Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 26/64 (11.7.1947)
- Date
- 1947-07-11
- Page
- Seite 8 (sequence 8)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 65% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243330--506-7243090- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
ZA[T 8 אוגדזסר ורארט FRAJTIK, 11. JULI 1947 Erszte landes-konferenc fun Poalej-Cijon (CS) in Pöcking Dem 4. 5. un 6. juli iz in Pöcking forgekumen di erszte landes konferenc fun der Poalej Cijon-partej in Bayern. Di derefenung iz forgekumen in teater-zal. Der zal iz dekorirt mit bloj-wajse un rojte fener, transporantn un lozungen. Es zajnen onweznd gewen 385 delagatn un 215 gest. Baj a zejer-gehojbener sztimung derefnt ch‘ Cwi Legal di konferenc. Dos wort bakumt der forzicer funm lager-Pocking ch‘ Gurfinkei. Er bagrist in nomen fun jidiszn komitet un fun der jidiszer bafelkerung in Pöcking. Er glojbt, az di Poalej-Cijon-partej wet zajn di, welche wet onsztrengen ale kojches, bichdej cu helfn durchcufim jecijas- Germanja. In nomen fun merkaz-Dror bagrist der ch‘ Icchak Steinhardt. Dos wort bakumt der ch’ Pesach Piekacz, wos lejent iber bagrisungstelegrames fun Pojln fun ch' Stefan un fun a grupe chawejrim fun CK in Pojln, fun der P. C.-partej in Estrajch, fun der Tnua leachdut Awoda, Mizrachi, Mifkada Pechach, Centrale Historisze Komis je, Merkaz Haszomer Hacair in Dajczland, CK Cijonim Klalim, Liszka Merkazit fun KKL un fun jidiszn szrajberfarband in Dajczland. In nomen fun Kibuc Hamuchad bagrist der ch‘ Braslawski. Er git iber, az der Kibuc Hamuchad cuzamen mit Ciwje Lubatkin un Antek Cukerman wartn ojf dem moment, az di gance Szejrit Haplejta zol kumen kajn E. J. un zol wem a produktiwer element un zol Hzojn a sof nemen cu undzer golus. Er winczt, az di partej P. C. (CS) zol fargresern ire kojdies un cugrejtn di Jidn in Dajczland cu Haapala, Hitjaszwut un Hagana. Dos wort bakumt dan ch* Berdiczewski (fun kibuc Jagur in E. J.). Der ch‘ Berdiczewski firt durch a paralei cwiszn Kiele un Jagur. Kiele hot zieh farendikt mitn farlozn Pojln, Jagur mit farsztarkn dem Jiszuw. Der nicochn hot rtfszt gelejzt undzer frage. 2 jor nochn krig herszn farszarfte baeijungen cwiszn felker, di arbeterszaft iz cerisn un ceszplitert. Di Labour-partej iz gekumen cu der macht adank dem, wos dos englisze folk hot gewolt epes najs. Ober di Labour-partej firt di alte imperjalistisze politik. 2 jor noch Majdanek un Oswiencim iz derklert geworn dem jidiszn folk a krig. Ober dem krig kegn Jiszuw hot England farszpilt. Der ch* Berdiczewski farendikt zajn inhaltsrajchn referat, az di Szejrit Haplejta wet mit ale wegn gejn kajn E. J. ״Mir, als partej, wos glojbt in a socjalistisze eukunft, rufn ale socjalistisz-cijonistisze machnes cu farejnikn zieh in dem moment, kedej gemejnzam cu kemfn un zign“. * In nomen fun CK fun di bafrejte Jidn, bagrist der forzicer ch‘ D, Treger. In nomen fun P. C. (CS) Hitachdut bagrist ch‘ Kätner ui*־ der ch’ Rasner fun Merkaz-Hapoel. Mit a kinstleriszer tejl iz di erszte fajerleche zicung geszlosn geworn. Szabes dem 5-tn iz forgekumen di cwejte zicung, welche es firt di ch-te Dine. Es wem ojsgewejlt a prezidjum un mandat-komisje. Dos wort bakumt der ch‘ Pejsach Piekacz cu zajn referat ״Jesojdes fun undzer bawegung“. Der ch‘ Piekacz analizirt dem 40 jorikn weg fun der PC-partej un sztelt zieh op ojf Ojfn szosej Simbach-Passau-Pocking hot geherszt — niszt kukndik ojfn szlechtn weter — a