Undzer Worṭ · 1947-06-27 · 24/62 (27.6.1947) · p. Seite 6

ZAJT 6 אונרזער ווארט '^r«pc?cvTgr,■ PRAJTIK, 27. JUNI 1947. מ י ס י ע ס בישע "פירער", - אינטריגאנטן, וועלכע האבן, דערפירט צו מארד־פארברעכגם, אויף וועלכע עם האט אפילו געמוזט רעאגירן די מאכט, וואם איר דעוויז איז "צעטייל און הערש" און וואם שטיצט איר פאליטיק אויף אזעלכע עלעמענטן. די דאזיקע לייט האבן געפעען זייער מקום מקלט אין רעם וויגעלע זפון פינצטערן פאשיזם אין היטלער־דייטשלאנד. די הויפט־מופטים זיינען גע־ ווען צווישן די, וואם האבן זיך אקטיוו באטיי־ ליקט אין די מייווילאנישסטע פלענער פון משונה‘ דיקן מארד העגן אילעם, וואם דענקט מענטשלעך און הומאן, זיי זיינען געוועין פון די הויפט יועצים פון דעם היטלערישן באנדיטן־געזינדל קעגן דעם באפרייאונגם־מארש' פון די אליאירמע כהות פון דער דעמאקראטישער וועלט. פון צווישן וועלכער עם האט 'ארויסגעשיינט די הערלעכסטע מענטשן־ געשטאלט פון פרעזידענט פראנקלין ד. רוזוועלט. מיטן אנטשטיין פון דער פאשיסטישער בא־ וועגונג האט זיך אויסגעקריסטאליזירט דער גע־ דאנק ביים יידישן פאלק, אז מיד האבן נישט קיין פלאץ אין דער ארומיקער וועלט,'וואם איז אין גרעיסטן טייל פארפעסטעט געווארן, אז אוני תער איינציקער וועג איז צו בויען'אונדזער צו־ קונפט אין די ראמען פון אן אייגענער יידישער היים, אין ארץ ישראל. פון דאנען נעמט זיך ׳אונדזער פאזיטיווע באציזנג צו יערער קאמיסיע, וואם קומט'אריינדרינגען אין אונדזער לאנע. מיר יידן האבן שוין מיטגעמאכט א שלל פון קאמיסיעם און כאטש אירע רעזו/טאמן זיי־ נען אין די מערםטע 'פאלן נישט קיין באפריקג־ ריקע. האבן מיר שטענדיק זיי מיטגעהאלפן אין זייער ארבעט, מיר האבן אויפגעדעקטיפאר זיי דעם גאנצן שלייער פון אונדזער בוכהאלטעריע. קלאר און אומצוויירייטיק האבן זיי זיך געקענט איבערצייגן אין דער גאנצער טיראגעדיע פון יידישן פאלק. מיט זייערע אייגעגע אויגן האבן זיי גע־ קענט זיך באקענען מיט די דערגריייכוננען פון מענטשן, וואם האבן באקומענדיק,די מינדעסטע מעגלעכקייט, ארויסגעגעבן פון זיך דעם מאקסימום פון זייער ענערגיע און געשאפן ווונדער. און ווידער מוזן מיר זיך צורירן צום אופן פון דער פאליטיק פון די פירער פון די פאלעסטיגעזישע אראבער, עם איז א געראנגל פון א פינצטערער מאכט, וואם פארטיידיקט זיך פאר דעם צופלום פון ציוויליזאציע, עם איז א שדים־טאנץ פון מענטשן, וואם האבן מורא צו פארלירן דעם איינפלום אויף די מאמן, וואם קענען זיך אני שטעקן פון זייערע יידישע שכנים.