Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 22/60 (13.6.1947)
- Date
- 1947-06-13
- Page
- Seite 8 (sequence 8)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 66% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243326--464-7243052- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
/ ZAJT 8 אונדזער ווארט FRAJTIK, 13. JUNI 1947 Lerer-seminar fun bamberger un regensburger rajon Dos regionale direktorium far knltur an dercijung, wos iz geszafn geworn in Bamberg kojm mit ejnike wochn curik, hot szojn dawizn cu antwiklen an intensiwe un fruchtbare tetikajt: Kedej oncubindn an engn kontakt mit di dercijer, hot dos direktorium ojf di teg 9. un 10. juli gerufn kajn Bamberg a lerer-seminar, cu welchn es zajnen gekumen leerech 100 lerer fun 2 cendlik punktn, fun di rajonen Franken, Niederbayern un Oberp.falz. Der seminar hot bawizn, az hen dos direktorium wehen di lerer hohn farsztanen di wichtike achrajes, wos lastet ojf zej bajm derfiln di flichtn fun dercijer. In der fajerlecher derefnung fun seminar, wos iz forgekumen in klub-zal fun Ulanen Kaserne, hobn achuc colrajche forsztejer fun ortike jidisze organizacjes un mosadot, ojch ontejlgenumen ongezeene gest micad der Mil. Regirung. C. a. zajnen onweznd ge wen: Col. Weber — DF-chief fun bamberger Military Post, Mjr. Rüssel — Provost Marshall fun Hof. In nomen fun der UNRRA-HQ in Bayreuth hobn zieh batejlikt di oficern Capillongo, De Haan, Kuriluk un Kibila. Micad der Sochnut zajnen onweznd gewen Frl. Löwenthal un ch’ Simchowicz, in nomen fun Joint, der reg. direkter fun Bamberg, Mr. Irwing Kwasnik. In nomen fun hojpt direktorium fun Board chch’ Lewin Nachum un Cwi Heilman (Histadrut hamorim in E. J.) Der seminar iz baj a fajerlecher sztimung, in a szejn dekorirtn zal derefnt geworn durch dem forzicer fun direktorium h' Frosz mit kulturein niwo fun der 8z. Haplejto. Horaw Steinberg hot zieh brejter opgesztelt ojfn mohus fun jidiszn folk un zajn kultur, ojsfirndik, az ale redifes un auto-da-fe’s hobn niszt gekent onrirn dem jesod fun jidiszn gajst un ojch hajnt wein mir ojfn dozikn jesod curik ojfszteln dem binjen fun undzer kultur, Lesof hot geredt der reg. direkter fun Joint in bamberger rajon Mr. Kwasnik, welcher hot ojch badankt di forsztejer fun der Mil. Regi- ״Hatikwa“ un dem amerikaner himn. Dan hot Frl. Löwenthal bagrist, onwajzndik ojf der zorg, wos di Jidisze Agenc wajzt arojs farn azoj wichtikn injen, wi es iz di dercijung fun der 8z. Haplejto. Mit wareme werter hobn bagrist di forsztejer fun der Mil. Regirung un UNRRA. Zejere bagrisungen in der engliszer szprach hot Mr. Kwasnik iberzect far di onweznde ojf jidisz. Bazunders hareik hot geredt der forsztejer fun UNRRA Mr. Capillongo, wos iz, wi men zogt, bahawnt in injonim fun jidisze D. P., mer wi manche jidisze klal-tuer. Ale gest hobn untergesztrochn di wichtike badajtung fun dercijung' baj undz Jidn in hajntikn moment, gefinendik zieh ojfn leetn goles-etap, erew a zelbstsztendikn lebn in eigenem land. Dan hobn dem seminar bagrist in nomen fun R. K. Bamberg — Dr. Kociak, lager Bamberg — h’ Zola, Histadrut Hamorim in E. J. — Cwi Heilman, ORT — Prof. Lakser, Red. ״Undzer Wort“ — Rotsztejn, Centraler Board far dercijung — Dr. Chwojnik, Liszka Glilit fun KKL — Goldstein un horaw Mgr. Steinberg fun Hof. Ale redner hobn batont di wichtike lajstungen funm Jiszuw baj der widerojfsztelung funm iung un UNRRA far zejere bagrisungen un wunczn. Dermit iz di fajerlechc derefnung farendikt geworn. Noch a kurcer hafsoke iz der seminar cugetrotn cu zajn arbet, onhojbndik mitn referat fun E. J.