Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-05-30 · 20/58 (30.5.1947) · p. Seite 6

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
20/58 (30.5.1947)
Date
1947-05-30
Page
Seite 6 (sequence 6)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
62% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243324--444-7243034
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

4 entity mentions

ZAJT 6 אונדזערווארם FRAJTIK, 30. MA] 1947 c™u" Mazl rejd Du Wi ir zet, hobn mir bakumen fun der UN-farzamiung dos, wos mir hobn derwartet: a szpogl-naje komisje, mit ale klolim, piczewkes un geherike forszriftn, wos zol zieh baratn, zuchn, nisztern, forszn un . . . ojsforszn undzere pretensjes ojf di gefoderte recht cu wem normale, produktive un glajchbarechtikte — mit ale andere — mitglider fun der felker-miszpoche. Mir Jiobn zieh in di UN-arbetn legamre niszt antojszt, wajl mir hobn bakumen fun zej ale, wos mir hobn alejn zieh nor gewunczn . . . Szejne werter, lojb-gezangen, onerkenung, niszt kukndik derojf, wos ejnike mitglider-meluches hobn zieh ״opgehaltn“ fun ojsdrikn undz sympatie, iz doch der algemejner ajndruk a zejer ongenemer . . . Un wos es iz ober noch wichtiker fun alem iz dos, wos mir zajnen an iberik mol gewojr geworn, wer un fun wos fara jiches es zajnen undzere szchejnim dort, inm land fun undzere hofenungen. Ejgntlech, hobn mir dos szojn fun lang gewust, wos kumt ober arojs, az andere hobn dos niszt gewust, beser gezogt, zej hobn es niszt gewolt wisn. Ir hot doch mistome gehert fun di farefntlechte dokumentn un bilder wegn der cuzamenarbet funm ex-mufti mit bojer fun der ״najer Europe“? Zej rejdn doch werter, bawajzn di grojse libszaft funm nisztdergangenem ״arabiszn firer fun mizrach“ mitn firer funm ״IILrajch“. Dos iz niszt gewen stam kajn platonisze übe, dos iz gewen dernenterung fun ewej politisze ״welt-onszojungen“, wos jede bazunder hot baewekt gliklech cu machn di menezhajt fun ir Umgebung . . . Der film iz gewen a min ״deser“ cu dem algemejnem ״menu“ fun di Farejnikte Nacjes, derlangt durch der oflcjeler amerikaniszer gezelszaft ,,Nations Associated“. Men ken niszt zogn, az dos zol niszt hobn arojsgerufn a bitem bajgeszmak, specjel baj di pretendentn fun ״panarabiszer“ herszaft in Noentn Mizrach ... Cu hot dos ober gesztert di dozike ״heldn“ wemens ,,dokumentn es szajnen ojeh cu zajn ״epes“ niszt in Ordnung take in cuzamenhang mit der zelber fergangenhajt, cu haltn zieh akszonesdik baj zejere foderungen un tajnes, onwajzungen un pretensjes. Szpiln di rol fun sztolöe un balejdikte. Wos hejst? Opgeton zej aza awle: genumen un ojsgehert di jidisze foderungen? Onerkent zej als glajchbarechtikte mit di Araber bajm arojsbrengen zejere tajnes?! . . . Do iz szojn wirklech ongerirt geworn zejer ״hacjonale ambieje“. Hobn zej take geszpilt a brojgez-tanc. Gemacht dem onsztel fun baawlte, umszuldike weremlech . . . wemen ale wiln gern cetretn . . .! Mejnt ir, az zej hobn zieh chas weszolem derszrokn far di UN baszlusn? Zol der Ojberszter szojmer umacl zajn . .! Farwos zoln zej zieh epes deszrekn? Hobn zej zej den nit ojf a gehejmer baratung, in der kwartir fun undzer ״korew“ Hamil El Husseini, baszlosn cu bildn an arabisze ״ekzil regirung“ in fal, weh di weit wet niszt barikzichtkn di gerechte arabisze foderungen. Zej zajnen — wi ir zet alzo — gewen cugegrejt — letflle, ledojrn w' 1' milchomo . .. Un farwos v take niszt? Bislechwajz, bislechwajz kumt der apetit mitn esn . . . Zejere apitropsim alejn zorgn szojn far dem, az zejer ben-zkuniml zol gejn in ״derechhajoszor“ . . . Szojn ojf der Londoner E.J.