Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-06-20 · 23/61 (20.6.1947) · p. Seite 3

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
23/61 (20.6.1947)
Date
1947-06-20
Page
Seite 3 (sequence 3)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
65% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243327--470-7243057
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

FRÄJTIK, 20. JUNI *947 ZAJT 3 * FUN DER POLITI BB Politiszer Arum min. Marshalls apel In zajn artikl u. n. ״Der Kreml macht plener“ fun 4. 6. h. j. analizirt Walter Lippmann di lecte cugn fun Moskwe ojf der europeiszer szach-bret. Di forfaln in Ungarn bazicn — lojt Lippmanen — a wajt grejchnde strategisze badajtung. Der najer rezim in Ungarn, wos iz dirigirt durch di komunistn, badajt a fulsztendike arumringlung fun Rumenie un szaft far Czechoslowakie a, lange, szutfesdike grenec mit a meluche, wos sztejt ojch untern sowietiszn ajnflus. In der wajterdiker konsekwenc farmogt Jugoslawie hinter ire plejces a sztice, in der gesztalt fun a pro-sowietiszer meluche. Durch dem ken farsztarkt wem der druk ojf der cofndiker grenec fun Grichnland, wajl es ekzistirt szojn niszt kajn szum blojz in der sowietiszer komunikacje-nec ojfn Balkan. Dem wichtikstn fakt, ober, bildet dos, wos di sowietisze komunikacje-nec ojf Dorem-Mizrech iz komplektirt geworn in dem moment, wen di situacje in Italie drot mit a krizis. Der pucz in Ungarn iz cajtlech geworn azoj preciz aranzirt, az er dermeglecht dem Ratnfarband an ewentu^le interwenc in Italie fun der jugoslawiszer un albaniszer teritorie. Di akcjes fun der italieniszer partizaner-bawegung, wos geflnt zieh in a stad je fun kesejderdikn wuks in di cofndike industriele tejln fun Italie, in dem toi fun tajeh Po un in Lombardie, greneendike zieh mit Jugoslawie, kenen wem gesztict direkt fun Ungarn durch Jugoslawie. Lippmann iz der mejnung, az der sowietiszer eug in Ungarn sztelt mit zieh for di erszte faze fun der moskwer kontr-ofensiwe kegn Trumans doktrin. Der farfaser fun dem artikl, wos hot kritikirt dem najem kurs fun Trumans Politik, wen er hot zieh noch gefunen in di wikelech, iz der mejnung, az di doktrin fun amerikaniszn prezident hot niszt ojsgehaltn dem ekzamen. Der eil fun der ojbndermonter doktrin iz gewen fun ejn zajt ophaltn di sowietisze arajndringung, fun der cwejter zajt manifestim dem wiln fun di F. Sztatn, niszt ojscumajdn dem antszejdungskamf mitn komunizm, wu nor es wolt zieh geszafn di nojtwendikajt dercu Prez. Truman hot zieh — lojt der mejnung fun Lippmannen — farrechnt in zajne cheszbojnes. Er hot nemlech, niszt barikzichtikt in zajn kalkulacje, az di Rusij zajnen beser eugegrejt cu a ״trefung“, wi di F. Sztatn. Zej kenen, nemlech, operim fun noenter distanc, in der eajt, wen di Amerikaner zajnen sztark derwajtert fun di ewentuele sztrajt-gebitn. Di Rusn zajnen organizirt in di grenecn fun di antszprechnde lender. Dos ibememen di macht in a gewisn land, fodert nor a cugrejtung fun etleche wochn, dos praktisze ojsflm iz a frage nor fun etleche teg un iz kimat niszt farbundn mit kajn szum kostn. Andern sztelt zieh for der fal mit di F. Sztatn. Di F. Sztatn Hobn noch biz ject niszt ojsgearbet kajn szum plan far der rekonstrukcje fun Europa, wos wolt baj an antszprechnder flnansjeler hilf