gewaldike bawegung fun menczn, ojtos, motociklen un rowem. Dos zajnen menczn fun farszejdene nacjonalitetn gekumen ontejl nemen in der anthilung fun a denkmol far di tragisz-umgekumene KZ-ler. Der denkmol iz ojfgesztelt geworn a dank di bamijungen funm pockinger jidiszn komitet mitn KZ-ler rabiner Majzels in der szpic, cukopns fun di kworim. Di masn-griber geflnen zieh in a tifn toi, arumgeringlt mit berg, hart bajm szosej. Di ceremonje fun der anthilung funm denktaol, hot zieh ongehojbn dem 22. juni 2 n. m. Di fajerlechkajtn hobn bajgewojnt delegacjes mit krenc fun di wajtste gegntn. Es zajnen onweznd gewen jidisze, pojlisze, jugoslawisze un czechisze DP-is, gew. KZ-nikes, chawejrim fun di umgekumene, welche zajnen gekumen opgebn dem leetn kowed di korbones funm brutaln brojnem faszizm. Iber di kworim flatern di fener fun ale delegacjes. Nebn denkmol sztejt an ern-wach fun gew. KZ-ler in zejere ״tradicjonele“ pasn-klejder. 15 minut noch 2 derszajnen: Sztaats-komisar dr. F. Auerbach, dr. J. Glacer, wice-prezident fun bayeriszn landrat Griesbacher, sztot-prezident, forsztejer fun der Militer Regirung, Joint, UNRRA, Sochnut, forsztejer funm ortikn jidiszn komitet, fun jidiszn komitet in Waldstadt, Schilling, Griesbach, Regensburg, Egenfeld, Feierkirchen, Frankfurt un andere erter. Es flakem 2 fajern als simbol fun dem, wos es iz geszen. In di speejei awekgesztelte jidisze un katojlisze altarn brenen waksene ire ojfgabn in jectikn moment. Dos wort bakumt dan der ch‘ Berdiczewski cum referat o. d. t.r Der ictiker macew in cijonizm un in E. J. Der redner akeentirt di momentn ojf welche dos jidisze folk darf ject koncentrim ale zajne koj ches wi Haapala, Hitjaszwut un Hagana. Nochn mitog-iberrajs antwiklt zieh a!engere diskusje mitn ontejl fun cendliker chawejrim fun di lagern un gemejndes. Noch der diskusje wert di zicung geszlosn. Zuntik dem 6. juli kumt for di 4 zicung untern forzic fun ch‘ Ar je. Es wert ojsgewejlt a permanenc-komisje in basztand fun 17 chawejrim. Dan bakumt a wort cu a barichtsreferat wegn der tetikajt fun CK fun der partej der ch' Szmuel Czeciik, welcher git iber a!engem din-wecheszbn wegn der arbet in meszech fun leetn jor. Dan referirt der ch‘ Pin ches Mali ojf der teme ״Di läge fun der Szejrit Haplejta“. Dem referat hot der ch' P. Piekacz dergenct mit a kuren baricht wegn der arbet fun undzere chawejrim in CK fun di bafrajte Jidn. Nochn mitog-iberrajs fangt zieh on a lengere diskusje iber di referatn. Derwajl arbet di permanenc-komisje, welche grejt cu di geherike rezoluejes un di forszlagn wegn di naje instanen fun der partej. 1 a zejger bajnacht noch der diskusje lejenen for di chawejrim Mali, dr. Kodak un Fefer di rezoluejes wegn der internacjonaler läge, wegn der läge fun der Szejrit Haplejta, cijonistisze politik, richtlinje fun der partej. Di rezoluejes zajnen formulirt in gajst fun aktiwn cijonizm, rewolucjenem socjalizm, arbeter-ejnikajt, kibucizm un fun a jidisz-socjalistiszer medine Szojn mit ejnike teg curik hot zieh in bamberger lager gelozt filn a pulsimde bawegung fun di sztetisze un lager-chawejrim fun Pechach, welche hobn gemacht ale hachones, az der kinus zol ojsfaln gut un es zol wi geherik klapn. A specjeler aparat hot gezorgt far nachtleger un farflegung un men muz mojde zajn, az ale iz gewen rechtcajtik un gut organizirt. Szabes dem 5 juli azejger 8.30 ownt, hobn zieh inm szejn dekorirtn klub-zal farzamlt ale delegirte in der col fun 65 perzon fun 35 