Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-05-23 · 19/57 (23.5.1947) · p. Seite 11

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
19/57 (23.5.1947)
Date
1947-05-23
Page
Seite 11 (sequence 11)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
67% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243323--436-7243026
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

ZAJT 11 mm Tyrrarm FRAJTIK, 23. MAJ 1947 # ׳;;*&׳ ן׳ ״Awiw“ in Schauenstein Dramkrajz ״Bar Kochba“ (Leipheim) in Fürth Der Bet-Noar ״Awiw“ in Schauenstein gefint zieh in trans fun ongekumenem friling. Di herleche gegnt arum dem szlos, di berg un welder dergenen di szejnkajt fun der panorame un rufn cu arbet. Di arbet iz ajngetejlt un wi geherik organizirt. Cu der hagszama aemit (zelbstfarwirklechung) wert ojsgenuct di naturrajehkajt, machndik ojsflugn ojf der fraj-er luft. Tejkef wi es hobn zieh bawizn di erszte wareme zun-sztraln hobn mir, di kinder ongehojbn zieh cugewojnen cu der arbet un kojdem-kol hobn mir genumen arumrejnikn un baarbetn dos fraje feld arum undzer hojz. Jedn ejnem fun di kinder iz cu geteilt geworn a sztik erd cu baakern, kedej cu kenen festszteln zejer arbets-fejikajt un arbets-lustikajt. Di erd iz farflanct geworn mit grins un blumen, di szprocungen hobn zieh szojn bawizn. Es blajbt ober di frage cu di kinder wein noch alejn kenen aropnemen di fruchtn. Es wolt awade gut gewen wen es zol mekujem wem der wunez fun di kinder, wi amgichstn cu farlozn di farszoltehe blutike erd. Derwajl ober wert geton ales megleches, cucugewejnen di kinder cu szeferiszer nuclecher arbet farn ojfboj fun a jidiszer meluche. Es megn di derwaksene, wos rejdn azojfil fun produktiwizacje, zieh aropnemen a bajszpil fun di klejninke kinder un zieh lozn in zejere drochim. L”G-Baomer zajnen di kinder cum ersztn mol arojsgegangen cu der cugegrejter me- , dura, wos iz glajchcajtik gewen der onzog fun a brejter sport-tetikajt cum zumer- Ejgntlech wolt men badarft zogn der kibuc ״Geulim fun Zettlitz biz Kineret“, wajl der kibuc hot szojn a ״Alial׳“ bajm Jam Kineret ojeh. Der kibuc iz gewen der erszter in Franken, wos hot ojsgewejlt zajn haehszara weg durch landwirtszaftlecher arbet. Er iz ojeh ewiszn di erszte gewen, wos hot zajne erszte 35 chawejrim geszikt mit alija ״b“. un wos hobn in E. J. bajm Kineret gegrindet a punkt. Fun damolt on cit zieh a kejt durch ale wegn fun Zettlitz bizn Jam-Kineret. Lag Baomer-fajerang in Kreussen Donersztik dem 8. d. m. hot der komitet in Kreusen ajngeordnt an impozante Lag- Baomer fajerung in’welcher es hobn — achuc di sztot-ajnwojner — ojeh ontejl genumen Jidn fun der arumiker gegnt. In a jomtojwdiker sztimung hobn hecher 500 Jidn unter di bloj-wajse fener marszirt cum teater-zal, wu 8' iz forgekumen di fajerung. In der szpic fun di marszirnde hobn zieh gefunen forsztejer fun UNRRA, JOINT, der Kreusener komitet in fuln cuzamensztel wi ojeh di kibucim un landwirtszaftleche szuln fun Losau, Voita un Prebitz. Es marszirn ojeh di Jidn gekumene fun Pegnltz un Pottenstein. Di fajerung derefnt eh׳ Lejbl Luel welcher git iber — in der hebrejszer szprach — wegn der badajtung funm jom-tojw. Es wem ajngeladn in prezidjum forsztejer fun UNRRA — dir. Capilongo, Joinnt — ch’ England Szlojme, forsztejer fun kibucim un and. Ch’ England bagrist di UNRRA-gest in englisz, dan halt er an ajndruksfuln referat wegn der badajtung fun der hajtiker fajerung. Der redner Art ojs: Zol di hajntike farejnikte fajerung fun ale Jidn in undzer krajz zajn der