Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-07-18 · 27/65 (18.7.1947) · p. Seite 3

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
27/65 (18.7.1947)
Date
1947-07-18
Page
Seite 3 (sequence 3)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
61% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243331--512-7243095
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

FRAJTIK, 18. JULI 1947! zajt3 אונדזער ווארט Politisier iberächt Hofand un fndonezje Der konflikt, wos hot gedojert etleche chadoszim cwiszn der holendiszer regirung un der indoneziszer republik hot in di lecte wochn dergrejcht zajn kulminacje-punkt. Der langer nerwn-krig, wos hot jede minut gedrot mit an ojsbruch fun a bawofntn konfiikt, hot zieh baruikt nochdem wi die reorganizirte regirung fun der indoneziszer republik hot ongenumen dem grestn tejl holendisze postulatn. Di diplomatisze interwenc fun Amerike un England wos iz niszt farblibn on a widerkol iz farlofn a blut-fargisung in gebit fun dorem-mizrach Azje. Doch wolt gewen cu fri festcuszteln, az szojn ict iz der holendiszindoneziszer konflikt antgiltik likwidirt. Der Lingaddiati (Cheribon) opmach funm 15. XI. 1946, wos iz geszlosn geworn cwiszn der holendiszer regirung un der indoneziszer delegacje, hot g41ejgt dem jesod far di ״Farejnikte sztatn fun Indonezje“, wos darfn bildn cuzamen mitn niderlendiszn kenigrajeh, a holendisz-indisze unie. Die ״Farejnikte szatn fun Indonezje“ nemen arum di indonezisze republik, wos basztejt fun di indzlen Jawe, Madure, un Sumatre, wi ojeh Borneo un dem a. g. ״grojsn mizrach“ (mizrach-Indonezje). Di konstitueje fun der najer indoneziszer bundes-meluche darf wem ojsgearbet durch a konstituante. A specjele klauzul funm opmach zet for, az bazundere gebitn fun der frijerdiker holendiszer Indie kenen farblajbn michuc dem szetach fun di ״Farejnikte sztatn fun Indonezje“ un in dem fal kenen zej regulim zejer baciung cu di Farejnikte sztatn azoj, wi cum holendiszn kenigrajeh, ojfn weg fun separate opmachn. ' Di kompetenen fun der holendisz-indiszer unie nemen arum ojsem-injonim, land-fartejdikung un in nojtike faln financjel-politisze, wirtszaftledi-politisze un kulturele fragn. In der szpic fun der unie sztejt der holendiszer kenig ewentuel kenigin. Dem statut darf baarbetn a konferenc, wos basztejt fun forsztejer funm holendiszn kenigrajeh un di kinftike ״Farejnikte sztatn fun Indonezje“. Der dermonter gezeegeberiszer akt darf ongenumen wem durch di parlamentn fun bejde lender. A hojehkomisar wet fartretn di holendisze regirung baj der regirung fun di Sztatn un umgekert. Di unie darf geszafn wem biz dem 1. 1. 49. Di holendisze regirung hot zieh farflichtet noch der kreaeje funm dozikn najem farband fun meluches untercunemen szrit wegn onnemen di ״Farejnikte sztatn fun Indonezje“ in di Farejnikte Nacjes. Baj der juridisz-politiszer konstrukcje fun der unie hot gedint als muster der dominien- Status, wos regulirt di baciung fun Grojsbritan je cu ire dominies, in der form wos iz im gegebn geworn in 1930 in Westminister. Dos iz noch mer farsztendlech, hejojs baj di holendisz-indonezisze farhandlungen hobn geszpilt an aktlwe role di britisze ratgeber, lord Inverchapel un lord Killearn. Dos dopl-szichtike federaeje-sistem, wos drikt zieh ojs in der biidung fun der indoneziszer federaeje fun di Farejnikte sztatn un ir farejnikung mitn holendiszn kenigrajeh, iz geszept fun der rajeher imperjaler geszichte fun Grojsbritanie. A prototip fun der unie iz Australie, wos hot awansirt fun der federaeje fun di britisze kolonies cu der rej fun australiszn Commonwealth, wos iz glajchcajtik untergeordnt geworn dem federatiwn farband fun der britiszer imperie. Der opmach fun Lingaddiati iz a pojejljojce fun kegnzajtike koncesjes fun bejde