Undzer Worṭ · 1947-06-13 · 22/60 (13.6.1947) · p. Seite 6

ZAJT אונדזער ווארט FRAJTIK, 13. JUNI 1947 די שווערע און פאראנטווארטלעכע ארבעט לייגט גרויסע אמפגאבן סיי אמיפן לערער. סיי אמך די עלטערן, ווי אויך אדן* דער נאנצער יידישער געזעלשאפט. די רערצמגג פזן קינד איז אפהעגגיק ניט בלויז פון דער שולע. א גרויסע באדייטוגג האט דא די שטוב. נאר אייניקע שעה געפינט מך דיער שיילער אין שולע, דעם נרעסטן טייל טאג אין שטוב. וואסער פעולה קען האבן די דערצמנג אין שולע. ויוען דאם קינד, קומעניייק א היים פאלט אריץ אין א סביבה ווו אלעס איז קעגנזעצלעך צו דעם, מאס ט האט אים אין שולע געלערנט די יוגנט איז די צוקונפט פון פאלק. ווי אווי ס י ועט אדם די יוגנט אזא אויסזען וועט האבן דאס פאלק. די טויזנטער קינדערלעך. מאם לערנעןימך אין אונחערע שולן יועלן קימען קיץ ארץ ישראל און מערן א באשטאנד־טייל פון דארטיקן ישוב. ויי מעלן עם זיין די בויער פון יידישן פאלק,. דייבירגער פון דער םרייער יידי־ שער מלוכה. מען איך זע רעמאנטירן די פערד־שטאלן אין באמבערגער לאגער די בלאקן פון אנסבאך־ בליידארן, די קלובן, וועלכע עם במט ווינדסהיים אנערקען איך עם אלם א־ נויטמענדיקייט, מייל אין די געביידעם וווינען דאך לאגער־יידן אבער ביומים. או ם איו נלייכצייטיר, א,עבודה לבטלה. ניט מיר מעלן מיטנעמען די בלאקן, ניט מיר מעלן געניסן פון די געביידעם. מען מיר לערנען אבער אונדזערע קינדער, מען ויי מאכן פארשריט אין די למודים דאן ומיכן מיר, אז דאיס איו לטובת אונדז, אז דאם וועט קיינעי־ פון אונח ניט צונעמען, אז דאם מעט העלפן שאפן און בויען אונדזער היים. דאם ניט אוגדו מוט, אויסדויער; דאם לייגט ארמך אמך אונת אויפגאבן, וועלכע מיר מוזן בשלימות דערפילן. און דעריבער געבענטשט זאלן זיין די פעדאגאגישע קאדרען. מאם האבן מיך גענומען צו דעך זדיליקער ארבעט טיט דער מאם די ארבעט פאדערט. ראשיכם. צודט-ן אוכדז נערעדט... י (אויפן ראנד פון דער צווישן רעמאגאלער לערעי־קאנפערענץ) ד״ר מ. קאצקאק גאנצער מסירת נפש הבא ברכה על דאדפן דערציען א געזוגטן ייד, מאם זאל שווימען און ל ויפן. באקסן און פעכטן. אין ידעם פרט מעט דער לערער געפינען באלד די געמיינזאמע שפראך מיטן שילער און די פריינדשאפט און פארשטענדעניש, מאם מעט זיך שאפן צווישן לערער און שי; ער י מעט באומרקו די גאגצע שול־ארבעט. און דער עיקר דארך די שולע דערציען דעם שילער אין גייסט פון חלוציות. מער איז א חלוץ? דאס איז דער, מאם גייט דער ערשטער פאר דער מחנה, דאסיאיז דער מוטיקסטער. שטארקסטער. דא קענעןיאמסגענוצט מערן די אייגנשאפטן פון אויגדזער קיגד. מאם ער האט זיך דערווארבן אין ביטערן געראניגל פאר זייין לעבן. זיין שארך אויג און גוטער אויער, זיין מוט און ענערגיע דאם זיינען אלץ שטריכן, וועלכע זיינען אזוי נויטייק פארן יונגן ייד, מאם דארך קעמפן און במען זיין לאגד. דאם קינד דארך מערן דערצויגן אין גייסט פון ארבעט. צום באדויערן האט עם אין משך פון עטלעכע יאר געזען בלויז'חורבן און אומקום און דערפאר האט אין זיין הארץ ניט געפונען קיין פלאץ אלעס מאם