Undzer Worṭ · 1947-05-23 · 19/57 (23.5.1947) · p. Seite 5

אונר־וער ווארט FRAJTIK, 23. MAJ 1947 פון ד' יידישע אינטערעסן אץ זיין דער מנהיג אין דער שמערער צייט, מאם די שארית הפליטה לעבט דורך. עם איז א פאקט, אז די צוט^ילונגען פון אונררא זיינען יעצט זייער קליין. די זענדונגען פון חשויינט (פראדוקטן, קליידונג) ווערן אמך קלענער פון מאל צו מאל. דאם דארפן ומסן די קאמיטעטן ווי אויך די גאנצע" יידישע באפעל׳ קערונג, די קאמיטעטן מוזן זע ן איבערווארפן דאם ביטל שפייז. מאס זיי באקומען פין רעגיאנא״ל־ קאמיטעט, אמף די אממיינסטן באדראטע פל״עצער. נעמלעך אויף קינדער, קראנקע, אינוואלירן א,ד.ג. די יידישע באפעלקערוגג מוז אין דעם העלפן. פאפיראסן ווערט אמסגעמיילט, נאד פאר ארי בעטנדע, און מ מוז אכטונג געב״ן, אז זיי זאלן אנקומען צום ריכטיקן אדרעסאט. נאד דער מ״אם ארבעט פאקטיש, מאס פירט אמם י א נוצלעכע ארבעט, זאל באלמנט ווערן אין דער פארם, ליירער ווערן אבער באגאנגען פיל אומפינקטל״עב־ קייטן און די ניט וועזנטלעכע כלומרשט "אומי פינקטלעכקייטך רופן אבער ארוים פילמאל אומי צופרידנהייט, אויפברו״יז און צעשפליטערונג. און דעריבער לאמיר טאקע אויסמיירן די שטערונגען. זאל זיין יעדער אימף זיין פלאץ! דער מיטגליד פון קאמיטעט און דער מיטגליד פון נעמיינדע. זאל יעדער באוואכן די ארדעגונג און זיך אליין אונטערארדעגע״ן, אין קעג״נטייל פירן מיד איין כאאס אין אונדזער ארעמען דעפי־לעבן. ווען די יידן זיינען אין,מדבר 40 יאר נע׳ גאנגען, זאגט דער תלמוד, איז זייער .גאנצקייט אפגעהיט נעווארן, אדאנק די געשאפענע געזעצן און ארדענונג און אדאנק דער מאראלישער און געזעלשאפטלעכער ריינקייט און זויבערקייט, וואם האט געהערשט צווישן זיי. יעצט ווען מיר גייען ווידער דורך א מדבר, מוזן מיר אויך זיין ארגאניזירט און דיסציפלינירט אפהיטן רו און ארדענונג. דער עיקר, ניט פארי שמוצן די הענט״מיט פרעמדם, דאס וועט אונת העלפן צו מאכן א סוף צו אונדז״ער וואנדער־ לעבן און חיימלאזיקייט. 2! ... די זע;בע מעשה איז געווען מיט רעזאלד ציעם פון אמעריקאנער קאנגרעם. שטענדיק האט דאס אויסערן מיניסטעריום נאך א פראציוניסטי- שער רעזאלוציע געפלעגט ארויסשיקן געהיימע טעלעגראמעם צו די אראבער, אז אלץ בלייבט ביים אלטן און, אז עם וועט מעגן גארנישט נישט דעצידירט ווערן אן א קאנסולטאציע מיט די אראבער. T י דיאם זעלבער שפיל איז אנגעגאננען אויך נאכדעם, ווי טרומאן איז געווא״רן פרעזידענט. דעם 16־טן אויגזסט 1945 האט י פרעז. טרומאן אויסגעזאגט א סוד; ער האט מיטגעטיילט, אז אין פאטסדאם האט ער דיסק״וטירט די א״י פרא- גע מי״ט טשערטשיל און עטלי און, אז זיי זיינען מםכים אריינצולאזן קיין א״י אזויפיל' יידן ומפל עם וועט נאר מ״ענלעך זיין. תיכן- זיינען אחים׳ נעשיקט געווארן