punktn wi ojeh a hibsze col gest. Fun der tribune hot aropgeszajnt di Pachach-fon. Der orkester hot farnumen di rechte zajt nebn prezidjum-tisz. Pinktlech 9.30 hobn farnumen zejere plecer di madrichim fun Bamberger sztot un lagersniflm mit ch’ Szpric berosz, baglejt fun Merkaz-forsztejer ch’ Szolem Cholawski. Ch' Szpric derefnt dem kinus ajnladndik forsztejer fun ale partejen in prezidjum un git a kuren iberblik iber di lajstungen fun der Pechach-bawegung. Der orkester firt ojs di ״Hatikwa“. Es bagrisn lojt der rej in nomen fun PCsmol, Rozenzon; Hitachdut-PC — Drimer, Cijonim-Klalim — Goldhagen, Reg. Komitet — Szechter un Haszomer Hacair — ch’ Mermllicht lekowed di neszomes fun di umgekumene. Der spiker meldet wegn onhojb fun der fajerung. Der hecher 7 tojznt kepiker ojlom dernentert zieh cu di kworim, wu baj a tojter sztilkajt derefnt di ceremonje horaw Majzels. Der redner git iber a bild funm lebn un durchgemachte jesurim fun di farpajnikte cum tojt KZ-ler. Er untersztrajeht, az noch hajnt geflnen zieh noch fll umhejlbare farbrecher, fun wemen kejner mont niszt kajn farantwortlechka j t. A katojliszer gajstlecher rieht op a gotesdinst far di umgekumene. Er redt dan in der pojliszer, engliszer, dajezer un francojziszer szprach, rufndik cu a felker-farbriderung cwiszn di opgeratewete. Es redt horaw dr. Josef Glacer, welcher kumt cum ojsflr, az nor a jidisze hejm ken retn dos jidisze folk fun fulsztendikn untergang. Er fodert in nomen fun di tajehn umszuldik-fargosenem blut dos recht fam jidiszn folk cu zajn land. Er redn noch farszejdene forsztejer fun der dajezer macht, fartreter fun KZ-ler, UNRRA, Militer-Regirung, Joint un and. Der prezes fun Regensburg R. K. halt a gelungenem referat in welchn er wajzt on ojf di fardinstn funm jidiszn folk far der menezhajt un antwiklung fun ir eiwilizaeje. Nochn anthiln dem denkmol, bakumt dos wort komisar dr. F. Auerbach, welcher halt a szoedikn referat. Er barirt di fragn fun jidiszn derner-weg beejs der Hitler-okupacje, un fragn fun widergutmachung. Noch di referatn wert di fajerung in a gehojbener sztimung geszlosn. Simche Kocha_w. in E. J. Di ale rezoluejes zajnen ongenumen geworn ajnsztimik. Der ch‘ P. Piekacz lejzt for a rezoluejes mit a ruf cu der E. J.-diker arbeterszaft, az zi zol wider farejnikn ire kojches un machn a sof cum herszndn pilug un ceszpliterung, wos herszt in E. J. Di dozike rezolucje wert ongenumen mit grojs bajfal durch ale delegatn un gest welche drikn dermit ojs zejer hejsn wiln cu zen in E. J. a farejniktn arbeter-kojach. Der ch‘ P. Piekacz lejent for dem cuzamensztel fuh di naje partej-instanen, wos wert ajnsztimik ongenumen. In CK wem ojsgewejlt folgnde chawejrim: Prejsach Piekafcz, Cwi Legal, Pinches Mali, Szmulf Czeciak, Lejb Fefer, dr. Menachem Kociak, Mordchaj Krosznic, Awrohom Szejnkind, Tik, Posfel, Gutman, Sztuncajner Arje, Bromberg, Munic un Kopczewski. Es wert ojsgewejlt a partej-rat fun 33 chawejrim un an ern-gericht fun 5 perzon. In cuzamenhang mitn opfor fun ch‘ Cwi Legal kajn E. J. baszlist di landes-konferenc ajncuszrajbn im in Sejfer-Hazohow fun KKL. Di landes-konferenc hot ojeh hareik gezegnt die E. J.-szlichim ch’ ch’ Berdiszewski un Gewelber, welche kern zieh in gichn curik in land. Es dernentert zieh di nile fun der landes-konferenc. In hareike, hejse werter szlisn zi di ch‘ ch‘ Fefer, Mali un Pejsach Piekacz. 