מיט דעם ליכט פון דער אייראפעאישער קולטור און פרייהייטם־ אידעאלן. - עם איז ביי זיי ניט קיין פראגע פון לעבנסרוים, דאם'האבן זיי גענוג, 7 אראבישע מנוכות מיט ציענדליקער טויזנטער קילאמעטער ערד־שמחים פוסטעווען, צענדליקער מייליאנעך אראבער לעבן אין מיטלאלטערג^כע באדינגוינגען. מאלאריע, טראכאמע און אנדערע טראפישע קראנקהייטן האבן זיך איינגעבירגערט איןילעבן פון דעם פיגצמיערן המון. זייערע דזעצער זארגן אבסאלוט נישט פאר זייער ווויל, אין קאן שיטייט נארירי פראגע פון פארשפרייטן זייער מאכט־ פיעריפעריע. אט דאם איז אויך די סיבה פון זיי־ ער בויקאטירן 1י ארבעט פון דער ספעציעלער .א״י קאמייסיע, אוים מורא, אז די מענטשן זאלן זיך נישט וועלן נעענטער באקענען מיט דיעם ריכטיקן מאטיוו זייערן פון וואנען עם קוקט ארוים דער גאנציער אמת פון זייער צביעות און פאלשקייט. / אויך געווירקט צום פארבעסערן זיך פון נידערייקן לעבם־ניווא פין אראבישן המון, ווענכער האט, אריינדריגגיעגדיק אין יידישן אויפבוי־ווערק אלם גוט באצאלטער ארבעטער, באקומען די מעגלעב* ' קייט אוייך צו פארבעסערן זיין פאזיציע אויפן אי־אבישן ארבעטם־מארק. - האבן די ״פירער״ ־> און צוזאמען מיט זיי, דער גאנצער קאמפלעקם (נעבעך) פון די אראבישע שכנישע מלוכות, דער־ פילט די געפאר, וואם עם טראגט מיט זיך די אייראפעאיזירטע יידישע ארבעטער ־ באוועגונג, וואם איז עלול אונטערצוגראבן זייער הערשאפט און האבן אנגעפאנגען זייער ווילדע העצע אי־ גערהאלב דעם פארשקלאפטן אראבישן המון, געפיניענדיק גלייכצייטיק די אונטעיקשטיצונג פון פאראינטערעסירטן דריטן צד. עם איז פארשטענדלעך, אז דאם שקלאפנ־ טום האט מען באדארפט זוכן ’און מען האט עם אויך געפונען אין די ווייטע אפריקאנישע מקומות, אנהויבנדיק פון נאענטן,מזרח, דורכקווערנדיק גאנץ אזיע, ווו עם באלעבאטעווען הויפטזעב־ לעך די מוזולמענער. איינער פון די הויפטפאק־ טארן איז די צוריקנעשטאנענקייט און אנאלפא־ בעטיזם פון די ברייטםטע מאסן, וואם ווערן שוין פון געבוירן אן דערצייגן אין נייפט פון אונטעטעניקייט און קנעכטשאפש און לעבן טיטן חסד.און ווילן פונם גרוים־באזיצער, וואם רעכנט זיך אויך פאר זייער גייסטיקן מדריך, רעדט אין נאמען פון נאט און משיח. דאם איז אויך אין א גרויסער מאם די סיבה פון די אפטע סכםוכים און בנוטפארניםונ^ען אויפן אינדישן ווולקאן, ווו צענדליקער מיליאנען פון פינצטערן המון ווערן אונטערגעהעצט און אויםגענוצט אלם ווערקצ^יג פון די רייכע מאכט־באזיצער.׳ יעדע מינ דםטע באוועגונג אויף צו לינדערן די נויט פון די ברייטע פאלקם־מאםן, יעדע רא־ ציאנעלע אויפקלערונגם־ארבעט איז דער טויט און אונטערגאנג פון דער הערשאפט פון פוםטע ,פאםניקעם און דער אויפקום פון דער מאסע, דאם .