Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 23/61 (20.6.1947)
- Date
- 1947-06-20
- Page
- Seite 2 (sequence 2)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 65% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243327--469-7243056- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
’ ז" א-ונחער■ ו־ואירט &un der f. J.-wirkledkfcajt Najs fun Cypern. Jeruszolaim. Der Joint-forsztejer ojf Cypern hot derklert, az di kwote fun 750 menczn, wos flegn jedn chojsdesz ibepgefirt wern kajn E. J. iz curikgesztelt gewora. In Cypern gefinen zieh ject 14.460 Maapilim, ojf welche der Joint git ojs 20.000 funt a chojdesz. Es iz dort geszafn geworn a kinder-lager far 2300 kinder. 25% fun di dozike kinder redn szojn hebreisz. Durchsznitlech wert jedn tog gebojrn 1 kind. A ״progresiwe politik“. In szejehes mitn arojstrit fun A. Gromyko, hot der Central Komitet fun ״Haszomer Hacair“ arojsgelozt a proklamacje, in welcher di Jid. Agenc wert ojf gef odert ״cu firn a progresiwe politik, wos zol dernentern di Jidn un Araber un derfirn cu der grindung fun a bi-nacjonale meluche in E. J.“. Di dozike lejzung — zogt di proklamacje' —י., wert untergesztict fun ale progresiwe kojehes in der weit un iz di ejncike, wos hot di beste ojszichtn cu farentfern di komplicirte Problemen funm jidiszn folk in E. J. Politisze akcje fun ״Haszomer Hacair“. ״Haszomer Hacair“ Ikot ajngeladn ale arbeter-partejen ojf a specjeler baratung wegn kooptirn naje grupirungen un progresiwe cijonistisze krajzn cu der ekzekutiwe fun der Jidiszer Agenc. Di iniciatorn fun der baratung szlogn ojeh for cu szafn a farejniktn arbeter-front, wos zol zieh bazirn ojf di folgndike principn: 1. Firn an ofenem kamf kegn.terorizrn; 2. Farsztarkn dem arbeter-element in der Ekzekutiwe; 3. Kumen cu a heskem wegn der poiltik benojge ja UNO; 4. Fargresern di emigraeje un kolonizaeje; un 5. Farsztendikn zieh wegn di konfliktn in der Histadrut. Onfal ojf Reuter-biuro in Tel-Awiw. Tel-Awiw (DENA-Reuter). Dos biuro fun der nachrichtn-agentur ״Reuter“ in Tel Awiw iz frajtik ownt ibergefaln geworn fun mitglider fun der jidiszer untergrunt-bawegang. Es zajnen geganwet geworn 2 szrajb-maszinkes, 1 telefon-aparat un 1 szapirograf. ״Hagana“ lernt on afabisze banditn. Ende maj hobn mitglider fun der ״Hagana“ atakirt an arabisze bande, wos hot leetns gemacht onfaln ojf Jidn in Emek Szaron un Szomron. Beejs dem cuzamensztojs zajnen derharget geworn etleche banditn, ewiszn zej der onfirer fun der bande. 1 mitglid fun der ״Hagana“ Szlojme Miller 23 jor ,alt, iz szwer farwundet geworn un kure nochdem gesztorbn in szpitol. In a komunikat cu der prese hot di ״Hagana“ ongewizn, az etleche arabisze bandes hobn leetns terorizirt di Jidn fun Emek Saaron un Szomron un 2 Jidn dermordet. Di onfaln hobn zieh leetns farsztarkt un di ״Hagana“ iz ge wen geewungen opcurejnikn di gegnt fun di bandes. Irgun niszt maskim mit der tetikajt fun der Sztern-grupe. Jeruszolaim (HT). Der fakt, wos di Szterngrupe hot genumen ojf zieh di farantwortlechkajt far di arojsgeszikte briw, hot ewiszn di idealistn fun der jidiszer untergruntbawegung arojsgerufn a konsternaeje. Es wert bahojptet, az di firer fun ICL zajnen zejer umeufridn mit der akcje fun der Sztern- 10.000 funt szodn. Di E. J.