שאפט, במט. אנטוויקלט ■זיך און' ווארצלט זיך איין. מיר מוזן דא פולשטענדיק אייבער׳ אנדערשן די פסיכיק פון אוגדזער קיגד, דורך געהעריקע לעקציעם, שיחות וועגן אונחער לאגד. מענן די קבוצים, מענן דעם נגב און גליל. מענן ארבעטער און פויערים, נאטירלעכע נעפיל פון פלאנצן פון שאפן און די שולע דארך אמם־ ווארצלען דאם 'אלעס שלעכטם. מאם האט זיך צויגעטשעפעט צו אונדזערע קינדעריאץ משך פון געטא און קאצעט־יארן און אנטוויקלען די שטריכן פון כאראקטער', מאם קענען פאזיטיוו אויסגענוצט ווערן פאר דער' ווייטערדיקער י אנטי וויקלונג זיינער. די חילים און נוטרים, אמפמעקן צוריק דאם ארבעט, פון זייען 'און בויען. מיט איין ווארט רערציונגם פראבלעמען (המשך פון זייט 4) משרתים און יוצר משרתים פון דעם דאזיקן לאי גער, האבן נישט אויפנעהערט מיט כלערלי מיט־ לען צויבאקעמפן די מאדערגע שול, מאם ראנגלט זיך מיטן מאנגל פון לער־טכשירים און מאטעריעלע פאנדן, נישט קענענדיק געבן דעם קיגד נארמאלע' מענטשלעכע לער־באדינגונגען. עם ועטי אמם מי די דאזיקע לייט וואלטן גע־ מען בלב ובנפש פאיראינטערעסירט ' אין דער צוריקגעשטאנענקייט און פארטעמפטקיייט פון דעם מנגן דור. אדער עם זיינען נאך פאראן אנדערע טונקעלע סבות... דאם איו אן אלגעמיין בילד פונם דער־ ציונגם־וועזן ביי דער שארית הפליטה. מיר האבן ווייט נישט ארומגענומען אלע פראבלעמען. מיר האבן זיך נאר באמיט ויו באהאנדלען אייניקע בילויז זייער'מארפנדע זיך אין די אמנן פאקמן. אין דעם אלגעמיץ חשבותדיקן בילד פון אוני דזערע פראבלעמען, ווארפן א העל;יכט די איניציאטארן פון די לערער כנופים און כעמי" נארן, מאים וממט. אז דאם אייו האט מך א ריר געטאן. דער ערשטער כנוס אין פראנקפורט דאן דעריסעמינאר אין באמבערג־רעגענסבורנ. מאם איז פארגעקומען דעם 9 און 10 יוני, זייגען ניט קיין צופאל און ווייזן אמך א ברייט געפלאנטער ארבעט פון באארד פאר סולטור און דערציונג. און ווידעי מוז' דערמאנט וועי־ן די ליכטיקע זייט פון א״ידיקן ישוב. י א 'נאנצע מחנה פון שליחים האבן זיך אפגעריסן פון זייערע היימען אין זיך געלאזט איין א גע־ונד לעבן אין דעם לאנער געזעימל פון דער שארית הפליטה טיילנדיק זייער גורל. די דאמקע שליחים אין גרעסטן טייל דערפילן מיער שליחות מיט מסירת נפש, איבער־ נעמענדיק די וארגן פאר דער דערצמנג און אנדערע ומכטיקע לעבגם־פראבלעמען פון דער שארית הפליטה. איינער פון די דאזיקע איו. בלי ספק, דער פיל געאכטעטער קו לטור שליח נחום לעווין, וועלכער האט אמך זיך געגומען די לאסט צו לייסטן מיט דער קולטור און דערצמננם־ארבעט דא אין דייטשלאנד און דער "באארד פאר קוילטור און דערציונג" איז טאקע זיין שאפונג און דעריבער זיינען מיר ויבער מיט זיין - דער׳ פאלג. צו אט דער לייטונג איז געווענדעט אוינדזער בליק. פון מיער ארבעט איו אפהענגיק אין דער גרעסטער מאם די ראציאנאלע דורב־ פירונג פון פראגראסיפאר דער 'דערציונג פון דער שארית־היפליטה־יוגנט. זיי זיינען מחויב אמך ארונטערצונעמען אונטער מיער אויפזיכט די נישט קלארע מעטאדן פון דער רעליגיעזער דערציונג און' געבן איר א ריכטיקן