Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-06-20 · 23/61 (20.6.1947) · p. Seite 9

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
23/61 (20.6.1947)
Date
1947-06-20
Page
Seite 9 (sequence 9)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
64% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243327--476-7243063
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

FRAJTIK, 20. JUNI 1947 »זנ*דז^ר ףדאדט ZAJT 9 Di arbei fun wirtszafts-amt bajm RK. Franken Bichdej cu bakenen undzere lejner mit der tetikajt fun di bazundere resortn fun bamberger Regional Komitet, hobn mir baszlosn durchcuflrn szmuesn mit di lejter fun jedn amt bazunder un baj der gelegnhajt ojch chapn a blik ojf der wirtszaft fun jedn separat. Als ersztn hobn mir zieh gewendet cum ch‘ Awrohom Lewin, als cum lajter fun wichtikstn cwajg — dem wirtszafts-amt. Arajngekumen in baszejdenem biuro fun wirtszafts-amt, wu es arbet ׳fartift in di kartotekn un bicher an aparat fun 3 man, zict zieh ajngeton in dem hojfn papirn der ch‘ Lewin, wemen ich derkler dem eil fun majn kumen. Mit cufridnhajt nemt er mich ojf un lejgt mir kojdem-kol for, arajncukukn in di bicher un farglajehn zej mit di bajlejg-dokumentn, kedej alejn zieh cu ibercajgn in der richtikajt fun di tszuwes, wos er wet gehn ojf majne frages. Ich nuc ojs majne jedijes in der buchalterje un gribl zieh ajn un gefin a zej ergute metode fun buchfirung. Der ch‘ Lewin hojbt mir on dercejln: In monat merc hob ich ibergenumen di lejtung fun wirtszafts-amt un hob tejkef genumen ajnflrn a mer-dajtlechere kontrolmeglechkajt fun di ongekumene un arojsgegebene schojres un produktn. Di ojsgabe-orders wem ojsgeszribn in 7 ekzemplarn, wos farlajehtert di kontrol un es szaft zieh derbaj an umcwejflhaft bild fun di ojsgabn. Di cutejlungen sztien zieh ojf baszlusn fun R. K. basztetikte fun Jointdir. h‘ Kwasnik, proporcjonel cu dem algemejn-ongenumenem sistem fun fartejlung fun di centrale instanen un bazirn zieh ojf der batrefnder col bafelkerung un arbeter fun jeder ortszaft. Ale ojsgabn muzn hobn unter zieh 3 unterszriftn fun prezidjum fun RK. Derbaj muz bamerkt wem, az di cuzamenarbet un bacijungen mitn Joint zajnen farheltnsmesik chawerisze. Cutejlungen far di lagern gemejndes un kibucim, wem tejkef nochn onkumen fun schojres fun München fartejlt un fanandergeszikt, kedej zej zoln cajtlech onkumen cum konsument. Bajm hajntikn tog zajnen lej der di magazinen kimat wi lejdik. Mir dewartn mit jedn tog dos onkumen fun di cutejlungen farn monat juni. In di cutejlungen in lojfndn chojdesz zeen zieh niszt for kejn szum enderungen. Monatleche barichtn wem arojsgeszikt cu der centraler wirtszafts-optejlung in München, genumen funm kartotekn-sistem fun Di ORT-fachszule iz do gegrindet geworn mit 3 monätn curik. Wajl der lager hot zieh noch gefunen in zajn antwiklungs-stadje, hot di fachszule gemuzt ajngeordnt wem in Anex B. Di fach-szule hot folgende optejlungen: damensznajderaj 52 szilerins; ojto-mechanik 56 sziler; radjo un elektro-technik 15 sziler. Es iz kedaj cu bamerkn, az a genug grojsn ort ewiszn di sziler farnemen jesziwe-bocherim, wos nochn Jemen in der jesziwe nemen zej ontejl in di ownt-kursn, bichdej cu derlernen a fach. Di szul iz ict klejn geworn far undzer buchalterie, wos dermeglecht in jedn moment cu zen, wi es balansirt di arbet. Ojf majn frage, wi es hobn ojsgezen di rewizjes fun der centraler un regionaler rewizjons-komlsjes, bawajzt mir