-regirung hot ojficjel gemoldn, az di hezejkes fun di lecte banojfrajsn batrefn iber 10.000 funt. Lojt a specjeler farordnung iz opgesztelt geworn di ban-komunikaeje ewiszn Haifa un Jeruszolaim. Wi lang dos wet dojem iz niszt bawust. In di handls-krajzn wert ongewizn, az dos iz farbundn mit grojse farlustn farn mischer un indusrie fun land. Hinter di plejces fun jidisze poliejantn. Jidisze poliejantn fun Tel Awiw zajnen ibergefirt geworn kajn Szaron wu zej wein dinen unter der komando fun britisze oficirn. Di jidisze poliejantn wein cugetejlt wern cu nacht-patroln un cu di pancer-optejlungen. Di regirung mejnt azoj arum cu ferklenern di sakone fun onfaln ojf policej-patroln. % A psak-din fun an E. J.-dikn richter Cwej fabrikantn fun unterwesz hobn gehat a sichsuch un zajnen gekumen farn regirungs-gericht mit zejere adwokatn, wi der sztejger iz szojn. Der richter iz ge wen Dr. Ecjoni un er hot arojsgegebn folgndn psak-din: ' ' ״Der szuldiker zol opszikn cu di plejtim kajn Kafrisin (Cypern) 81 porlech unterwesz in wert fun 50 funt.“ Dem zelbn tog hot Dr. Ecjoni in an andern sichsuch arojsgegebn folgndn psak-din: ״Der szuldiker zol bacoln als sztrof cum ,magbit hahitgajsut‘ (fond far bafrajte 801datn) 35 funt. Di farmiszpete hobn bacolt un zajnen ge wen cufridn“. grupe. Der Irgun iz niszt maskim mitn ojsfirn mordn un baszrenkt zajn tetikajt cum ongrajfn militerisze objektn. In der nacht fun 5. cum 6. juni iz in E. J. durch a militeriszn patrol farwundet geworn der rabiner A. Grinberg, wos iz, wi der patrol bahojptet, niszt sztejn geblibn, wen er hot im j*r ' ־ ״ -V u amte, wet nemen Tfli אליהו גולומב הכה העברי אינו אנטי־ערבי, ולא אנטי־בריטי - הוא ציוני. Farchapt 2 britisze policistn in E. J. Jeruszolaim (DENA-Reuter). Mitglider fun der jidiszer untergrunt-bawegung hobn nit wajt fun Tel-Aviv farchapt 2 britisze policistn» welche hobn zieh gebodn in a szwim-basejn. Der ojber-komandir fun Tel-Aviver gebit hot culib dem forfal gedrot di birgermäj sters fun di 2 ortszaftn, welche zajnen biszchejnes szwim-basejn, az ojb mit dem dermontn zej wein niszt ojslifern di englisze policej-badi macht on-> sztrengste mosmitlen. Glajchcajtik hot di ״Hagana“ ojf gef odert di jidisze bafelkerung in fal, ojb emicer wet wos dergejn wegn di farchapte policistn, zol dos tejkef gemoldn wern in di biuroen fun - ״Hagana“. Hagana sztert di ״arbet“ fun Irgun. Jeruszolaim (DENA- Reuter). Der ICL hot mitwoch ownt durch dem gehejm-zender baszuldikt di Hagana, az zi grejt cu a birgerkrig un hot bacejchnt di onfirer als ״bankrote reakcjonern“. Lojt a niszt-oficjeler jedije hot di Hagana mitwoch fri farhindert an ongrif ojfn hojptkwartir fun britiszn militeriszn zicherhajtsdinst, wos hot gezolt durch an untererdiszer mine ojfgerisn wem. Ejnike balerndike eifern. In