פון אויםערן־מיניסטעריום נע׳ היימע דעפעשן קיין קאירא, באגדאד, ביירוט און דמשק, אז דעם פרעזידענטם דיסקוסיע מיט די בריטישע מלוכה־לייט האט נאר געהאט דעם צוועק פון "אויפקלערך דע״ם ענין פון אמסגע׳ ווארצלטע יידן און, אז נאטירלעך איז דערביי אמך א״י דערמאנט געווארן אלם מעגלעכער מקום־מקלט פאר זיי, אבער עם איז נישט ארייג־ געטרעטן קיין שום ענדערונג אין דער ביזאיצ־ טיקער שטעלונג פון דער אמעריקאנער רעגירונג צום א״י פראבלעם. א צווייטע ענלעכע פארזי־ לערונג איז ארויסנעשיקט נעווארן צו די אראבי׳ שע רעגירונגיען אין גאוועמבער" 1945. און ווייטער.*.." זוען די ענגלישע מיטגלידער פון דער קא־ מיסיע האבן זיך באקאנט מיט די אמעריקאנישע געהיימע' דאקומענטן, האבן זיי דערפון שטארק הנאה געהאט. אפילו ר י כ א ר ד ק ר א ם מ א ן פון דער לייבאריפארטיי, א פריינט פון ציוניזם, וואם האט דע״ם גאינצן שפיל פון אויסערן מיניי סטעריום באצייכנט מיטן ווארט "טפשותי, אין פונדעסטוועגן צופרידן געווען, וואס "ענגלאנד און אמעריקע שווימען אמף איין שיפל" וואם סינגלטאן האט נעזאגט איז דאם t נייט שוין, מרי קראם, די הויפט זאך זיינען דא נישט די יידן, נאר' די הארמאנישע צוזאמענארבעט צווישן עגגל״אנד און אמעריקע". ...מרי קראם, באמיט זיך אויפצוווייזן די אומצווייפלהאפטע עוולה, וואם ווערט באגאנגען לגבי דעם יידישן פאלק און פירט אוים, אז דער שליסל פון דעמאקר״אטיזאציע פון נאענטן מזרח און אויך דער עקזאמען פון הומאניזם, איז דאס מיטהעלפן אויפבויען די יידישע אומה אמף דער טעריטאריע פון זיינע אבות אין ארץ ישראל. מ״יר קענען האפן, אז די מי פון מרי קדאם, וועט האבן א פאזיטיוון איגנפלוס אויך אמף די מיטגליד״ער פון דער גייגעבאל^גער קאמיםיע פון דער UN“. אל תבטח בנדיבים! מיר פארלאזן זיך קיינמאל נישט אמף די קאמיסיעם, אבער דער אמת "אונתערער. די ווירקלעכקייט איז אמי בולט און פילזאגנד, אז ווער עם זאל נישט קומען מוז איינזען און פעסטשטעלן די "ריכטיקייט פון אוני דזער טענה צו דער דעמאקראטישער וועלט. מיר ווילןאלזא האפן.אז דאס״וועט זיין דער לעצטער עטאפפון" אויספארשן פאר אוגדזערפדער גאולה. שום מאראל. דארט האט דער עמלקידייטש נע׳ האט איין געזע״ץ: מא״רדן! און דער גערודפטער ייד איין נעדאנק: ראטעמען זיך פון טויט. אין די אומשטענדן זיינעין פארניכטעט געווארן אלע העכערע מענטשלעכע געזעצן. יעצט ווען מיר בויען צוריק אפ פיזיש די שארית הפליטה,מוזן מיר זי איבערב״ויען אויך גייסטיק, מאראליש, פון יענע שווערע. ביטערע יארן, איז געביליבן דאם נעפיל פון חשד, פון ניט "צוטרוי. פון מענטש צו מענטש, פון שרעקלעכן קאמף פאר עקזיסטענץ, זייערארט דארפן פארנעמען, חברישע באציוננען פון ייד צו ייד, פריינטשאפט אויפן נעמיינזאמען וועג און בשותפותדיקער טאט, וואם איז דער