Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-07-18 · 27/65 (18.7.1947) · p. Seite 7

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
27/65 (18.7.1947)
Date
1947-07-18
Page
Seite 7 (sequence 7)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
66% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243331--516-7243099
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

FRAJTIK, 18. JULI 1947 וד»דט yyrrrm ZAJT 7 t t RA JON Baricht fun der organizacje opfejlung bajm Rajon Komiiet Franken Culib gewise technisze szterungen hot di organizacje-optejlung bajm Regional Komitet Franken in Bamberg, ongefangen ir tetikajt erszt dem 26. merc d.j. Di arbet iz zejer a lebhafte. Mit dem resort firt on der wiceforzicer eh' T$nenbaum Bejnusz mit der hilf fun a biuro-lejter, an Inspektor un a stenotypist. Di hojpt ojfgabn funm resort iz onhaltn a sztendikn kontakt mit ale jiszuwim fun rajon Franken, gehn zej geherike instrukcjes, ojfklerungen, ejces u. a. w. Glajch in onfang iz di arbet gewen zejer baszwert, wajl a tejl gemejndes un lagern hobn zieh nit gekent oder nit gewolt cupasn cu ale administrative farlangn micad undzer Regional Komitet, andere komitetn iz gewen szwer di flichtn cu bagrajfn wegn mangl in derfarung. Culib dem hot di organizaeje-optejlung unermidlech gearbet biz zi hot in gewise mosn dem eil dergrejeht. A dank der intensiwkajt iz zej gelungen in fil faln cu farejnikn di szturmisz kemfende edodim in di komitetn gufe. Nit ejnmol hot di optejlung ge- .muzt cunojfzamlen di ajnwojner in gewise ortszaftn, wos zajnen gewezn krigerisz gesztimt gegn ortikn komitet kedeg zej ojfcuklern, az zej zajnen ojfgehect un arajnge'firt geworn in a toes durch destruktiwe un hecerisze elementn, welche wiln wi men ruft es populer ״chapn a benkl“. Di optejlung hot ojeh in fil faln interwenirt in di sichsuchim ewiszn UNRRA un di lager-komitetn. Es iz sztendik gelungen di edodim cu farejnikn. In azoj c. b. gejt ject harmonisz diarbet in lager Fürth ewiszn UNRRA un dem komitet a dank der szneler interwenc fun der organizaeje-optejlung. Der Inspektor wos hot di ojf gäbe cu lustrirn ale ortszaftn fun undzer rajon, hot in meszech fun a kurce cajt bawizn cu bazuchn kimat ale jiszuwim. Noch jeder inspekcje wert opgegebn a genojer baricht, noch welchn ale umpinklechkajtn wem glajch szriftlech oder mindlech getadlt. Es zajnen noch lajder do a gewise col jiszuwim, welche wiln nit harmonisz cuzamenarbetn mitn Regional Komitet. Azoj c. b. iz szojn bajm lager Windsheim a chroniszer feler nit arajncuszikn di monatsbärichtn. Jedn' monat muz di lejtung fun der optejlung sztreng interwenirn nit welndik farsztejn *fefz zfej bakümen dem’raport. Az der raport dint als unterläge far di cutejlungen farn kinftikn chojdesz. Lajder muz festgesztelt wem, az fil jiszuwim hobn noch nit kajn farsztendenisz far di gerechte onwaj zungen. Der lager Hof, c. b. di sztot Hof un noch ejnike ortszaftn zajnen kejnmol nit pinktlech mitn derlejdikn di nojtike formal!