Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-07-04 · 25/63 (4.7.1947) · p. Seite 9

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
25/63 (4.7.1947)
Date
1947-07-04
Page
Seite 9 (sequence 9)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
65% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243329--496-7243081
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

FRAJTIK, 4. JULI 1947 »מדזע*ר וזאדט ZAJT 9 Sijum fun ersztn arojsloz fun di Rinder Bamberg-sztot Zuntik dem 29. VI. 47 iz in Bamberg-sztot forgekumen der fajerlecher sijum fun ersztn arojsloz fun di szul-kinder. Di szul bazict 2 klasn mit 17 sziler. Es wert dort unterrichtet in der hebreiszer szprach folgnde limudim: iwrit, cheszban, geografje, Tanach un jidisze geszichte. Di kinder, wos sztamen fun farszejdene lender mit di farszejdene szprachn fun undzer goles-lebn kenen zieh szojn hajnt ojsdrikn un farsztendikn in hebreisz. In algemejry sztejen di limudim ganc hojeh. Di fajerung iz forgekumen in lokal fun der szul mit der batejlikung fun di eitern, Jointdir. I. Kwasnik un prezidium fun Reg. Komitet. Baj szejn serwirte tiszn un frejlecher sztimung wos es hobn arajngebracht di sztralnde fun frejd kinderlech, efnt di fajerung der lerer ch’ Lew, welcher derklert in kurce werter di badajtung fun der szule in jectikn moment un wendet zieh cu di kinderlech zej zoln wajter forzecn dem weg fun undzer folk un zoln dergenen zejer wisn in di szuln fun E. J. Dan bagrist di kinder in nomen fun Reg. Komitet der forz. ch’ Kodak, un c. a. winezt er zej, az zej zoln ojswaksn produktiwe menczn un zieh batejlikn in ojfboj ojf ale gebitn fun der E. J.-industrie. Es bagrisn noch in nomen fun di eitern ch’ Goldstein. Er dankt di lerer far zejere lajstungen. Der gen. sekr. fun R. K ch’ Dines unterhalt zieh mit di kinderlech in der hebreiszer szprach. Di kinder hobn baszonken dem ojlem mit farszejdene recitacjes un gezang numern. Ojsgecejchnt hobn zieh: di szilerin Riwka Bransztejn mit der poeme fun Ch. N. Bialik — El hacipor un Szoszana Kodak — Imi. Baj a fajerlecher sztimung wem fartejlt di szul-cajgniszn fun ersztn szul-jor un matones fun der UNRRA far ale kinderlech. Di beste 4 sziler wem cugetejlt ekstra-premjes fun Joint un Reg. Komitet. Mir fun undzer zajt winczn di kinderlech, az zejer kinftikn sijum zoln zej fajern ojf der erd fun undzer hejmland E. J. Mit ״Techzakna“ iz di dozike fajerung geszlosn geworn. ' J. M. .׳ .׳<;:״־*;.־־־ > •יי״־ : ׳׳.:ס־t'' Ansbaeh-sztot .׳•••:׳•* יז<־-ד*־*/י-י- Der grojser Jom-tojw fun chalukat-hatudot hot arojsgerufn baj undz in sztetl, cuglajeh wi in andere lagern un sztet, a ba- Zunders ojfmerkzamkajt. Dos erszte mol hot men gekent *en, az in Ansbach lebt un arbet a jidisze jugnt. Szojn arum 4 azejger n. m. zuntik dem 29. 6. hot zieh di jidisze jugnt bawizn in di gasn mit a frejlechn gemit un jomtojwdik geklejdet. Der ojlom hojbt onmasnwajz cu sztromen ojf der chagiga, wos iz ajngeordnt geworn inm zal fun ״Haszomer- Hacair“. Der zal iz prechtik dekorirt. Fun di went szrajen arop die ojfszriftn in hebrejisz: Ejn Am bli Erec — Ejn Erec bli Safa!