אראפווארפן די קייטן פון שקלאפעריי, שליםט אפ דעם פעריאד פון דעם הארעמיש־ זארגלאזן רעגירן פון די ווילדע זאטע יורשים פון די פעאדא^ן און מאהאראדזשאם. די קאמיסיע פאר אויםפארשן דעם פאשיזם, וואם באשטייט־ פון שיינע . געשטאלטן פון דער דעמאקראטישער י וועלט, האט אין טראנם פון איר"ארבעט געקענט פעסטשטעלן, אז די פא־־ שיסטישע פעסט האט ארייננעלאזן טיפע וזארצ־ לען און, אז דאס 1,אויסראטן אים וועט אנקומען מיט שווערער מי, און וועט פארלאננען'אן אני געשטרענגטע פערמאנענטע און אלזיימיקע ארי בעט פון דער פארנעשריטענער און איינפלזסריי־ כער וועלט, במשך פון לאנגע יארן. אונדז איז באקאנט דער מקור פון פאשיזם, מיר קענען זיינע באגרינדער און אויספירער, מיר זעען אים אומעטום ווו ער געפינט זיך, ווען ער זאל זיך זאגאר פארבאהאלטן אדער מאסקירן זיך, מיר שמעקן" אים אן ווייל מיר זיינען די דיי רעקטע קרבנות זיינע, י וואם האבן באצאלט א זייער הויכן פרייז פונם אויסגום פון זיין צארן. און אלם אזעלכע קענען מיר פיל פארגריננערן די ארבעט פון דער דאזיקער קאמיסיע, אלני פאלם איז דער פאשיזם ענג צוזאמענגעבוגדן מיט די פארשפרייטער פון שקלאפנטום, וואם האט זיין קערן אין מזרח. די לעצטע מלחמה האט אונח אן איבעריקן מאל באוויזן דעם ריכטיקן' פרצוף פון די ארא־ י אונדזער באציונג צו אלע קאמיסיעם איז א פאזיטיווע, ווייל מיר זיינען זיכער אין אונדזער גערעבטיקייט, וואם רעדט ארוים פון יערער באי טענונג אוגדזערער, אונדזער מצב אין די לאגעירך און אין אלע גלותן, מעגן זיי זיין די בעסטע, זייגען די שטארקםטע מאנער פון יושר," וואם באי זירט זיך און איז ענג 'פארבונדן מיט איפרייער עליה קיין ארץ ישראל. 8!ÜL8:ובג! aa«₪BB^a1n אץ קורק וועלן דערשיינק א סעריע העפטן מיט ז־ער־ ציילונגען און נאוועלן פץ אונחערע קלאסיקער. — — מיר בעטן די צ־יטונגם־ פארשפדייטער י אנגעבן די עווענטועלע צאל/יקזעמפל. וואט די קענען פארהויפן. קעג-ך טעראר < רעשטן פון די יידן און פארשנעלעין די גאולה, באנייסטערטן - טוט ער אבער אזוינע טאטן, וועלכע זיינען אן און פאר זיך פאראכטעט לויטן דין פון דער הייליקער תורה און וועלכע שטעלן אין א שרעקלעכע נעפאר ח״ו אונדזערע ישובים און אונדזערע אלע דערגרייכונגען.״־ r■ דער טעקסט אין עברית איז t "המועצה המורחבת של הרבנות הראשית בישיבתה מיום ה־ ניסן תש״ז קובעת דעת תורה שהדרך, אשר בו הולכים האירגונים הפורשים הידועים, אסורה היא באיסור חמור מדין תורתנו הקדושה, פיגול הו מבחי¬ נת מוסר היהודית י ו ם ו פ ה הרם לישוב ח" ו. המועצה קוראת לכל רב בעירו ולכל מורה בעדתו להפגין דעת התורה כנגד הכח הפורש המרדני הזה, שלמרות בהרעיון הנשגב של הצלת שאריה ישראל והחשת גאולת ישראל הוא שללהיב אותו, הרי הוא עושה מעשים שהם מצד עצמם מתועבים מדין תורתנו ה ק ה ו ש ה, ושהם מעמידים בסכנה איומה, ח״ו, את כל ישובנו אות כל השגינו." דעמאקראטישע פעלקער. דאם זיינען די קאמי׳ סיעס צום פארשן דאם שקלאפנטום, פעסטצו־ שטעלן די סיטואציע 'פוגם פאשיזם און די קא־ מיסיע, וואם איז דירעקט געוויילט געווארן פון דער ספעציעלער פאלעסטינא־םעסיע פון דער אונא, מימן צוועק אויסצופארשן די פארהעלטע־ נישן אין א"י. אונדזער ספעציפישע לאנע, אמדזער צע־ זייטקייט אויף דער גאנצער וועלט און די גרויי זאמקייט פון אונדזער גורל כמעט אין אלע דורות האבן אזוי פארוויקלט און קאמפליצירט אונדזער פראבלעם, אז עם בינדט זיך מיט אלע דריי פראגן, מיט וועלכע די קאמיסיעם באשעפטיקן ז?