- tetn. Wen es woltn ongenumen geworn di mosmitlen welche zajnen diktirt durch München, wolt nit ejn jiszuw farblibn on a cutejlung. Es wet doch ober muzn kumen zu dem. In meszech fun di 3 chadoszim iz durchgefirt geworn waln in lager Eichstätt/Jägerkaserne un in Bamberg sztot. Nochn derhaltn fun der regionaler rewizjons—komisje di barichtn fun di durchgefirte kontroles, wert ongenumen a sztelung un arojsgegebn geherike instrukcjes. In di lecte por wochn iz zogar gewen a fal, az ejn lagerkomitet hot demisjonirt un es wem dort durchgefirt na je waln, in' a cwejtn fal iz der komitet ojfgelejzt geworn un es wert nominirt a farbindungsman ewiszn der sztot-bafelkerung un dem Regional Komitet. In rajon Frankn, wos nemt arum 26 gemejndes, 7 lagern, 2 kinderhejmen un 18 kibucim, hobn zieh dem 1. juni 1947, gefunen 15 503 nefaszes. Derfun zajnen: 6868 mener, 5970 frojen un 2665 kinder. In ale 53 jiszuwim* zajnen baszeftikt 5477 perzonen, derfun: 160 komitet-mitglider, 74 mitglider fun rewizjons-komisjes, 64 mitglider fun erngericht, 809 ongesztelte in der administraeje, 19 doktojrim basztetikte durchn gezunthajtsamt, 100 lerej basktetikte durchn Board of Culture, 4251 farszidene andere arbeter. Es gefinen zieh in undzer rajon 196 inwalidn (fun welche 74 arbetn) un 388 eitere lajt (hecher boj). In der organizaej^ optejlung iz ajngefirt geworn an/algemejne kartoteke wos nemt arum ale ajnwojner fun undzer rajon. Es iz ject endlech geszafn geworn di meglechkajt cu dinen mit genoje informaejes wegn jedn ajnwojner fun rajon Franken. In der cajt bizn 1. juli hot di organizacjeoptejlung arojsgeszikt 490 cirkularn, 45 telegrames un 318 brif un szrajbns. (F.) Jidisze studentn in Erlangen Cu der ende fun akademiszn jor 1946/47. Szabes, 12. juli 1937. Baj di jidisze studentn in Erlangen iz hajnt a doplter szabes. Szabes — der lecter tog fun der woch un szabes — der lecter i^og fun akademiszn jor 1946/47. A tejl studentn farlozn ojf ferjen di sztot Erlangen un fern ״ahejm“ — in di lagern. Dort wartn ojf zej zejere noente. Di wos forn, dos zajnen di glikleche. Wajl di cwejte tejl — di merhajt — blajbt. Zej hobn nit cu wemen cu forn; zejer hejm iz Erlangen. Di dajeze sztot Erlangen. Di sztot, in welcher mit jorn curik hobn ge wo j nt Jidn. Di sztot, wos hot zieh szpeter farwandlt in a gajstikn Center fun der hitleristiszer jugnt. Di sztot, in welcher mit 1 jor curik hobn zieh bawizn di erszte 4 nochmilchomedike Jidn: 2 bachurim un 2 jidisze mejdlech. Zej zajnen gekumen fun di kacetnikes ongehojbrv, cu sztudirn medicin. Zej umbswüster eukunft. Mit noch ofene wundn fun di ibergelebte szrekleche 6 jorn, mit hercer Jul mit wejtok un pajn hobn di 4 Jidnkacetnikel ongehojbn cu sztudirn medicin. Zej hobn Baszlosn cu widmen zejere kojehes der medicin, kedej cu kenen hejlen ejgene un fremde wunden. Es iz ariber a jor cajt. Di col jidiszer studentn in Erlangen hot zieh 15-fachik fargresert. Ejne — wos wiln hejlen dem kerper — sztudirn medicin, Stomatologie, farmakologie. Cwejte — wos wiln gezunt machn dem gajst — Psychologie, filozofie, juri. Cuzamen — 60 jidisze studentn, farejnikt in di rejen fun Hitachdut Hastudentim Haiwrim. Dem 9. juli 1947 iz forgekumen a generalfarzamlungn fun Hitachdut Hastudentim Haiwrim in Erlangen. Far dem cutretn cum sejder hajom zajnen gewidmet geworn ejnike werter dem 43 jorcajt fun Dr. Benjamin Zew Herd un dem 13 jorcajt fun Chaim Nachman Bialik. Di farzamlte hobn opgegebn