h‘ Lewein szwarc ojf wajs, az di rewiz je, wos hot durchgefirt di centrale rew. kom. in april monat, hot zieh farendikt mit pozitiwe rezultatn un di ewej rewizjes fun der regionaler rew. kom. hobn gekent festszteln di richtikajt un pinklechkajt fun zej er arbets-sistem. Ich hob badankt dem h‘ Lewin far zajn libnswirdikajt un bin gekumen zieh tejln mit undzere lejner mit di bakumene "jedijes. (G) 1 in Eichstätt di nochanand cusztromende sziler, azoj, az zi muz fargresert wem. Der lager-direktor h’ Stern, cuzamen mitn komitet hobn ibergegebn cu der dispozieje fun der szul a ganen barak, wos wert szojn remontirt. Es iz ge- 1 A״VS ״ , «*־• r ['_*j plant do ajncuordnen di distrikt-szul far ojto-mechaniker, szloseraj un szmideraj, cuzamen mit an internat. Es wem noch organizirt kursn far damen-frizern, kosmetik, goldszmjderaj un weberaj. Bamberger lager-szpi Ojssztelung fun di lager-fadi-arbetn. Unter der ojfzicht fun froj Linder fun Welfar-Ofice baj der UNRRA un baj der mitwirkung fun welfar-agent Jakubowicz, Kulturlejter b' Zola un techniszer lejter fun di ORTszuln h’ Roth Bela, iz montik dem 16. 6. 7 ownt derefnt geworn di ojssztelung fun di lajstungen fun di fach-szuln un andere arbets-cwajgn in lager in der onweznhajt fun forsztejer fun UNRRA, Joint un lager komitet. Di derefenung hot durchgefirt der prezes fun lager dr. Wejnik, welcher hot mit wareme werter opgeszact dem hojehn wert fun der ojssztelung un dem faktiszn fardinst fun di ojsfirer fun di arbetn. Es hobn dan bagrist di iberike forsztejer un di onweznde hobn mit grojs interes batracht jedn kegnsztand. In der ojssztelung gefint zieh' a kolekcje bilder fun leetn churbn, portretn un andere moleraj-arbetn ojsgefirt durch h’ Rotman un Erwin Adler, agew muz dermont wem, az di dekoratiwe zajt, wos bazict fil gteszmak, hot durchgefirt h' Rotman Miklosz. Wajter trefn mir arbet fun dein cusznajderkurs far damensznajderaj, welcher bawajzt, az di sziler hobn gemacht forszritn. Di ejnike ekzemplarn fun der szloseraj, wos basztejt hojptzechlech fun jungwarg, wos hobn okorszt farlozt di szuje, wajzt an iberikn mol on, az mit gutn wiln ken men in a ganc kurcer cajt wem a fachman. Mir trefn dort a menojre, wos iz niszkoszedik awekgesztelt, a lajchter fun gewejnlechn ajzn preciz gemacht un andere klejnikajtn, wos NM fOdern geduld. Dan zajnen do hant-arbetn ojsgefirt rejn un zorgfeltik. Di garberaj hot gewizn ire erszte fruchtn un es iz cu hofn, az di sziler, wos wein endikn dem garber-kurs \ wein zajn farzen mit a zejer-gutn fach. Fun ' di 3 feleclilech iz cu zen, az es lajtet a guter fachman. Cum sof muz dermont wem di szniceraj, wos hot ojsgesztelt di arbet fun bocher Altman, a hemerl cuzamengeflochtn mit a cwengl, gesznict fun ejn sztik hole un a bsomim-biksl ojch fun ejn sztik hole. Es iz precize arbet, wos fodert fil geduld. Es iz cu glojbn, az ewiszn di premirte, wos wein warszajnlech basztimt wem di noenste teg wet zieh ojch gefinen di arbet. Ojch di fajnleder arbet iz niszt kajn szlechte un fodert farinteresirung. s Wi men git undz iber, iz di dozike ojssztelung a forbrejtungs-fragment fun an algemejner Area-ojssztelung, wos wet ojch demon- WEM ׳' * ■■ .. strirt wem far di forsztejer fun der Militer Regirung. Baj der doziker gelegnhajt iz kedaj cu bamerkn, az di fachszuln, wos sztejen unter der Wirkung fun ORT, hobn zejer fil gelajstet un deriber fardinen zej di dankbare ojfmerkzamkajt fun der jidiszer gezelszaft, welche darf ojch zorgn far dermeglechn brejtere szichtn fun undzer jugnt arajncudringen in ire rejen. 