♦ y די ערשטע רעזולטאטן פון די ארבעטן פון דער קאמיסיע אויסצופארשן דאס שקלאפנטום זיינען אנטהאלטן אין דער פעסטשטעלונג, אז די וועלט באזיצט נאך היינט צו טאג ניין מיליאן שקלאפן, דערונטער געפינט זיך איין מיליאן אין די אראד בישע מלוכות. און דא איז כדאייזיך אפצושטעלן אויף אוגדזער ראל אין ארץ ישראל אוךאונדזער באדייטונג פארי דעם רענעסאנם און. ציווי־ ליזאציע־פראצעם פון נאענטן’מזרח און אפשר אויך פיל ווייטער r קוים אייניקע 'צענדליק יאר האבן באוויזן, אז קל ייגע גרופעם מענטשן, ויואם זייינען געקו־ מען אין א פארוואר/אזט, וויסט' לאגד, מענטשן פארשקלאפטע און גיערודפ׳טע, האבן דורכגע־ מאכט א קאלאסאלע ארבעט מיט ריזן־דערגריי׳ כוגגען אויף אן ’עוואלוציאנערן וועג, ברענגעג־ דיק באפרייאונג, פארשר^ט־און ציוויליזאציע פאר זייערע אראבישע 'שכנים. דער קנאנג פון בעי סערע לעבנם און אי־בעטם־באדינגוגגען און לעי גענדארע געשיכטן וועגן דער גאונות און גבורה פון דעם נייעם טיפ מענטשן. האבן זיך פארי שפרייט צווישן גאגץ ווייטע שבטיים פון די ארא־ בער און עם •האבן אנגעפאגגען שטראמען גאג־ צע מחנות פון פראסטן פאילק, וואם האבן אויך געפונען דארט זייער מקום מנוחה.' 1 די געשוווירענע "קעמפער" פאר דער נאי ציאנאלער באפרייאונג פון די פאלעסטינער אריאבער, די גרוים־מופטום און אנדערע גאונים, האבן איינגעזען, אז עם דראט א געפאר, זיי האבן פארשטאנען, אז דער פארשקילאפטער ארעמער אראבישער פאלקם־מענטש קען אדאג ק ד&ם צושטראם פון יידיישער ציוויליזאציע און הו־ מאגיטעט ויועלן פון זיך אראפווארפן דעם יאך פון קנעכטשאפט פון די "אריאבישע גרוים־באזיי־ צערישע נואפים, וואם קען ברענגען צו דער קאטאסטראפע פון פארלירן דעם ביליקן קנעכט און זייער 'מאכט איבערהויפט, וואם שטיצט זיך אויסשליסלעך אויפן כוח פון פיגצטערקייט און געלט. אין ארץ ישראל גופא זיינען געווען מאמענטן, זוען די היינטיקע מומיקע און קאמפראמיסלאזע פארטיידיקער פון דעם אומגליקליעכן 'אראבישן פאלק אין פאלעסטינע, האבן געהאט מסכים געיווען מיט דער קאלאניזאזיע באוועגונג פון דער ציוניסטישער ארגאניזאציע און גמיל אל הוסייני, האט זיך זאגאר געהאט פארזיכערט מיט א דעני טאבעלך פאסטן אין דעם צוקונפטיקן מלוכזך אפאראט. ווען עם האבן אבער זיך אננעפאנגען באווייזן די רעוולטאטן' פוגם ליכט, וואס עם האט מיט זיך מיטגעבראכט דער שטראם' פון דער יידישער איינוואנדערונג, דין מענטשנעכע באצי־ אונג צום ארבעטער, זיין