“ ״Mi szelo jodea et sfato nasse zar leamol“ un andere. Noch der derefenung mit ״Hatikwa“, wos iz gezüngen geworn durchn gut-ajnsztudirtn chor unter der lejtung funm ejncikn lerer in Ansbach A. Klag, bakumt dos wort cu a bagrisung der forzicer funm komitet h' Czeslanski, wos halt a szejnem referat mein jonej-d‘ jojme. Dan kumen bagrisungen fun farszejdene delegacjes, partejen un institucjes, wi: h‘ Nebencal (lager-Bleidorn), Szulman Haszomer-Hacair-Ble idorn, Grinbaumkulturamt (Ansbach), Epstein, Rozenzon, Grin un and. Der chor zingt a hebrejisz lid in 3 sztimen un dos wort bakumt der lerer A. Klag cu zajn referat 0. d. t. ״Di hebrejisze szule in golus- Dajczland". Nochn referat in jidisz,wendet er zieh cu di sziler mit a por werter in hebre jisz. Di szilerin Chans Anesfeld deklamirt Chaim- Nachman Bialiks ״El Hacipor“, Szildkraut B. deklamirt ״Iwrim anachnu“ un di talmida Grin D. — ״bebejt hasejfer“. Di szilerins wem baszonken mit an algemejnem ״hejdad". Der chor firt noch ojs noch ejnike lider un es wem fanandergetejlt di teudot. Di sziler fargesn niszt in a szejnem hebrejisz cu badanken zejer lerer far zajn mijfuler arbet un er wert baszonken mit szejne blumen. Mit ״Techzakna“ wert di szejne fajerung geszlosn. (K) Ansbach-Bleidorn Bemeszech fun di lecte por wochn, iz fil geton geworn öjfn kulturein gebit. Es iz antsztanen a leze-zal mit farszejdene cajtungen, radio, szach, wu di jugnt farbrengt szejn ir cajt. Es iz ojeh geszafn geworn ewej fachkursn damen-sznajderaj un technik-dentistiszer, Dos izf dergrejeht gewern a dank der hilf fun ORT un der ibergegebener arbet furi ch‘ Kornicer. Di kulturele arbet wert ojeh gefirt in di partej lokaln wi c. b. Onge}-szabat in ״Haszomer-Hacair“, wu der lerer Weic halt szejne politisze iberzichtn. An enleehe kulturele tetikajt firt ojeh P. C. (CS) Hitachdut P. C. (smol) un Mizrachi. Di lerer machn di greste hachones cum arojsfor fun di kinder ojf di Moszawot-kajic. Laj der hot noch di gefirte arbet a ganc szwachn opklang. In lager gefint zieh a grojser demoralizirter element, wos firt arajn fil szterungen inm efntlechn lebn. Es chazern zieh iber faln, wen menczn bafaln di policej, komitet-mitglider un andere farantwortleche lager-tuer. Dos ken azoj wajter niszt gejn. Der element muz dercojgn wem. Dos erngericht muz energiszer zieh nemen cu der arbet. Ober ojeh di organizirte partejen, darfn lenken zejer ojfmerkzamkajt ojf di menczn un zen cucien zej cu produktiwer un szepferiszer tetikajt. Saut. Kunstun hantarbet ojssztelung fun DP’s fun Area-Team 1044 in Bayreuth. Ojfn hojf fun bayreuther UNRRA-Hojptkwartir, far der szejft dekorirter tribune farzamlen zieh in a grojser col di gest welche wartn umgeduldik ojf der derefnung fun der ojssztelung fun di kunst un hant-arbetn fun di DP’s in di lagern fun Area-Team 1044. Iber der tribune flatern 6 fener fun di batejlikte naejes, ewiszn zej ojeh di bloj-wajse jidisze fon. Unter di tener fun amerikaner himn, geszpilt fun bamberger lager-orkester unter der lejtung fun h’ 8. Schechter wert dem 28. 