וועג. < אנהויבנדיק פוןצענטער אין מינכען, די ראיאן' שטאט און לאגער קאמיטעטן צוזאמען מיט' די לערער און די עלטערן פון די שולי קינדער, ביי אן אנגעשטרענגטער אחריותפולער צוזאמענארבעט, קענען מיר און מעלן דערנרייכן נוטע דערציונגם־רעזולטאטן און מיר מעלן קענען האפן צו האבן א נעזונטן נארמאלן יונגן יידיש׳ דויד, מאם מעט ראוי זיין צויטראגן מיט ווירדע די טראידיציאנעלע פאן פון עם הספר. דעם שטוים אין אנפאנג האבן געגעבן די ברי׳ דער אריה און איבגדר מוריק פון פראגקפורט און מען מוז מודה זיין, אז מען דארף פון די דאי זיקע אידעאליסטן־פאטריאטן נעמען א ביישפיל, הן פון מיער דירעקטער 'פעדאגאגישער ארבעט הן פון די באמיאונגען פון קומעין דעם לערער צו הילך מיט א פאכמעניש־פעראגאגישן זשורנאל. זייער ארבעט מוז פארשטארקט 'מערן., כדי צו מבערן און פארזארגן אונדזער נייעם טיפ לערער מיט ף נויטיקסטיע ידיעות און מאדערנע פראק׳ טישע לער־מעטאדן. א באזונדער קאפיטל פאר מך. ויינען די צוריקגעשטאנענע לער־מעטאדן פון די רעליגיעזע שולן. ווידער האט זיך באומזן דער א,טער טיפ "הדר" מיט זיינע פארשימלטע רבישע שטיקלעך טיטן טייטל און רימען. די צייט תאט נאך נישט באוויזן ארויסצושלעפן די רעליגיעיזע "מנהיגים“ פון די די אמות פון דעם מיטלאלטערלעכן םיםי טעם פון מלומדות. נישט געקוקט דערמך. וואם די אגודה־ספערן, וועלכע האבן די העגעמאנייע איבער דער רעליגיעזער דעירציונג (ליידער!), דיספאנירן מיט קאלאסאלע מאטעריעלע מיטלען, מאם פליסן פון אילע' זייטן און דערהויפט פון "ועד הצלה". האבן זיי ביז איצט נ׳ שט געפונען פאר נייטיק צו מאדערגיזירן די רעליגיעזע שולע און דערהויבן זי צו דער מדרגה פון א שול. די די געסטאפא־לייט ווי ער האט זיך ארויסגעדרייט. סך הכל ועט ער נאר. שלימזלגיקעס, וואם מ־קען אמך זיי רואיק פייפין און טאן מאם 'מען מיל. ערי, מאם איז געווען אין קאיצעט 'אדער וואלר איז ניט געוווינט מך אונטערצמוארפין דער שול י דיסציפלץ. די געפרעדיקטע מאראל און ליבע פון מענטש צו מענטש רופט ביי יאים ארוים בלויז א ומדערגעפיל. און. דאם צעקאליעטשעט, אומגליק־ לעך קינד איו געקומען אין שולע און דער לע¬ רער איז געווען אומבאהאלפן r ווי ־צוימט מען עם איין. ווי פארהיילט מען זיינע ווונדן? איז דאך א גדויפער טייל פון ויי יתומים אן טאמע־ מאמ^, ווע;כע זיינען אומגעקומען אין די גאו׳ אויוונם. דא איו נאך צוגעקומען נאך א שמעי ריקייט: דיי שפראך. די קיגדער האבן גערעדט אויף פא־־שיידענע שפראכן. אין דער ומגדסד׳יי־ מער שולע צ. ב. האב איך אין א קלאם געטראפן קינדער מאם האבן גערעדט 6 שפראכן: רוסיש, פויליש, אוינגארייש. יידיש. רומעניש, דייטש. קיין איינם האט דאן ניטי געקענט העברעאיש. ווי דייר כווויניק 'האט מיר דערציילט האט ער בשעת אן אינספעקציע געטראפן א קלאל ווז די קינדער האבן גערעדט אוןך 11 שפראבן (לייען עלך). די קינדער האבן ניט געהאט די עלעמענטארסטע ידיעות, זייינען ויי דאך אייניקע יאר געווען אפי געריסן פון א מענטשלעך לעבן. פון שולע. בוך. אווי ויינתן געווען אונדזערע קינדער, מען מיר האבן אגנעהמבן שאפן אונדזערע