קולטורעלער און גוי טער עקאנאמישער לעבנם־םטאנדארט, וואט האט דעת התורה מיט די אונטערשריפטן פון די הויפט־רבנים אין ארץ־ישראל און הרב הגאון יצחק אייזיק הרצוג, הרב הגאון בן־ציון אוזיאל האט דער הויפט־ראט פון דער רבנות הראשית פארעפנט־ ל עבט דעם "דעת התורה" קעגן טעראר. צוליב דעם, וואם "דעת התורה" איז א פארפליכטנדער פסק־דין, גיבן מיר איבער דעם אויטעגטישן טעקסט אין העברעאיש מיט א ווערטלעכער איבערזעצונג אין יידיש. "די פארברייטערטע באראטונג' פון דער הרבנות הראשית פון ארץ־ישראל אויף זייער זי׳ &וגג פון הי ניסן הש״ז, שטעלט פעסט די מיי׳ גונג פון דער תורה. אז דער וועג אויף וועלכן עם גייען די באקאנטע מעראריסטישע ארגאני־ זאציעם (אצל און שטערן - רעד.) איז פארבאטן מיט א הארבן איסור לויטן דין פון דער הייילי־ קער תורה. דאס איז אונווירדיק פון שטאגדפונקט' פון יידישער מאראל און פירט צום צעשטערן דעם ישוב, ח״ו." דער ראט רופט אויף יעדן רב אין זיין שטאט און יעדן דיין אין זיין געמיינדע צו לאזן וויסין און פארשפרייטן דעם דאזיקן תורה־שטאניד־ פונקט, קעגן דעם טעראריסטישן און ווידער־ שפעניקן (קעגן ישוב -ירעד.) כח, וועלכער טראץ דעם הויכן געדאנק פון ראטעווען די ח. גאלדזאמד די ארגאגיזאציע פון פארייניקטע נאציעס האט אנגעפאנגען איר ארבעט אלם די היטערין פוגם וועלט־פרידן, וואם זאל זיין געבויט אויף יושר און אלגעמיינעם ווויל. י די גרויזאמקייט פון דער צווייטער גרויסער וועלט־מלחמה און אירע פארניכטגדע פאלגן האבן פאראייניקט די פעלי קער, וואם האבן זיך'אקטיוו באטייליקט אינם קאמף מימן ברוטאלן פאשיזם און האבן אדומי גענומען אויך אלע אנדערע נאציעם, ויואם זיינען רעגירט אויף דעמאקראטישע פרינציפן און ווילן זיך פרידלעך אויסלעבן אין דער פעלקער־ משפחה. די אונא, ווי זי ווערט אנגערופן געקירצט, האט זיך אויסגעארבעט איר קאגסטימוציע, וואם נעמט אתם די קלענסמע דעטאלן און פארזעט מיט דער העכסמער מאם פון גערעכטיקייט די מענטשלעכע רעכט פון' אלע וועלט־בירגער אין די פארווארפנסטע ווינקלעך. די ראזיקע קאני סטיטוציע קען לייכט קאנקורירן מימי דער קאני t סטיטוציע פון דער דעמאקראטישסטער מלוכה V אין דער וועלט שוין דערפאר, וואם זי דארתו שיצן זאגאר די, וואם זיינען לגמרי' באדנלאז\ מאכמלאז און אויך שוצלאז. און אזעלכע, וואם זייגען גאך עד היום דער אביעקט 'פון מענטלע־ כער פאראכטוגג און אונטערדריקונג, האבן מיר בענוג. מיר וועלן זיך נישט אריינלאזן אין קיין טיפע חקירות וועגן דעם פאליטישין שפיל אדער, בעסער געזאגמ,ץ אינטריגעם, וואם וויקלען זיך ארום דער אונא. מיר וועלן נישט' אנאליזירן די חלוקי דעות פון די גרויסע 4 דעה־זאגער. מיר ווילן גלויבן, אז שוין די מורא אליין פאר דער גרויזאמקייט פון דער צוקונפטיקער מלחמת וועט אוועקנעמען ביי זיי די