3 a zejger bajnacht, mitn gezang fun nacjonale un arbeter-himnen iz di erszte landes-konferenc fun der jidiszer socjalistiszer arbeterpartej Poalej Cijon C. S. geszlosn geworn. M. A. sztejn. Dan bakumt dos wort Szolem Cholawski c*f"a referat in welchn er sztrajeht unter di ewej hojpt-momentn, mit welche men muz kumen cu der Szejris Haplejto, wos zajnen: di wornung un glojbn. Men muz worenen —»zogt er — di Jidn, wos hobn ojf a wajle farlojm dem zikorn un hobn ongehojbn klapn in fremde tim, zuchndik a naje golesdike hejm far zieh; men muz di dozike umglikleche menczn dermonen inm nechtn, wos hot gekost azoj tajer; men muz zejer blik wendn cu di, 6 miljon, wemens sztim es szrajt umojfherlech un wornt far dem najem umglik wos lojert. ״Mir kumen hajnt cu di Jidn in di lagern mit undzer pechachisz wort. Mir haltn, az undzer wort darf zajn der weg-wajzer far Jidn. Mir redn niszt in nomen fun zieh, mir redn in nomen fun ״Zej“ un ״Zejer“ wort darf diktim undz, di cufelik-geblibene bajm lebn. Mir lebn in teg, wen dos geduld baj Jidn halt bajm ojsszepn zieh, un undzer flicht iz cu wekn, monen un rufn. Di gance weit lebt ict durch a krizis. A psichologiszn a neszomedikn. Es iz niszto kajn szum ojslejzung, kol zman in der ojslejzung iz niszto kajn glojbn. Wos grobt unter dem glojbn? Di ibercajgung, az riszes wert niszt bacolt lojt ir grojs, un undzer awle iz niszt bacolt geworn. Un niszt nor mir, nor ojeh di gance weit wet lajdn, wet noch bacoln far dem. Ojb mord wert niszt basztroft, v Meldung fun ORT-fach-szule in lager Bamberg! Baj der ORT-fachszule in bamberger lager iz derefnt a sztriker-optejlung, a fllet-optejlung (forhang un flsznec), wos iz a zejer-gut fach in Erec Jisroejl. Glajchcajtik werd gemoldn, az es iz do a gelegnhajt grintlech zieh ojsculernen: szloseraj mit autogen, szwejsn un drejbankarbet. ORT-fachszule in lager-Bamberg. Lager Treustein. Inz. Zajdman, Inspektor fun ORT-farejnikung in der amerikaner zone, hot durchfimdik an inspekcje in der fachszule in lager Treustein festgesztelt, az in der szule lernen nor 42 sziler. Di szule ober, welche iz modern ajngerichtet, iz imsztand ojfcunemen a gresere col sziler, wajl der lager cejlt baj 2000 Jidn. Di sibe fun wejnik sziler zol zajn, wos di ontejlnemer in di fachkursn hobn biz-ject niszt bakumen kajn materjele unterszticung funm lager-komitet. Insp. inz. Zajdman hot konferirt mit di UNRRA-direktorn, welche hobn sof-kol-sof ajngesztimt cu gebn a besere farflegung di sziler. Ojf a baratung, gerufn fun h’ inz. Zajdman mit di onfirnde fun ale partejen iz baszlosn ken mord ojeh kumen ojf di, wos szwajgn ject“. Bahandlendik di ojfgabn, wos sztejen far der ^zejris-Haplejto sztrajeht unter der redner, az dos wichtikste iz, kojdem-kol niszt zien in di lagern farcwejflt. Mir kumen — farendikt der redner — cu ajeh mitn wort fun glojbn. Mir hobn im getrogn in di szwerste teg fun umkum un ojeh hajnt — in di teg fun farcwejflung. Noch der doziker rede iz di derefenungzicung farendikt geworn mit Techzakna. Di nächste zicung hot zieh ongefangen zuntik, 10 a zejger fri mit der rede fun ch’ Rozenberg fun Merkaz, welcher hot in a dajtlecher form arumgenumen ale arbetn fun Merkaz, er hot ongewizn ojf dem komplicirtn kompleks fun injonim, wos muz in der geheriker cajt un pinktlech derlejdikt wem. Der ch’ Jisroejl git iber c. a. a. baricht fun der Mifkada Haraszit ojfn kultureln gebit; wegn der cajtung fun der bawegung, welche es iz gelungen awekcuszteln ojf feste jesojdes, . azoj, az fun ject-on wet zi szojn derszajnen normal. Wegn der najer serje