di erszte 6 monatn fun jor 1946 zajnen in E. J. gesztorbn 10.568 menczn, derfun: 8072 ' Musulmener, 1769 Jidn un 613 Kristn. Mir darfn gedenken, az di proporeje fun der bafelkerung iz 2 nit-Jidn cu 1 Jid. Far di dozike 6 monatn iz der natirlecher cuwuks gewen: Iber 20.000 Musulmener, iber 6000 Jidn un karge 2000 Kristn. , Ojf jede tojznt ajnwojner zajnen iber 55 musulmenisze geburtn, iber 28 Kristn un iber 34 Jidn. Kinder-szterblechkajt fun tojznt ger burtn: karge 84 baj Musulmener, iber 31 baj Jidn un karge 49 baj Kristn. In di erszte 8 monatn fun j.1946 ׳ zajnen forgekumen iber 12.000 chasenes: 6930 baj Musulmener, 4662 baj Jidn un 404 baj Kristn. Getn zajnen in der zelber cajt forgekumen iber 1000 baj Musulmener, iber 1000 baj Jidn un 4 baj Kristn. Di antwiklung fun der jidiszer luft-flijer-szule. Di luft-flijeraj in E. J. antwiklt zieh in a szneln tempo un farmogt szojn ojeh a fachcajtung. Di luft-flij gezelszaft, wos trogt dem nomen ״Awiron“ (eroplan) firt on mit an ejgener luft-flij szule, welche hot szojn biz ject arojsgegebn 125 ojsgebildete flijer. Dos row talmidim fun der doziker szule kumen fun farszejdene lüft-fli klubn. In di himlen fun Tel-Awiw zet men oft di eroplanen fun der ״Awiron“ szule. Di ״Awiron“ gezelszaft hot ject basztelt in E. J. a cwej-motoridikn pasazir-eroplan, wos wet machn wajte nesies kajn ojsland un wet ojf nemen 8 pasazirn. ״Awiron“ firt ojeh durch ibern ganen land fotografisze luft ojfnamen. Ojfn fli-plac in Ramla hot ״Awiron“ geefnt specjele warsztatp ojscuarbetn un farbesem farszejdene eroplan-tejln. 44 miljon dolar, di ojsgabn fun di nacjonale instituejes. Di jerieche ojsgabn fun jidisze nacjonale instituejes waksn biz cu a meluche budzet un wern fun jor cu jor greser. In forikn budzet-jor hot di Jidisze Agenc alejn ojsgegebn beerech 6,5 miljon funt, d. h. 26 miljon Dolar. Der KKL hot ojsgegebn 3 miljon funt, d. h. 12 miljon dolar. Andere 1,5 miljon funt hobn ojsgegebn: di hebreisze uniwersitet in Jeruszolaim, der technologiszer Institut in Chaifa, di jugnt-alija׳ un andere instituejes. Besach-hakl hobn di jidisze naejonale instituejes in E, J. in forikn jor ojsgegebn 44 miljon dolar. dercu ojfgefodert. In Jeruszolaim hot men farsztarkt di maszinen-gewer ppstns arum dem militer-gericht, wos hot farhandlt dem injen fun di onfaler fun der tfise Acre, wu es zajnen gemiszpet geworn 5 mitglider fun ICL. Di prokuratur hot zieh bamit cucuajln di farhandlungen, kedej arojscutrogn dem urtejl farn onkum fun der UN-komisje, wos wet zieh ojfhaltn in Salvia-Hotel, leerech 200 m funm gerichts-binjem. Dos gericht warft for der fartejdikung, az zi bamit zieh cu farszlepn di farhandlungen in der hofnung, az di urtejln, wos darfn arojsgetrogn wem, wein in rezultat fun dem ojf enthalt fun der UNkomisje zajn mildere. Mord fun 2 Araber in E. J. Jeruszolaim (DENA-Reuter). In Chewron zajnen gefunen geworn di kerpers un 2 derszosene Araber. Di Araber zajnen derszosn geworn noch dem wi zej hobn farkojft Jidn erd. f. X prese wve^nderlfJl-1 Di gance E. J.