8' iz noch cu bamerkn, az di besere eksponatn wein premirt wem fun dem Jidiszn Komitet. Barichts-farzamlung. Mit grojs cufridnkajt zol festgesztelt wem, az di farzamlung dem 18. d. m., ojf welcher der lager-komitet hot opgegebn an ojsfirlechn baricht fun der gancer arbetskadenc, iz aduich baj a kegnzajtiker achtung un farsztendikung fun di lagerajnwojner un komitet. Der prezes Dr. Wajnik, hot derefnt di farzamlung mit a barichts-rede, wos hot gedojert hecher a szo un hot arumgenumen ale arbets-cwajgn, noch welcher es hot zieh antwiklt a diskusje in a frajntlecher atmosfere. Nochn ojshern di barichtn fun di specjele resortn un rewizjons Komisje zajnen ongeworfn geworn bamerkungen ojf ccu sanirn di läge mit di koncesjonirte baamte, rekonstruirn un awekszteln a arbetsfejik gericht un zej gut balojnen, bhmijen zieh szafn an arbeter-komitet un dos wichtikste, der komitet darf zieh onsztrengen dureheufirn dem wuncz fun dem lager, wegn bakumen trukene produktn. Di dozike farzamlung hot bawizn, az enleche farzamlungen zajnen a nojtwendikajt, un wi es hot farzichert der prezes Dr. Wajnik, wein azelche forkumen jedn chojdesz. Lojfnde injonim. Der lager undzerer, wi ale andere, basztejt fun a sach umeufridene, wos woltn gewolt ojf wos fara es zol niszt zajn. ojfn farbesern chocz di togtegleche farflegung. A grupe lagerajnwojner hobn gezamlt unterszriftn un derlangt a bite cu der UNRRA-lajtung durch der farmitlung fun der lager-farwaltung wegn cutejln dem lager zajn szpajz in trukene produktn. Es iz kedaj untercusztrajchn, az di Wendung hobn untergeszribn a tejl komitetmitglider, wos farsztejen dem zin fun der doziker akeje. A grosser feler iz ober bagangen geworn micad a tejl fun di imternemer fun der doziker akeje, mit dem cuajln zieh niszt cu nemen dos gekochte esn fun di kichn, chocz dem emes gezogt, hobn di gerichtn kajn iberikn badajtndn wert, doch hot men mit dem dozikn szrit gedurft opwartn. Bichial woltn ale akejes fun di lager-ajnwojner gedurft zajn gemacht mit jiszuw hadaas un logik, wajl in kegnteji brengen zej nor szodn un zajnen fun forojs basztimt ojf a durchfal. Men muz ajnhaltn dem kaas, baherszn di nerwn un niszt kumen mit agresiwe-szlog argumentn in di amtn derlejdikn priwate injonim. Der doziker sistem demora- Fotos: Gutman MM lizirt undzer lebn un szwacht op jedn solidn ojfn fun ajnfirn ordnung in der tetikajt fun di lager-instanen. Mir zajnen ojch ejdes fun a fal, wos es hot farurzacht a mencz, wemens szrit es hob!) szojn gebracht szedleche rezultatn farn lager. Alzo, jiszuw-hadaas un ojsdojer zajnen di beste mitlen in kamf far der gerechtikajt in undzer grojlechn lagerlebn. Chajm Goldzamd. Fun jid. lebn In Backnang baj Stuttgart Undzer klejner lager in Backnang sztejt niszt op fun fil andere ojfn gebit fun kulturel-dercijeriszer arbet, wi ojch ojfn gebit fun cugrejtn zieh cum eukunftikn lebn in an ejgener hejm. Es ekzistirt dort a szule unter der lej tung fun dr. Moszkowicz, welche sztejt ojf a geheriker hojeh. Di kinder bakumen dort a jidisz-nacjonale dereijung, wos es iz di hojpt-ojfgabe fun di ortike dereijer. Ojch wert gefirt in a geheriker mos di hachszaratetikajt ojfn gebit fun ojslernen zieh di kunst fun erdbaarbetn. Ojch ojfn dozikn gebit iz szojn cu farcejchenen a pozitiwn rezultat. Di onsztrengungen in der richtung hobn bawizn, az der weg welchn es hobn