kowal di ewej greste Jidn fun undzer epoche mit ojfsztejn. Noch dem iz durch der generalfarzamlung basztetikt geworn der ojf der lecter farzamlung ongenumener projekt fuhm Statut fun undzer Farband. Dos optretende prezydium hot opgegebn a din wecheszbn fun zajn tetikajt in meszech fun akademiszn jor 1946/47. Es iz ewiszn an-- dem gezogt geworn: ״Mir zajnen di ejncike, . opgerisene fun jidisze jiszuwim, cerszprejte ewiszn sonim un geewungene cu sztudirn in szwere badingungen ojf der fremder, far undz, dajezer uniwersitet. Mir hobn troc alem bizn hajtikn tog opgehit, dem umbaflektn nomen fun jidiszn Student. Mir wein im wajter ophitn.“ Di kulturele tetikajt fun undzer farband sztejt ojf a geherikn niwo. Es zajnen organizirt geworn referatn un diskusjes ojf cijonistisze un wisnszaftleche temes. Es zajnen ajngeordnt geworn tanc-owntn un farwajlungen mit an ejgenem koncert, recitacjes un lider. Es iz geszafn geworn an echt-jidisze, wareme atmosfere, wos derlojbt undz cu hofn, az der Jidiszer Studentn-Farband in Erlangen wet zieh ceblijen in a wertfuln kolektiw cum sztolc fun ganen Hitachdut Hastudentim Haiwrim in Dajczland, cum sztolc fun der Szejrit Haplejta. » Noch dem baricht fun der rewizjons-komisje zajnen forgekumen waln fun a najen prezidium ojfn akademiszn jor 1947/48. Cum najem prezidium zajnen cum cwejtn mol gewejlt geworn di studentn: Renate Grzes- Smulewicz, med. techn. ass.; Jonasz Dresner, med. dent.; Bronislaw Dov ScKmorak, rer. pol. et phil. Es zajnen eukoptirt geworn di ch. ch. Magda Jawor, stud. med. un Abe Braner, stud. rer. nat. Ich bin ejner fun di, wos hobn ibergetretn di szweln fun Erlangener Uniwersitet ojf ejn oder a por akademisze jorn; ich hof ojeh cu zajn ejner fun di, wos wein in kuren dizelbe .szweln ibertretn in farkerter riditung, farlozndiik di dajeze uniwersitet, farlozndik di dajeze sztot, farlozndik dos dajeze land ojf ejbik . . . Bronislaw Dov Schmorak, gen. sekr. fun HIT. HASTUD. HAIWRIM in Erlangen. Hercl-Bialik akademie in Amberg ץ Fun jidiszn lebn in Föhrenwald Dir. Szmulewicz Gegrlndet a hejl-ansztalt far sztamler. Lectns iz do gegrindet geworn a hejlansztalt far sztamler, wos iz ojeh glajchcajtik a szule far di dozike menczn. Di derefenung iz forgekumen noch in maj h. j. baj a col fun 10 sziler. Hajnt-cu-tog cejlt ober di szule szojn 26 sziler, blojz mener, un welche 66 % zajnen ontuzirt geworn beejs der lecter milchome. Di sziler zajnen inm elter fun 10 biz 30 jor. Di lekejes, wos es hejst glajchcajtik ojeh dos hejln di kranke, kumen for durch a langzamen sistem fun boj fun di szprach-figurn, ,wemens klangen es wem arojsgebracht mit a specjele melodje, gecejchnt durch ir szul-dir. un lerer h' Izak Szmulewicz, wos baarbet di lekejes mit jedn sziler bazunder. ' Di szul-gebajde gefint zieh in a waldiker gegnt un iz ajngeordnt mit ale moderne ajnrichtungen. Es ekzistirt a specjele kich far di ״absolwentn“. Ale wert gefirt in a musterhafter Ordnung. Es iz kedaj untercusztrajchn, az achuc di bamiungen funm h’ dir. Szmulewicz, hobn Ojeh a grojsn chejlek in ir antwiklung di mitglider funm centraln gezunthajts-amt un Joint fun München in di perzonen fun di h’ h': dr. Pliskin, un dr. Fridman. Cwej zachn zajnen noch nojtik