Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 27/65 (18.7.1947)
- Date
- 1947-07-18
- Page
- Seite 2 (sequence 2)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 64% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243331--511-7243094- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
ZAJT 2 אונדזער וז־א־רם FRAJTIK, 18. JULI 1947, der £. %-wirfklethftafi Zalmen Rubaszow bazucht Masarikn. Prag (ITA/PR). Der flrer fun histadrut un redaktor fun ״Dawat“ Zalman Rubaszow hot ן bazucht dem czechiszn ojsern-minister Jan Masaryk. Masaryk hot arojsgewizn an ojfrichtikn interes un simpatie far di jidisze fragn in E. J. un in di D. P. lagern. 105 000 neiliszes in di konsum-farejjnen fun der ״Histadrut“. In Bet-Chalucot in Tel Awiw, iz derefnt geworn di konferenc fun di konsum-farejnen fun der ״Histadrut“. In der konferenc hobn zieh batejlikt baj 280 delegatn fun 160 konsum-farejnen in di sztet, arbeter-kwartaln un indiwiduele arbeter-derfer. In 1946 zajnen gewen 161 konsum-farejnen mit 30 000 mitglider un 105 000 nefaszes. 120 ongesztelte arbetn in di farejnen. In 1946 iz der pidjen gesztign mit 30% in farglajeh mit 1945 un in 1947 iz er wider gesztign mit 15—20%. Der pidjen wet h. j. batrefn baj 6 miljon funt. Di mitglider fun di farejnen kojfn baj 60% fun zejere schojres in di kooperatiwe geszeftn. Der bruto-rewach hot in 1946 batrofn durchsznitlech baj 13% un di hojcoes 11,5%. Der ejgener kapital fun di farejnen hot batrofn baj 2 70 000 funt. Men hot mitgetejlt, az iz wem ongenumen mitlen cu gewinen noch 10 000 familjes als mitglider in di konsumfarejnen. Sz. Jawniejli hot bagrist in nomen fun ״Chewrat Owdim“ un A. Wilkomicz in nomen fun der ״Tnuat Hamoszawim“. Wer dekt dem grestn tejl funm E. J.-budzet? Jeruszolaim. Di arabisze cajtung ״Palastin“ brengt a jedije, az beejs zajnem a bazuch in Lud hot der hojehkomisar far E. J. derklert, az der progres fun land iz ophengik fun der achdus ewiszn Jidn un Araber. Baj der gelegnhajt hot der hojehkomisar batont, az 70% funm E. J.-dikn budzet wert gedekt durch Jidn, ober 69% fun budzet wert farwendet far Arabdr. 0 Der Jiszuw un di teror-aktn. Jeruszolaim. Forsztejer fun der Jid. Agenc hobn zieh ojsgedrikt mit cufridnhajt wegn der rezolueje, wos di ojsforszungs-komisje far E. J. hot ongenumen in cuzamenhang mit di lecte geszeeniszn in E. J. Di rezolueje wert batracht durchn Jiszuw als direkte Wendung kegn di teroristn. Kimat di gance prese iz arojs mit szarfe artiklen kegn zinlozn teror fun di ״Szterngrupe“, az zi hot ojsgeflrt ire aktn als nekome far umbrengen Rubawiczn un andere gwaltmajsim fun engliszn militer, ober di prese zet niszt in dem kajn barechtikung far hargenen umszuldike zelner. Men darf zieh niszt ajnrejdn — szrajbt der ״Dawar“ — az es wet nemen a sof cu der doziker meszugas, kolz-man ire ojsfirer wein niszt bagrajfn az der Jiszuw iz antszlosn a sof cu machn dermit. ״Miszmar“, der organ fun Haszomer Hacair charakterizirt di ״Sztern-grupe“ als bande fun faszistn, un der ״Haboker“, organ fun algemejne cijonistn szrajbt, az kejn szum widerszands-grupe mit politisze idealn ״wolt kejnmol niszt farflekt ire hent mit azelche szrekleche mord-aktn“. Telegrame fun argentiner Jidn cu der Szejrit-Haplejta. München (PR). In Central Komitet iz ongekumen a telegram fun der organizaeje Central Aguda Buenos Aires mit folgndn inhalt: ״Der jidiszer kibuc in Argentine, weleher hot zieh farzamlt dem 22. VI. 47 in Luna-park, szikt di briderieche farzicherung fun Solidarität un bet di brider-DP in di lagern, zej zoln 2ajn mutik. Mir szwern, az mir wein farwendn ale undzere kojehes un mitlen kedej cu lindem ajere szrekleche lajdn.