Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-05-30 · 20/58 (30.5.1947) · p. Seite 2

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
20/58 (30.5.1947)
Date
1947-05-30
Page
Seite 2 (sequence 2)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
65% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243324--440-7243030
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

2 entity mentions

ZAJT 2 אונדזער וואח* fRAJTIK, 30. MAJ 1947! Strikt un szotn in jidiszn lebn Di jidisze^efntleche mejnung Eun Erec Jsroel wegn der UNO-komisje Jeruszolaim (NHT). Wegn di mitglider fun der komisje hot zieh di Erec Jsroel prese ojf aza ojfn arojsgezogt. 1. Australie — glojbt men wet untersztien dos szafn fun a jidiszer medine mindenstns in a tejl fun Palestine. 2. Kanade — wet warszajnleeh sztrebn ajnhaltn di englisze macht in Erec Jsroel un wet untersztien di plenöt fun Morrison un Levin. ' 3 Czechoslowakaj — pro-jidisz un far chaluka. 4. Szwejdn — pro-jidisz un far chaluka. 5. Holand — hagam zi geflnt zieh unter dem britiszn ajnflus, wet ober sztien di jidisze alija un chaluka.' 6. Jugoslawin — wet warszajnleeh sztien di Araber. 7. Indie — wet warszajnleeh sztien di Araber. 8. Persje — wet warszajnleeh sztien di Araber. 9. Peru — wejnik hofenung far Jidn (zi hot a grojse arabisze minderhajt). 10 Guatemala — geflnt zieh unter dem amerikaniszn ajnflus, ober ir sztelung iz noch niszt bawust. 11. Urugwaj — warszajnleeh pro-jidisz (alte pro-oijonistisze tradiejes). Men rechnt az di komisje wet sztien dem plan fun chaluka, men glojbt az di englisze regirung, wet aza rekomendaeje onnemen, wäjl dos untersztict di merhajt fun der engliszer efntlecher mejnung. Di Jidn wein cusztimen far dem plan fun chaluka, ojb cu der jidiszer meluche wein gehern der Galil, der Negew un jam-breg, di Jidn wein ojeh ajngejn ojf der internacjonalizirung fun Jeruszolaim, wajl zej wiln beser zen Tel-Awiw als di hojpsztot. (NHT-UP), Cum szlus fun der UNOzicung hot der amerikaniszer forsztejer Warren Austin gelojbt di sztelung fun der rusiszer delegacje, welche hot gesztict a jidisz-arabisze meluche, oder a chaluka, wos wolt gebracht cu der ejnikung fun di ״grojse fir“ benogeja dem Erec Jsroel- Problem. Dorem-Afrike. Hersz Sziler dercejlt in dem ״proletariszn gedank“, az dos jidisze lebn in dorem- Afrike hot zieh kimat wi niszt geendert. Inm lebn fun di dortike Jidn zajnen kejn wezntleche enderungen niszt arajngetrotn mit ojsnam fun klejne kontrastn fun amol biz hajnt. Er szrajbt c. a.: ״Mit an erech 10 jor curik hot a jidiszer emigrant noch gehat dos glik arajncukumen in dorem-Afrike durchn kwote-gezec. Di emigrantn fun farszejdene lender hobn take mitgebracht mit zieh zejere speciflsze kulturele bagazn, wos hobn mitgewirkt cum kultiwim dos gajstike lebn funm dortikn jidiszn jiszuw. Hajnt-cu-tog hot zieh di läge geendert. Di sztrenge emigraeje-baszrenkungen far Jidn sztern dem cuflus fun emigrantn, afile far krojwim un noente fun di ortike jidisze birger. Un dos take hot zieh ojeh opgerufn ojfn jidiszn lebn in dorem-Afrike. Amol zajnen dort derszinen 2—3 jidisze wochncajtungen, a literariszer chojdesz-zurnal un a