שולן אין דייטש־ לאגד. וואם פאר אויפגאבן זיינען געשטאנען דאן פאר דער שולע פאר דעם לערער?, ראשית דבר געבן די קינדער א שפראך, פשוט גערעדט פארענדיקן מיטן מיש־מאש פון שפראכן. מאם די קינדערלעך האבן געבראכט פון פארשיידעינע גלות־לענדער, די איינציקע שפראך, מאם פאי רייגיקט ויי איו העברעאיש, דאם דארך מין די שפראך פון זייער צוקונפט, דאם' דארך אמך זיין די שפראך פון זייער קעגנווארט. דערפאר דארך דער שפיאך אפגעגעבן מערן א גרמם און מאי גיק ארט ’אין דער שול־ארבעט. צווייטנס דארך די שיולע לערנען דאם קינד, געבןא־ם א קוואג־ טום ידיעות, אין וועלכע עם נויטיקט מך. מעך דארך לערגען "חשבון און געאגראפיע, נאטור־ ומסגשאפט און היסטאריע. אימת דאם קיגד איז פארנאכלעסיקט געווארן אין משך'פון אייגיקע יאר. אבער זיין אינטלייגענץ, רייפקייט. זיין שארך מוחל ימעט אין משך פון א קורצער צייט דער׳ יאגן. אויפכאפן, אויסלערנען מך. מען דארך גאר צופאסן דאם לערן־מאטעריאל זאל זיין פריש איק׳ טועל, איניטערעסאנט. מען דארך געפינען א צו׳ גאנג צו דעם קינד, עם ואל אריינגעצמגן ווערן אין דער שול־ארבעט, וא§ זיך איינפאסן אין די ראמען פון דער שולע איון ביסלעכווייז פארווישן די אלע נעגאטיווע שטריכן וועגן וועלכע מיר האבן שמן דערמאנט. די שולע מוז דעם קינד אומקערן דעם צוגיערויבטן גלויבן צום מענטש, אמסלערנען אים מידות טובות. נוטע זיטן. מיר זיינען אפט עדות ווי קינדער זידלען מך באגוצן מיאוסעירייד, שלאגן מך. האבן ניט קיין דרך׳ ארץ פאר אן עלטערן פון זיך א. ד. ג. דאם דארף מען באקעמפן אבער ניט מיט שטראך־ריייד אדער רעפרעסיעם נאר מיט א געהעריקן' צוגאנג' צום קינד. איך האבי אבסערווירט אייניקע אזוינע שיי לער אין א לאנעיר־שולע און אין משך פון א פאר מאנאט, א דאנק דער פאסיקער ארבעט פון לערער,'האבן ויי זיך געענדערט ניט צום דערקענען. די שולע דארך אנטוויקלען ראם קינד פיזיש. נימנאכטיק און ספארט דארפן י פארגעמען דעם געהעריקן פלאץ אין דער שוליארבעט. מיד בריוו און באלדיקע שריט אויך אפצושטעלן און פארי לויפן דער דאזיקער מגפה. 'זייער מירקזאמע מע¬ שים פאדערן זיך. וואם זאלן אין אונדזער צייט־ ווייליקן לעבן.דא, אדיין י ווי א געזעץ, וואם פארפליכטעט יעדן ייר! ליידער מוז פעםטגעשטעלט מערן. אז אין דער דאזיקער הינזיכט איז גארגישט נעטאן געווארן.' י עם איו מער ווי מכער, אז מען מיר וואלטן היינט צו טאג פארמאגט אן עזרא הסופר, מאלט ער גישט גיעזעסן בחיבוק ידים, נאר ער וואלט דערווייטערט דעם קרעבם פון יירישן גוף. און ויען מיר לעבן אין א דור יתום, כצאן בלי רועה, מוזן מיר זיך אליין פארטיפן אין דעם תהום פון הפקרות און טאן אלעס מעגלעכע לעמוד בפרץ, כדי מיט א רואיק' געוויסן צו קעגען ואגן: ידינו לא שפכו וכוי. איך שלאג פאר, צו רופן א ספעציעלע־ אסיפת הרבנים מיט' דער באמייליקונג פון צ. ק, און אלע רעגיאנאלע קאמיטעטען, כדי בכובד ראש צו רעגולירן דאם אנגעווייטיקטע פראבלעם. לאמיר מיט פאראייביקטע כוחות צוטרעטן צו מעשים, כ; זמן עם איז נאך נישט אין גאנצן שפעט! עח לעשות לדי! ב״ה. כי פיון. אפענער בריוו צום צ.