Undzer Worṭ · 1947-07-04 · 25/63 (4.7.1947) · p. Seite 6

\ ZAJT 6 אונרזער ווארט FRAJTIK, 4. JUu ביטערן אמה האט אנטפלעקט ביאליק אין זיייגע שטראף־לידער '("שירי הזעם“), וועלכע קומען פאראלעל מיט זיינע טרייסט־לידער. דערמיט דערקענען- מיר אין אים דעם נביא. דער דור האט געפונען זיין נביא און האט אראפגעלאזן זיין קאפ אונטער די שווערע ק; עפ פון זייינע שטראף־רייד, פון זיין תוכחה און כאפט דעם אטעם בלויז דעמאלט, ווען דער נביא גייט אי־ בעס אים צו מריייסטן. דער קישעניעויער פאגראס אנטפלעקט דעם גאנצן תהום פון שנאה צום יידישן פאלק און דעם גאנצן אפגרונט פון געפאלנקייט פון אוג־ דזער פאלק. פונם דיכטערם הארץ רייסט זיך ארוים זיין בלוטיק־ביטערער געשריי "על השחיטה". ער רייסט שטיקער פון זיין פארבלוטיקט ד ארץ און ווארפט עם דער רוצחישער וועלט אין פנים. ״התלין! הא צואר - קום שחט! ערפני ככלב לך זרוע עם קרדם, וכל הארץ לי נרדם - ואנחנו - אנחנו המעט! דמי מתר - הך קרקד, ויזנק דם רצח דם יונק ושב ול כתנתך ולא ימח לנצח. לנצח." אין "ידעתי בליל ערפל" גיסט אוים דער נביא זיין מעכטיקן צארן אוץ- די רוצחים. ער פארשעלט די מענטשהייט, אז צוליב דעם פאר־ גאסענעם יידישן בלוט זאל פארהאלטן מערן די וועלט־גאולה מיעכב את גאולת העולם) אזן דאם אומשולדיקע, פארגאסענע יידישע בלוט זאל זיין אויפן שטערן פון דער וועלט ווי א קין- צייכן און אוץ- דער זון אן אייביקער פלעק: "ונהפך השמש לכתם דמכם הנקי אות קין על מצח העולם וכוכב על כוכב יחרד: הנה השקר הנורא!“ אבער ניט נאר די ארומיקע וועלט באשול־ דיקט ביאליק. אין' דער פאעמע "בעיר ההרנה" ("אין דער שחיטה שטאט") שניידט דער דיכטער שטיקער פ;ייש פון זיין אייגענעם פאלק פאר זיין פחדנות אזן מוטלאזיקייט. דער דיכיטער שיל- דערט א גרוילעך־פיינלעך בילד פון א טויט אן א אינהאלט אן א לעבן אן א זין: "ואתה'לך והבאתיך אל כל המחבואים: בתי מתראות, מכלאות. חזירים ושאר מקומות צואים. וראית בעיניך איפה היו מתחבאים. אחיך בני עמך ובנו בניהם של המכבים. מנוסת עכברים נסו ומחבא פשפשים החבאו, וימותו מות כלבים שם באשר נמצאו. ומחר;בקר - ויצא הבן הפליט ומצא שם פגר אביו מגאל ונמאס- חלליכם - חללי הנם, וגם אני וגם אתם לא ידענו למה מתם ועל מי ועל מה מתם, ואין טעם למותכם כמו אין טעם לחייכם. וגדול הכאב מאד וגדולה מאד הכלמה - ומה משניהם גדול? (המשך אויף זייט 4) דער סוף פון די 80־ער יארן פון פאריקן יארהונדערט איז אן עפאכע פון פארגליוועיתנג, דרעמלונג מיט זיסע בעיליי־בתישע חלומות. איז געקומען אחד־העם און אויפגעריסן דאם פאלק פון זיין לעטארגישן שלאף און,נאך אים' ביאליק. דער דיכטער שיט מיטיפייער איויפן דור, מאס רופט זיך נישט אפ אויפן קול־קורא צו גאולה, אויפן דור וואם וויל נישט אויסגעלייזט ווערן, מאם פארשטייט גישט מאם אזוינם איז גאולה. ביז איצט האט דער דיכטער געווייטיקט אויפן צער פון זיינע ברידער, און איצט זעט ער, אז זיי זיינען נישט ווערט קיץ מיטלייר, דער דיכטער פילט, אז אויב די גלות־יסורים זיינען