. , ...די צאל ארויסגעגעבענע ביכער אץ ראטנפאדפאגד אין פארלויף פון די לעצטע 10 יאר, האט דערגרייכט 4 טיט א האלבן מיליארד בע!דער, דערפון האט די רוסישע רעפוב־ ליק "ארויסגעגעבן 3 מיליארד מיט 700 מיליון ביכער, אוקרא־ איגע'33 מיליאן, אוזבעקיסטאן 89 טיליאן. ווייטרוסלאנד 59 מי־י ליאן, קאזאבסטאן 54 מיליון, אזערבייחאן 52 מיליאן, גרודע 44' מיליאן. די ביכער זיינען געדרוקט געווארן אין 111 שפראק פון די פעלקער פון ראטנפארבאנד, ווי אויך פוןיאנדערע פעלקער אין דער וועלט. ...פון די עלטסטע צייטן אן איז דער פינגער־רינג גע־ ווען א סימבאל פון מאכט און קיץ שום מאן מיט אווטו^רי־ טעט האט נישט פארזויטט צו טרואגן א ריגג טיט א ספע־ ציעל אויסגראווירטןיצייכן. דאם איבערגעבן אזא רינגאצוויי־ טער׳פערזאןיהאט באדייט די איבערגעבוגג אדער באטייליקונג אין אווטאריטעט. דאם איבערגעבן א ריבג פון א מאן צו א פדוי איז/עווען א סימבאל, אז די פרוי איז געפונען געווארן פאר ווירדיק צום מאנס העהסטער פריינטשאפט און פאר־ טרויען, ווי אויך אנטיילצונעמען אין זיינע רעכט און פריווי־ לעגיעם. מיטן פארלאבונגם־־רינג זייבען אמאל אויך איבערגע־ געבן געווארן די שליסל פון דעם מאנס הויז און צום רינג אליין זייבען1 געווען צוגעבונדן די שליסל פון דער פרוים יו־ ו״ועליר־קאסעטע. דער רינג האט זיין רונדע פארם אלם םימבאל פון דער אייביקייט, וועלכע איז אויך "רונד און ענדלאז". דער גאלדע־ גער ריגג איז אין צווייטן י. ה. איינגעפירט געווארן אלם פארלאבונגם־רינג, בעת דער גאלדענר חתונה־רינג דאטירט ןיך וויארשיינלעך ערשט פון פינפטן י. ה. נאלר איז אנגעגאג־ גען אלם דער פאסנדער מעטאל פארן ריגג, מייל — מי די חכמים פון די אל טע צייטן האבן געזאנט— אזוי ווי דאם גאלד איז קאסטבארער פון די נידעריקע מעטאלן, אזוי איז די ליבע ווערטפולער פון די גיךעריקע ליידנשאפטן. לויט דער יידישער און קריסטלעכער רעליניע איז די חתונה צערעמאניע אן א רינג אומגילטיק. אין אירלאנד א ז באטראכט געווען פאר גענוג, איין איינציקער גאלדענער רינג, אז ארעמע פארלעך, וועלכע זייגען נישט געווען ביכולת צו קויפן אזא טייערע קאסטבארקייט, פלעגן זיך אויסלייען ביי דער געמייגדע א גאלדענעם ריבג, וועלכער האט געלייסטעט זיין דינסט גאנצע גענעראציעס און אזד ארום אויפגעהאלטן די טראדיציע און דערמעגלעכט די לעגאליטעט פון די חתונות. אזרשפרינגלעך איז אלם רינג־פיננער אויסגעוויילט גע־ מארן דער דריטער פינגער, מייל די פעלקער פון אלטערטום האבן געגלויבט, אז די אדערן פון דאזיקן פינגער פירן גלייך צום הארץ ד. ה. אין ארגאן מאם רעגירט טיט די געפילן. די ליגקע האנט איז געוויילט געווארן צו טראגן דעם רינג, כדי דערמיט צו סימבאליזירן די אונטערווארפונג פןן דער פרד דעם ווילן פון איר מאן. נאנעם באקומען אין טאג פון זייער הייליקונג דעם זילבערנעם חתונה־רינג, וואם עם ברענגט צום אויסדרוק דיער פארבינדן דך מיט דער קירכע. דער רינג פון פויפסט אנטהאלט א גראמיור פון הייליקן פעטער, דעם שוץ־הייליקן פון פויפסטלעכן שטול, ווי ער ציט ארוים א פיש־נעץ פון וואסער און הייסט דערפאר "רינג פון פישערי. אין 17־טן י. ה. איז געקוטען דע ר מנהג פון אנדענקם און טרויער־רינ־ גען. מאנכע פון זיי זייגען געווען זייער קאסטיאיע מיט מיי ניאטור־פארשטעלונגען פון די טויטע, אדער האבן אנטהאלטן קאפסולן מיט די האר פון די פארשטארבענע. יידישע קולטור צים