-konferenc hobn zej arojsgerukt dem Ultimatum, az nor ״er“, welcher iz geforn cum ״firer“, wi lehawdl a Jid cum rebn noch gute ejees, zol zajn der rosz-hamdabrim in London ... ״Er“ zol sztejn in der szpic fun der arabiszer delegaeje; zol fartejdikn di interesn fun ״zejer“ Palestine . . . und ojb niszt — hobn zej gestraszet — ojb men wet zej dos niszt culibton, gejen zej niszt. Un wos mejnt ir? Zej zajnen ״niszt“ gegangen . . . Ej gentlech, ewiszn undz geredt, megn zej doch arumgejn ongeblozn, zej zajnen doch fort jachsonim a klejnikejt epes — naft . . . Wegn ojbndermontn, zogt ejdes a kur^ cinke, umszuldike jedijele, wos basztetikt absolut di bahojptung, az der ״kozak hanigzl“ gefint sztendik un umetum farsztendenisz un chejn in di ojgn fun der engüszer mandatormacht. Un ot wos di jedije git undz iber: ״Nochn opszafn dem ojsnams-cusztand in E. J. iz •curik derlojbt geworn der ojtobusn-farker durch der zicherhajts-zone fun Jeruszolaim, blojz ... far arabisze farker-gezelszaftn. Ojf der Wendung micad di jidisze gezelszaftn wegn di sibes fun der ejnzajtiker hanoche, hobn zej bakumen folgndn entfer: Micad di Jidn drot doch a sakone far undz . . . deriber kenen mir ajeh niszt onfartrojen durchcuforn durch undzer strefe . . .“ Es iz niszt wichtik, cu di werter zajnen gewen azoj, oder apdersz formuürt, a fakt iz ober, az 10jt der ojffasung km di englisse mojszlim, sztekt di gefar nor in di Jidn ... ... (Fr-a je satire) Es iz a farfalene zach; kejn mojre ken men kejnem niszt ojsrejdn ... Es wilt zieh blojz szteln (zol zajn zieh alejn . . .) ejnike fragn: — Cu dan, wen der jidiszer Jiszuw in E. J. hot mit cendliker tojznter fun zajne kerpers geszafn di bariere kegn Rommels chajoles baj di tojem fun E. J. zajnen zej ojeh gewen geferlech far der engüszer imperle? — Cu hobn di mitglider fun der rumfuler Jidiszer Brigade, wemens nomen es wet mit goldene ojsijojs ajngeszribn wem in der geszichte fun kamf far menczlecher eiwilizaeje, wos hobn mit zejer ibematirlechn heroizm un mesiras-nefeszdiker akszones geszlogn dem gernejnzamen sojne ojf di szlachtfelder fun europeiszn kontinent — ojeh badrot di ganckejt fun der engüszer krojn? — Aderabe entfert, ir geherte, englisze frajnt undzere . . . Di ober, wos hobn mitn lojb-gezang farn ״almechtikn Alla“ ojf di lipn geholfn szpinen di tajwloniszste plener kegn der menczlechkajt, wos hobn inm nomen fun Islam gerufn di arabisze masn cu hejliker milchome kegn di imperjale englisz-jidisze unterdriker . . . wem balojnt mit der onerkenung als ״umszedlecher element“ far der kegnwertiker politiszer epoche fun Grojsbritanje. Dakegn di heldn fun Al Ala mein, Monte Casino un andere szchite-felder fun 6uropejiszn kontinent — wos fil fun zej gefinen zieh in di rejen funm kemfndn Jiszuw — zej wem onerkent als sakone fam lebn fun di fridleche un got-di-neszome szuldike Englen der. Dos iz di form fun regulirn dem grojsn chojw — dem chojw fun blut, wos