6. h. j. fajerlech derefnt di ojssztelung. Di derefnungs-rede halt der Area-Direktor Mr. Wheeler, welcher bagrist mit hareike werter di farzamlte gest, ewiszn welche es gefinen zieh merere forsztejer fun der amerikaner armej mit zejere familjes. In wajterdikn farlojf fun zajn bagrisung dankt Mr. Wheeler dem ejgntlechn iniejator fun der ojssztelung, dem Mr. Lisiak un Mr. Capilingo, szef fun Social Sersice, wi ojeh di iberike UNRRA oficern, wos hobn zieh batejlikt in• cugrejtn di ojssztelung. Bazunders hot er badankt dem organizir Komitet fun der ojssztelung in di perzonen: Rudnik, Rotman, Sztajner (di lecte ewej fun Ul. Kaserne Bamberg) un di iberike, welche hobn ejgntlech durchgefirt ale forbrejtungs un organizir-arbetn. Nochn formein ibersznajdn dem band iz di ojsztelung derefnt. In di rojmen un koridorn fun ganen ersztn sztok fun dem hojptkwartirbinjen zajnen ojsgesztelt di arbetn. Bald in front fun koridor kumen mir arajn in Estoniszn pawilon, wu mir zeen farszejdene gesztrikte hant-arbetn, tepicher, tisz-dekn, ojsgenejte nacjonale klejder un holcsznitarbetn. In di wajterdike, litiwisze, letisze un ukrainisze pawilonen zeen mir enleehe arbetn, wos unterszejdn zieh blojz mitn bazundem indiwiduel-nacjonaln Charakter. In di rajeh un gedieht dekorirte pawilonen fun di erger lager-szpigl Szul-ende. Zuntik un montik dem 29. un 30. juni, hot di szule durchgefirt di ekzamens cum farendikn dem szul-jor. Dl kinder hobn mit a farsztendlecher nerwezitet zieh eugegrejt cu entfern ojf di ekzamen-fragn un der rezultat hot zieh arojsgewizn far bafridigend. In ersztn klas hobn zieh ojsgecejchnt: Goldsztejn un Berendt, in cwejth: Unfus Riwke, in dritn: Uiqßus IsroejI un äzajt Fiszl un in fertn: Goldzamd Chedwa un Goldman Judit. Mit redes cu di kinder zajnen arojsgetrotn di h. h. Bergman 8z. un Grosman. Ale kinder un di lerer Mir wiln glojbn^ az di kinder un di Eltern fun di szul-kinder wein maskim zajn, az mir wein ojeh in zejer nomen winczn dem h. Engel un froj a Cejscho leszolojm! Ojssztelung ln Bayreuth. Wi mir hobn szojn zajnercajt geszribn, zajneu die arbetn fun der ojssztelung fun di fach-arbetn baj undz in lager ibergegangen cu der algemejner Area Ojssztelung in Bayreuth. Szabes dem 28. juni iz dort forgekumen di fajerlechkajt fun efenen di ojssztelung, wos wet dojern a gewise cajt. Mitn ewek cu derhobn bakumen fun Welfare Office cugetejlt cu ewej tafl szokolad. Di szule hot ongefangen dos szul-jor mit 91 kinder, di greste tejl sziler fun dem ferten klas — di eltste zajnen arider in die fachszuln, azoj, az in ale Kr klasn zajnen geblibn 69 kinder. Di szule wert gelajtet fun direktor un lerer Engel un techniszn direkter 8z. Bergman. Di lerer zajnen: Bat-Szewa Garfinkei, Grosman, Berger, Sznicer, Engelman un M. Lejbowicz. Iber der szule hot dl ojfzicht un dertejlt fun cajt en cajt lekejes un batejlikt zieh in di eitern farzamiungen undzer szefredaktor M. Jungsztejn. Baj