“ Gegrindet land-farejnikung fun lerer. In Tel Awiw iz forgekumen a land-kinus fun di lerer-mitglider fun der ״Histadrut“. In kinus hobn zieh batejlikt 42 delegatn fun ganen land un a col gest fun di kultur-tuer fun der Histadrut. J. Garfinkel hot derklert, az der geszafener farband iz nor a cajtwajliker, biz er wet zieh als gances onszlisn in der ״Histadrut“. Der farband wet zieh bamijen cu farszprejtn di haszpoe fun der ״Histadrut“ ewisn di lerer. 0$cu$ cu di 7idn in di layun un ycm&indct! MÜNCHEN (PR). Mir worenen ale Jidn nit 10*n zieh farfirn fun umbakante gezelszaftn un jechidim, welche farszrajbn un organizirn Jidn mit falsze cuzogn fun alija oder ariberfirn kejn Frankrajch. Es hobn szojn getrofn fil faln, az ejnclne oder grupn Jidn zajnen farhaltn un arestirt geworn ojfn grenec un curikgeszikt geworn. Di umfarantwortleche organizatorn zajnen antlofn, iberlozndik di Jidn ojf hefker. Ale Jidn wqs wiln ojle zajn kejn Erec- Jisroel, darfn zieh wendn nor cu di alijakomisjes, welche zajnen ojsgeklibn in jedn lager un sztejen unter der lejtung un kontrol fun der sochnut-hajhudit Leerec-Jisrael. Untergeszribn: Central Komitet fun di bafrajte Jidn in der US zone: Poalej cijon hitachdut; Poalej cijon CS; Mizrachi — Tora weawoda; Hitachdut cijonim klalijim; Milieget Haszomer Hacair; Poalej cijon smol; Agudat Jisrael“; ״Noar Borochow“, ״Locha- Irgun ״Bnej Akiwa“; ״Dror“; ״Hanoar Hacijoni“; ״Haszomer Hacair“; ״Bejtar“; ״Noar Agudat Jisrael“; ״Noar Boruchow“, ״Lochamim iwrim“; ״Pechach“; ״Haowed Alef“; ״Haowed Bet“; ״Haowed giml“. Ratn-farband wet nit helfn Grojs-Britanfe bakemfn di umlegale alija. LAKE - SUCCESS (ITA/PR). Ratn-farband hot oficiel mitgetejlt der UNO, az er wet niszt batrachtn di englisze bite, farmitlt durch Trygvie Lie, wegn bakemfn di umlegale alija kajn Erec-Jisroel.' t Jfa&ana ratewet dem Jiszuw far a szwerer tkatastrofe Di Hagana hot antdekt a tunel, wos di teroristn hobn durchgefirt fun a szchejnesdikn hojz cum citrus-hojz, wu es gefinen zieh di regirungs-amtn un di militerisze hojpt-kwartirn, kedej ojfcurajsn dem binjen. A mitglid fun der Hagana, Zeew Werber, wos iz geszikt geworn cu sztern di teroristisze plener, iz umgekumen beejs der akeje. Der tunel iz szojn gewen kimat fartik un men iz meszajer, az di arbet iz ongegangen in meszech fun ewej wochn. Wen di Hagana hot zieh derwust wegn dem hot zi ibergelozn in tunel a wornung, az di Hagana wornt, niszt forcuzecn wajter di arbet. Derwartndik dem onkum fun Hagana- Mitglider, hobn di teroristn untergelejgt ojf- •*äjs-materjaln, fun welche es iz umgekumen Zeew Werber. Di Hagana hot gemoldn durchn radjo, az ir mitglid Zeew Werber hot opgegehn zajn lebn, kedej cu ratewen Tel Awiw fun a szreklecher kataströfe. Di Haganaakeje darf ober niszt ojsgetajczt wem wi a mitarbet mit der regirung. Di Hagana wet wajter kemfn un wen nojtik mit gewer in hant, kegn teroristn, wos brengen an umglik ojfn land, ober zi wet niszt mitarbetn mit der regirung fun wajs-buch, mitn rezim fun unterdrikung un teror. Mitteilung fun der ״Hagana“. A forsztejer fun