מוז; אויפגעזוכט, אויפגעזאמלט און אפ¬ ¬י געהיט מערן. אויב דאם זאל ניט געטאן; מערן באלד, איז דא א געפאר, אז אט די היסטארישע דאקומעגטן זאלן פארלוירן גיין. דער ארגאגימר־קאמיטעט איז גיט אויסן צו שאפן קיין נייע איגסטיטוציעם, פארלאגן, בי;׳ דונגס־געזעלשאפטן א. א. וו. זיין ציל אי ז צו סטימו׳״ירן, פארגרעםערן און בארייכערן די ארי בעט פון די עקזיסטירנדע צעגטראלע יידישע קולטור־ארגאגיזאציעם; צו שאפךגרויסע פאנדן, כדי דיי יידישע קולטור־איגסטיטוציעם, 'מאם האבן זיך שוין איינגעפונדעוועט אין יידישן לעבן, זאילן קאנען טאן זייער ארבעט אין א ברייטערן מיאסשטיאב און מיט גרעםערע רעזולטאטן. דער ארגאניזיר־קאמימעט האט אויך באי שלאסן צו'שאפן אין י אייראפע א באראטונגם־ איגיאן פאר דעם אלוועלטליעכן קאגגרעס פאר ייידישער קולטור. דער קאגגרעם גופא זאל פארי קומען אין דעצעמבער 1947 אין די פאריאייגיקטע שטאטן. צו באמייליקן זיך אין קאגגרעם זאלן איינגעלאדן מערן אלע קאנסטרוקטימע כוחות, אלע יידישע קגלטור־ארגאניזאציעם פון אלע לעגדער, וואם מינען גריייט זיך צו פאראייגיקן צוליב די דערמאגטע נרויסע יידישע קולטור־צילן, ניט האבגדיק דערביי קיץ שום זייטיקע פניות. דער ארגאגיזיר־קאמיטעט ארבעט אוים אן ענטשפרעכגדן פינאנץ־פלאן, וועלכער זאל מעני לעך מאכן דורכצופירן די פראיעקטירטעיארבעט. אומגעפער מעט גויטיק זיין פאר דעם 3־יאר פלאן פון דעם קולטור־קאנגרעם א מינימום פיון איין מיליאן■ דאלאר. ג$ר' אינגיכן מעט דער ארי גאגיזיר־קאמיטעט פראקלאמירן דעם איין־מילייאן־ דא/אר קאמפיץ. דערווארטגדיק דעם ווארימסטן אפרוף פון דער יידישער געזעלשאפט, פון די יידישע ארגאגיזאציעם, פון גאציאנאלע פאנדן און א. וו. אין פראיעקט פון ארגאניזיר־קאמיטעט גייט אריץ צו שאפן א צאל" אבאנענטן פאר דער יידישער פאלקם־ביבליאטעק מיט אירע פיר ביי כעי־סעריעם. די ערשטע באדייטגדע ביישטייע- רונג, וואם זאל דערמעגלעכן אגצוהויבן די ארי בעט איז געמאכט געווארן פון יידישן ארבעטער־ קאמיטעט. אין זיין אויפרוף זאגט דער ארגאנידר־קא־ שיטעט אזוי: ״צוליב אט דעם גרויסן און תייליקן' ציל מוזן מיר, די לעבגגעבליבענע יידן, מאם האבן געהאט דעם מזל גיט אומצוקומען אי^די גאז־קאמערן, נעמען אויף זיך די גרויסע און שווערע אחריות, מאם די געשיכטע האט אויף אוגח ארויפגעלייגט, די אחריות פאר״אוגדזער קולטורילעבי." דער ארגאגיזיר־קאמיטעט האט זיך געשטעלט פאר זיין'אויפגאבע גלייך צו לייגן א גרונדשטיין פאר א גרויסער יידישער פאלקם־ביבליאטעק מיט פאלגגדע ביכער־סעריעם: י א. געטא־סעריעז מאטעריאלן און דאקומענטן פון דער צייט פון יידישע קאמפן אוגטער די"נאצים, און פון יידישן אומקום. ב. אנדעגק־סעריע: זאמלונגעןאון אנטאלאגיעם פון וויכטיקערע מערק פון די אומי געקומעגע יידישע שרייבער, קינסטלער און וויסג־ שאפטלעכע פארשער, ג. קלאםיקער־סעריעו זאמלונגען פון גייע מערק פון יידישע שרייבער אויף גאר דער וועלט - דער המשך פון דער יידישער ליי׳ טעראטור. v כדי צו מאכן א שריט נאענטער צו די גרויי םע און' ווייטע צילן, מאם שטייען פאר אים, האט דער ארגאגיזיר־קאכדטרט באשלאםן גלייך צויצוטרעטן צו פארווירקלעכן פאלגנדע' קאנקרע־ טע אויפגאבן: 1) לערן־ און לייען־ביכערז די יידישע שולן אין דער חרובער אייראפענוי־ טיקן זיך אין א צא ל לערן־ביכער' גאנץ באזוגדערם אין טעיקםט־ביכער פון דער יידישער געשיכטע, ווי אויך פאר די לימודים פון יידיש און העברעאיש; 2) ליד, מ ו ז י ק, פילם: די יידן אין די ׳.