ojsgewejlt di kultur-dereijer fun undzer jungn dor, iz a riehtiker. Dos cugewejnen zej cu lebn fun di pejres fun der erd, iz a garantie, az zej wein amol wem nucleche un gezunte birger ojf an ejgenem bodn. Di ajngeordnte gertner wem durch di kinder zorgfeltik un mit libszaft baarbet. Zogar di hachnose, wos zejer arbet hot szojn gegebn. hobn zej opgegebn farn KKL bichdej cu fargresern dermit undzer nacjonaln ejgntum in E. J. Mir winczn di kinder fil derfolg in zejer tetikajt wi ojch, wos szneler cu kumen a hejm. Bfergal B. Fun amolSkn un hajntikn jidiszn lebn in Lichtenfels Fun di farblibene bicher fun der, durch di nacis, choreW gemachter lichtenfelser jidiszer kehile, wos gefinen zieh ject in reszüs fun dortikn jidiszn komitet iz cu zen, az szojn in 17-tn j. h. hot in Lichtenfels geblit a jidisze kehile. Di Synagoge iz ojfgebojt geworn in j. 1798 un der erszter kejwer ojfn ortikn bejsojlem datirt zieh fun j. 1840. Di kehile-binjonim un hajzer, wos zajnen farblibn noch di umgekumene Jidn (biz hajntiks tog bazect durch nacis) zogn ejdes, az di Jidn in Liehtenfels zajnen g?wen farmeglech un gut ajngeordnt. In bawustn 10. now. 1938 iz di synagoge, der bejs-ojlem demolirt geworn, di tajere marmor-sztejner zajnen bannet geworn ojf cu brukirn di gasn. Di Jidn, wos hobn niszt bawizn ojscuwandern zajnen umgekumen in Teresienstadt. Di hajntike jidisze bafelkerung in Lichtenfels basztejt fun Ü0 nefaszes. 10 sztamen fun Dajczland un 10 fun Pojln. A tejl bazien handls-unternemungen un a tejl baszeftikt י_ zieh mit hant-werkeraj. Dos alte kehile-hojz iz noch hajnt bawojnt fun Dajczn. Di tetikajt ojfn cijonistiszn gebit bagrenect zieh cu der arbet fun der KKL-komisje. A dank der mi fun prezes, h’ inz. Lichtensztejn, hot der sztot-rat bawilikt curik ojfcubojen di ortike Synagoge, di plener zajnen szojn fartik un in di noenste teg wert ongehojbn di arbet. A. Konferenc fun ״Brit Jeszurun'j, in Dajczland. In di teg fun 2. un 3. juni iz in lager Föhrenwald gekumen di erszte landes-konferenc fun der ״Brit-Jeszurum“-bawegung in Dajczland, baj der batejlikung fun 172 delegatn un iber 200 gest. Di fajerleche derefnung iz forgekumen in grojsn folks-zal baj der onweznhajt fun etleche tojznt Jidn. Der zal iz gewen szein dekorirt mit lozungen un transparantn. Di derefnungs-rede halt der forz. fun partej-rat, horaw dr. Thorn (Frankfurter row), in prezidium wem ajngeladn: sztats-komisar dr. Auerbach, horaw Bernstein, horaw Beker, dr. Ginzburg, horaw dr. Ornstein, horaw dr. Szimonowicz un andere forsztejer fun instituejes un szwester-bawegpngen. Dr. Ginzburg lej ent for di telegrames fun meejwer lejam. Horaw Beker halt a politiszn referat wegn der läge fun Jidntum.un horaw Bernstein halt a referat wegn di ojfgabn fun ״Brit Jeszurun“ in jectikn moment. Mit ״beszuw haszem“ wert di fajerleche derefnung arum 1 bajnacht geszlosn. . Di wajterdike zicungen hobn ojsgeherr referatn fun horaw Bernstein, horaw Beker, dr. Thorn, dr. Ginzburg, ojf der specjeler trojer zicung noch di umgekumene firer fun Brit Jeszurun hot geredt ch’ A. Palasecki. In di diskusjes hobn zieh batejlikt a grojse col delegatn. Es iz ojsgewejlt geworn a naje Hanhaga Haraszit un a partej-rat. C. a. rezoluejes iz ongenumen geworn a rezolueje cu szafn a farejniktn religjezn front fun ale religzeje partejen. Es zajnen arojsgeszikt geworn telegrames cu di maapilim un cu di kemfer fun Gijon.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.