שווער. נאך שמערער און שרעק׳יעבער איז פאר א פאלק די חרפה פון גלות. אין ליד "אכן חציר העם" דריקט אוים ביאליק זיין אנטוישונג פונם פא ל ק. וועלכן ער האט אזוי ליב. יהודה-ל י יב ג ורדון האט פיינט געהאט דעם יידישן קלעריקא;יזם, די אפגע- שטאנענקייט פון זיין דור. אבער צו רעים איז געווען א תקין: השכלה, ויויסגשאפט. אבער גביאליק האט געזען א דור אן שום נעפיל' פון ‘כבוד צו זיך אלם מענטש און ייד. און דערפאר איז אנגעפילט געווארן דעם דיכטערם הארץ מיט אזוי פי; צער און צארן, מייל ער האט געזען זיינע ברידער אין זייער גאגצער נאקעטקייט: ארעם פון נאציאנאלער ווירדע און־״ליידיק פון מענטשלעכן שטאלץ. ביאליק קען נישט שלום מאכן מיט אזא י פאריתומטן דור. דערפאר איז ביאליק געקח־ינט געווארן, אלם דער נביאי פון זיין דור, ומיל ער האט געמייטיפט פארן צבוד פון זיין פאלק, פון זיין נאט; ומיל זיין הארץ און ליד זיינען נעווען דורכגעווייקט מיט פאר- דראם, מאם די שכינה איז פארטריבן געווארן פון אלע ווינקעלעך פון יידישן לעבן ("נתגרישה מכל הזויות"). ביאליק האט געזען, אז דער יור, וואם ווערט גערופן צו גרויסע מעשים פארן גאניצן פאלק. פאר די צוקונפטיקע דורות איז נלייכניל־ טיק צום רץ- פון דער גאולה און טוט טאנצן ווייטער זיין מיאוסן טאגץ ארום עגל־הזהב: "גם לא פשט היד, גם לא שאל לשלום כל הקוראים בשמו באמונה ובתם, ובשאון עם אויל סביב אלילי הפז נחבא קול אלהים, נבלע רעמו העז. ובלב נבל ורע, ובכלמות ורק יבן דבר אדני, יפרעהו לצחוק." ("אכן חציר העם") אוץ- דעם קלאגט דער נביא, גיסט אמם זיין ביטער הארץ פול מיט ווייטיק און צער: "וער אלהים מה נאמנה דמעתי! את תמצית מכאובי בה שמתי, כרתי וכמו עם כל נטף מת חלק נשמתי ואבדה עולמית על קבר הולכתי." וועד נאך האט פארגאסן אזא ברענענדע טרער אויף 'דעריחרפה פיון זיין פאלק? מער גאך איז געבליבן אזוי נעטריי זיין 'בית־מקדש, וואם ווערט חרוב! - 1עם גאנצן נאקעטן און דער משורר זעט ווי די השכלה האט ארויסנעריסן פון אונטער די פליגלען פון דיער שכינה די בעסטע זין פון יידישן פאלק און זיי ארייגגעווארפן אין שטארקן און געפערלעך־ ברויזנדן שטראם פון לעבן, און נאר ער איינער איז געבליבן איינזאם ("לבודי,) מיט דער שכינה. זיי, וועלכע: "כלם נשא הרוח, כלם סחף האור, כלם פרחו להם..." זוכן א נייעם לעבן; דאם אלטע צעשטערט און דאם נייע־ נאך נישט גיעפונען. דער משורר פילט ווי די שכינה מיטן צעבראכענעם פ/יגל בעט זיך ביי אים ער זאל זי נישט איבערלאזן .איינזאם. אבער "וכשכלה לבבי לחלון, לאור, זכשצר לי המקום מתחת לכנפה..." ווערט בא אים אמך רייף דער געדאנק צו אג־ טלמפן פון ישיבה אין דער ברייטער וועלט צו די גרויסע וועלט־אידעאלן. און ביאליק פאלט אריין אין א יאוש, ער פילט, אז נישט דאם איז דער וועג, אוץ- וועלכן ער דארףגיין. פונם יאוש ראטעווען אים ארזים די נייע ווינטן. וועלכע האבן אנגעהויבן בלאזן אוץ- דער יידישער גאם און האבן פארכאפט מייט זיך כמעט יעדן בעסטן פון פאלק-דאם איזגעווען־די חבת- ציון באוועגונג. ג. "אגרת קטנה" איז ביאליקם קלאג־ליד אמף דער ירידה פון זיין פא לק פון דעם אועמען דור, מאם האט מך מיאש געווען פון אלץ: "'אין תכ;ית לנדודי, אין קדושת השם סר צל אלוהים, סרה רוח הקדושה אתחנן כנואש ואבך מלב קר, אאנח מלב מלא אפר ובשת.