di sztolce zin un techter fun jidiszn Jiszuw hobn fargosn far der ganckajt fun der britiszer imperie un der weit . . . Iz den dos niszt kejn genugnde balojnung . . .? Richtik. Nor a bisele ״cufil“ Ironie fun gojrl . . .! Nor wos zieh wundern? Az . . . Hakol toluj bemazl, afile — onerkenen an ejgene hejm! Uwechejn . . Mazl rejd Du . . .! Dos wort gehert cu Dir!!! Partejen un orgÄnizacjes: Poalej Cijon C. S. — ^kitachdut 23; Hasz. Hacair 20; Rewizjonistisze bawegung (Hacohar un Bejtar) 17; Mizraehi — 16; Poalej Cijon C. S. — 14; Algemejne Cijonistn — 12׳; Poalej Smol — 9; Pachach —9; Dror — 6; Noar Hacijoni — 3; WICO — 2; Nocham — 1; Tora weawoda — 1; Agude — 1; Irgun Naszim P.C.C.S.-Hitachdut — 1; Bnej-Akiba — y2, Noar-Borochow — %. Ojser dem kumen noch cu grupn wos zajnen niszt festgesztelt genoj wi Haowed, religieze Jidn, sport-klubn. Mit dajn Szpende far KEREN KAI EM ET helfet!! ojslejzn dos (I1HSZEF0LK! Lagern un gemejndes (proporcjonel cu der bafelkerungs-col) Lampertheim — 232% punktn; Straubing — 104%; Attel — 88%, Hess-Lichtenau — 84%; Stuttgart — 80%; Waldstadt baj Pöcking — 76%; Ainring — 72%; Fritzlar — 68%; Wasaseralfingen — 64%; Bad-Reichenhall — 60%; Bensheim — 59,6%; Engelsberg — 59%; Weilheim — 58%; Traunstein — 40%. Mir gibn iber der efntlechkajt dem ojsgang fun konkurs un rufn ale partejen un organizaejes, szuln un lagern cu a wajterdikn farmestung farn Cwejtn kwartal. Keren Kajmet Lejisrael Haliszka Hamerkazit b’Germanja Cu wejstu az... ln England iz geszafn geworn a specjele historisze komisje, weihe darf baatbetn conojfgezamlte 80 tojznt ton dokumentn wegn leetn krig. Wi es zet zieh ojs, a niszkoszedik ,,sztikl" arbet... ' t An englisze wisnszaftleche ekspedieje grejt zieh cu bazuchn di noch niszt ojsgeforszte dzungls fun Amazonke. Di ekspedieje basztejt fun 14 pevzon un iz eugegrejt ojf 12 jov. Ojsgesztatet iz zi mit di modernste technisze ajnrichtungen wi kejnmol biz ject. Di ekspedieje darf klojmerszt zuchn di resztlech fun alte rasn un kulturn, wi ojeh szpurn fun engliszn forszer Pawet, welcher iz farlojrn gegangen mit 20 jor curik. Der firer fun der ekspedieje kpt. Spring glojbt noch ojscugefinen dem gelerntn, wajl jener zol hobn derklert farn arojsforn, az ojb er wet dort ontrefn ojf an alter rase, wet er zieh mer niszt umkern. In der emesn ober szmuest men, az di ekspedieje mejnt cu gefinen reale zachn, wi gold un naft. Di machszirim, welche zej grejtn zieh mitcunemen in weg, basztetikn di dozike haszores. I. cuzamenior fun hist, komisjes in der US-zone München (PR). Dem 11. un 12. maj iz in münchener ״Makabi“-zal forgekumen der erszter cuzamenfor fun ale historisze komisjes in der US-zone. Es zajnen onweznd gewen 70 delegatn un 50 gest. Dem cuzamenfor bagrist der lejter fun der C.H.K. M. Fajgenbojm in jidisz un hebreisz. Es wert gewejlt a prezidium in basztand fun di h' h' Dr. Fridman, Mark-Prager (forsz. fun E. J.), red. Kaplan, lejters fun di Reg. H. K.: M. Asz, B. Ornstein, D. Grasdor un 8z. Perlmuter. Dem forzic nemt iber Dr. Fridman, weleher halt an inhaltsrajchn referat o. d. t. ״der maeew fun der jidiszer forszung fun naci-tkufe ‘. In zajn referat firt Dr. Fridman durch an analiz fun undzer leetn churbn, balojchtndik alzajtik di arbet fun a historiker. Der referat iz gesztanen ojf a hojehn wisnszaftlechn niwo. Fun central-biuro fun K. K. L, In gerangl far undzer folk, far a frajer un zicherer eukunft, farnemt ejjaem fun di wichtikste erter der gerangl farn E. J.