der szule ekzistirt ojeh a kinder-gortn mit 20 kinder, wos wein farendikn dem untericht dem 15. Juli. Baj gelegnhajt wein mir gezogenen dem szuldlrektor h. Engel, welcher fort op hajnt frajtik kajn Erec Jisroejl. Mir winczn im a gliklechn onkumen in land fun undzerer owes un danken im far zajne lajstungen far undzere szul-kinder. Foto! I), Gutman meglechn ale lager-ajnwojner cu bazuchn di ojssztelung, wem gesztelt cu dispozieje, kimat jedn tog, last-ojtos ojf opcufirn kajn Bayreuth un curik. Es iz kedaj cu dermonen, az beejs der derefnungs ceremonje in Bayreuth, iz demonstrirt geworn a film, wos hot gewizn dos lebn in di lagern, wos gejen arajn in kompleks fun dem Area Team 1044. Der film hot gewizn momentn fun der tog-teglechkajt in di lagern, wi dos ojsfirn fun farszejdene wirtszaftieche un fach-arbetn un wesz waszn in di kristleche lagern. Dakegn iz demonstrirt geworn als ilustraeje fun der ״arbetzamkajt“ in undzer lager —a zejger macher mit a wogl. Es fregt zieh alzo: wer iz gewen farinteresirt in dem? Ejns fun di bejde, oder der, wos hot gefirt di komi$je, un er hot niszt gekent gefinen kajnbesern Objekt, wos es bawajzt, az baj undz zajnen menczn wajt niszt derwaksn cu der hojch fun zejer ojfgabe, oder es iz a bejzwilikajt miead di ojsflrer fun der unternemung!? Der injen fodert an ojfklerung, wajl er rajst unter undzer prestige un git a gewer in di hent fun undzere sonim, un sonim hobn mir daj wehojser! Ch. Goldzamd. / baltisze lender lozt zieh merkn arbetn fun far dem krig. Der pawilon fun di pojlisze DP’s iz szojn abisl sziterer ojsgesztelt, di ojsgeszelte kegnsztandn zajnen ober fil mer fun praktiszn wert. Ojfn langn koridor, far jedn pawilon zajnen ojsgeszelt di kunstmoleraj un plastik arbetn fun jeder ojssztelnder naeje. Di ״dozike, szejn ojsgefirte ojl un waser gemein basztejen fun grestn tejl fun portretn un natur-bilder, ewiszn zej gefinen zieh ojeh ejnike wertfule arbetn. Wi kontrastisz iz ober der ajndruk fun di eolrajehe bazucher, wen zej dementem zieh cum jidiszn pawilon. Es warfn zieh glajeh in di ojgn di grojse bilder fun ״Muzulman“, ״Krematorje-fantazje“, ״Ekzekucje in kacet“, Getofragmentn un andere ajndruksfule motiwn fun undzer leetn churbn ojsgefirte fun jungn kinstler Adler Erwin. Di fragmentn ״Eibiker Wanderer“, ״sztal-wojnung in bamberger lager“ und der grojser portret fun Teodor Hercl bharakteriziern dem owar, dem hajnt un dem morgn fun jidiszn folk. Di grojse tejl gest, bazunders di Amerikaner mit zejere familjes wajzn arojs groj8 interes far di dozike ojsfirunge'n, wos farszarfn azoj dem kontrast ewiszn der psichologje fun DP’s un ״DP’s“. Di ojsgesztelte hant-arbetn inerhalb dem jidiszn pawilon sztejen ojeh untern cejchn fun dozikn kontrast. Do demonstrirt di junge generaeje fun di ORT-szuln ir umderszitertn wiln cu bojen un szafn un’ir grejtkajt ontejl cu nemen in ojfboj fun an ejgener hejm. Mir zeen szejn ojsgefirte arbetn fun junge fach- *sziler, zejer emese ״jegia kapajim“, welche wiln derjogn dos farzojmte bemeszech fun