bazajtikt di umcufridnhajt fun di europeisze masn un wolt gesztajgert zejer imunitet kegn enleche geszejeniszn, wi in Ungarn. Iniri cwejtn artikl fun 5. h. c. rekomendirt Lippmann a plan fun a wirtszaftlecher rekonstrukcje fun Europa, ojsgearbet durch di europeisze meluches gufe, wos wolt dan gedarft finansirt wem durch di F. Sztatn. Di erszte realizirungs-faze fun aza plan wolt gehat grojs enlechkajt cu di a. g. lend and lease opmachn (laj un pacht) fun di milchomecajtn. In eajt fun der milchome hobn di F. Sztatn cugesztelt di aliirte meluches a rizike hilf in der gesztalt fun krigs-machszirim, szpajz, medikamentn un zachn als kegn wert far dem Blut, wos zej hobn fargosn. Di lend and lease opmachn zajnen gewen niszt azoj wirkzam culib di amerikanisze lajstungen, wi a dank di onsztrengungen fun di Aliantn cu bakemfn dem sojne. Di lend and lease opmachn fun di szolem-cajtn woltn zieh gesztict ojf dem, az di F. Sztatn woltn eksportirt schojres niszt kegn dolam, nor kegn an idealn glajehwert, gesztict ojf der ibercajgung, az ojf dem ojfn helfri zej hojbn di zicherkajt fun di batrefnde lender. r Mir hobn citirt di ojbndermonte onszojungen fun Lippmannen derfar, wajl zej gibn: 1) a zachlechn iberblik ojf der antwiklung fun di lecte geszejeniszn in Europe un 2) charakterizim, fun a gut informirter kwele, di umker-tendenc in der amerikaniszer politik fun der enger platform fun Trumans doktrine in der richtung fun a brejtern plan *fun wirtszaftlecher rekonstrukcje fun Europe in zin fun min. Marshalls lecter rede. Troc dem, wos di ojsfirn fun min. Marshall hobn zieh bawegt in di ramen fun faralgemejnerungen, iz doch, ducht zieh bilti-sofek, az zajn apel sztelt mit zieh niszt for kajn dergencung fun Trumans doktrin, wi a gewiser tejl fun der prese bahojptet. Mir haltn zi gicher far a wajterdike antwiklungs-stadje fun der amerikaniszer oj sem-politik. Di a. g. iberacht ״hilf fun fal cu fal" (piecemeal aid, lojt di werter fun min. Marshall), wos wert dertejlt ejnclne lender, troc farszejdene klauzuln in di batrefnde opmaehn, bazict nor a baszrenktn eil. Hojptzedhlech gejt di hilf ojf wejnik konstruktiwe ewekn un flist arajn in di kases fun klojmerszt . demokratisze regirungen (Grichnland, Terkaj, Iran). Der efekt fun di dozike gelt-lajstungen bildet a grojse umbakante un ejns iz nor zicher, az di dozike sumes wein kejnmol niszt umgekert wem di F. Sztatn. Dos riziko iz alzo grojs un di rezultatn kenen zajn minimale. Der amerikaner Kongres wider hot niszt kajn chejszek cu baszlisn azelche ojsgabn, wajl zej baszwern saj dem meluche-budzet un saj di keszenes fun amerikaner birger. Culib di dozike sibes ken men farsztejn, az di amerikaner regirung hot zieh antszlosn gicher ojf a rewizje fun ir frijerdiker sztelung in zin fun a politik, wos iz gerichtet ojf a wirtszaftlecher sanaeje (gezuntmachung) fun Eurepe. Dos: wirtszaftleche geZuntmachn Europe wolt in der erszter rej bazajtikt di umcufridnhajt fun di hungerndike masn fun Europe un wolt badajtnd opgeszwacht zejer grawitaeje cu di gezelszaftlech radikale riehtungen. Dos iz der ecem-zin fun min. Marshalls rede. Es iz zieh niszt cu wundern, az er iz niszt arojsgetrotn mit kajn konkret Najs fun Briw fun Trygve Lie cum Central Komitet München (PR). Der general-sekretar fun UN Trygve Lie