-bodn. Di jidisze bafelkerung in E. J. batreft 32% fun der algemejner col, mir coln 75% fun ale sztajern, ober bodn bazien mir blojz 6,7% funm E. J.-bodn. Ojfn gebit fun bodnojslejz zajnen mir ammerstn opgesztanen un deriber fodert zieh niszt nor an aktiwe tetikajt fun ale Jidn in der KKL-arbet, nor Dos wort bakumt der E. J.-gast, der gut bakanter publicist fun ״Dawar ch’ Mojsze Mark Prager, welcher hot di lects jorn gewidmet zajn szriftszteleriszn talant specjel der geszichte fun leetn jidiszn churbn un lozt ject arojs a monumental werk u. n. ״Churbn un gwure fun der jidiszer tragedje". Der gast git op an interesantn baricht fun der arbet fun di historiker in E. J. Der farzamlter ojlem hot im gedankt far di wertfule informaejes. Mit dem endikn zieh di baratungen fun ersztn tog. Cumorgns halt red. Kaplan a fortrag o. d. t. ״undzer zamlen un farcejchnen“. Noch di referatn gibn op di barichtn di lejters fun di Reg. H. Komisjes. Es antwiklt zieh a diskusje mit der batejlikung fiin ale delegatn un gest. 18 azejger szlist red. Kaplan dem ersztn cuzamenfor. es fodert zieh a farmestung, a nacjonaler ge wet. x Dos centrale biuro in Dajczland derklert a konkurs ewiszn di szuln, partejen un lagern. Di gewiner funm gewet wem premirt' mit der ibergejender KKL-fon. Bizn 1. maj 1947 hot zieh der gewet geendikt ojfn folgndn ojfn (di coln drikn ojs punktn): Szuln: Naj-Frajman 3, Backnag 2, Pöcking 2. 1 TT I I ב ן M ן 18» Hum imllll »lülifcgs 81 811 II1M 5 pmii! \ui | I! ״׳^ Mlgllia 8 יויייו” mm ׳11! r k Kalorjes, zejer badajtung un ant- Haltung in undzere narungs mitlen Zajt der krigs-ende un dem ibernemen di farflegung fun di jidisze lagern durch der UNRRA, iz dos wort kalorje algemejn bakant geworn. ״Kalor“ badajt in latajn waremkajt, un iz a mediciniszer bagrif, wos dint cu wisnszaftlecher un faktiszer barechnung funm wert fun undzer narung. Undzer narung basztejt fun 3 grunt-elementn: ej-wajs, fets un euker. On di dozike mitlen, ken der menczlecher kerper niszt lebn un arbetn. A kalorje iz der waremkajts-schum, wos antsztejt inem kerper bajm ajnnemen 1 gram fun di dermonte narungs-mitlen. Mir muzn zieh forszteln, az in undzer kerper wi in an ojwn, wert farbrent di dernerung, wos mir nemen ajn. Genoj wi in an ojwn wert warem adank dem farbrenen fun di kojln, azoj wert 1"bndzer kerper warem adank dem farbrenen fun der teglecher narung un azoj arum antsztejt di temperatur funm kerper. Jede arbet fun undzer organizm, iz farbundn mit der waremkajts-produkcje fun di arbetnde muskuln. Di muskuln fun a gejendn menczn producirn mer waremkajt, wi fun a ziendn un an arbetnder mencz producirt fil mer waremkajt wi a lignder. Ober ojeh a mencz, wos gefint zieh in a ganc ruiker läge un arbet maszmoes niszt, producirt waremkajt durch der arbet fun zajn harc, zajne otemungs-muskuln, durch der tetikajt fun zajne drizn, der muskulatur fun zajne irigWejdn u. a. w. Es iz an arbet, wos mir kenen ojserlech niszt zen, ober zi kumt faktisz for in undzer kerper. Der schum fun di kalorjes. wos der mencz darf bichdej cu