di bitere jorn in di kacetn un welder un grejtn zieh cu produktiwer arbet. In a wajterdikn pawilon . zeen mir dos lebn in di farszejdene lagern in bild. Mir zeen di lagern in zejer tog-teglechn lebn: baj der arbet, sport, teater-forsztelungen u. a. w. In a film, wos wert ojeh demonstrirt far di colrajehe gest, wem gewizn di farszejdene lagern baj der arbet, ewiszn zej machn a gutn ajndruk di kibucim Scheßlitz, Zettlitz un Zeckendorf, wu es wem bawizn di junge chalucim baj der feld-arbet, cugrejtndike zieh cu hitjaszwut in Eree JiSroel, wos es wert ojeh azoj derklert di cuszojer. In algemejn hot di dozike ojssztelung dergrejeht ir eil, wajzndik far der efntlechkajt dem wiln fun di DP’s cu nuclecher arbet le.tojwas der gancer menezhajt. Jakobowicz E. Rewf-ansambl fun Hess Lichtenau in Amberg Donersztik dem 26. juni h. j. iz baj undz in sztot ojfgetrotn mit a gastrol dos jidisze rewiteater fun Hess Lichtenau, mit di hojpt-artistn Sawicz Goldrajch un Berta Kaplan. Dos program wi ojeh di ojsfirung iz gesztanen ojf a genug-hojehn artistiszn un kulturein niwo. Ejnike numern fun program hobn undz dermont in di amoüke klejn-kunst-teatern ״Ararat“, ״Azazel“ un and. Specjel szejn iz arojsgekumen der numer ״Jidn lernt ajeh a fach“. Der doziker numer anthalt zejer-aktueln propagande-sztof, cugepast cu der hajntiker cajt un iz gienend ojsgefirt geworn durchn ganen ansambl, hen *artistisz un hen muzikalisz. Bichlal iz gewen cu bämerkn, az dos teater sztict zieh niszt ojf di bilike wien fun konferasjer od^r stam macherajkes rfor ojf rejnem un gutn Stil. H’ Goldrajch bawajzt in der rewi cu szafn ejnike gelungene charakter-tipn, wos rufn arojs grojs bajfal baj di cuszojer. Er iz der hojptnerw fun der trupe un ale koncentrirt. zieh arum im. Fr. Berta Kaplan, iz niszt kajn ponim chadoszes ojf der jidiszer bine. Zi hot ongehojbn ir gezang-kariere in Wilbig-chor un gesztign wos a mol hecher. Zi bazict zejer a szejne sztime un nemt sztark ojs bajm ojlom mit ir hareikn gezang. Gor szejn zajnen ojsgefaln di gezang-numern ״jidiszer tango" un ״majn Wilne“. Es muzn ojeh dermont wem cum gutn di iberike ontejlnemer fun dem ansambl, wajl jeder hot arojsgegebn dos maximum fun zieh, bichdej di forsztelung zol arojskumen in ir ganckajt ojsgecejchnt. M. Rajeh. Jidisze bafelkorung in Fürth dank! Hermann Jablokow In nomen fun undzer ganen lager hobn mir dem kowed ojscudrikn di dankbarkajt, wos es filn ale undzere ajnwojner farn talentirntn kinstler Herman Jablokow far zajne ojftritn baj undz in lager. Herman Jablokow hot mit zajn 2 un halb szoedikn program arajngebracht in di farszmachtete un more-szchojredike hercer fun di lager-Jidn frisze kojehes un hofenung. Mir danken ojeh dem Joint, wos hot dermeglecht di Jidn in di lagers cu bawundern aza dichteriszn, talantfuln kojach wi es iz Herman Jablokow. Mir winczn cu hobn dos glik zieh mit ajeh cu zen in momentn fuA emesn rochnijes in undzer hejmland — Erec Jisroejl. Jid. Komitet Fürth-lager.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.