simbol un ojsdruk, az farejnikt wein mir bojen undzer eukunft in ejgenem land — in E. J.! Es redn: h’Szarfberg in nomen funm jidiszn komitet, forsztejer fun di kibucim un cijonistisze organizaejes. Froj Szarfberg citirt ejnike zejer-gelungene recitacjes fun Lejwik, Cejtlin un Karczewer. Mitn gezang fun ״Hatikwa“ wert di impozante fajerung geszlosn. Di fajerung hot in undzer szt-ot ibergelozt a tifn ajndruk. v A specjeln jaszer-kojach hot fardint der ortiker komitet farn mitwirkn bajm ajnordnen di fajerung. Di jidisze bafelkerung fun Kreusen dankt ojeh dem forsztejer fun Joint h' England Szlojme far zajn lajstung un mithilf baj der döziker impreze. - Toporek Efraim, Kreusen. sezon. Es zajnen organizirt geworn farszejdene sport-sekejes, in welche es nemen ontejl ale kinder. Di kinder hobn mit zejer arbet ojsgerichtet a szejnem sport-plac, wu zej farbrengen etleche szo a tog. In monat juni wet forkumen a inerleche Makabiade, wos wet arumnemen sport-farmestungen fun ale cwajgn, eugepast cum elter fun di kinder. A sensaeje hot arojsgerufn der futbalmecz ewiszn undzer Bet-Noar ״Awiw“ mit der manszaft fun kibuc Hasz. Hacair fun Bernstein, wos iz forgekumen dem 17. maj. Es iz gewen a naches cu zen, wi di kinder hobn zieh farmostn mit eitere bachurim, wos "hobn szojn durchgeflrt majsterszaftsszpiln un hobn kapitulirt far undzere kinder mitn rezultat 1:0. Dem ejncikn tojer hot geizosn der klejner Rüg. Di kegner zajnen afile niszt imsztand gewen ojscunucn an 11 meter-szos. Di sport-arbet wert gelejtet funm madrich J. Zojberman. A por werter muz ojeh gezogt wem wegn undzer szule. Mit 6 chadoszim curik, hobn di kinder niszt gehat kajn szum jedijes in hebreisz un far a tejl iz zogar di jidisze szprach gewen fremd. Hajnt cutog, adank der musterhafter arbet fun der szule, muz men mit cufridnhajt festszteln, az di kinder machn grojse forszritn in der lere, di limudim wem gehrt ojsszlislech in iwrit. Di ongej szabat wem ojeh geprawet in der hebreiszer szprach. Ale kinder zajnen durchgedrungen mitn gedank un wunez, wi amgichstn ojle cu zajn un dos git zej mut cu der arbet. J. Kojfman. Nochn opfor fun di lecte 35 chawejrim zajnen in kibuc geblibn 25 perzonen ewiszn zej ejnike familjes mit klejne kinder. Di ferme hot farlojrn dem chejn, chalucisze gesztalt un macht dem ajndruk fun a lager in miniatur, enlech cu ch grojse lagern in Bayern. Men zet niszt mer Aatern dem wajs-blojen fon, di hebreisze ojfszriftn ojf di went fun der gebajde zajnen ojeh farszwundn, ojfn hojf szlefern ajn di chalucisze mames zejere kinder in pojliszer szprach. Hebreisze bicher walgern zieh nebech ojfn fenster fun chadar haoChel. In dem sztal balebatewet szojn an amolek. Det mazkir farentfert zieh, az di kulturtetikajt iz mit der lecter alija sztark opgeszwacht geworn, mitn onkum fun naje chawejrim wet ales curikgesztelt wem ojfn plac. (Halewaj!) Es iz beemes zieh cu wundern farwos di mazkirut fun ejnem fun di beste kibucim in der amerikaner zone hot azoj sztark opgeszwacht di arbet un hot derlojbt cu di grojse umordnungen. in der wirtszaft. Zo־l zajn, az asach chawejim zajnen szojn opgeforn — iz deriber muz szojn zajn hefker? Baj undz in rajon zajnen do andere kibucim in enleche umsztendn un doch hot di wirtszaftleche, wi ojeh di kulturele arbet niszt gelitn. Es iz di ojf gäbe fun di merkazim, cu welche di kibucim gehern lejgn mer acht ojf di kibucim zej zoln nit ruinirt wem wen gewiss ch’ ch’ zajnen ojle. (A) Lager-farwaltung. Es iz szojn dermont geworn, az di lagerfarwaltung, iz ibergegebn in di hent |unm jidiszn komitet, azoj, az jeder komitet-man hot bakumen zajn resort cuzamen mit a baamtn fun der UNRRA. Ojf aza ojfn, derfilt cuzamen mit dr. Wejnik di funkejes fun lager-lejter der E. J.