hot ibergeszikt dem Central Komitet fun di bafrajte Jidn in der US-zone ojfn adres fun forzicer Dawid Treger folgndn briw: ״Ich hob dem kowed cu basztetikn dos derhaltn ajer telegram fun 30. april benogeja culozn a jidisze forsztejerszaft cu der ojserordentlecher zicung fun di Farejnikte Felker. Moskwe (DENA-Ins). Herbert Hoovers plan wegn szlisn separate szolem opmachn mit Dajczland un Japan, wem durch dem organ fun der sowietiszer komunistiszer partej ״Prawda“ bacejchnt als umfarantwortlech. Di ״Prawda“ derklert, az der doziker forszlag iz a pruw-balon in a najem min nerwn krig. Di ejnike elementn, wos untersztien dem dozikn plan un zajnen far a gichn opszlisn fun azelche separate opmachn in Tal wen di Sowietn wein zieh opzogn cuzamencuarbetn, pruwn di andere farinteresirte machtn ojfcuewingen oncunemen an umdemokratiszn fridn. Szejne perespektiwn . . . London (DENA-INS). Sir Herbert Emersön, der gen. sekr. fun der Internacjonaler plejtim-komisje, hot do derklert, az dos problem fun di farszlepte perzonen in Europe wet inerhalb di noenste 3 jor gelejzt wem. Di kegnwertike col fun cwangs-farszlepte in Europe hot er ongegebn ojf 700.000. Australisz-amcrikanisze farhandlungen wegn fartejdikung fun Pazifik. Canberra (DENA-Reuter). In di farhandlungen ewiszn di forsztejer fun australiszn un amerikaniszn general-sztab iz ojsgearbet geworn a plan fun gemejnzamer fartejdikung fun Pacifik cuzamen mit England. Cu dem ewek zol USA dort bakumen sztic-punktn. Amerika iz baumruikt wegn di sowjetisze aspiraejes ojfn Pacifik un deriber sztrebt zi a meglechst wirkzame farfestikung fun dorem ojsgearbetn plan far der rekonstrukcje fun fun Europe un ir ״debalkanizacje“, wi es drikt zieh pjs der londoner ״Obserwer“. Iberlozndik dos ojsarbetn dem plan di europeisze meluches alejn, hot min. Marshall gewolt dermit untersztrajehn: 1) di F. Szt. A. hobn niszt bedeje cu diktirn Europe a plan, wos iz in der erszter rej ir ejgener injen un 2) ojsmajdn dem fardacht, az der plan iz gerichtet kegn Rusland un ire sätelitn un lozn di meluches a fraj tirl far ewentueler cuzamenarbet. Min. Marshalls apel iz gerichtet unter an umbasztimtn adres. Men ken zieh ober meszaer zajn, az er wendet zieh frijer far alem cu di regirungen fun England un Frankrajch, als di, welche kenen antwiklen in der hinzicht a szeferisze iniejatiw. Als bawajz kenen dinen di szmuesn in dem injen, wos zajnen gefirt geworn mit di ambasadorn fun di ojbndermonte meluches in Washington. In dem moment ken men bojen nor gewise, wejnik mosgebnde haszores ojf der teme fun di eukunftike formen funm plan. Es iz niszt bawust, cu wet zieh mit der fartejlung fun di dolar-fonän baszeftikn a specjele organizaeje, wos darf erszt geszafn wem, oder di szojn ekzistirnde ״Europeisze Wirtszaftleche Komisje“, wos fungirt micad der UN. Dos wet in a grojser mos zajn ophengik fun der sztelung, wos es wet kegniber dem plan farnemen Rusland. Wen Rusland wolt zieh bacojgn pozitiw cu min. Marshalls koncepcje, iz niszt ojsgeszlosn, az di ״Europeisze Wirtszaftleche Komisje“ wet zajn der batrefnder organ, wajl dos iz ejne fun di wejnike instituejes fun der UN, wu di Sowietn zajnen fartrotn. Es iz ojch niszt bawust di hojch fun di kapitaln, wos wein ewentuel cugesztelt wem fun di F. Sztatn. Di onszojungen zajnen