הויפטגרונט צו גאולה, צו פרייהייט" און זעלבסט־ שטענדיקייט. אין די לאגערן און שמעט זיינען מיר פילמאל עדות פון באדויערנםווערטיקע פאקטן פון שנאה" העצעריי, רכילות און ממירות. ליגנם און פאלשקייט און אפילו, שפיכת דמים... עם פרענט זיך, וועד איז אין דעם פאראינטערעסירט וועמען איז עם נויטיק און נוצלעך? צי קעגען מיר ניט איינשטעלן צווישן זיך אליין ברידערלעכע, מענטשלעכע באציוננען? צי ווילן מיר די מעי טאדן פון די קאצעטן פון ברוטאליטעט און פויסט אריבערטראגן אויך אין אוגדזער איצטיקן וואנדער לעבן. די יפאלן ביירויט, האף, מארקטרעדוויץ און אנדערע, סיננאליזירן, אז מאראלישע ריינקייט איז ביי אונדז ניט אין ארדענונג, אז ם־איז די העבסטע צייט א סוף צו מאכן, עו דעס צושטאנד, וואם ברענגט שאדן דער שארית הפליטה און פארשווערם אונחער כבוד. * * און צום סוף אייניקע ווערטער וועגן ארבעט פון רעגיאנאל־קאמיטעט גופא, און פון די ארי טיקע קאמיטעטן אין ראיאן פרנאקן. די קאמיטעטן זיינען געזעלשאפטלעכע פארוואלטוגגם־ארגאנען, געוויילטע דורך דער באפעלקערונג, וואם דארפן ארגאניזירן און פירן אונדזערע קהלות אויפן וועג צו דעם היימלאנד. עם איז ניט קיין פראגע פון "בענקלעך", נאר פון יידישן געוויסן אויסצופירן ווי געהעריק די פליכטן, שטיין אויף דער וואך דזערע פר יי נ דער לעצטער אויספארשונגם קאמיםיע פאר פאזי לעםטינע. ה־ קראם\וועמען מיר האבן נעווונען און לויף פון זיין אויספארשונגם־רייזע אין די חרוב געווארענע יידישע מקומות. א מענטש, וואם האט זיך באנעננט פנים לפנים מיט דער יידי־ שער טראנעדיע און ביטערער ווירקלעכקייט. ער האט דורכשטודירט די פלוסן און מינוסן פון דעם יידישן פאלקם מענטש, ער חאט אפגעשאצט זיינע פעאיקיימן, ער האט מיט זיינע"אויגן באי ווונדערט דעם פליים און זשעגי פון דעם נייעם טיפ ייר אין ארץ ישראל און עם איז אים קלאר און פארשטענדלעך געווארו, אז עם מוז נעגעבן ווערן די מענלעכקייט דעם דאזיקן פאלק צו זיין דער טרעגער פון ציוויליזאציע און קולטור אין דעם פארוויסטעטן צוריקגעשטאנענעם פאלעסטי־ נא. קראם האט מיט זיינע אביעקטיווע אפשאצוננען קלאר נעמאכט דער ווע״לט, אז עם מוז געגעבן ווערן דעם יידישן פאלק די מעני לעכקייט זיך צוריק אויפצובויען און אויפלעבן אין זיין אייגענער היים. און אט קומט אונדזער פריינט, מרי קראם און מיט אן אנגעווייטיקט הארץ פארעפנטלעכט ער די הינטערקוליסן פון דער שפיל אין א מפעי ציעל ארויסגעגעבענעם בוך א. נ. "הינטער דעם זיידענעם פארהאנג", ווו ער דעקט אויף די סו¬ דות פון דעם דאפלטן שפיל פון אונדזערע פריינט, וועלכע האבן "כלומרשט געפאדערט נאכצוקומען אונדזערע גערעכטע טענות לגבי ארץ ישראל און האבן הינטן ארום ארויסגעוויזן אונדז א פייג, גלעטנדיק די אראבער מיט געהיימע דעפעשן, אין וועלכע מען קלערט