cum dergenen dem dozikn zejer-nuclechn hejl-ansztalt: a stabiler nerwn-doktor;1 wi ojeh dos farbesern di baszpajzung. Di szule iz faktisz di erszte un di ejncike in der amerikaner zone. Hercl-Bialik akademie. Zuntik Chow-Tamuz iz inm Föhrenwalder teater-zal forgekumen a Hercl-Bialik akademie ajngeordnt durch ale progrsiwe cijonistisze orgjanizaejes. Di akademie wert derefnt durchn ch‘ Szwajcer. Mit'redes zajnen arojsgetretn: ch' Gustav Lachman un h‘ Dowid Treger. H‘ Treger sztelt zieh op ojfn lebn un szafn fun di cwej grojse gajstike manhigim funm jidiszn folk. Di riehtilinjes fun politiszn cijonizm, wos zajnen ongecejchnt geworn durch Herden mit 45 jor curik, wos kumen hajnt azoj bojlet cum ojsdruk inm gerangl far a jidiszer meluche. Bialik, wos hot gezert di jidisze tragedie mit fil jorn curik, iz ojsgewaksn cu der rol fun a jidiszn nowi. Der redner barirt ojeh di politisze läge arum der E. J.-frage un di sztelung funm JRatnfarband in dem injen. Er brengt cum ojsdruk di unterszticung fun der progresiwer menezhajt far der doziker frage. Szpeter kumt ojeh for an artistiszer tejl mit farszejdene gezangnumern. Mit Hatikwa wert di akademje gesdosn. K. Przeworski. Dinstik chow-Tamuz iz durch K. A. in undzer sztot ajngeordnt geworn a grojse akademje gewidmet der jorcajt fun dr. Herd un Ch. ,N. Bialik” Di akademie wert derefnt durchn lajter fun K. A. ch’ Rajch. Nochn opzingen di Hatikwa halt ch‘ Lichtman a zejer szejn-gebojtn referat, wegn lebn un szafn fun dr. T. Herd. Der referent analizirt di sibes, wos hobn derfirt Herden orrcuszrajbn dos klejne ober doch monumentale werk ״Judenstatt . Der cwejter referent ch‘ D. Brukner redt wegn di gajstike szafungen fun Bialikn, als mojchijach un trejster. Der redner citirt szteln fun ״Al chet“ un ״Hamasmid“ un wajzt on, az di jugnt darf szepn funm kwal, wos es hejst Ch. N. Bialik. In ewiszn tretn ojf di mitglider fun dramkrajz Lewin. Fejgin un Jaskow mit hebreisze lider un recitacjes. Dos szlus-wort halt der Ch' Brukner, welcher macht a sintez fun di cwej grojse perzenlechkajtn in undzer tkufe und winezt, az es zol mekujem wem der farlang fun bejde: a jidisz folk un a gajstike medine lojt Herden, wi ojeh o gajstik folk un a jidisze mendine lojt Bialikn. Mitn gezang fun Hatikwa wert di akademje geszlosn. M. R. un in Fürth Dinstik dem 8 juli, in tog fun Chow-tamuz iz in undzer sztot forgekumen a grandieze Hercl-Bialik-akademje, in welcher es hot ontejl genumen a badajtnde tejl fun der higer jidiszer bafelkerung. Di akademje, wos hot zieh ongefangen 10 fri, iz forgekumen inm lokal fun der szul. Ale jidisze amtn zajnen geszlosn geworn un der ojlom hot gesztromt cu der Synagoge. Di akademje wert derefnt durchn wiceforzicer fun KKL ch‘ Lehrer, welcher bagrist di gest fun amberger lager-szpi Mir gefinen zieh in di ״bafrajte lagern“, wer 18 chadoszim, wer szojn bald cwej jor. Der ictiker perjod ken ongerufn wem an erewemigraeje perjod. A min nerweze sztimung baj jedn. Inmitn gefinen mir zieh ojeh in ibergangs-perjod fun UNRRA cu IRO un cu dem alem szpilt noch cu di antisemitisze hoferdikajt fun undzere dajezisze szchejnim. Dawke in dozikn moment darfn mir zieh sztarkn un onnemen kojach in weg arajn, wajl ale undzere wegn