ק. און אגודת הרבנים אין מינכען בושה אין הארצן, צו •א:טונג פאר די בוגרים מיר פעסטשטעלן. אז דעם רוב פון די יידיש ע מיט דערדריקנדער שאגד און אייביקער פא און עוכרי ישיאל, מוזן כמעט טאג טעג״לעך אין משה הלוי 1שטייבבערג אבד" ק האף והגליל. קבוצים, אמך דער איץ הטמאה אין דייטשלאנד, קומט אונה אמם צו־ זיין די עדות, ווי יידן פארי בינדן מיער גורל מיט די טעכטער פוגם עמלק דעם שונא נומער. 1 פוגם יידישן פאלק. שמן נישט ריירנדיק פון ריין־רעליגיעזן מאמענט, איו עם אמך א פארברעכן לגבי דעם מענטשלעכן געוויסן אין א פאראט לגבי דער נאציאנאלער ווירדע פון יירישן פאלק, מאם גראביט אונטער דעם פרעסטיזש, יסור און קיום האיומה. עם איו ווי א פאטש אין פנים אונדזערע קדושים די זעקם מיליאן קרבנות. מאם זיינען אומגעקומען על קדושי־השם פון די רוצחישע דייטשע הענט. אומפארשטענדלעך איו פאר יעדן שארית הפליטה ייד, די פאסיוויטעט פון דער אגודת הרבנים אין צ. ק. פון די באפרייטע יידן אין מינכען צו דעם אויסערסט אנגעומיטיקטן ענין. עסי ווארט מיט גרמם אוימגעדולד דער יידי־ שער קבוץ אין דייטשלאנד אמך די. עגערגישע דעם 9-11 דעם חודש זיינען מך צונויפגע־ קומען העכער 100;ערער אמך א 2־טאגיקן סעי מינאר צו העכערן זייערע פעדאגאגישע קוואלי־ פיקאציעם און אדורכשמועסן מך, מעגן דער ארי בעט אין ד* שולן. פארשטייט זיך אז אין משך פון 2 טעג קען מען נישט מאכן קיין ארבעט מאם פאדערט חדשים. דאך איז דער צוזאמענ־ פאר א'דערפרייענדע דעירשיינוננ אין אונדזער ארעמען דעפי־לעבן. עם באווייזט, אז דאם אייז האט גערירט אין אונדזער קולטור־לעבין, אוני הער שוליוועזן האט זיך א ריר געטאן פון דער ביזאיצטיקער פארגליווערטקייט און טוייטקייט. מיר זיינען שטענדיק געווען דער עם הספר. מען מיר האבן פארלוירן אונדזער פאליטישע זעלבשטענדיקייט האבן מיר געשאפן א מלכות רוח, א קעניגרייך פוין גייסט און ומסן.מאם האט אונה געהאלפן אין שמעדן גלות־וועג אייינהאלטן אונדזער פא; קם גייסט, אונרזערע טראדיציעם האפענונגען און גלויבן. "תן לי יבנה וחכמיה" פון ר׳ יוחנן בן זכאי האט געווירקט אין משך פון לאנגע דורות. מען ציענדליקער פעלקער מיי נען אפגעמעקט געווארן פון אויבערפלאך פון דער ערד - האט דאם יידישע פאלק באוויזן איינהאלמן זיין גאנצקיייט. אין קעגניזאץ צו אני דערע פע;קער,ומ סיפלעגט מך שאפן א קאסטע פון פריסטער מאם פלעגט מאנאפאליזירן דאם מיפן נעגיפטן, אשור א. אנד.) האט יראם יירישע פאלק פון שטענדיק געשטרעבט' אז'די תורה, דער תנ״ך, די מסורה, די פיוטים זאלן זיין א חלק פון גאנצן פאלק. דער חזן פלעגט בלויז אנהויבן דאם געזאנג אדער אים אריינפירן און דער גאני י צער עולם פלעגט שמועסן מיט גאט, אויסטענה ען מך מיטן רבונו של עולם. ם־האט זיך געשאפן א קאנטאקט צווישן ייד און באשעיפער. דער גאנצער קולטורעלער באגאזש פון מויזנטער יארן איז געי מארן דאס אייגנטום פון. גאנצן פאלק. מער פון עלטערן דור געדאנקט ניט פון' זיינע קינדער יארן דעם פיעטעט צו לערע, צום חדר. דאם פירי פינך יעריקע קינד פלעגט מען איינוויקלעךאין א טלית און פירן אין חדר, דארטן