-szoliach un forz. fun Centrain Board — Nochum Lewin. Nochum Lewin hot in zajn inhaltsrajchn, mit tojre ongepikewetn referat, gehaltn in a prechtiker, kerndiker, ober lajcht farsztendlecher hebreiszer szprach, arumgenumen dem mohus fun jidiszn chinuch un hadracha bemeszech fun der gancer jidiszer geszichte. Wen mir zajnen noch niszt gewen kajn folk, zogt der redner, beszaas Jehoszua hot durchgefirt di Jidn dem Jardn, hot er gehejsn brengen fun tajeh 12 sztejner un awekszteln zej . . . ״Un ojb Dajn zun wet dich morgn fregn: — wos iz dos?, zolstu im dercejln, azoj un azoj iz gewen di geszichte“. Szojn damolt hot Jehoszua farsztanen cu dercijen dos folk ojf di geszichtleche geszeeniszn i'un zajn cajt״ Un azoj hot di gance cajt der chinuch bajm jidiszn folk farnumen a fil wichtikern ort wi baj ale umojs hoojlom. Der redner hot ojsgefirt, az di dercijung, wos wet ajnworclen in unterwaksndn dor a gefil fun libszaft cum folk un cum mencz, cu der kultur fun folk un ir gajst, cu arbet un mi als emeser jesod far normaln lebn in foterland — wet antwiklen in zajn harc di libszaft pu frahajt un ir baszicung far jedn sojne. Der referat fun Nochern Lewih wegn di ojfgabn fun der jidiszer dercijung, hot azoj wajt faririteresirt ale cuherer, az in trans fun der rede hobn zej inganen fargesn oh di blajfeders un di notien. Cumorgns iz men eugetrotn arbetn in di rhugim. Dem chug, wos hot zieh baszeftikt mit meodik hot gehrt Ch' Cwi Heilman fun E. J. Er hot referirt far di cuherer di metode fun 1ernen Tanach un di hebreisze szprach. Es zajnen durchgefirt geworn muster lekejes. In di antwiklte diskusjes hobn zieh batejlikt fil lerer. A cwejtn chug hot gefirt Dr. Chwojnik. Es zajnen bahandlt geworn fragn fun lernen inatematik un aritmetik in di szuln fun der Szejris-Haplejto. Der chug hot zieh baszeftikt mit algemejne Problemen un hot ojch ojsgep.rbet a ler-plan. Dem dritn chug hot gefirt ch' Nechama Spektor. Zi hot bahandlt Problemen fun koncentracje in undzere ler-ansztaltn un metodn fun szprach-lere in di niderikere klasn. Es zajnen durchgefirt geworn muster-lekcjes farn ersztn un cwejtn klas. Cwiszn di lerer hot zieh antwiklt a diskusje wegn di szwerikajtn in der arbet fun di lerer in di specifisze badingungen fun di lagern. Mit di kinder-gertnerins hot opgehaltn a!engere sicha Nochum Lewin. In gang fun der arbet iz gewen cu bamerkn dem grojsn interes, wos di lerer hobn cu di bahandlte Problemen. Es hot zieh bamerkt, az zej wiln far jedn prajz baherszn di opge- 1״׳’’־tanene gebitn. lillflf Fotos: Gordler In algemejn ken men festszteln ewej minim lerer. Der erszter zajnen di kwalificirte lerer. Der grester tejl fun zej baherszt otzer niszt di hebreisze szprach. Far di dozike lerer wein in di ferien-chadoszim ajngeordnt wern dergencungs-kursn, wu zej wein ojsfiln zejere blojzn in der szpradi-kentenisz. Der cwejter tejl lerer zajnen abiturjentn fun he- Moaca hin Histadrut Lochamim Iwrim in Feldafing Dem 7-tn juni iz in Feldafing forgekumen a moaca fun Histadrut Lochamim Iwrim in der amerikaner zone fun