zajnen ful mit michszolim, kajn grings un rozediks iz far undz Jidn niszt faran. Es darf ojsnucn ojf ojscuruen zieh jeder, wemens gezunt es hinkt unter un di forsztejer undzere zajnen mechujew belejw uwnefesz mitcuhelfn. Specjel muz men zorgn, az di kinder zoln kenen onnemen kojach ojfn szwern weg. Es muzn umbadingt geszafn wem zumer-kolonjes un zej farzorgn mit guter flege un fulsztendike — zorglozikajt! * . . Es warfn zieh menczn ojf ale megleche wegn fun emigraeje, ict hobn mir a meglechkajt fun alija. Dos darf ojsgenuct wem far a racjoneler derlejdikung fun di menczn un farzorgn zej mit alem nojtikn in weg arajn. Men darf zieh bamien cu hobn grejt dem pasikn menczn-rezerw un nit cuzamen-klapn im in leetn moment. Es iz cu hofn, az der Misrad Arci Jäsreejli wet in acht hemen di bamerkungen un di felern koregirn. Ch. Goldzamd. Liszka-Glilit in Bamberg un redt arum di badajtung fun der hajntiker fajerung. Als erszter tret arojs der alter cijonistiszer weteran ch‘ Stern fun Fürth, welcher dermont zichrojnes fun Herden un wos es hot im bawojgn cu szafn dem politiszn cijoniszm. Als cwejter referent tret arojs der forzicer fun Liszka Glilit in Bamberg der ch‘ Goldsztejn, welcher citirt Bialiks memuarn. Der ojlom baszenkt dem prelegent mit wareme owaejes. Es tret ojeh arojs der ch‘ Orenstein, mitglid fun der KKLkomisje fun Galil, welcher szildert di epoche fun Herden un Bialikin fargaljehndik zi mit der hajntiker cajt. Chazn Fe sei macht a hazköre di cijonistisze manhigim. Di impozante Hercl-Bialik akademje wert geszlosn durchn forzicer mit Hatikwa. Fun kultureln lebn In Eichstätt Undzer dramkrajz ״Hatchija“ hot bemeszech fun zajn 6 chadoszimdiker tetikajt unter der onfirung fun ch‘ Parnes ojsgefirt dem ersztn akt fun Szolem-Alejchems 200.000 un farszejdene re wies mit grojs derfolg. Noch a!engere hachone, hot der dramkrajz dem 6 un 7 juni ge szpilt di piese ״di kiszefmacherin“ fun A. Goldfaden. Di ojffirung iz ojsgefaln zejer gelungen un iz warem ojfgenumen geworn durch di cuszojer. Der gancer ansambl iz gewen harmonisz cuzamengeszpilt un ojeh jeder bazunder hot zajn misje wi geherik ojsgefirt. Der ojlom hot gehat an emesn naches-ruach fun di szoen farbrengen in teater. Der kultur-amt drikt deriber ojs ojf dem weg zajn hareikstn dank di mitglider funm aktiorn-kolektiw un winezt zej fil derfolg in zejer wajterdiker arbet. Fun ORT lebn Naje ORT-absolwentn. Fun 5. biz dem 20. maj hobn folgnde sziler farendikt zejer kurs un bakumen ORT-diplomen: ORT-szule Feldafing Föhrenwald Neu Ulm Stuttgart . In cuzamenhang mit dem iz in di ale ojbndermonte fachszuln forgekumen dos fajerleche ibergebn di ORT-diplomen di absolwentn. * Achtung! Konkurs ojf an ״ORT“-diplom! Di ORT-centrale, München 27, Möhlstr. 10, meldet a Konkurs ojf a projekt fun an ORT* diplom. Far di beste 3 arbetn wem basztimt folgnde premies: I — 2000 RM, IL — 1000 RM, III — 500 RM. Wegn protim un badingungen zieh wendn: München 27, Möhlstr. 10 c. 4 cum h’ ing. Goldbinder. ORT-centrale München. Date col!un optejlung durchszn. mejnung 5. 5. 7 Szteper 4,5 12. 5. 14 Radio-optejlung 4,5 15. 5. 10 Mener-cusznajderaj 4,5 20. 5. 20 Con-techniker 4,75 * i

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.