זיי אויף, אז עם זיינען נאר ווערטער לפנים. - ווי מיט א מעסער ווערט געשניטן אונחער לייב פון דעם הינטער קוליסן אמת, ווו ם־ווערט אין א שטארקער בולטער שפראך אויסגערעכנט פאקטן און נע׳ שעענישן פון דעם פאליטישן שפיל מיט דעם ווייטאקדיקן יידישן פאלק. די צרה א ז נאך באי דייטנדער און גרעסער, וואס אין דעם שפיל זיינען אנגאזשירט די גרעסטע און דערהאבנסטע מלוכה מענער, וועמען מיר חאבן גערעכנט פאר או^דזערע בעסטע און איידלסמע פריינט. ווי באקאנט האט דער פארשטארבענער רוזוועלט אין אקטאבער 1944 פאר די פרעזידענט־ וואלן, ארויסגענעבן א זייער קלארע פראציונים־ טישע דעקלאראציע. שפעטער - א חודש פאר זיין טויט - האט רוזוועלט אויטאריזירט ד״ר סטיפן ווייז צו ציטירן עפנטלעך "זיינע א גייע דעקלאראציע r "איך האב מיין שטעלונג קלאר געמאכט אין אקטאבער 1944. די דאזיקע שמעלונג האב איך נישט געביטן און איך וועל וויי׳ טער טראכטן צו נעפינען מיטלען ווי אמי שגעלסטן זי צו פארווירקלעכן.” ווען דער איראקישער פרעמיער האט דאמאלם אנגעפרעגט ביים אמעריקאנישן אויסערן מיניים׳ טעריום איבער דער ריכטיקייט פון דער דעקלא׳ ראציע, וואס וויייז האט ציטירט, האט ער תיכף באקומען א טעלעגראפישן ענטפער, אז דער פרעזידענט געדענקט גוט די צוזאגן, וואם ער האט געגעבן די רעגירונגען אין נאענטן״מזרח. דאם הייסט, אז די אראבער מעגן זיין רואיק, עם האט זיך גארנישט געעגדערט. גערעדט... אבער דאס איז ווייניק. עם גייט ניט נאר מעגן היי לן קראנקהייטן, נאר אויך ניט דערלאזן צו זיי. אפהיטן דאס געזונט הייסט ניט דערלאזן צו קיין קראנקהייט. און דערפאר איז איינע פון די וויב־ טיקםטע. די פראגע פון ריינקייט אין אונדזערע לאגערן, געמיינדעם.פיל איז שוין געטאן געווארן אין דעם הינזיכט אבער נאך מער בלייבט איבער צו טאן. אט זאל אונדז דינען אלם ביישפיל לאי גער־באמבערג! פיל מאל האט מען געהאט טענות צו דער אולאנעןיקאסערנע און ניט שטענדיק אן גרונט; ביז דער קאמיטעט מיט די איינוואוינער האבן זיך גענומען צו דער ארבעט און זיי האבן באוויזן אין משך פון עטלעכע מאכן מאכן ארי דענונג, זויבער און ריין דעם לאגער. דא קומט א ישר כוח דעם קאמיטעט׳מיטן פרעזעס דר ווייניק בראש, אבער א קאמיטעט אליין קען גארנישט אויפטאן1, מען סאיז ניטא דער באוואוסט־ זיין, פארשטענדעניש און מיטארבעט פון די אי נ׳ וווינער. די צוזאמען־ארבעט פון קאמיטעט און באפעלקערונג, האט געגעבן רעזולטאט׳, מאם זיינען וויגעהעריק "אנערקענט געווארן דורך דער אונררא און מילימער־רעגירונג. ריינקייט איז אבער נוגע, ניט נאר צו אוי׳ פערלעכער זויבערקי״יט, עם האנדלט זיך אויך מעגן ריינקייט פון זיטן, אויפפירונג פון אונדזער געזעל־ שאפטלעכער מאראל. און זאל עפעם מעגן דעם אמך געזאגט מערן. צום באדויערן האט די מלחמה אין אלגעמיין