gewise cajt ojeh a tegleche cajtung. Lectns ober aerszajnt niszt mer wi ejn-unejncike jidisze wochn-cajtung, wos darf szpajzn dem jiszuw mit kultur. Ojeh ojfn gebit fun jidiszn teater-wezn ir dos dozike jidisze winkele sztark hintersztelik. Fun cajt cu cajt flegn zieh dort bawajzn farszejdene jidisze trupes, wos hobn ojfgefirt gewise pieses. Ojeh amatorisze kojehes hobn gepruwt zejere kreftn. Di sztarke ceszpliterung, wos iz ober arajngetrotn in di dozike rejen, hot opgeszwacht dem interes un men hert niszt kimat fun zej er ekzistenc. » Mit 10 jor curik, hot dos szul-wezn gemacht di erszte szrit. In Johanesburg hot zieh geszafn di erszte jidisze szule, wos hot zieh gezolt farbrejtern un ojsszprejtn, als dercijungs-ansztalt far di ortike jidisze kinder. Di optejlungen fun der szule in land zajnen, troc dem cuwuks fun der col sziler, niszt antsztanen. Di ejncike degrejehung fun di dortike kultur-treger iz di folksszule, wos hot bakumen an ejgenem binjen. Es iz ojeh dort farhan a klejner krajz fun jidisze szrajber, ober kejn jidisze bicher zajnen niszt־ benimee. Es zajnen niszt farhan kejn jidisze farleger un.ojch niszt kejn pasike drukeraj dercu. Dakegn gefinen zieh fil ״ksaw-jadn“, wos wartn ojf ״besere“ cajtn . . . Es iz deriber a zelbstfarsztendlechkajt, az di jidisze jugnt wert niszt dercojgn in jidiszn gajst un dos ejncike, wos dermont zej zej er eugeherikajt cu jidiszkajt, zajnen / Simpatje ojsdrukn far di maapilim in'Cypern Nocosia/Cypern (DENA-Reuter). Der kongres fun di . gewerkszaftn in Cypen hot arojsgegebn a memorandum, wu er brengt cum ojsdruk zajne simpatjes cu di maapilim, wos wem kegn zej er wiln gehaltn in di lagern fun Cypern. Cuzamengerufn a konferenc fun der ArabisZer Lige. New t York (DENA-INS). Di delegatn fun der Arabiszer Lige baj der UN-konferenc hobn bakant gegebn, az dem 5. juni wet in Kairo forkumen a konferenc fun der Arabiszer Lige, wu es wet decidirt wem benojgeja der politik fun di 7 mitglid-meluches legabe der UN-komisje far E. J. E. J.־chronik. In Rechowot iz forgekumen di derefnung funm hojz fun Mapaj ojfn nomen fun B. Kacenelson. Beejs der fajerung hot geredt D. Ben Gurjon. Jeruszolaim’er ״Hapoel“ ojf a turnej in Amerike. Jeruszolaim (DENA-Reuter). Pr. In dem turnej iber di F. Sztatn hot di E. J.-dike futbol-manszäft, der jeruszolaimer ״Hapoel‘“ gezigt inm ersztn cuzamentref mit Berlin. In juni 1946 hot zieh in Berlin gegrindet dos jidisze teater ״Baderech“, gesztict fun jidiszn lager-komitet un kultur-amt in Schlachtensee. Dos teater hot troc ale szwerikajtn ojfgefirt ejnike forsztelungen, wi: ״Zajt frejlech“, ״Mecies“, ״Di sonim ojf culehaches“ un ״Mitn wander sztok in hant“. Endlech hot zieh dos dozike teater derszlogn cu an ejgenem lokal un mit a kurcer cajt curik iz forgekumen di fajerleche derefnung funm ejgenem lokal, wos bazict 500 plecer di bar-miewes, chasenes un andere religieze ceremonjes, wos wem gefajert mit grojs pompe. Mexike Gor andersz zet dos ojs inm dozikn jidiszn kibuc, wos iz 5 mol klener fun dem doremafrikaniszn. Dort derszajnen szojn jidisze cajtungen, zurnaln un bicher, wos sztejen ojf a geherikn niwo. Di dortike Jidn nemen an