פלעגט פא; ן די קאפיקע פון "מלאך, יעדן שבת פלעגט מען פארהערן די תלמידים. לערנען פלעגן ניט בלויז די קינדער, אמך די דערוואקסענע פלעגן ארייג׳ קוקן אין ספר. והגית בו יומם ולילה איז געווען דער הייליקער געבאט. מען ם־האבן א בלא ז געי טאן נייע וויגטן איין יידישן לעבן, מען דער 'דראנג צו וועלטלעכער בילדונג און ומסן האט פארכאפט די יידישע גאם האט די יידישע מגנט מיט דעם זעלבן אייפער זיך געווארפן צו די נימי נאזיעם און אונימערסיטעטן ווי זיייערע מידעם צו די חדרים און ישיבות, עם אנטוויקלט זיך א מאי דערנע יידישע קולטור מיט הונדערטער שו5ן, גימנאזיעם, ביבליאטעקן, פארלאגן א. א. וו; גלייכצייטיק האט דער ארץ־ישראלדיקער ישוב געשאפן די נייעיהעברעאישע קולטור, אויפגעלעבט די שפראך, מאם איז געווארן די מוטער־שפראך פון הונדערטער טויזנטעו/יגעווארן דער קולטורע־ לער צענטער ניט נאד פאר ארץ ישראל, נא ר באי שטראלט גלייבצייטיק די גאנצע יידישעיוועלט, אלע יידישע ישובים. און דאן איז געקומען דער חורבן, מאם האט צעשמעטערט אונדזער פאלק און האט חרובי געמאכט אונדזער קולטור־בנין. מען מייד. די שארית הפליטה, זיינען ארוים פון די וועלדער און לאגערן, געקומען פון די טיפע־ נישן פון רוסלאנד, זיינען מיר געשטאנען פארן פולשטענדיקן חורבן פון יידיש ן לעבן אין איי׳ ראפע. ניט געווען כמעט קיין יידישע קינדער, ניט געווען קיין יידישע לערער. נאר ביסלעכווייז, נאך שמערער מי און ענעל5יע זיינען אונחערע קייגדער צונויפגעקליבן ^געמארן. אויםגעקויפט פון פרעמדע הענט און געבראכיט זיי צוריק צו דער נאציאנאלער שמם. א פונק פון האפענונג האט צוריק אויפגעלויכטן. ויי אזוי, אבער, האט אויסגעזען דאם יידיש קינד, וואם איזיגעקומעןיפון געטא, קאצעט אדער וואלד. אין משך פון אייניקע יאר איז דאם קינד געווען גערודפט ווי א חיה און' נאך עירגער ווי א חיה. דער טויט האט געלמערט אמך טריט און שריט. אין משך פון יארן געלעבט אין א סביבה פון במטאליטעט, געיוואלט, אכזריות און בלוט. מען קען זיך קוים פארשטעלן ווי דאם האט געווירקט אמך דער נשימה פון יונגן דור. דאם קינד האט נעמוזט אליין קעמפן פאר זיין לעבן. דער אינסטינקט פון לעבן האט אים נע׳ ראטעוועט פילמאל פון טמט. אזעלכע' אומשטענדן האבן שווער צעקאליעטשעט דעם קינדם נשמה. עם האט מך אויסגעלערנט גיין איבער טויטע. געווארן מוטיק, פארהארטעוועט, כיטרע, דערפיג־ דערייש. אויסגעלערנט זיך נארן, שווינדלען, קאמי בינירן אבי צו ראטעווען דאם לעבן. דאם בעסטע און ערגסטע האבן מך צוזאמענגעמישט אין די קינדערשע הערציער. פון איין זייט הפקרות און ווילדקייט, פון דער צווייטער, העלדישקייט און גבורה (למטן אנטייל פון די יידישע קינדער אין די געטא־קאמפן בפרט בשעתן ווארשעווער אויפי ' שטאנד). און דאם קיגד איז געקומען צו אונת אין שולע, געקומען איז א יינגל מיט א מוח פון א זקן, מאם קוקט מיט ביטול און חוזק אמך אלעם, אייונגער זקן מאם באציט זיך ציגיש צו דיינע' רייד. לאכט אין הארצן פון לערער און פון זיינע חכמות. אדרבא זאל גאר דער לערער, דער פקח פראבירן ארויסדרייען זיך פון די הענט פון /K ז