און דער קריג וואם איז געפירט נע׳ מארן קעגן אונח בפרט, ניט נאר צעשטערט אוגדז פיזיש, נאר אמך מאראליש. די שארית׳ הפליטה איז אדורכגעגאנגען, דורך אלע שבעה מדורי גהינום, געלעבט אין משך פון אייניקע יאר אין א סביבה פון ברוטאליטעט, נזילה און געוואלט, אין א אטמאספער, מאם האט ניט געוווסט פון קיץ שום געזעץ, פון קיין ח. גאלדזאמד אוב דאם משונהדיקע לעבן אונדזערם דער קאמף פאר דעם טאג טעגלעכן און די זארגן פאר אונדזער צוקונפט, פאר א מקום ממחה, צעברעכט דעם מאראלישן און פסיכישן צושטאנד פון דעם דורכשניטלעכן ייד־מענטש. אין אונדזער צומי יאריקן נאך מלחמה "באפרייטך לעבן, זיי־ נען מיר געוזוינט צו. הערן פונקט דעס קעגגזאץ פון ידעם. מאם מיר האבן דערווארט. אויב מען האט לכתחי״לה באמער״קט, וועלכע עם איז מימי פאטיע אויסדרוקן, זיינען עם געווען משום מיט־ לייד פון מענטשן,־ וואם האבן נאך געזען אויף אונח די בלוטנדע ווונדן" פון אונדזער טרא־ געדיע. די דאזיקע געפילן האבן זיך מיט דער צייט פארוואנדלט אין א נלייכגילטיקייט צו אוני דזער האפנונגסלאזער לאגע ביז צו בייזוויליקע באמערקונגען אויף אוגדזער אנארמאלן לעבנם־ שטייגער אין וועלכן עם האט "אונדו געשטויסן די "וועלט". עם זיינען געווען מאמענטן, וואם האבן אויפגעבליצט אין אונדזער חושך־ידיקן לעבן. ווו א שטראל פון האפנונג, מען גרויסע איינפלום־ רייכע מלוכה מענער האבן מיט זייערע דער־ קלערונגען אויסגעדריקט פארשטענדעניש פאר אוני דזער גאולה באוועגונג, דעצידירנדיק צו עפענען די טויערן פין א״י פאר דעם פארוואגלטן יירישן פאלק, עם האט ווי א באלזאם געווירקט דער אייני ש״טימיקער באשלום פון דער לעצטער אויספאר־ שונגס קאמיסיע. מעגן דער זאפארטיקער עליה פון 100.000 יידן, וואם האט ווייט נישט באפרי־ דיקט אונחערע ווונטשן, נאר די פארשטענדעגיש פון הויכע מלוכה מענער, וועלכע האבן אויסגע־ פארשט די לאגע אין א"י און אין די חורבגדיקע גלות לענדער און ארויסגעטראגן זייער אורטייל, מאם אנערקענט אונדז די "רעכט צו געפינען אוגדזער רו ארט אין די גרענעצן פון ארץ ישראל און דערצו נאך די שטימע פון 6 ענגלישע מלוכה מענער, מאם האבן אנגעהערט צו דער קאמיסיע - האט אמף א וויילע געהויבן דעם מוט און געקרעפט־קט דעם שוואכן האפנונגסלאזן יידישן ארגאניזם. אויף א וויילע נאר, מייל דער אמת, דער ביטערער אמת, די אימפעריאליסטישע צילן - מעג אפילו זיין - פון די סאציאליסטישע און דעמאקראטישע מלוכות, האבן״איבערגעווויגן די ליידן" און יסורים פין א פאלק. ׳מאם גייט אפ אין זיין בלוט שוין צווייטויזנט יאר און האט אין זיין מארטירער וועג, די שרעקלעכסטע טראגע־ דיעם און איגקוויזיציעם, און משט רעכנענדיק זיך מיט דעם רעזולטאט פון דער קאמיסיע, מאם מען האט אליין געשיקט, האט מען" נאך מיט אקופאנ״טישע שטיק גענומען