der Hagana hot ibergegebn in Jeruszolaim folgnde meldung: ״Di akeje cu farmajdn dos ojfrajsn fun ״Bet Hadar“ iz ojsgeflrt geworn durch der Hagana, on welcher es iz cuzamenarbet mit der macht, troc dem, wos es iz gewen fun fgrojs klor, az der doziker tat sztelt in gefar di, wos hobn zieh in ir batejlikt un az zej zajnen ojeh gewen ojsgesztelt ojf der gefar fun wem arestirt un fun a harber sztrof in faln, ojb zej woltn gechapt geworn. Di jidisze widersztands-bawegung, wos sztejt in gerangl mit der macht, wet zieh niszt opszteln far kajn gefar, kedej cu fartejdikn di inerleche frajhajt funm jidiszn Jiszuw kegniber di wilde majsim fun di separatistn, ober di jidisze widersztands-bawegung wet mitarbetn mit ot-der macht, wos iz farantwortlech far der ophaltung fun der retung far cendliker, tojznter Jidn un welche zect for ir dozike politik. Di jidisze widersztandsbawegung wet niszt mitarbetn mit der macht ojeh* 1 bajm farmajdn fun sakones, ojf welche der Jiszuw iz ojsgesztelt fun di farbrecherisze un meturefdike majsim fun di teroristn. < ׳ * Beerech 30.000 man, jung un alt, fun ale szichtn, hobn zieh batejlikt in der lewaje,fun Zeew Werber in Tel Awiw. Di lewaje iz farwandlt geworn in a mechtiker demonstraeje fun der jidiszer sztot kegn dem umfarant- Hecher 30.000 menczn fun ale ekn land zajnen gekumen cum festiwal fun folks-tenc in kibuc fun Haszomer Hacair, ״Dalja“, in di berg fun Efraim. Korew 2000 ojtomobiln un ojtobusn hobn gebracht di gest, welche,hobn Zieh ojsgezect in breite rejen ojf di zajtn funm grojsn barg. Untn, in’m toi) iz ojf ge sztelt geworn a bine un hinter ir a hilcern baj dl farn orkester. Halb najn ownt hot zieh ongefangen dos program mit a mechtik gezang fun ״Hatikwa“, wos hot opgedunert mit an echo fun di arumike berg. Di lichter zajnen farloszngeworn un ojf a derbaik bergl hobn zieh gehojbn fakeln — a tanc fun fakeln — in ondenk fun di miljonen gefalene brider un szwester, baglejt mit tifojer-muzik. Un ojsgedrikt hobn di flaternde fakeln di tife gefiln in hären fun jedn ejnem — baglejt mit pasike kapitlen in wort un muzik. Noch der hazkore zajnen gekumen di tenc, in welche es hobn rieh batejlikt grupn fun wortlechn teror. Szojn a szo far der lewaje hobn fun ale ekn szte gesztromtr masn cum ort fun der lewaje. . ber ale gasn, durch welche di lewaje iz durchgegangen, zajnen gesztanen ojsgesztelt jungelajt mit specjele arm-bender un gehit di ordenung, cuzamen mit grojse optejlungen fun der tel awiwer policej. Ojf der Allenby-gas iz opgesztelt ge- - worn der farker. 3 a zejger iz di lewaje arojs funm mejsim-sztibl, nochdem wi der chazn hot opgezungen ejnike kapitlech thilim. Der orn iz getrogn geworn durch di chawejrim fun farszorbenem. Tojznter, wos hobn zieh farzamlt ojf ale gasn, zajnen gesztanen in a tojter. sztilkajt un mit gebojgene kep. Berosz fun der lewaje zajnen gegangen, noduder familje, di mitglider funm sztot-rat un forale zidlungen, folks-tenc funm goles biz di in Erec Jisroel —- folks-tenc un jom-tow-tenc, tenc fun fisz-fanger, tenc fun zejen un sznit, chag-habikurim, omer u. a. w., u. a. w. Ojfgetrotn zajnen ojeh di Araber un Druzn fun di szchejnesdike derfer mit zejere folkstenc uh dem barimtn ״Defka“-tanc. Durch a mikrofon zajnen ojf hebreisz un arabisz ojsgerufn geworn di nemen fun di arabisze ontejlnemer, 'welche hobn getanct baj der baglejtung fun