aktiwn ontejl in ale jidisz-nacjonale un kulturele faransztaltungen. Lectns iz dort geszafn geworn a fond arojscugebn bicher fun jidiszer matematik in der jidiszer, hebrei&zer un szpaniszer szprach. In algemejn lozt zieh dort bamerkn a lebhafte gezelszaftleche tetikajt ojf ale gebitn fun jidiszn kulturein un politiszn lebn fun land. (״Der tog“) In cuzamenhang mit der lectns far sztarkter teror-tetikajt in E. J. iz zieh kedaj opcuszteln ojfn fakt, az a hojeher procent mitglider fun der untergruntbawegung rekrutirt zieh fun di orientalisze tipn, meinstns fun di tejmoner. Jeder einer, wemen es iz bakant dos E. J. lebn wejst, az di jugnt fun di ״mizrechejdes“, zej er läge un sztand in jidiszn Jiszuw, iz ejne fun di komplicirtste problemen, mit wos di orgänizirte jidsze gezelszaft un di E. J.-prese baszeftikt zieh umojf herlech. Lojt der Statistik batreft di col orientalisze Jidn 21% fun der algemejner jidiszer bafelkerung in E. J. Cwiszn der jugnt iz der procent a badajtnd greserer, wajl di orientalisze Jidn haltn niszt fun di ״moderne forzichts-mitlen“ un azoj arum gefinen zieh in jeder fun di dozike familjes 8—10 kinder. A grojser tejl fun ot di Jidn sztejen ojf a zej er nideriker ekopomiször un kultureier madrejge, a grojser tejl fun di tejmonisze jidisze frojen lozn iber in der hejm zejere kinder un far dingen zieh cu farszejdene hojzarbetn baj europeisze familjes un es iz niszto wer es zol achtung gebn ojf di kinder, wos walgern zieh arum in di gasn un gejen niszt in szul. Ansztot cu gejn in szul wem di kinden ״produktiwi zirt“ cu pedleraj un andere minim ״aprofesjes“, wajl ״lernen iz a luksus zach“. Farsztejt zieh, a» a grojsn ajnflus hot ojeh ojf di dozike kinder di arabisze swiwe, biszchejder profesjoneler amerikaniszer manszaft in New York mit 11:0. Dem mecz hobn bajgewojnt 63 000 cuszojer, wos sztelt mit zieh for a rekord-col fun bazucher. Waad Haleumi ruft cu meldn droende teroristisze umruen. Jeruszolaim DENA-Reuter). Der jidiszer Parlament (Waad Haleumi) in E. J. hot noch a draj togiker zicung ojf gefedert di jidisze bafelkerung in E. J. cu meldn ale droende teroristisze umruen di firnde perzenlechkajtn. Der pariament hot ongenumen a baszlus, lojt welchn di jidisze bafelkerung in E. J.. sztejt fest unter der lozung: alija, hitjaszwut, hagana. Ernste batrachtung. New York (Herald Tribüne). Pr. Der wiceprezident fun ״Mizrachi“ in Amerike rabbi Kirszblum szrajbt: ״Di englisze zinloze un umberachmonesdik harbe handlung in E. J. trajbt dem fridlechn Jiszuw ojf der zajt fun di teroristn. Wen a Jid wert derharget, wert glajeh ajngefirt ojsnams-cusztand. Wen Jidn hargenen emien andersz wert ojeh ajngefirt ojsnams-cusztand. Un wen Jidn bagejen zelbstmord, wi es iz gewen der fal mitf^di cum tojt-farmiszpete Irgun-mitglider, wert ojeh proklamirt ojsnaips-cu- Lodz. Der jidiszer artistn-farejn in Pojln hot durchgefirt an ekzamen fun aktiorn farn lodzer jidiszn teater in lokal fun jidiszn literatn-farejn in Lodz. Cu der komisje hobn gehört: M. Lipman, D. Lederman, L. Wolfowicz, E. Kaganowski, A. Zak un J. Jasonowicz, als fartreter fun der cajtung ״Dos naje lebn“. Es zajnen kwalifleirt geworn a