-dike prese drikt ojs ir cufridnhajt mit di rezultatn fun der specjeler UNsesje, ober cu glajeher cajt wornt zi far ibergetribenem optimizm, machmes der hojptgerangl hojbt zieh erszt on. ״Palestine Post“ szrajbt: Di Jid. Agenc als fartreterin fun der erszter niszt-meluche kerperszaft, iz arojs mit a hojehn prestiz. Di jidisze delegatn hobn forgesztelt zejere tajnes wirdik un baszejdn. Zej hobn arojsgewizn di geherike farsztendnisz far der wirklechkajt niszt nor benoj ge je E. J. un dem jidiszn folk, nor ojeh far di ale, wos hobn reale interesn in Mitein Mizrach. Di lecte rede fun A. Gromyko un di derklerung fun sen. Astyn hobn gesztarkt dem mut fun di jenike, wos di cukunft fun E. J. ligt zej ojfn hären. Ojb di specjele UN-sesje ken, bichlal, dinen Widfktiße ftonferenc fun €5f mit rofei bernsztejn München (PR). Di teg iz gekumen kejn Frankfurt a delegacie fun Central Komitet in basztand fun forzicer, Dawid Treger, wiceforzicer, Pejsach Piekacz, Ar je Reter. Als barater hot di delegacie baglejt Dr. H. Tulczin. Di delegacie iz ojfgenumen geworn durch rabi Bernsztejn, mit welchn es zajnen opgehaltn geworn etleche konferenen in meszech fun 2 teg, beejs welche es zajnen bahandlt geworn zejer wichtike Problemen fun der Szejriit-Haplejta. Beszas di geszprechn mit rabi Bernsztejn hobn in di konferenen ojeh ontejl genumen general Duff, colonel Mejkelzon un der direkter fun UNNRA far der amerikaner zone Eduards. Rabi Bernsztejn hot kojdem kol farzichert di delegacje fun CK wegn der ginstiker un poziHwsr sztelung fun amerikaniszn ojberkomandir, general Lucius D. Clay, cu undzere Problemen. In der frage fun szäfn a jidisze optejlung baj ״IRO“ (internationale plejtimorganizacie) iz gekumen cu an ojsglajch in di mejnungen un es zajnen faran gute ojszichtn dem dozikn"injen pozitiw cu derlejdikn. Rabi Bernsztejn hot wajter derklert, az in Washington iz men optimistisz gesztimt wegn der frage fun alija un farbesem di emigracie-meglechkajtn in di Farejnikte Sztatn. Es iz bahandlt geworn ojeh der opmach ewiszn CK un UNNRA benojgeja der zelbstfarwaltung fun di lagern. Direk. Eduards hot dem dozikn opmach principiel basztetikt. In der frage fun iberzidlen dem szpitol fun St. Ottilien zajnen festgesztelt geworn folgnde principn: 1. Jidisze DPis wein nit geszikt wern in dajeze szpitoln. 2. Jidisze DPis wein nit geszikt wern in szpitoln, wu es gefinen zieh D. P. is fun andere felker. 3. Jidisze szpitoln blajbn ojeh ojf lehabe un nor in ojsnam-faln wein zej ibergetrogn wern als gances fun ejn wojn-rojm in an andern. In der onwznhajt fun general Duff, colonel Mejklzon un rabi Bernsztejn mitn forsztejer fun CK Arje Reter un fartreter fun lager Zeilsheim iz diskutirt geworn di frage fun iberzidlen dem lager Zeilsheim. Der general hot ojsgedrikt zajn grojs badojern, wos er iz geewungen durchcufirn dem dozikn baszlus un eugegebn, az glajchcajtik mit di Jidn wein ojeh muzn Frankfurt farlozn 1000 Amerikaner un etleche tojznt Dajczn. Der General hot ojeh gezogt, az er wil der jidiszer