pastucher-flejtn. Biz fartog hot zieh gecojgn der doziker ejgnartiker festiwal, \farendikndik zieh mit hislahawesdike hojra-tenc fun tojznter. A tejl funm program iz fotografirt geworn durch a film-gezelszaft. Es zajnen onweznd gewen ejnike konsuln, a grojse col ojslendisze zurnalistn, wi ojeh ejnike hojehe baamte funm UN-komisje-sekretarjat, un forsztejer fun der macht. Es iz gewen a nacht, in welcher es iz gekumen Cum ojsdruk di lebns-kraft funm Jiszuw, di lebns-kraft funm jidiszn folk. sztejer fun instituejes. Baj der grojser szul hot der chazn opgericht an ״Ejl molej rachamim“ un es iz gezogt geworn ״kadisz“. Der mitglid fun sztot-rat h* Saud je SzosZani hot dan gehaltn a üesped, in welchn er hot c. a. gezogt:. ״In nomen fun di tel awiwer arbeter kum ich zogn dir un dajn familje“ — hot gezogt I. Szkolnik, sekretar fun tel awiwer arbeter-rat — az culib der mine, wos di hefkerjungen hobn gelejgt, hostu bacolt mit dajn lebn, kedej cu farmajdn a szrekleche prowokaeje, wos iz gewen olul cu farurzachn umgehojere korbones“. Der tojt fun Zeew — hot der redner wajter gezogt — simbolizirt dos, wos es iz imsztand undz cu trefn ojb mir wein־• zieh kajklen ojfnudozikn weg in undzer kamf mitn ojserlechn fajnt. Zoln zieh ale gut hatra*htn un ajnzen, wi ■azoj es darf zajn der weg fun undzer gerangl. Mir zogn cu di separatistn: ״niszt dos iz der weg! un fest iz undzer baszlus: mir wein cesztern jedn pruw cu fardrejen dem zin fun undzer kamf. Mir wein niszt lozn, az disidentisze grupn zoln basztimen dem weg fun undzer kamf!“ Ojfn bejs-hakwores iz Zeew Werber bagrobn geworn baj der zajt fun di Haganakedojszim. Der gancer ojlom hot baert zajn ondenk mit 3 minut sztilszwajgn. ״Dos jidisze folk zogt zieh op fun der engliszer pensje far der familje fun Zeew Werber“ — derklert di ״Hagana“. Jeruszolaim. Di Hagana hot farefnlecht plakatn in welche zi derklert, az dos jidisze folk un di ״Hagana“ zogn zieh op oncunemen״ di pensje, wos di englisze regirung hot basztimt far der familje funm umgekumenen Zeew Werber. Werber — derklert di ״Hagana“ — iz a korbn fun der engliszer dersztikungs-politik, wos sztert undzere plejtim cu kumen un ajncuordnen zieh in land. Er iz gefaln in szliches fun zajn folk. Deriber falt di flicht cu sztien zajn familje ojsszlislech ojfn jidiszn folk un kajn szum mitarbet mitn ictikn rezim iz niszt meglech. (Tanc-festiwal in ״Dalja“ Der 3f£adar Kafiormel wet zitfk draj/adiift fananderwafcsn Der Waad Hanhala funm Hadar Hakarmel hot baszlosn cu basztetikn dem opmach mit der gezelszaft ״far kultiwizacje funm Jiszuw“, 10jt welchn di farwaltung wet helfn antwiklen dem szetach fun Roszamja, wos ligt ewiszn Hadar Hakarmel un Newej Szanan un Achuzat ßzmuel. Mitn unterszrajbn dem heskem wegn cugebn dem szetach, wos iz 2 mol greser funm ganen Hadar Hakarmel, sztejt der Hadar Hakarmel far a najer antwiklung. Dos ort ken arajnnemen 30 000 nefaszes un es darfn dort ojsgebojt wem 1200 hajzgiv Der erszter szrit cu ddr doziker antwiklung iz gemacht geworn in leetn jor durch der ojbndermonter gezelszaft mitn durchlejgn dem szosej ״Kwisz Rupin“, wos farbindt di Geula-gas mitn hojpt-trakt ewiszn Newej Szanan un Achuzat Szmuel. Der doziker szosej wet ongerufn wem ojfn nomen fun J. Chankin. Er wet ojsgericfctet, farbrejtert un asfaltirt wem. Di farwaltung funm Hadar Hakarmel batejlikt zieh in dem boj fun di dozike