meluches. Holand hot ibergerisn mit ir bizjectiker konstitucjoneler tradieje un hot maskirn gewen ajncuglidem Sumatre in der indoneziszer republik, kegn wos zi hot sztendik oponirt. Di Indonezer, fun der cwejter zajt, hobn rezignirt fun zejer foderung 100״ % umophengikajt“, onerkenendik di herszaft fun der niderlendiszer krojn. Bagrenecndik ober di teritorje fun der indoneziszer republik cu Sumatre, Jawe un Madure, hobn zej opgetrotn fun zejere maksimalistisze plener, wos nemen ojeh arum Borneo un dem ״grojsn mizrach“. Der holendisz-indoneziszer opmach cejchnt blojz on roszej-prokim; dos ojsfiln zej mit an Inhalt un genoj-baarbete baszlusn, darf geszen in der cajt bizn 1. 1. 49. Leejs ato, noch der ratifikaeje funm opmach fun Lingaddiati dem 25. 3. 47 hot der indoneziszer cad opgeszlept mitn cutretn cu wajterdike geszprechn. Der umeutroj, untergehect durch der umcufridnhajt fun di indonezisze nacjonalistn, hot gefunen zajn ojsdruk in di bawofnte arojstret.ungen, troc dem oflcjeln wofnsztilsztand funm 30. XI. 46. Niszt pn ajnflus darojf iz gewen der fakt fun szafn durch di Holender a regirung far mizrach-Indonezje, wos nemt arum Bali, holendisz Timor, Celebes un di Molukkn mit der hojptstot Makassar, wi ojeh di regirung far majrew-Borneo. Di Indonezer rechnen zieh ojeh der mit, az an enlecher gojrl len trefn ojeh mizrach-Borneo un New- Gwinea, wos blajbt noch derwajl untern holendiszn kolonialn rezim. Mit grojs bäumruikung hobn ojeh di indonezisze faktorn obserwirt dos farsztarkn di holendisze garnizonen mit na je optejlungen, wos batrefn ict leerech 100.000 man, niszt redienendik dem badajtndn flot. Kedej cu geflnen an ojsgang funm sztilsztand, hot zieh di holendisze general-komisje gewendet dem 27. V h. j. mit an ojsflrlechn memorandum cu di delegatn fun der indoneziszer republik. Di dozike note hot getrogn an ultimatiwn Charakter. Zi hot forgelejgt cu szafn a cajtwajlike regirung fun a gemisztn Hemszech fun zajt 1 Delegatn fun der pariser konferenc dermutikt durch Marshall’s rede. _ Paris (DENA/INS). Firnde delegatn baj der pariser konferenc zajnen sztark dermutikt ' geworn durch der rede funm ojsern-min. Marshall far 48 guwemern fun di F. Sztatn, az USA muz helfn Europa, wen zi zol blajtrn demokratisz. A Molotow-paln far mizrach-Europe? Paris (UP). Wi men git iber zol der Ratnfarband, als kompensate fam niszt ontejlnemen in di pariser farhandlungen,•cuzamenszlisn di mitlun mizrach-europeisze lender in a wirtszafts-blok, wos wet ojftretn in direkter konkurenc cum majrew-europeiszn ojfboj-plan. Men fregt zieh fun wanen es wein genumen wem di mitlen far aza min plan. Diplomatisze forsztejer in London hobn derklert, az Pojln un Czechoslowakaj wein bekorew rufn a gernejnzamen rat cu intensiwirn di wirtszaftleche cuzamenarbet. Ojeh andere mizrach-meluches zoln zieh batejlityi in azelche ratn. Bulgarie hot geszlosn an opmach mit Rusland, lojt welchn zi darf Ufern tabak ojf a sume fun 10 miljon dolar far bakumene maszinen. Wegn a bulgarisz-flniszn wirtszafts-opmach wert ict farhandlt in Helsinki. Komentarn London (DENA-Reuter). Di sznele szlisung fun di pariser baszprechungen hot di londoner diplomatisze krajzn gesztelt far der frage: cu wet baj di wajtere farhandlungen farn ejropeiszn widerojfboj, emicer fun di 8 nisztontejlgenumene mizrach-europeisze meluches endern ir haltung. Der francojziszer un britiszer ojsem-minister hobn beejs di b״szprechungen ongewizn, az ״di tir blajbt wajter ofn“. gaddiati. Di republikaner hobn derwajl cetejlt a tejl fun di plantacjes cwiszn der bafelkerung. Lesof lejgt di note for ajncuzecn a holendisz-indoneziszn diplomatiszn dinst, kegnsztelndik zieh der indoneziszer sugestie wegn untememen szrit oncunemen di indonezisze republik in der UN, szojn inm ibergangsperiod. Dos holendisze memorandum hot arojsgerufn a regirungs-krizis in der republik. Noch dem nacjonalist Sjarir hot dem rüder fun der regirung ibergenumen der socjalist dr. Amir Sjarifuddin, wemens kabinet es sztict zieh ojf a brejter koalicje-platform. Der najer kabinet hot akeeptirt dos row punktn funm memorandum fun 27. V. h. j. Hojptzechlech gejt ajn di republik biz dem 1. 