Dajczland. Di moaca hot derefnt der sgan mefaked Cwi Horowic, bacejchnendik, az der moaca sztejt for pu dahandlen a rej organizacjonele Problemen. Noch di oficjele bagrisungen iz ojsgehert geworn a politiszer referat fun ch. Hering. Der redner hot in zajn umfang-rajehn referat durchgefirt a kwer-sznit iber der hajntiker politiszer situaeje in cijonizm, balojchtndik di sztelung fun Linus Glili in Bamberg fun Mifleget Poalej- Gijon (C. S.) Hitachdiit Derefenungs-zicung. Mitwoch dem 11. Juni• 1947 farmitog iz forgekumen in lokal fun central zal Promenade 1 di derefenungs-zicung fun Glili in rajon Franken fun Mifleget Poalej-Cijon (C. S.) Hitachdut. Ojf der bine zet men di bloj-wajse un rojte fener, bilder fun prominente cijonistisze perzenlechkajtn. Di derefenungs-rede halt Dr. Wielunski, charakterizirndik in kurce werter di grojse badajtung funm kinus, welcher wet zieh baszeftikn ojser mit di algemejne organizaejonele Problemen ojch mit politisze fragn, wi haapala un andere. Der kinus iz bagrist geworn fun forsztejer fun Reg. Komitet dr. Kociak. Goldsztejn — Waad Hasnif in Bamberg; Matysjahu — ״Nocham“, Szpric — ״Pachach“, Rozenzon — Poalej Cijon Smol, Hamer — Cijonim Klalim, Mincer — Poalej Mizrachi, Richter — ״Haszomer-Hacair“, Orenstein — Regjonale Historisze Komisje, Rotsztejn — redakcje ״Undzer Wort“, Natanzon — Liszkat Keren Kajemet Leisrael. Noch di bagrisungen bakumt dos wort der forsztejer fun merkaz ch. Finkelsztejn, wos halt a referat ojf der teme ״Di ojfgabe fun der partej in licht fun cijonizm“. Ejnclhajtn wegn der konferenc in kinftikn numer. In an inhaltsrajchn referat barirt der redner ale Problemen fun jid. lebn in cuzamenhang mit di geszeeniszn ojf der weit. Der redner charakterizirt genoj un alzajtik di zicungen fun der ״UN“ in der jidiszer frage, (Fun pndzer specjeln korespondent). untersztrajehndik di derszajnung fun der pozitiwer baciung funm forsztejer fun der Sowietiszer macht, Gromyko un wegn culozn 6 jidisze forsztejer fun der Agenc bajculejgn derklefungen far der politiszer komisje. Chawer Finkelsztejn charakterizirt in ejnclhajtn dos ojfboj-werk" fun jidiszn lebn in Erec-Jsroel un dem kamf fun der widersztand-bawegung (Hagana). Di ״Hagana“ zogt der redner sztejt in kamf far baszien dem kowed fun jidiszn folk, baszien di jidisze maapilim dos jidisze lebn un ejgntum. Ojch der kamf fun jidiszn jiszuw kegn d&m ales ceszterndn teror iz gekumen cum ojsdruk. Der redner dercejlt wegen di lecte konferenen fun Ben-Gurjon mitn hojch komisar far Erec-Jsroel. Dos jidisze folk batont der der redner ken sztolcirn mit a manhig fun aza politiszn sznit. Der redner sztelt zieh op ojf dem bazuch fun Elijohu Dobkin, lejter fun der organizacje-optejlung baj der Jidiszer Agenc un wegn projekt fun szafn landes-federaejes fun di cijonistisze partejen cum kamf far di algernejne interesn funm jidiszn folk. Er sztrajeht unter di gernejnzame arbet fun ale cijonistisze partejen ojfn gebit fun Keren Kajemeet Leisroel, Arbeter-Lige, Ali ja un ruft cu a harmonisze mitarbet fun ale progresiwe grupirungen cu farwirklechn dem politiszn cijonizm, durch der widergeburt funm jidiszn folk in a fraj umophengik, socjalistisz Erec-Jsroel. Noch der rede iz derklert geworn an iberrajs un dermit hot zieh farendikt di erszte derefenungs-zicung. di bazundere grojsmachtn