kenen lebn un arbetn, iz zejer farszejdn, ophengik fun zajn profesje un badingungen, in welche er gefint zieh. Untn wert gegebn a kalorjes-tabele fun farszejdene profesjes-grupn far ejn tog, d. h. 24 szo. Erszte grupe: Eiende baszeftikung, dos zajnen gajstike arbeter, sochrim, szrajber, baamte, ojfzeer —^ farbrojehn far 24 szo 2200—2400. kalorjes. Cwejte grupe: Eiende muskul-arbeter, wi: sznajder, fajn-mechaniker, zecer, lerer — 2600—2800 kalorjes. Drite grupe: mesike muskul-arbeter, wi: szuster, buchbinder, doktojrim, briftreger, laboratorje-arbeter — 3000 kalorjes in a mesles. Ferte grupe: Sztarke muskul-arbeter, wi: metal-arbeter, maler, tiszler — 3400—3800 kalorjes. Fünfte grupe: Szwer-arbeter — 4000 kalorjes un iner. Eekste grupe: szwerste arbeter — 5000 kalorjes un mer. Fun der doziker tabele zeen mir, az der kalorje-badarf iz farszejdn far farszejdene profesje-grupes, wos es iz wisnszaftlech festgesztelt geworn un iz fun grester badajtung far der derhaltung fun arbets un lebns-fejikajt in tog-teglechn lebn. Lojt der tabele fun teglechn kalorjeschum far farszejdene profesj es, gibn mir ject a büd derfun, wifl kalorjes es gefinen zieh in farszejdene undzere narungs-mitlen. In 10 dkg. fruchtn, milch, wajn, bir gefinen zieh 50—60 kalorjes. In 10 dkg. zup — 20—60 kalorjes. In 10 dkg. wegetariszer szpajz — 20—SO kalorjes. In 10 dkg. brojt— 250 kalorjes. In 10 dkg. kez — 400 kalorjes. Ip 10 dkg. rajz, mel, tejg un gebeks — 350—400 kalorjes. In 10 dkg. puter, szpek - 800׳ kalorjes. In 10 dkg. kartofi — 100 kalorjes. In 10 dkg. bering — 200 kalorjes. In 10 dkg. nis — 650 kalorjes. In 10 dkg. szokolad — 550 kalorjes. 2 sztik ejer — 130 kalorjes. A hojehn kalorje-anthalt bazict alkohol. In 10 dkg. — 700 kalorjes, ober culib zajn algemejnem szedlechn ajnflus ojf undzer organizm, kumt er als teglecher narungsmitl far undz niszt in batracht un ken nor banuct wem als refue in |ganc specjele krankhajts-faln, cu der unterszticung fun undzere hejl-metodn. Ojser di kalorjes, wos zajnen anthaltn in undzere narungs-elementn, darf jeder organizm cum lebn ojeh waser un zalcn. Der mencz fahrt dos waser durch der urin, sztulgang, durch szwejs un durch der ojsotmung. Der menczlecher kerper sztarbt op, wen er farlirt 15% fun zajn normaln waser basztand, wi der fal iz o. b. baj Cholera (Cholera iz an onszteknde krankhajt fun der kiszke szlajm-hojt, baj welche es kumen for 100 un mer sztul-ojslejdikungen in mes-les). Dos dursztgefil bajm szwien iz a reakeje funm organizm kegn hojehn waser-farlust. Fun farszejdene zalcn, wos der kerper bakumt mit der narung, iz dos wichtikste dos koch-zalc. Es gefint zieh in genugndn schum in undzer narung, ober baj wegetariszer narung muz koch-salc eugegebn wem noch cuzeclech. Fun andere zalcn bazict a gro-3e badajtung der kalch. wos iz umbadingt nojtik far szwangere frojen un bajm ojfboj funm knochn skelet baj klejne. kinder. Ojeh der chlor iz zejer nojtwendik un muz baj szwien derzect wern. wajl di sibe fun an a. g. zunszlag baj bejse zumer teg iz dos farlirn fun chlor. Wegn andere substanen wos der menczlecher kerper darf cu der derhaüung fun zajn ■gezunt, wi wegn witaminen. wein mir rejdn in kumendn artikl. Dr. W. Feldman.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.