bafelkerung nit gebn kejn bafeln, azoj wi er hot dos geton in baeug cu andere. Fun di Jidn farlangt er farsztendenisz far der doziker zach un lejgt for der jidiszer bafelkerung 3 andere erter, wos Amerikaner hobn farlozn, kedej di Jidn zoln kenen dortn arajncijen. Beejs der diskusje hot der forsztejer fun CK origewizn, az di iberzidlung fun Zeilsheim badajt far di dortike Jidn a katastrofe un iz olul arojscurufn baj zej di tifste dersziterungen. Di frage iz geblibn ofn biz di fartreter fun Zeilsheim wein zieh farsztendikn mit der farinteresirter bafelkerung. wi a richtlinie, hobn mir a grünt cu hofn, az a reale lej zung iz niszt wajt. Aza lej zung wolt niszt nor gebracht E. J. dem szolem, wos dos land darf azoj nojtik, nor, wolt ojeh gehojbn dem ojtoritet fun di Farejnikte Nacjes un gesztarkt di hofenung, az zej zajnen bekojach cu lejzn Problemen, wos,matern ject di neszomes fun felker. ״Haboker“ wajzt on ojf 4 pozitiwe momentn in der UN-sesje. Ersztns dos ojfhojbn di Jidnfrage cu der madrejjge fun a dringendn internacjonaln problem, wos di felker fun der weit muzn es lejzn; cwejtns, der badajtnder derfolg fun di jidisze arojstretungen; dritns, di deklaracje fun sowietißzn delegat Gromyko; un fertns, der ajndruk, wos di deklaracje hot gemacht ojf Grosbritanje un Amerika. ״In licht fun ot di ale batrachtungen — zogt di cajtung — hobn mir niszt kejn grünt cu zajn umeufridn fun der sesje. ״Dawar“ wajzt on, az Gromykos rede hotn cuniszt gemacht di argumentn fun der britiszer regirung, az a pro-eijonistisze politik iz olul untereugrobn di pozieje fun Grojsbritänje in Mitein Orient culib an umfarmajdlecher dernenterung ewiszn di Araber un die Sowietn. Der komunistiszer organ ״Kol haam“ dermont mit kejn ejn wort niszt di derklerung funm sowietiszn delegat wegn chaluke un ( wajzt on, az di sowietisze foderung, cu grindn a demokratisze arabisz-jidisze meluche iz in heskem mitn program fun di E. J.-dike komunistn. Wichtike archeologisze antdekungen, wos trejslen ojf dos kristleche glojbn. Mit a kurcer cajt curik iz in der alt-sztot fun Jeruszolaim gemacht geworn aza wichtike archeologisze antdekung, wos wet meglech endem di mape fun der gor alter Jeruszolaim un wet meglech ojeh rewolucionizirn di religje-geszichte fun di Kristn. In di ojsgrobungen, wos zajnen gemacht geworn ejnike hundert meter fun dem historiszn ״Magdal Dawid“ zajnen antdekt geworn sztiker fun an alter mojer, wos iz warszajnlech di erszte mojer fun Jeruszolaim. Szojn lang hobn jidisze archeologn ojsgeflnen, az di erter in Jeruszolaim, wos zajnen farbundn mit Jezus es nomen un zajnen farhejlikt baj di Kristn, sztimen niszt mit der wirklechkajt. Di lecte antdekung basztetikt di mejnung fun di jidisze archeologn. Di ״Wia Dela Roza“ fun hajnt, der weg, ojf welchn — lojt der kristlecher tradieje — Jezus zol hobn gegangen cu der golota, iz niszt der emeser weg fun zajne lajdn. Dort zajnen ojeh gefinen geworn kriglech mit alte matbejes un ojeh a skelett fun a menczn, wos iz noch zejer gut konserwirt. (״Der Tog“)