“ דאם הארץ איז פול מיט אש, אן פייער. דאם הארץ פונם דור איז ליידיק פון יעדער קדושה און אוץ- דעם קלאגט דער נביא - דער דיכטער. דער משורר ניט זיך אפ א חשבון־הנפש און פרעגט זיך אליין, מאם אייז זיין מיסיע. כדי צו ראטעמען זיין פאלק 'פון אונטערגאנג. ער זעט, אז דער אלטערידור, דער דור־המדבר, א*ז נישט צו ראטעמען פון וועגעטאציע; מידארף אים לאזן אויסגיין אין מדבר. פונקט ווי משה רבנו האט געטאן מימן דור־המדבר. 'דאקעגן דארף מען ראטעווען דעם מנגן דוד. וועלכער האט אויפגעכאפט דאם שאלן פון שופר של משיח, פון תנועת חבת־ציון. ער דער־ מונטערט דעם נייעם דור, וואס בלאנחעט אין מדבר. אריבערצושפאנען איבער די טויטע קער־ פערם פון די גלות־קנעכט און טרעטן פארוים: "ירקבו בקלונם סרוחים על צרורותם שבכספם נשאו ממצרים אותם ימתק למו חלומם, חלום רב בצלים, שומים דודים מלאי בשר. רבים ועצמים. עוד היום או מחר יחלק רוח קדים עם העיט גופת אחרון העבדים.“ אין נאטם היכל. אין "המתמיד" זינגט דער ן א ליבעם־ליד און גלייכצייטיק א נע-!נגם־אדע לכבוד דעם אוועקגייענדיקן דור ייינע מתמידים; א וועלט, וועלכע איז דעם אזוי טייער און ליב געווען, וואם הינטער פליגל האבן געפונען רו און גלויבן גאנצע יידן. דער דיכטער געזעגנט זיך מיט דעם ימיט אויגן פול טרערן, קלאמערנדיק זיך! צעווייטיקט הארץ אין זיין צעשטערטן ב. #כן אונטערשגיידן דעם יידישן דעמב אין ^ייראפע. פון וזעמעצם קוואלן ם*האט נע-!'מים-חיים דאם וועלט־יידנטום, 'בלייבט "המתמיד" י דער מאנומענט, וואם איז ןלט געווארן אט דעם ריז, מאם 'איז אזוי א אונטערגעשניטן געווארן דורך' די וועלט- אין זיין ליד "אם ייש את נפשך לדעת" יגם דער משורר דעם בית־המדרש, אלם ןוואל פונוואנעט ד$ם יידנטום האט גע¬! מוט, כה. שטארקן ווילן צום אויסדויער, צו!יף קדוש־השם און אויסשטרעקן דעם , קעגן חלף פוגם תלין און מיט ..שמעi גיין אויפן שייטער: "אם יש את נפשך לדעת את המעין ממנו־ שאבו אחיך המומתים נימי הרעת עוז כזה, תעצומות־נפש, צאת שמחים לקראת מות, לפשוט את הצואר אל כל מאכלת מרוטה, אל כל קרדם נטוי, לעלות על המוקד, לקפץ אל המדורה, וב״אחד" למות מות קדושים." »ין "המתמיד" ווערט געשילדערט דער יחיד, זיצט אין זיין בית־המדרש און היט, דאם ע פייערל זאל נישט אויסגעלאשן מערן; :ן אינם נעדיכט "אם יש את נפשך לדעת" 6 דער מתמיד און פייער־הימעל נישט זד,י נאר די גאנצע דעמאלטיקע יידישע 6אפט: "אל בית־המדרש סור הישן והנושן, גלילי טבת הארוכים, השוממים, נימי התמוז הבוערים, הלוהטים, נחום היום, בשחר או בנשף לי;ה באחת זויותיו או על יד תנורו שבלים בודדות, כצל ממה שאבד יהודים קודרים, פנים צומקים ומצוררים, יהודים בני הגלות, מושכי כובד עולה, המגשים את עמלם בדף של גמרא בלה, משכיחים רישם במדרש שיחות מני קדם ומשיחים את דאגתם במזמורי תהלים." ק דער משורר פארענדיקט: "אז יגדך לבך, ני רגלך על מפתן בית חייגו תדרך, ועיגך תראה אוצר נשמתנו." וער בית־המדרש איז די שוים, אין וועלכן זאלק האט אויסגעגאסן זיין ביטער הארץ פון גאנצע דורות; דאם אז די .