un zejere sibes. Dan hot geredt der mefaked raszi fun Histadrut Lochamim Iwrim dr. Blumowicz. Er hot zieh opgesztelt ojf di ojfgabn, wos sztejen hajnt far der Szejris Haplejta bichlal un hot ongewizn, az der gew. jidiszer partizaner un frontkemfer muz zieh gefinen in di erszte rejen fun kamf, wajl far undz iz di milchome noch niszt farendikt. Mir kemfn wajter — mir hitn ober op di rejnkajt funm gewer, niszt farwandlendik dos mitl in a eil. Achuc dem kamf, wos mir firn mit undzere ojserleche sonim, kedej cu brechn ale farcojmungen un forzecn di haapala, muzn mir ojch zajn wachzam iber di farszprejter fun jeusz, wos machn fantastisze, niszt ojsfirbare plener. Men muz muntern di Szejris Haplejta" cu reale majsim, wos firn cu a zichern eil. Redndik wegn der ongewejtikter frage, farwos ojf der jidiszer " gas iz aza szefe fun kombatantn organizacjes, hot er gezogt: ״Mir hobn ales geton, kedej* cu hobn an ejnhajtleche organizaeje un ojb tejln % breisze szuln un gimnazjes fun far der milchome, zej bazien ober niszt kejn lerer-kwalifikaejes. Ojch zej wein in der ferien-cajt durchgejn seminarn, wu es wet ammejstn gelejgt wern der trop ojf zejer baruflecher ojsbildung als pedagogn. Di kursn wein in der merhajt gefirt wern durch kwalificirte kojches fun E. J. Wi dr. Chwojnik hot derklert, zajnen fun der algemejner col lerer 35 % kwalificirte, wos er batracht far cufridnsztelnd, wajl noch di durchgefirte kursn wein ojch di iberike in a badajtnder mos kwalificirt wern. A dank dem, wos mitn seminar hobn ongefirt perzenlech azelche hechst kwalificirte un bagabte kojehes, wi di szlichim fun E. J. hot er gebracht umszeebarn nucn far ale ontejl nemer. Di szlichim hobn zieh getejlt mit undzere lerer mit der rajeher derfarung fun zejer dereijungs-arbet, ibergebndik zej zejere metodn un eugang cu der doziker hejliker awojde. Der seminar iz gewen in fuln zin a lekcje fun ״lilmod al menat lelamed“. Zejer cufridnhajt funm seminar hobn ojsgedrikt ale lerer, agew, dos iz gewen cu bamerkn fun zejer nochfolgn di lekejes. Ojch di ״profesorn“ funm seminar hobn derklert, az in di ewej teg iz opgeton geworn a kolosale arbet. Bajm szlus funm seminar hot zieh Nochum Lewin nochamol opgesztelt ojf der grojser wichtikejt fun lernen Tanach, wos darf dinen als historisz buch, als literarisze jerusze un als nacjonaler ojeer. Er hot untergesztrochn, dem gajstikn weg fun jidiszn folk, farglajefandik im mitn weg fun andere felker. Nochum Lewin hot gerufn ojfcumuntern zieh gufe cum licht fun der tojre. Mir hobn szojn biz hajnt, hot er gezogt, gewise dergrejehungen, ober mir zoln niszt fargesn, az mir gefinen zieh ojf a szwern farantwortlechn front, wos fun im iz ophengik di eukunft fun cijonistiszn werk. Di eukunft fun der Sz. Haplejta iz di eukunft fun cijonizm. Der Jiszuw wejst dos, az do iz der front un az der front funm front, iz di dercijung. Mitn dozikn weg muzn mir szpanen wajter. Es iz ummeglech, az di dozike hareike werter zoln niszt hobn ajngeknict in mojech fun jedn ontejlenemer, specjel, wen zej zajnen gefaln, funm mojl fun Nochum Lewin, wos macht dem ajndruk fun a hajntcajtikn nowi — more derech, mit zajn grajz-grojen kop un asketiszer gesztalt. In nomen fun Board hot noch ch’ Frosz barirt di materjele läge fun di lerer, cuzogndik, az der Board wet zieh kimern far ir farbeserung. R-n. fun undz hobn zieh opgeszpoltn culib partejisze motiwn, badojern mir wirklech. Mir zajnen ajngegangen ojf ale hanoches, kedej di bawegung niszt cu brechn.