broszurn un ״Jemej Zikaron“ fun welche di erszte iz szojn derszinen cu Chow-Tamuz. Er sztelt zieh op ojfn komplet fun di Pechach-biuletinen, welche darfn wem dos hant-buch fun jedn madrich. Er redt noch arum di tetikajt fun der Centraler (Pechach) historiszer komisje, wemens erszte arbet wert eugegrejt cum druk. Noch der hafsoke hojbn zieh on di barichtn fun di snifim-forsztejer. In der diskusje noch di barichtn kumt cum ojsdruk der ernster eugang fun di delegatn cu di wezntleche injonim fun der Pechach-bawegung un di zorg farn wajterdikn ojfsztajg fun di sniflm un kibucim. Ammejstn iz bahandlt geworn di frage fun alija. Der drang cu all ja iz hajnt sztarker baj undzere chawejrim, wi wen es iz frier. Es iz fll geredt geworn wegn farsztarkn dem aktiw, wegn kamf mit rewizjonizm wegn kultureler arbet a. w. A wort cum szlus fun der debate un wegn di ojfgabn fun der bawegung bakumt der ch. Cholawski. In a 3-szoedikn referat, bahandlt er di wichtikste Problemen un fragn, wos interesim un bildn di hojpt-zorg fun der bawegung. —׳ד, Er hot geredt wegn moraliszn niwo fun undzere chawejrim, zejer baeijung un ontejl inm tog-teglechn lebn fun der Szejris-frage un hot zi, in a zejer-klorer ץ szprach, popularizirt un ojfgeklert. Cum sof hot er in dermunterndike werter gehojbn dem gajst fun di delegatn, analizirndik di szejne rezultatn funm gerangl far dergrejehn a fraj jidisz E. J. . Der referat hot ojf ale onweznde gemacht a gewaldikn rojszem un in a zejer gehojbener sztimung hot zieh der kinus farendikt nochn onnemen a rej rezoluejes. In ownt zajnen zieh di delegatn cuzamengekumen ojf a banket, wu men hot farbracht in a gemitlecher swiwe biz szpet in der nacht. Montik farmitog hobn zieh farzamlt di Pechach-forsztejer in di lager un sztot komitetn un di rew. komisjes hot der ch’ Cholawski dertejlt ojfklerungen un instrukejes in nomen fun Merkaz, mit welche di chawejrim muzn zieh richtn derfllndik zejere flichtn als Pechach-forsztejer. geworn cu grindn a gezelszaft, wos zol patronim di lager fachszule. Glajchcajtik iz ojs- * gewejlt geworn an ojsflr komisje fun di h’ h’ Fogei, Grynszpan un froj Kiszler. Zuntik dem 1. juni wert ajngeordnt in Treustein an ״ORT-tög“, kedej di lager ajnwojner zoln hobn di meglechkajt zieh nenter cu bakenen mit di arbet fun ORT un ir fachszule fun lager-Treustein. In dem tog wet arojstretn mit a rede dir. fun ORT-farejnikung f agr. J. Olejski. Fun ORT-lebn In Frankrajch. In wider-ojfboj funm jidiszn lebn in Frankrajeh, sztejt Lyon in center. Lojt di col Jidn famemt Lyon dos 4-te ort. Ojeh di ORT-farejnikung hot do gegrindet ejne fun ire erszte fachszuln. Ject farmogt szojn Lyon : ORTfachszuln un 4 fach-kursn. Niszt nor inerlech, nor ojeh ojserlech cejchnen zieh ojs di Lyoner fachszuln. Di rejnkajt, Ordnung un disciplin fun di sziler — a musterhafte. Ojeh di lecte absowentn-ekzamens fun di Lyoner ORT-fachszuln hobn bajgewojnt forsztejer fun francojziszn regirungs-inspektorrat, fartreter fun francojziszn inziniern-farband, fartreter fun general-sekretarjat far widerojfboj. Ale fartreter hobn bewundert di grüntleche technisze un praktisze ojsbildung fun di sziler. Iberhojpt iz ojsgecejchnt geworn di radio-technisze szule. Noch di ekzamens hot . di francojzisze regirung baszlosn cu onerkenen far di diplomirte ORT-absolwentn di recht wos es hobn di regirungs-fachszuln. Cwiszn-regionaler kinus fun Pechach in Bamberg Anthilung fun a denkmol ojfn bruder-kejwer inm gew. KZ Pöcking X