farszejdene. Di ämerikanisze hilf wert forojsgezen ojf 3—5 miliard dolar jeriech ojf an opsznit fun 3 jor. Der plan fun min. Marshall wolt ojch ba■: wornt F. 8z. A. funm geszpenst fun a krizis, wegn welchn es wert azojfil geredt un geszribn in der prese. Di mojre far der a. g. ״dolar-knaphajt“, wos warft on mojre afile ojf di durchn krig wejnik batrofene meluches (Szwedn, Kanade, Meksike), sztict zieh ojf dem, wos di batrefnde lender zajnen niszt imsztand far di amerikanisze lajstungen cu coln mit dewizn, gold oder schojres. A wirtszaftlech sanirte Europe wolt imsztand gewen umeukern di ject geszterte farbeite: nisz fun kegnzajtike lajstungen ojf gezunte sochrisze jesojdes. Der projekt fun min. Marshall hot gegebn a sztojs der europeiszer iniciatiw. Fun .dem'; cu aza plan wet wem ojsgearbet un fun zajn ojszen wet ophengen di amerikanisze sztelung un efszer ojch di eukunft fun der weit. der weit un dorem-majrewdikn Pacifik. Australien zol ober Szpiln di hojpt-rol in fartejdikungssistem. t Firer fun komunistn in Amerike farn gericht Washington (DENA-Reuter). Gerhard Eisler, der bakanter komunistiszer firer in Amerike iz onerkent geworn far szuldik in arunterrajsn dem ojtoritet fun Kongres. Der entgiltiker urtejl fun gericht wet farefntlecht, wem dem 27־tn juni. Di baszuldikung zet f’arojs far Eislern di sztrof fun 1000 dolar un fun 4 biz 12 monatn tfise. ■ > 3 britisze oficirn in Syrien arestirt. Jeruszolaim (DENA-Reuter). Draj britisze oficern zajnen in der syriszer hojpsztot Dameszek arestirt geworn. Di palestiner regirung hot gebetn cu bafrajen ejnem fun di draj oficern. In di britisze amtleche krajzn wert iber der doziker ongelegnhajt opgehit dos sztrengste szwajgn. Ojsern-mmister Marshall Washington (DENA-Reuter). Ojsern-minister Marshall hot in zajnem a briw cum forziendn fun der ojsern-komisje fun Senat — Vandenberg, ojsgedrikt zajn mejnung wegn a Farejnikter Europe: ׳ ״. . . Ich halt, az. di europeisze felker darf gegebn wem an onregung far zejer algemejnem wojl un a sztojs forojs far dem wirtszaftlechn ojfboj fun Europe in a bund fun enger cuzamenarbet. Natirlech, winszn zieh di F. Sztatn, a niszt cerszpliterte, in kegnsac cu der ictiker, besere Europe, nor dan wein mir kenen hofn, az di menczn wein zieh onsztrengen un ojstrogn dos, wos muz ojsgetrogn wem, kedej cu farmajdn milchomes un cu derhaltn di eurepeisze kultur. Mir muzn ober klor derojf onwajzn, az mir Farurtejlt di untercinder fun der Aachener Synagoge. Aachen (DENA). Der gew. aachener policejprezident Zenner un der gew. krajzlejter Schmeer zajnen fun ojbersztn gerichtshojf fun der Kontrol-komisje in Aachen farurtejlt geworn cu 5 jor tfise un 500 mark sztrof farn batejlikn zieh in der cerszterung fun der aachener Synagoge. Der richter H. Bown hot farn urtejl-szpruch ojsgefirt: ״Dem 9. now. 1938 hobn ejnike dajeze ministem gegebn dem bafel cu cersztern ale synagoges in Dajczland. In Aachen hobn zej ongetrofn ojf fil mithelf er, fun welche ejnike hobn gekent festgesztelt wem un hajnt szte jen zej do als ongeklogte“. Marshall far szafn Farejnikte Sztatn fun Europe Washington (DENA-Reuter). Der kongres wet bahandlen di frage fun di farejnikte sztatn *fun Europe, noch dem, wi UNO hot baszlosn dem injen nit bahandlen. Wi bawust iz minister Marshall farn