אם הרחמניה, שבריחמים רבים אספה ובנה האובד" קען אריינפאלן אין צארן און אראפווארפן אים פון זיין מדרגה און מאכן אים צו נישט. און אזוי ווי אן אייזל, יואם קלעטערט אוץ- א ליי־ מער. האט ער תמיד מורא: טאמער צעברעכט זיך דער 'שטאפל אונטער אים און ער צעברעכט זיך די ביינער... און ווי אינטערעסאנט איז געווען צו זען דעם דאזיקן גתיסן גוף, ווי ער האט זיך איינגעשרומפן ימי א שטעכלער (יעזש) און קליין געמאכט זיין געשטאלט. מען סיהאט זיך גע־ טראפן עפעם א חשובער חולה מסוכן, א גופם, ^דער א "בר מינן" אין זיין געננט, ווו איז דאן אוועק. ווו האט זיך אהינגעטאן אריה "בעל־הגוף“ דער גביר, דיער זעלבסט־זיכערער, דער שפאטער, דער בארימער און ליגנער? ווי געלאסן און שטי?, ווי ווייך און קאלט זיינען דאן געוועז זיינע רייד, דרשנידיק פאר די בעלי עגלות מעגן געשעענישן פון טאג! דעמאלט האט אריה גע־ רעדט טיט ערנסטיקייט און ימיט א' דערשלאגן, אונטערטעניק קול וועגן גאנצן גארישן לעבן, וואם איז גארנישט ווערט, מעגן דער טפשות פון דיי לעבעדיקע, מאם קלערן זיך אין הארצן, אז "נישם זיי מיינטידער פסוק", אויפן פארמעגן און געלט, וואם איז הב? הבלים און נאך וויי- ניקער! פונוואנען האבן זיך צום דאזיקן מענטש גענומען אזעלכע ריידיאון אזא אופן פון ריידן? ער רעדט נאך און אט גייט דורך די לויה. דער בר מינן'געטראגן'אין א, פון ברעטעי און לייסטן צוזאמענצעקאפטער מטה, ווי עם פאסט פאר אן אנשטענדיקן בר מינן; דער המון ניים נאך א טרויעריקער מיט געבויגענע קעפ. די שמשים קלאפן מיט די פושקעם - ״צדקה תציל ממותי! און אריה ווערט גאך מער אייננעשרענקט און קלענער ביז — ער ויוערט איננאנצן פארשווונדן... און אין מאמענט, מען דער שמש טיט דער פושקע גייט' דורך דורך דער חברה בעלי עגלות, וואס איילן זיך אריינצמוארפן אין דער פושקע אן אפגעריבענע מטבע - ליגט שוין אריה אין זיין'קעלער, אדער פארשלאסן אין שטוב און הערט זיך צו יצום קלאפן פון דער פושקע, מאים דערווייטערט זיך אלץ... און אלץ צוליב דעם, כדי אפצוווענדן די אויפמערקזאמקייט פון דער מדות'הדין, מעי זי איז נישט ווייט פון אים, ווי איינער זאנט: "מאם בין איך דען ווערט אין דיינע אוייגן, פאטעיר אין הימל, אז דו זא?םט שאכן פון מיר א זועזן? איך בין דאך נארנישט. ר־נוגי של עילם איך בין שויו דא נישטא”. מאכט זיי פאר פייינע לייט און אזוי ווי זיי מערן גאר רייך, מערן זיי פלוצים איידעלע,;ומדים, חכמים, מוזיקאליש, פיינשמעקעריש. אפי/ו זייערע פים מערן פלוצים קלעגער אזן זיי הויכן אן טראגן עלעגאנטע, לייכטע שיכעלעך, אנשטאיט דעם, מען די פים זיינען פריער קו־ם אריין אין גרויסע, אומנעלומפערטע שטיוואלעם. אריה האט נישט אין זיך נישט די פעאיקייט, נישט דעם ווילן און נישט די באדערפעניש און מעגלעכקייט