אפעטיטן פון אריינלאזן זיך אין שארפע ערנסטע קאנפליקטן, וועמעינם רעזולמאט איז קריג און דער פועל י יוצא זיינער איז די פולע פארניכטונג פון דער וועלט, וואם האט ערשט נישט לאנג געגעבן פיל צענדליקער מיליאנען מענטשלעכע קרבנות. עם איז צו האפן, אז עם וועט זינן דער געזונטער חוש פון פארי געשרימענעם טייל פון דער וועלט־הערשאפטיפון XX יארהונדערט און זיי וועלן דערמיט אויך שטארקן דעם אוימאריטעט און די געזעצמעסי־ קייט פון דער שיינעיר אינסטיטוציע פון דער פעלקער פאראייניקונג. דער דאזיקער אריינפיר איז גויטיק געווען, כדי..*ו. קענען ווי געהעריק אפשאצן דעם ווערט און זין פון די אונטערגענומענע אקציעס פון די פארשיידענע רעסארמן פון דער אונא. מיר ווילן נעמלעך אין אונחער ארטיקל באהאנרלען די אויפגאבי און צילן פון רריי אינטערנאציאנאלע קאמיסיעם, וואם האבן א דירעקטן אדער' איני דירעקטן שייכות מיט דער ארגאניזאציע פון די בראניסלאוו הובערמאן * (המשך פון זייט 4) יארן זייגען פארביי. הייגט, ווען איך "קום צוריק צו יענער צייט און וויל זיך אן איר דערמאגען, זאל מיר דערלויבט זיין צו שיקן דעם מייסמיער הובערמאן א גרום און איך וויל אים זאגן, אז איך בין דעמאגט ניט געפארן קיין לוצערן און אויך ניט קייןיהאאג צו דער ליגע פאר מענטשנרעכט. געפארן בין איך פארשפריצט מיט בלוט פון מייגע ברידער און עלטערן, וועלכע מען האט געטזיט, לאנגע טעג אין פארמאכטע וואגאנעס צו די קאנצע־ טראציע־לאגערן קיין פינפטיייכן, גראם־ראסען און פלאסענבורג אין דייטשלאנד. מיין'גוף האט מען דארט יארנלאנג געפייניקט און די נשמה געי מאטערט און אפגעטעמפט. און איך דערמאן זיך נאך, אז דארט אין אט די לאגערן, ווען איך האב מאג־איין מאני אוים צוזאמען מיט טויזנטער' מענטשלעכע םקעי לעטן — מארשירט די ניין קלט. צו דער שוואר־ צער ארבעט, האבן מיר געמוזט פארביימארשירן דורך א טויער, וואם ^יז געווען ארומגעצוימט מיט דראמן געלאדן מיט הויכן עלעקטרישן שטראם. פאר דעם מויער איז תמיד געשטאנען אן ארקעסטער, וועלכער האט אונת פארטומלט מיט זייגע גרויליקע מארש־קרעכצן. עם האט זיך דיר געדאכט, ווי עם וואלט געווען א שדים׳ טאנץ, צו וועלכן עם שפילט צו דער טייוול. און דעמאלט האב איך זיך ניט איינמאל דערמאגט אן אייך, מיייסטער, און איך האב'פארמאכט'די אויגן אזן געהערט אייער "ניגון". וועלכן איר האט מיר געשפילט. און עם איז מיר לייכטער געיווען אויף דער נשמה. יארן זיינען פארביי. איר, מייסטער, האט מצליח געווען און מיט אייך צוזאמען די מענערזקינסטלער, וועלכע איר האט. געבראכט צו די ברעגעם פון אונדזער לאגד. א גתים ווערק האט איר געשאפן. און היינט צי דעם יובל פון איייער ווערק - זאג איך אייך חזק! זייט שטארק און פארשפרייט לאנגע יארן פרייד פון און גליק אין די הערצער פון אייערע ברידער. j. e