1. 49 ojf folgnde punktn: onerkent dem ojteritet fun der ho- Fun der cwejter zajn kenen di mizracheurope'isze meluches batrachtn dem Marshallplan als fortzecung fun der Truman-doktrin un zajn der mejnug, az di USA hobn bedeje niszt cu dertejln kajn hilfslajstungen di meluches, wos sztejen unter der sowjetiszer haszpoe. Di regirungen fun di F. Sztatn zajnen der - mejnung, az farhandlungen fun ejnclne lender mit USA in ramen funm Marshall-plan, wein brengen dem zelbn derfolg. wi durch der pariser organizaeje. A pojliszer szprecher hot in London derklert, az Pojln iz tomid grejt cu firn baszprechungen mit di USA, wen jene hobn wirklech di kawone cu untersztien dem pojliszn widerojfboj. Wajter halt men in London, az hagam farszejdene mizrach-europeisze lender badojem, wos zej hobn niszt ontejlgenumen in di pariser baszprechungen wein zej doch warszajnlech firn a forzichtike politik fun opwartn, ojb es ken kumen an ewentuele enderung fun zejer mejnung. In der cwiszncajt wet der Ratnfarband warszajnlech farsztarkn zajne. onsztrengungen far a sznelere durchfirung fun der wirtszaftlecher reorganizaeje fun di sowietisze ajnflussfern. Azoj arum wert ongenumen, az Sowiet- Rusland wil machn mizrach-Europe umophengik fun majrew-Europe, kedej niszt cu derlozn, az zajne ajnflus meluches zoln zieh muzn onszlisn in di majrew-europeisze plener. In an efntleche zicung hot di konferenc baszlosn, az ale europeisze meluches, wos zajnen fartretn ojf der konferenc, wein ojfgenumen wem in der kooperaeje-komisje, wen zej wein zieh derklem grejt dercu. Der plan fun der arbets-komisje sztelt fest als erSzte foderung, az Europe zol zieh alejn helfn durch der antwiklung fun ir produkeje ojf di wichtikste gebitn. Di unterszticung fun Najs fun der weit Najer ongrif kegn Guerila-kemfer in Grichnland. Athen (DENA/Reuter). Cwej grichisze brigades hobn mitwoch ojf a brejtn front derefnt an ongrif kegn di guerila-kemfer, wos hobn arumgeringlt di sztot Konitza baj der albaniszer grenec. Amerike ruft a konferenc wegn szolemopmach mit Japan. Washington (DENA-Reuter). Di F. Sztatn hobn ojfn 19. 8. 47 gerufn kajn Washington a konferenc fun 11 nacjes, ojf welcher es wein gemacht wem hachones cum ojsarbetn dem fridns-opmach mit Japan. di F. Sztatn wet baj di dozike bamiungen ן zajn fun antszejdnder badajtung. Wegn di dajeze farmengn-wertn un baderfeniszn zoln ajngecojgn wem informaejes baj di ojberkomandirn fun der okupacje-macht. Di arbets-komisje, wos iz geszafn geworn durch der konferenc, hot ojfgenumfen ir arbet. Di komisje wet ojsarbetn di arbets-regeln; forberajtn a plan mit forszlagn far der organizaeje, wos zol durchfirn dem Marshall-plan; antszejdn wegn cuzamensztel fun di komisjes un basztimen a general-sekretar. Di komisje hot baszlosn forculejgn biz cum 1 September der regirung fun di F. Sztatn an ojsfirlechn baricht wegn der europeiszer wirtszafts-lage. Der liberaler ,.Manchester Guardian“ wajzt on ojf dem'‘unterszejd cwiszn der frijerdiker konferenc mitn ontejl funm Ratnfarband, wu es zajnen gewen blojz chalukej-dejes, un der ictiker, wu es dominirt der wiln fun lender wirklech cu derciln rezultatn. Es gelt zej niszt sziecht . . . Moskwe (DENA-Reuter). In a baricht in der ״Prawda“ fun ejnem fun di sowjetisze zurnalistn, wos hobn niszt lang curik bazucht di amerikaner zone, wert mitgetejlt, az der amerikaniszer internirungs-lager baj Darmstadt, in welchn es geflnen zieh 12 000 nacis, iz mer enlech cu a ״sanatorje oder kurort“, wi cu a gefengnisz. Di internirte zejen ojs wi gut-dernerte mitl-gewichtsbokser, bakumen a rajehere dernerung wi di dajeze bafelkerung un megn bakumen monatlech 20 000 5-kilodike paketn mit narungs-mitlen. Der baricht dercejlt wajter, az es arbetn blojz di, wos wiln alejn. Der sowjetiszer zurnalist hot bagegent fll baszeftikungsloze internirte, wos szparirn in bodkostjumen un brenen zieh ojf der zun. « 4.