אדיבערצוגיין פון זיין פראסטקייט אוץ- דער זייט פון די שייגע יידן. דערפאר איז ער פארבליבן אין דער דאזיקער מחיצה און ביים נאמען "בעל־ נוף". דער דאזיקער נאמען באפירידיקט זיין גאנצע תאוות־הכבוד און ער איז' מיטן גאנצי הארצן מוותר אויפן נאמען "גביר", וואם ניט צו אזויפיל חשובות'און גלאגץ.;! באשיידנקייט איז בכלל געווען אייגע פון אריחים מרות. ער האט יעדן אנטקעננגעטראגן דעם גוט־מארגן, אפילו א פויער אין מארק. עיר האט זיך גישט געשעמט אריינצושטופן די האנט אין א שמוציקע קעשענע פון א בעל־עגלה. אדער פויער און ארויסציען אביטל טאבאק־ווארצלען. ער האט זיך גישט געשעמט צו פארמעסטן אין "גבורה" מיט א פויער אין מארק, בפני כל עם וערה און אריינגיין נאכדעם מיטן באזיגטן אין א קרעטשמע און אויסטריגקען שטייענדיקערהייט א "זיגער־כום", פאר וועלכן דער פויער האט באצאלט. הקצור, אריה איז געווען פראסט און באשיידן. אבער א חוץ זיין אלגעמיינער עניוות האט ער נאך געהאט א פשטית. מאם איז ספע־ צייעל כאראקטעריסטיש פאר מענטישן פון זיין שניט און מאם קומט פון •אבערגלויבן. און טראץ זיין 'זיכערקייט אין זיין כת און רייכטום, איזישטענדיק נאטם נו^מען געווען אוץ- זיינע ליפן נעמענדיק אים' שטענדיק פאר א שותף אין זייגע געשעפטן. דערפאר האט ער אויך גע- גלויבט אין כשוף־מאכער, שפרוכן און סגולות; צו קוילען א פלעדערמויז מיט א גאלדן רענדל און באגךאבן זי אונטערן שמעל - פאר הצלחה; אפצוהיטין' דעם טכויר, וואט וווינט אין הויז, ווי דאם שווארצאפל פון אויג, ווייל ער היט אפ דאם מז;. אריה בע/־הגוף, ווי אלע פראסטע מענטשן, וואט דאסמזל ה^ט זיי צוגעשפילט און זיי זיינען דיעיהוייבן געווארן', האט צייטנווייז מורא געהאט און געציטערטיפאר עפעם א געהיימער קראפט א מעכטיקער אוי אכזי־יות־יקער. מאט!'ם, ווי א מיל, מאם ארבעט מיט אלע און אויף א זייט ארויפגעזעצטעהיט;ען - מעשת י- ווערט ער מיושבדיקער און דערפילט וווילער יוגג. פון דעמאלט האט ער זיך באמיט מענדיקייט ארויסצוגיין צום טויער פוגם נאכצוטאן אלע זייערע מנהגים: ער האט זיך :אפן א שמועם מיט די בעלי־עגלות, וואם פארלאזין א טשופרינע און געטראגן דאים היטל!ן זיך ביי זיין פלאץ, גענעצן און גרעביסן ווי זיי' ער איז געגאגנען שטארק 'און עלאסטיש. ן! מיט זיי און בארעדט, אלץ און אלעמען. - ער האט געקגאקט סיעמיטשקעם, שטיל געפייפט ומהים געשעפטן זיינען דער עיקר, דער צווישן די ציינער, טרייסלענדיק בשעת מעשת י8לאץ אויפן הויף און די גרויסע פרא־ מיטן פוס. דאם אלעם האט אים אנגעפילט מיט פון אלטע, קלייגע הלואות, מאם ער האט גאווה, וואט שפראצט ארוים פון י יעדן אבר... ארעמע "קאצאפעס", געקומעניע פון וויייט אריה האט זיך נישט בארואיקט ביז ער האט עצן זיך אין שטאט. אמת איז, מיט אריחים זיך נישט אייגנעשאפט א שווארצע רובאשקיע, w זיי געלוגגען צו בלייבן אייפן בארן, אויבן שמאל און אונטן בריייט ווי עם מ״אגן די מ זייגען ביי אים פארשקלאפט געוויארן קאצאפעם' פון דעמאלט אן איז ער געווארן א ער גאגצן האב און נוטס. געמארן אייבייקע