-szolijach 8z. Frajer, in employment cuzamen mitn h’ Landesman der h’ Berendt. Dem her S. Rozenberg iz ibergegebn geworn der Suply amt dem her Dawidowicz der welfare un dem her Herszkowicz, der gezundhajts-amt. Szojn cum wifltn mol machn mir ojfmerkzam, az an ibergenumener amt fodert flichtn un specjel noch dan, wen di arbet iz ibergegangen inganen in jidisze hent un der gojrl fun di lager ajnwojner ligt in di hent fun der jidiszer lager farwaltung. Di dozike menczn hobn genuinen ojf zieh a grojse achrajes. Di erszte zach muz zajn; rejnikn di atmosfer in ale amtn, bazajtikn di cwejflhafte in erlechkajt un baszuldikte in szlechier bahandlung fun di lager ajnwojner. Der gezunthajts amt darf zorgn, az der lager ajnwojner zol hobn di nojtike medicinisze ojfzicht, wajl es zajnen gewen Szabes dem 17. 5. iz baj undz in Fürth ojfgetrotn di leipheimer dramtrupe mit der piese ״Der dorfsjung“. Men muz mojde zajn, az di ojfArung funm dozikn klasiszn werk durchn leipheimer dramkrajz iz ojsgefaln ganc pazitiw. Dos hejst ober niszt, az es zajnen niszt faran gewiss baworeniszn legabe ejnike szojszpiler, wi lemoszl der reziser Lubelski als ״Hersz-Ber“, wos iz gewen szwachlech, hobndik ale meglechkajtn cu zajn beser, Fuks als ״Natasze“ Art ojeh niszt ojs di rol wi geherik. Di iberike dakegn, wi: Wajnrajch als ״Jankl“, Mager als ״Nochern“ hobn zieh 10jt zejere feikajtn ojsgewiklt fun der onfartrojter rol. Niszt szlecht iz ojeh gewen Felzensztajn als ״Chancze Trajnes“ un Lubelska, als Chajke. Es harmonizirt ojeh mit zajn szpil Braun als ״Prokop“. Farsztarkte KKL-tetikajt in Fürth-sztot. Dos klejne, jidisze Fürth, mit der jidiszer bafelkerung fun 350 nefaszes wajzt arojs a sztarkn interes far der KKL-arbet. A dank der tetikajt fun di ch’ ch’ Morsza, Kriger, Torner, Rozenblat un Miller iz di tetikajt leetns farsztarkt geworn. Funm tetikajts-baricht, wos iz opgegebn geworn zuntik dem 4. 5. h. j. wajzn zieh arojs di grojse lajstungen, wos undzer sztot hot arojsgewjzn far der kurcer ekzistenc fun der orgahizirter KKL-arbet. Wi es iz cu zen fun dem baricht, wert ojsgenuct jeder pasnder moment, ojf cu zamlen farn KKL, wos iz der hojpt-fundament farn jidiszn ojfboj-werk in E. J. Dawid Z. Fun jid« lebn in Schwabach Frajtik dem 2 maj h. j. iz baj undz in Schwabach forgekukmen a bris-mile iber dem 45 jorikn dr. Szönfeld, es zajnen onweznd gewen kimat ale Jidn fun Schwabach; Dem bris hot durchgeflrt der row fun Bamberg, Halbersztam-LipszYC. Der ojbndermonier dr. Szönfeld hot a froj mit 2 techter Der kibuc ״AAkim“ in Forkenhof iz gesztanen in ejn rej mi di szenste kibucim baj der Sz. H. Achuc der landwirtszaftlecher ojsbildung, wos der chaluc macht mm MG durch in kibuc, hot er ojeh di gelegnhajt cucugrejtn zieh ojfn kulturein gebit. Noch der lecter alija zajnen in kibuc geblibn 13 perzon, darunter 8 zkejnes un 5 kinder. Blojz 5 hobn zieh gekent farnemen lager-szpigl faln, wen krank geworene kinder zajnen gelegn on szum ojfzicht, wajl es iz niszt gewen wer es zol zej bahandlen. Biz ject zet men niszt ojf dem dozikn gebit kejn szum untergenumene szrit, niszt kukndik, wos der komitet iz wegn ale faln genoj informirt. Dos wichtikste iz dos cuzamenrufn di barichts farzamlung, wos hot noch gezolt cusztandkumen dem 28 marc, un es iz di elementare flicht fun komitet