צעשטערן מערק פון מענטשן, מאם האבן צענטליקער יארן מיט מסירת נפש געבויט." מיר האבן פיל פריינט צווישן די אומות העולם, וועל״כע טרעטן אפן און אפט ארויס פאר אונדזער זאך, ברענגענדיק פאר דער אינטער־ נאציאנאלער פאליטישער ארענע אונדזער אנגע־ ומיטי״קטע פראג״ע, עם האבן פיל מלוכה מענער זיך אקטיוו באטייליקט אין אקציעם און אונטער־ נעמונגען מיטן צוועק מיטצוהעלפן דעם ארץ ישראל אויפבוי. איינער פון אונדזערע פריינט איז בלתי ספק דעה אמעריקאנער מיטגליד פון צווישן זיך ד״י מ. קאציאק עם איז אוממעגלעך צונויפרופן א פארי זאמלונג פון די 12000 יידן פון אונדזער ראיאן, עם איז אבער מעגלעך און נמטיק דורכצוריידן זיך פון "צייט צו צייט מעגן פיל פראגן, מאם אינטערעסירן אונדז אלע. ראשית דבר זאל מען א שמועס טאן מכוח פראדוקטיוויזאציע, ווי זאגן די רוסן: "נ״יטא קיץ בראנפן, לאמיר כאטש שמועסן וועגן אים". מיר ווייסן אלע," אז אונדזער אויפענטהאלט אין דייטשלאנד איז א צייטווייליקער, א גענייטער. מיר זיינען גיט^געקומען א הער זיך באזעצן. צו הויזן מיט אונדזער נעכטיקע פייניקער און מערדער. אבער גלייכצייטיק ווייסן מיר, אז מיר מוזן אויסנוצ״ן דעם צייטווייליקן זיין אויף דער דייטשער ערד, צוגרייטן צו בויען אונדזער מארגן אין ארץ־ישראל. מען קען ניט בויען קיץ צוקו״נפט פאר זיך און פארן פאלס אן ארבעט. ארבעטן מוז מען קענען, ארבעטן מוז מען זיך לערנען, מען דארף קענען ניט נאר נייען אן אנצוג און מאכן א פאר שיך, נאר בויען א שטוב, גיסן שטאל, אקערן און זיי״ען, מיט איין ווארט, טאן אלעס. מאם עם טוט א נארמאל פאכיק. ווא״ם האבן מיר" געטאן אויף דעם"נעביט? גארניט אדער כמעט גארניט."פלענער זיינען געמאכ״ט גע״ווארן גרויסע - רעזולטאטן נישטיקע, עם איז גי״טא קיץ ערנסטער צוגאנג ביי אונדז אליין, אט צום ביישפיל: איך קום אין סטאלעריי פון באמי בערג־לאגער שטייט א בחור און מאכט בשמיים׳ ביקסלעך, אנשטאט צו האבלעווען א גרמם ברעט, מאכן א ט״יש, א פענצט״ער, לערנען זיך מאכן מעבל, שפילט זיך דער "בעל־מלאכה" איו בשמים ביקסלעך. אפשר איז עם א גאנגבאר ארטיקל אין לאגער, אבער קיץ שום צוגרייטונג צו א נארמאל ארבעטער לעבן. דעמזעלבן צונאב טרעפן מיר אמך אין אגדערע לאגערן. צום באי רויערן האבן אויך די צענטראלע אינסטאגצן ניט אוועקגעשטעלט ווי געהעריק די פראגע און האבן ניט באוויזן ארגאניזירן דעם וויכטיקן צווייג״פון ארבעט. מיט " א צייט צוריק זיינען פון מינכן אראפגעקומען אייניקע פארשטייער פון "דזשוינט" מעגן שאפן א פאר פאבריקן אין אונחער ראיאן. אץ משך פון ע״טלעכע טעג האט מען געזא״לט איבערשיקן די ערשטע פארטיע 20 נייע מאשי״נעם פאר א קאנפעקציע פאבריק, מאם זאל באשעפ־ טי קן דער״מייל 100 מאן. עם זיינען שוין אריבער א שייגע פאר מאכן אין ם־איז נעבליבן ביים