בכבודיקעי בירגער ציווישןירי קאצאפעם, ארייג־ זונות און יער א שותף אין'זייערע אלע געמישט אין אלע זייערע מעשים, גייענדיק אין מן צום היינטיקן טאג. איינמאל אין מאך זייערע דרכים איבערנעמענדיק זייערע מנהגים. אריה מיט זיין וועגעלע מיט יזיין "קארן", אריה איז נרוים געווארן, חתונה געהאט וט ארום דעם "קאצאפן־קווארטאל" באזוכט מיט "זיין חנה ן" און איז אילץ געגאננען מיט די עלי־חובות און מאנט ביי זיי חובות. פון קאצאפעם. ער איז נעווען מיט זיי אויסגעבונדן.. i זיי ווייסן יא אוןיווייסן נישט: פון ערד געמאכט מיט זיי פארשיידענע מסתרים... און עם ן, ווי פאסאליעם, אוגערקעם, דיניעם און האבן. זיך אנגעהויבן נאכט־וואנדערונגען... "קאש־ < גרינצייגן' אדער עפעם פון לעבעריקן טאנעם" געבראכט, "שימלעף אפנעפירט... אבער!פאר, ווי הענעיר, גענדז, א קעלב?, אויך דאם איז געווען אמאל... ווען אריה איז■ געקומען אדער מי;ך־פראדוקטן מאכט ער אויך צו' געלט פארמעגנם און קינדער, איז ער שטיל אוועק מיט דערה'אנט.אגב אורחא קלייבט. געווארן. פון א; ע זיינע יוגג&לעכע שטיפערייען $םען א מזומנע קאפיקע אמך. און אלץ זיינעין אים בלויז פארבליבן זכרונזת, אוץ- וועלכע חשבון פונם פראצעניט פון די אלטע פריער־ ער האט נעבויט שטעט מיט גוזמאות און אן מליאות, וואם זיי זיינען שולדיק. א ליי־ אבסטראקטע. פלאטאנישע ליבע צו פערד. צו די פארט אריה אדויס מיט זיין וועגעלע און פערד־העגדלער, צו די בעלי־עגלות צו די צי- וויפל דער וואגן קען ארייננעמען, גיינער אא״וו. צען מאל אין דער מאך פלענט ׳(ר זיך פארנאכט' אתיים, אנגעלאדן מיט ער טוישן זיין פערד, נישט חלילה פון פארדינסט נ פון דער "קאצאפישער סלאבאדע". מעגן. ער האט פשוט ליב געהאט צו מאכן f1 דערציונג האט אריה באקוימען צווישן עסקים טיט פערד. גאר דאם אלעם איז בלויז <!אפעם. שוין זיינע קינדערישע שטיקלעך אן איבערבלייבעניש פון די יוגנט־יארן, דאם נעווען א בזיון פאר א יידיש קינד. ער איבעריקע האט ער איבערגעגעבן זיינע זין. 1אנטלויפן פון חדר, געהאט א פארשטאפטן ווען אריה איז רייך געווארן, איז ער נישט ,זין חומש האט עי נישט געוואלט לערנען, געווארן שטאלץ ביי זיך און האט זיך נישט גע־ ער, פארשיייטער יונג, א שטייפער, א יונג, יאגט גאך כבוד און חשיבות, ווי די "שייגע יידן" ייז ארוייםגעגאנגען לתיבות רעה אין קא־ - ער איז נעבליבן דער זעלבער "אריה". די־ זקווארטאל צו. חבר־ן זיך מיט זייערע יונגען זעלבע געזעלשאפט, דיזעלבע שמועסן, דער־ 1 גלייך מיט זיי. נאך אין דער מגנט זיינען זעלבער ניבול פה און דיזעלבע מנהגים אין ׳ קאצאפעם געפעלן מיט זייערע שייגע שטוב און מארק. ווי פריער, נאר זיי האבן אג־ למן און שלאנקע כינוין. מיט זייער עזות־ גענומען א פארם. מער צונעפאסט,. צו זיינע ■קייט אין געטאקטע העלדזער, אמך זייער יארן. זיין;עבנס־שטייגער. זיין עסן און קליידוגג '!ג און גאנג איז' אים געפעלן געווארן, שוי ן האבן זיך נישט שטארק געענדערט. נישט ווי זיט פון זייערע צעוואקסענע טשופרינעם יענע אויפגעקומענע גבירים, מאם דאס געלט