rej aktiorn, wos zajnen cugelozt geworn cum jidiszn teater. Di mitglider fun der ekzaminir-komisje hobn ojeh bahandlt di frage fun szafn a teater-studie bajm , artistn-farejn in Pojln. Dänenmark. Cu zajn 25-jorikn jojwl hot der jidiszer gezang-farejn ,,Hazomir“ arojsgegebh .,g buch fun MH jidisze folks-lider mit1 notri. Dos buch hot 180 zajtn un iz kinstlerisz ojsgefartikt. Biro-Bidzan. Dos jidisze teater in Biro-Bidzan grejt zieh ojscufirn in kinftikn sezon di piese fun Tur un Szejnin ״Wer iz balebos ojf der cajt?“ un M. Gersznzons ״Herszele Astropolier“. Es wem ojeh banajt di ojfflrungen fun Sz. Halkins ״Der szpil-fojgl“ un di klasisze piesn fun Szolem Alej ehern un Goldfaden. London. Dos ״Naj-jidisze teater“ grejt zieh ojfcufirn a komedie in 3 aktn fun D. Breude, ״Tobias der moler“ ibergezect fun A. Majzels. U. S. (Pariz.) nes mit welcher zej wojnen un wu der analfabetizm un umwisnhajt iz zejer grojs. Cwiszn ot di kinder iz di E. J.-dike jugntbawegung niszt kajn sztark farszprejte derszajnung un zej wejsn gomiszt oder ganc wejnik fun nacjonaler disciplin un fun chaluciszn. lebns-sztejger. Faran cwiszn zej zejer fil, wos hobn noch kajn kibuc niszt gezefi, derfar ober zajnen zej sztendik grejt cucusztejn cu kolerlej demonstraejes un stam-geszlegn un dos nucn ojs di ekstremistisze elementn. Baj der gelegnhajt fun a teror-akt, wen men kumt abisl nenter derzet men mejnstns junge kinder, fun welche dos row sztamt fun orientalisze gemejndes. Der doziker macew halt szojn on Zorn lang. Erszt di lecte jorn hot der Jiszuw ongehojbn a mamoszesdike arbet ojf cu endem di läge. Orgänizirte politisze jugntbawegungen zajnen arajngedrungen in di orientalisze kwartaln un es iz zej gelungen cu organizirn jugnt-grupn far politiszer un kultureler tetikajt. Zej dereijen junge tu er un instruktom take fun der orientaliszer jugnt, wos kenen gut di szprach un di farhelteniszn fun zejere gemejndes un zej wern arojsgeszikt cu arbetn cwiszn zejere brider un_ gernejnde-mitlgider. Di orientalisze jugnt ken wem baj a geheriker dereijung un ojfklerung a zejer wichtiker eiement funm pioneriszn Jiszuw. Di dozike jugnt cejchnt zieh ojs mit ir temperament 9un Jidisze jisznwim in dev gor er weit Jfidisz teater-lef»n in favsz. lender ־Der rexenr fun di fj. teror 4 זי sztand. Ojb men wil — Art ojs rabbi Kirszblum — az in E. J. zol herszn ru un ordnung, muz aza rezim dos land farlozn. Britisze szodns funm teror. Jeruszolaim (DENA-Reuter). Montagno Brown, mitglid fun der wirtszaftsoptejlung baj der E. J.-regirung hot in a radio-rede derklert, az di tetikajt fun di teroristn in E.J. in budzet-jor 1947 hot gekost der britiszer mandatn-regirung 3,5 miljon funt. Haag (DENA-Reuter). Der gewezener lejter fun justic-dinst in holendisz-Indien N. S. Blom iz basztimt geworn als holendiszer fartreter in der E. J.-ojsforszungs-komisje fun UNO. London (NYHT). Bevin hot .derklert in Parlament: ״England iz azoj wi frier a Grojs-macht un wet zieh nit curikcien fun Nontn Mizrach wu zi hot ire ekonomisze un strategisze interesn.