אלטן. געקומען, "פארשפראכן, אוועקגעפארן און דערמיט האט זיך אלץ פא״רענדיקט, פא״רשטייט זיך מיקען״נישט ווארטן, אז אלץ זאל קומען פון אויבן, פון מינכן. יערער קאמיטעט", יעדע געי מיינדע מוז ארויסווייזן אייגענע אינציאטיוו, ענער־ ניע און ראשית דבר פארשטענדניש, אבער זאל קומען אמך דאם צוגעזאגטע פון מינכ״ען, דאם מינימום, די התחלה. לאמיר ענדלעך אריבערג״יין פון ווערטער צו מעשים." מער גליק ווי פראדוקטיוויזאציע האט געהאט א צווייטער אפשניט״פץ אונדזיער ארב״עטז קולי טור. נאך גרויסע מי און שוועריקייטן איז געי שאפן געווארן דער צענטראלער קולטור־באארד מיטן אנטייל פון צ. ק., סוכנות און חש״וינט. נאכן "באמך פון די פארשטייער פון צענטראלן קולטור־באארד r די ח״ח צבי סעגאל און דר פרידמאן, איז אמך ביי אונדז געשאפן געווארן, דער רעגיאנאלער קולטור־באארד, מאם איז שמן אמך צוגעטראטן צו דער א״רבעט, זיין ערשטע און עיקרדיקע אויפגאבע איז, צו רעארגאניזירן די שולן און קינדער־גערטנער. מיט איין ווארט, פארנעמען זיך מיט דער פראגע פון דערצ״יונג, מאם איז דער וויכטיקסטער פונקט אין אונדזער גאנצער קולטור־ארבעט, אמך דא מוזן מיר צום באדוירן פעסטשטעלן, אז ניט אלע קאמיטעטן און געמיינדעם האבן די געהעריקע פא״רשטעג־ דעניש פאר דעם שול־וועזן. פאראן לאגיערן און שטעט ווו מ*האט אינגאנצן פארנאכלעסיקט דעם ענין, פאראן "פאלן, מען עקזיסטירנדע שולן זיינען צעשטערט געווארן, איך קען ניט גענוי דעם פאל האף. עם א״יז אבער א פאקט, אז א נוטע שולע א״יז דארט צעש״טערט נעווארן, מען אין דער זעלבער צ״ייט, דאקיעגן, האט אייכשטאט אויפגעבויט א נוטע שולע. די צומי פאלן, האף און אייכשטאט, לערגען אונת עפעם, ומנדסהי״ים האט איינגעארדנט די שולע אין א פרעכטיקער וויליע, דאסזע״לבע אמך דעם קינדער־גארטן. אבער מעז דאר״ף, ניט נאר פארזארגן מיט גומע בנינים. די שוליע דארף דערציען, "לערנען אונחער קינד, עם מוז געלייגט מערן אכט אויף די ארבעט פון די לערער. מען דארף זיי העלפן, דערציען די מגנט. לערנען אונדזערע קינדער מדות טובות. מאם קען דען זיין וויכטיקער אין איצטיקן מאי מענט? דעריבער איז אונדזער אויפגאבע צו ווידמ״ען די גרעסטע אויפמערקזאמקי־ט דער שולע, דעם קינדער־ גארטן, דעם אונטערוואקסנדן דור - ^ונתער טרייסט און אונחער האפענונג, זאל דא נישט אויסגעמיטן מערן אמך א דריטער" אפצוו״ייג פון אונדזער ארבעט און נעמלעך געזונטהי״יטס־וועזן און ריינקייט. דאם לעבן אין די קאצעטילאגערן און אין סיביר האבן ארונטער׳ געריסן דאם גיעזונט פון דער שארית הפליטה. עם איז אונדז״ער אויפגאבע צו ראטעווען דאם געזונט פון די. מאס דאריפן גיין דעם שווערן וועג אהיים, מאם דאריפן זיין בויער און שאפער. דע־ ריבער מוזן מיר שאפן שפיטאלן, אמבולאטאריעם, סאנאטאריעם איון אנדערע הייל־אנשטאלטן.