אגערן און אין די הרובע לענדער, ווו א יידיש• לעבן הייבט זיך אן פונסניי, בענקען נאכן יידישן ליד, מילן'יידישע מוזיק, גארן נאכן יידישן געזאגטן ווארט. יידישע פילמען, זאימלוגגען פון יידישע'לידער און יידישע רעדעם וואלטן אין די פאראיינזאמטע יידישע ישובים, אין די פונםגיי־זיך־בויענחדיידישע קהלות ארייגגעבראכט דערמוטיקונג, נחת, און א נעפיל פון זיין איינם מיט די יידן און דער יידישער קולטוי פון דער גאגצער מעלט; 3) לערער און קולטור־טוער פאר די א יי ר א פ ע א ‘ ש ע לעג־ דער r צוגרייטוגג פון יידישע לערער, מעני לעך מאכן, אז יידישע שרייבער און לעק־ טארן, יידישע אקטיארן, פארלעזער און מוי זיקער זאלן זיך קאנען באזעצן אץ די ישובים פון אונדזער שארית־הפליטה און זיי העלפן אין זייער ווידערגעבורט און זייער אנטיי/־ געמען אין אונדזער קולטור־לעבן און קולי טור־שאפן; 4) א ר כ י וו און מ.ו ז יי ־ א ו צ ר ו תז די מאטעריאלן און דאקומענטן פון דער יידי־ שער טראגיק און העראאיק אוגטער די גא׳ v אין פעברואר 1947 האט די קאגווענשאן פון יידישן ארבעטער־קאמיטעט אין אטלאגטיק' סיטי כאש/אםן צו געמען' די איגיציאטיוו צונויפצורופן אן אלטוועלטלעכן קאנגרעס פאר יידישע קולטור. נאך א ריי קאנפערענצן און גרינדלעכע דיםקוסיעם א ז אויםגעבילדעט געווארן אן ארי :אנמיר־קאמיטעט פאר דעם אלוועלטלעכן קאג־ נרעס. דעם אויפרוף צום קאגגרעם, מאס'איז פארעפנטלעכט געווארן דעם'15מן יוגי איין דער ׳דישער פרעסע, האבן אונטערגעשריבן פאלגנדע ארגאגיזאציעם r יידישער ארבעטער ־ קאמיטעט, כילדונגם־קאמיטעט פון ארבעטער־ריגג' ביל׳ דונגם־קאמיטעט פון נאציאגאלן ארבעטער־פאר־ :אגד. י י. ל. פרץ שרייבעיר־פאריץ, פען־קלוב, .־עגמראלע יידישע קולטור־ארנאניזאציע, -קאמי־ ־^עט פארן זשורנאל "צוקוגפט". די לעצטע 'וואך איז אויך צוגעטראטן צו דעם ארגאגיזיר־קאמיי־ כעט דער ציוניסטיישער ארבעטער־קיאמיטעט. אין דעם אויפרוף פון ' ארגאגיזיר־קאמיטעט •ערט פעסטגעשטעלט, אז דער הויפט־יציל פון ,ןאגגרעם מעט זיין דער ווידער־אויפבוי פון דער ־ידישע1 קולטור אין אלע טיילן פון דער מעל ט. ועלבסטפארשטענדלעך, אז א באזונדערע באדיי׳ טונג וועט צוגעגעבן מערן דעם ווידער־אויפבוי פון דער יידישער קולטור אין די יידישע ישובים פון די חרוב־געווארענע לענדער, ווי אויך אין די לאגערן פון דיי אויסגעווארצלטע יידן. דער ארגאניזיר־קאמיטעט האט. באשלאסן, אז אין דעיר זיעלבער צייט, ווען יער מעט זיין פארנומען מיטן ארגאניזירן דעם וועלט־קאגגרעם, ואל ער אויך שוין צוטרעטן צו פראקטישעימעשים איויפן יידיש ן קולטור־געביט, וואם זאלן האבן דעם צוועק צו: 1) פאראייביקן די יידישע קדושה און גבורה אין די יארן פון דער נאצישער מלחמה קעגן דעם יידישן פאלק, 2) הויבן די חשיבות פון דער יידישער שפראך און יידישער ליטעראטור און צו פאר־ שטארקן דעם יידנם צוגעבונדגקייט צו יידישער קולטור פון א^ע דורות אין אלע לענדער פון דער וועלט, 3) באפעסטיקן די יידישע שול אין דער יידישער שפראך, בארייכערן די יידישע שול מיט לערן־מאטעריאלן און לערן“ און לייען־ביכער, ווי אויך מיט לעבעדיקע דערציערישע כוחות, 4) ברענגען קולטור־דדלף אין די יידישע ישובים פון די חרוב־געווארענע לענדער או; ׳אין די לאגערן, ווו עם וואלגערן י זיך נאך אלץ אויף דער בלוטיקער ערד פון דייטשלאנד רעשטלעך פון אוגדזער פאלק. \ י y > 1