wegn mit a schum fun 5000 funt. Zelbstfarsztendlech, az di farwaltung funm Hadar Hakarmel hot forgebrejt a plan far waser-bazorgung funm dozikn gebit, s‘ iz ajngehandlt geworn a plac farn boj fun a grojsn waser-rezewuar. In di lecte wochn hot men ongehojbn lejgn di kanal-rern. Mit der hilf fun der farwaltung funm Hadar Hakarmel wet di ojbndermonte gezelszaft ojsarbetn a plan far hajzer-boj. Cu farwirklechn dem dozikn plan wet ojeh helfn a dorem-afrikanisze gezelszaft, wos wet gebn halwoes far bojen. Men hoft, az in di noentste chadoszim wet men onhojbn bojen di erszte hajzer. Lojtn opmach wet di farwaltung funm Hadar Hakarmel bakumen 44 dunam bodn vfar gezelszaftleche ewekn. Der mangl in gezelszaftleche plecer ojfn Hadar Hakarmel git cu der zach a specjele wichtikajt. In der antwiklung fun Roszamja darf di farwaltung funm Hadar Hakarmel inwestirn biz cum kinfiktn jor 44000 funt. In der doziker unternemung hot zi szojn inwestirt biz april h. j. 7000 funt. Farn kinftikn jor lejgt for di farwaltung cu asignirn 30 000 funt ojf plecer far gezelszaftleche ewekn, hajzer-boj un wegn. Jntemacionater ßomitet far sxtudirn europeisze fragn wvornt fam widerojfie&n fun faszizm London (DENA-Reuter). Der internacjonaler komitet far sztudirn eurbpeisze fragn, cu welchn es gehern ojeh firnde aliirte politiker, hot eugeszikt di minister-prezidentn un ojsern-ministorn fun di Alliirte meluches dokumentn, in welche es wert gewornt far der widerojflebung fun faszizm in der weit. Di manglhafte fartejlung fun lebnsmitl in Dajczland iz a pojel-jojce funm ajnflus fun di gewezene naci-baamte, welche farnemen noch ojeh ject badajtnde amtn in bajeriszn landwirtszafts-ministerium, in der cofn-dajczer kojln-kontrol, in der ajznban-farwaltung fun der britiszer zone un in di amtn far widerojfboj un szosej-farker in Bielefeld. A grojse col geferleche naci-agentn, ewiszn zej der gew. botszafter in Szpanje Freiherr von Stohrer, wos lebn in fuler frajhajt in der Szwejc, hobn bawizn arojscubrengen fun Dajczland zejere farmegns un haltn op in der italjeniszer un dajezer Szwejc farzamlungen, ojf di zelbe erter, wi in cajt fun krig. In di dokumentn wert wajter bahojptet, az in Szwedn zajnen gegrindet geworn naci-organizaejes, wos sztejen unter der lejtung fun a szwediszn industrieler fun dajezer opsztamung uh hobn dem eil, wos mer Dajczn cu dermeglechn di plejte kajn Portugal un Dorem-Amerike, wos geszet mit gefelszte peser un grojse geltmitlen. In Dorern-Amerike gefinen zieh noch kegnwertik 4 grojse faszistisze organizaejes, wos wem ongefirt fun nacis un zejer mitglid-col dergejeht biz in di tojznter. Di dozike organizaejes zecn for militerisze ibungen un zejer ajnflus lozt zieh filn ojf ejnike dorem-afrikanisze uniwersitetn un hechere ler-ansztaltn. In Argentine, wert wajter gezogt in di dokumentn, gefinen zieh hajnt 90.000 Dajczn, welche hobn bemeszech fun der milchome gefirt a nacistisze tetikajt. Fir nacistisze hojpt-agentn, Ludwig Freude, Ricardo Staudt, Fritz Mandl un Heinrich Doerge, welche zajnen bemeszech fun krig gewen barater fun der argentiniszer regirung, zoln noch hajnt baklejdn di dozike postns. . In di dokumentn wert wajter bahojptet, az y di argentinisze regirung fodert far di lebnsmitlen, geliferte far di Aliirte Felker, hojehe prajzn, in der cajt, wen far Franco-Szpanje lifert zi far fil niderikere prajzn.