szafn farejn. sztatn fun Europe. Amerikaniszer deputat fodert ojscuwajzn Charlie Chaplinen Washington (DENA-Reuter). Der demokratiszer deputat John Rankin hot donersztik in Reprezentantnhojz gefedert di ojswajzung fun film-star Charlie Chaplin kajn Grojsbritanje. Rankin hot zajn foderung bagrindet dermit, az dos lebn fun Charlie Chaplin in Hollywood macht a szedlechn ajnflus ojf di normale badingungen in Amerike. Rankin wajzt wajter on ojfn fakt, az Charlie Chaplin hot zieh opgezogt oncurlemen di amerikaner sztatsbirgerszaft. Chaplin iz a britiszer sztatsbirger un iz kajn Amerike gekumen in j. 1910 als bine-szojszpiler. Ojf der derklerung fun John Rankin dem gew. forziendn fun Reprezentantnhojz fun der komisje ojscuforszn amerikanisze tetikajtn, hot Chaplin gezagt, az di dozike bahandlung iz a gewejnleche faszistisze metode untercudrikn dos fraje wort un di fraje mejnung-ojserung durchn film. Di New-Yorker cajtung ,,Daily News“ hot gemoldn fun Washington, az di komisje ojscuforszn amerikanisze tetikajtn hot ajngeladn Charlie Chaplin, Edward G. Robinson un di szriftsztelerin Dorothy Parker, kedej cu entfern dort ojf di baszuldikungen wegn komunistiszer aktiwitet in Hollywood. Der sowietiszer entfer ojf der amerikaniszer note wegn Ungarn. Budapest (DENA-Reuter). Der forziender fun Kontrolrat in Budapest Gen. Swiridow, hot in zajn envtfer ojf der amerikaniszer note, in zajn briw cum amerikaniszn fartreter gen. Wems derklert, az di amerikanisze bahojptung, az der regirungs-tojsz iz cusztand gekumen kegn wiln fun ungariszn folk, iz nor an ajnbildung. Der kabinet-krizis iz antsztanen culib dem opzog fun premjer Nagy, welcher hot zieh antzogt curikcukumen kajn Ungarn ojf der ojf foderung fun zajn regirung ün fun der״ partej fun Klejne Landwirtn. Di na je koalicje-regirung iz kimat di zelbe wos frijer, es zajnen nor forgekumen personale enderungen. Di greste merhajt fun ungariszn folk hot der najer regirung ojsgedrikt cutroj, wos iz cu zen fun der derklerung fun Nacjonal- Komitet, wos iz untergeszribn geworn fun prezident un fun di lejter fun di koalicjepartej en. Swiridow hot zieh arojsgezogt kegn dem forwurf cu hobn ibergeszritn dem § 60 fun di kontrol-forszrjftn un derklert, az er ken niszt maskim zajn cu der szafung fun der draj-machtn komisje, wos wolt gehejsn dos umfarcajleche arajnmiszn zieh in di inerleche interesn fun Ungarn. Der gew. ungariszer premjer mit zajn familje iz ongekumen kajn New-York, di F. Sztatn hobn im cugetejlt azil-recht. far a farejnikter Europe hobn niszt bedeje ojfcucwingen a welche es iz specjele wirtszaftleche oder politisze form, Di eukunftike europeisze organizaeje muz durchojs festgesztelt wem fun di europeisze felker zelbst. Onerkenendik di gruntzacn, wos muzn ibergelozt wem di europeisze felker alejn cu basztimen iber dem ojfn fun di gemejnzame bami jungen, cu farlajehtern di fr idle che antwiklung fun a frajer Europe, bagrisn di F. Sztatn jede iniciatiw fun di europeisze felker wos sztejt in ejnklang mit di UN principn far a zicherung fun an enger cuzamenarbet, untercuajln dem algemej nem beszutfesdikn widerojfboj fun Europe, far der farbeserung fun lebns-standart, "arfestikn di algemej ne zicherkajt un cum derhojbn dem algemejnem wojl."

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.