“ Jeruszolaim (NYHT). Robert Szindler / an ojle fun Dajczland / a policist in Chaifa — iz derszosn geworn noch dem, wi er hot dakumen ejnike drojungsbriw fun der ״Szterngrupe“. Jeruszolaim (DENA-Reuter). A najer kwartal in Jeruszolaim iz farwandlt geworn in a zicherhajts-zone. Der kwartal iz opgegrenect geworn durch sztechike drotn. Washington (DENA-Reuter). Gen. Lowell Rocks der general direkter fun UNRRA hot donersztik opgelejknt di britisze jedijes wegn farantwortlechkajt fun UNRRA far der ״umlegaler“ jidiszer alija durch Italic. Wajter derklert er, az Gr B. hot niszt kejn szum bawajsz material az UNRRA baamte zoln hobn untersztict di umlegale jidisze alija. 400 jidisze plejtim ohgekumen kajn Norwegie. London (DENA). 400 jidisze arbeter fun ungariszer un pojliszer opsztamung DP-is fun di lagern in Dajczland, zajnen ongekumen in Norwegie. Jidiszer Weltkongres wegn barojbtn jidiszn farmegn in Europe. München (PR). Der lejter fun widergutmachungs-department bajm Jidiszn Weltkongres, dr. Nachum Robinson, welcher hot zieh curikgekert fun an unterzuchungsrajze fun Europe hot barichtet, az di farmegns, wos zajnen cugerojbt geworn baj Jidn in di naci-okupirte lender, zajnen in j. 1938 wert gewen lechol hapoches 8 miliard Dolar. Di dozike rojbn hobn ojeh geholfn di nacis fargresern zejere milchome-fondn. Der wert fun jidiszn ejgntum in Dajczland in j. 1933, beejs Hitler hot farchapt di macht, hot lojt di lecte ojsrechenungen batrofn fun 9,5 biz 10 miliard mark. Biz ject iz noch in Dajczland niszt ongenumen geworn kajn gezec wegn curikkern afile di, durch di nacis, konfiskirte jidisze farmegns. Buenos Aires (Ita). In Buenos Aires hobn in farlojf fun chojdesz april 3 mol eksplodirt bombes in synagoges. Montreal (Ita). A delegacje fun Jidiszn Weltkongres hot bazucht dem kanadiszn min-prez. Mackenzie King un hot gebetn cu fargresern di emigraeje kwote far jidisze DP. King hot eugezogt di bite cu nemen in batracht. un ken zejer lajcht'ojfgehect wern. Deriber machn di teroristisze grupn di greste onsztrengungen cucucijen di dozike jugnt, welche baherszt gewejnlech di arabisze szprach un ken zejere minhogim un zitn, cu di teror-aktn. Di ojbndermotne ״majles“ zajnen fun der grester wichtikajt bajm ojsfirn di teror-aktn, wajl ersztns rufn arabisze jungelajt niszt arojs aza chszad baj di Englender wi Jidn un kenen derfar lajchter eukumen cu bawachte plecer un leachar hamajse kenen zej zieh ojeh gut ojsbahaltn cwiszn, di Araber^ Es iz ojeh wichtik cu dermonen, az di orientalisze jugnt hert zieh genug on wegn di lajdn fun zejere brider in Tejmon, wos gefinen zieh in grojser nojt un wartn mit grojs umgeduld cu kenen arajnkumen kajn E. J. un di englisze regirung git zej niszt kajn sertifikatn. Der doziker fakt fargresert ojeh di farbitertkajt fun der orientaliszer jugnt un firt zej in di rejen fun di ekstremistisze grupn. Der orientaliszer mencz iz gewejnlech primitiw un hieik, farsztejt zieh niszt ojf ״diplomatje“ un wen er filt, az es wert im geton umrecht, iz er grejt ojf alem. Ot di ale ojsgerechnte faktorn zajnen gojrem dercu, az a grojser procent fun der mizrech-jidiszer jugnt sztelt mit zieh for dem rezerw far di alerlej teroristisze organizaejes in land. 1

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.