cu kumen mit a din wecheszbn fun zajn biz-jectiker tetikajt. Chuc dem muz men zieh baratn mit di lager-ajnwojner iber der gesztaltung fun der eukunftiker lager-wirtszaft. In injen szabes-ru muz arajngebracht wem klorkajt. Es iz bilti szum-sofek, az szabes, muz batracht un opgehitn wem als tradicjoneler un nacjonaler ru-tog, ale amtn muzn inm dozikn tog opszteln zejer arbet biz cu der tetikajt: farflegung fun di kichn, wos ken hobn a szlechte Wirkung ojfn gezunt funm lager-ajnwojner un specjel ojf di kinder. Men tor ober niszt lozn szlogn kejn kapital fun a welcher es iz klike cu terorizirn di merhajt ajnwojner mit meszunesdike farbotn un gzejres.* Chaim Goldzamd. un a zun fun 7 jor, welcher iz ojeh gejidiszt geworn durchn zelbn row dem 2. 9. 46. Der dr. Szönfeld sztamt fun Szczecin, fun a dajezer miszpoche, zajn froj iz fun jidiszer opsztamung. In der cajt fun krig hot di miszpoche Szönfeld gewojnt in Starogardt, dort hot der dr. culib zajn froj, mit welcher er hot zieh niszt gewolt szejdn gemuzt arbetn in a% arbets-Iager, lajdndik zejer fil fun di naemtisze farfolgungen. In szwere badingungen hobn zej durchgelebt dem krig. Noch der bafrajung hot der dr. Szönfeld gezucht a weg, wi cu wem a Jid. Er hot zajne kinder un zieh gelernt jidisz un azoj lang geforn cu di rabonim, biz di hobn endlech bawiligt im megajer cu zajn. Troc zajn elter un szwachn gezunt, hot er zieh untergenumen di operaeje un iz ject gliklech, az er ken zogn, az er iz a Jid. In Szwabach iz geszafn a KKL-komisje in folgndn basztand: Seidel Israel, Somer Boris un Fridman Jakob. Di komisje iz cugetrotn cu der arbet. Es iz ojeh geszafn gewom di cijonistisze frojen org. WICO, welche Art a szejne kulturele tetikajt. Mitwoch dem 14. maj, in cuzamenhang mit di szlojszim noch D. Grüner un chawejrim, wi ojeh cum zekstn jorcajt hot do gewajlt der ch’ N. Altman fun München, welcher iz arojsgetrotn mit a referat. Mit ״Hatikwa“ iz di akademje farendikt geworn. A. Szwabacher. Grindung fun Poalej Gijon (linke) f in Bamberg. A dank der iniejatiw fun gewezene mitglider fun der Poalej Gijon (Linke)-partej, iz in Bamberg-sztot organizirt geworn di partej. Ojf an algemejner farzamlung iz ojsgewejlt geworn a partej-komitet welcher iz eugetrotn cu an aktiwer organizirung letojwas dem proletariszn cijonizm. Partej-komitet Poalej Gijon (linke) Bamberg. mit arbet. Hagam di ale ojszichtn ojf der wajterer ekzistenc fun kibuc zajnen gewen cwejflhafte, hot doch der agronom Meir Czekarski ojsgenuct ale zajne meglechkajtn un mit di wejnike arbets-hent ale durchgeflrt, bichdej di arbet in ’ gortn un ojf di felder zol niszt blajbn hintersztelik. Mit ejnike teg curik iz der kibuc barajchert geworn mit 20 naje chawejrim fun farszejdene lender. Di naj-ongekumene zajnen glajeh eugetrotn cu der arbet, welche zej Aln ojs mit grojser ibergegebnkajt. Dem leetn L“G-Baomer hob ich gehat di gelegnhajt cu wajln in kibuc, wu ich hob zieh bagegnt mit der chaluciszer gastfrajndlechkajt un mit a zejer waremer swiwe, ober kajn simen fu na L“G-Baomerfajerung hob ich niszt getrofn, wi dos past zieh far a kibuc. Ojeh di amolike kulturele tetikajt iz inganen farszwundn. Es iz der chojw funm geszafenem direktorium far kultur un derciung in Franken ojfcunemen di arbet in di kibucim un klenere ortszaften un ojsnucn ale zajne meglechkajtn cu hojbn dem kultureln macew mit mer ejfer, wi es iz geton geworn biz ject. A. Kibuc ״Geulim“ in Zettlitz Fun chaluciszn lebn in Forkenhof

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.