“ Wegn di ojfgabn fun Histadrut Lochamim Iwrim hot ojdh geredt der forzicer fun R. K.- Starnberg, ch’ Szperling. Noch dem wi der gen. sekr. ch’ Birowicz hot opgegebn dem baricht fun der tetikajt fun der Mifkada Raszit, iz men eugetretn cu der gen. debate. Di debate iz gesztanen ojf a hojehn niwo un hot bawizn, az der jidiszer partizaner un frontkemfer iz fest in zajn wiln cu dergrejehn dem eil fun ganen jidiszn folk, ojscukemfn an ejgene hejm in E. J. Es zajnen ajngefiosn farszejdene forszlagn wegn farsztarkn di arbet un cugrejtn kadrn kombatantn far Haapala, Hitjaszwut un Hagana. Ch’ Szaft hot referirt wegn der baforsztejender arbet fun Hist. Lochamim Iwrim. Nochn onnemen a rej politisze un organizacjonele rezoluejes, iz in di szpete owntszoen di Moaca geszlosn geworn. In szluswort hot ch’ Horowicz gerufn cu mut un oj§- dojer. Niszt nor, niszt lozn untergebn zieh di jeusz-sztimungen, nor muntern andere cu aktiwe majsim ojfn weg cu undzer ojslejzung. R-n. JOINT-tetikajt in di erszte fl monatn hin jor 19fl7 Kedöj cu farzorgn di europeisze jidisze mener, frojen un kinder mit szpajz-mitlen, klejdung un medikamentn, hot der JOINT in di erszte 4 monatn fun j. 1947 arojsgeszikt 35 miljon funt unterszticungs-schojres. Di zendungen fun di F. Sztatn zajnen farfulkomt geworn durch ajnkojfungen in Europe un in andere lender. Di JOINT-lodungen, wos zajnen basztimt far jedn land in Europe, far Shanghai un Cypern, zajnen transpörtirt in 139 rajzes. 5 szifn hobn jedn tog farlozt di portn, firndik di Joint-schojres. Der algemejner wert fun di schojres, wos zajnen farlodn geworn zajt 1947 batreft iber 5 miljon dolar. Di Joint-zendungen blojz farn monat april hobn batrofn 15 miljon funt un zajnen gewen di greste, wos men hot farlodn bemeszech fun 1 chojdesz zint der antsztejung fun JOINT in jor 1914. Rumenie hot in monat april bakumen di greste zendung in batref fun 10,5 miljon funt, derfun zajnen 100.000 funt basztanen blojz fun szpajz-produktn, wejc un körn, kedej cu bakemfn dem hunger, wos herszt in dozikn land.-׳׳ Andere grojse lebns-mitl transportn zajnen fun JOINT in monat april arojsgeszikt geworn far DP’s in Dajczland un Estrajch, far di Jidn in Pojln, Ungarn, Frankrajch, Czechoslowakaj un Italie. Der JOINT farzorgt mer wi 500 fraje kantines un szpajzstanejes in Europe. Di klejdung, wos iz durchn Joint geszikt geworn cum fartej ln far di erszte 4 monatn fun lojfndn jor hot gewojgn 2 miljon funt. Di zendungen nemen arum mener un frojen mantlen, aneugn, klejder, unterwesz, zokn, un tojznter por szich. Der Joint hot ojch geszikt 4 miljon funt medikamentn un medicinisze ojssztatungen, dekes, machszirim un roj-materjaln cum gebrojeh fun di warsztatn, wos wern gesztict fun Joint. Chuc dem hot der Joint in april fargresert zajn europeiszn magazin mit 1.390.000 funt hilfs-schojres, wos iz forojsgezen ojf hilf in bazunders nojtwendike faln. Abe Grossman — HIAS-inspector far Europe Mr. Abe Grossman, lejtnder direktor fun di HIAS-amtn in Dajczland un Estrajch, wet noch zajn curikkern fun di F. Sztatn ibememen dem amt fun in&pektor fun di HIAS-amtn in ganc Europe mitn zic-ort in Paris. XHIAS-pyess.),