|י v *•יריד• fe••*'" י!!״**•!•!■* *״ מ * r -'7/ O^FlllPIUEN HOLENDISZ NEUGUINEA. 4in. 400.000 MIZRACH BORNEO 4jr>.1.500,000 AOREV BORNEO 500,000 X Uma״׳״ IN00NEZ1SZE REPUU. HIZRKU IMD0NEZIE Ajn 60000,000 A]9,000.000 ״ AU&V cuzamensztel, ojfn ibergangs-period biz dem 1. 1. 49. Di beszutfesdike policej darf zieh farnemen mitn szuc fun lebn un farmegn ojeh ojf der teritorie fun der indoneziszer republik un di wirtszaftleche gemejnzamkajt fun Indonezje in ibergangs-period darf ojfgehaltn wem. Lojt der mejnung fun di Holender, ken nemlech a tejl funm archipelag arbetn farn export nor in dem fal, wen der cwejter tejl wet ir cuszteln lebns-mitlen. Culibn mangl fun cuzamenarbet in der doziker richtung, iz an export kimat wi niszt do un in land flisn niszt arajn kajn dewizn. Chuc dem hobn di Holender gefedert dos tejkefdike curikkern fun di plantacjes un farmegns cu di frierdike ejgntimer, beheskem mitn opmach fun Lin- NIDERLENOISZ HIZRACII INDIE. [•.■■:־t•■[ Zalb&V farwalind« ttnioPiCS MMM Unter kolonial reiim pttlE LINIE NEMT AftUM F.SX-PUN INPONtLH lendiszer krojn, gejt ajn ojf brejte fulmachtn funm holendiszn mitglid in der ibergangs-regirung, farflichtet zieh cu a fulsztendikn curikker funm ojslendiszn ejgntum un rezignirt ojeh fun der foderung fun an ejgener diplomatiszer reprezentanc in ojsland. Lesof iz di republik mäskim cu der szafung fun a beszutfesdiker bundes-policej. Der indoneziszer entfer git di hofenung, az di farwirklechung funm opmach fun Lingaddiati nemt on konkrete formen. In a grojser mos wet es zajn ophengik fun der gesziktkajt fun di holendisze delegatn un funm4ojsmajdn durch zej ale eugn, wos woltn gekent arojsrufn dem chszad fun a dopltn szpil micad di dorem-mizrach Azjatn. \ Britisze frojen un Kinder zoln curikgebracbt wern kajn E. J. Jeruszolaim (DENA/Reuter). Di E. J.-regirung hot bedeje curikcubrengen kajn E. J. a col fun leerech 1700 britisze frojen un kinder, wos zajnen dem leetn februar ewakuirt geworn, nochdem wi farszejdene britisze birger zajnen farszlept geworn. Prof. Einstejn lodert an ibernacjonale welt-regfrung Washington (DENA/INS). Albert Einstein un di farejnikung fun di amerikaner wisnszaftler hobn erew dem cwejtn jortog fun der erszter atom-explozje festgesztelt, az dem szolem ken ojfhaltn blojz an ״ibernacjonale“ welt-organizacje. In der derklerung wert gezogt, az es ken zajn oder a niszt-getejlte weit, oder kejn szum. Derfar zajnen zej far an ajnrichtung fun an internacjonaln kontrol fun der atomenergje un jedn min ge wer, wos dint far masn-farnichtung. Di zicherkajt fun di menczn iz niszt kajn feste, kolzman di atomenergje wert niszt wirkzam kontrolirt. ״Men muz gejn jetwedn weg, wos firt cu an umgetejlter weit und men muz zieh badinen mit di meglechkajtn, wos di Farejnikte Nacjes lejgn for.“ Kurce najs Erlangen. Di algemajne studentn-komisje fun Erlangener uniwersitet hot ajnsztimik opgeworfn dem forszlag wegn culozn cum studjum blojz 20 % niszt-bayerisze studentn. Paris. Der britiszer ojsern-min. Bevin, der belgiszer premier Spaak un italjeniszer ojsern-min. Sforza hobn bajgewojnt dem tradicjoneln parad, wos iz do montik forgekumen in cuzamenhang mitn nacjonaln jomtojw fun Frankrajch. Cwejte Pariser Konferenc farendikt 1

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.