Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-05-23 · 19/57 (23.5.1947) · p. Seite 9

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
19/57 (23.5.1947)
Date
1947-05-23
Page
Seite 9 (sequence 9)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
62% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243323--434-7243024
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

2 entity mentions

ZAJT 9 \ א<»נרז-ע<י וץא?דט FRÄJxiK, 23. MAJ 19471 B.B. Politisier Iberächt Di diskusjes tun der ״komisje far di injonim fun estrajchiszn traktat“, wos wern ject gefirt in Wien, zajnen pruwn cu brengen cu a heskem di onszojungs-farszej dnhajtn cwiszn di machtn, was zajnen nojgeje dem gebn an ejnhajtlechn tojchn di ramen-basztimungen funm Potsdamer opmach. Lojt dem dozikn opmach zajnen di Aliirte barechtikt ibercunemen ale gewezene dajcze ״wertn“ in zejere estrajchisze zones. In der praktik dispanirn mit di dazike wertn saj di Englender un Amerikaner, wi ojch di Rusn. Der unterszejd basztejt, wi biz ject in dem, az beejs di Anglo- Amerikaner hobn anfartrojt di dazike farmegns der apitropses fun der estrajchiszer regirung, farwaltn mit zej di Rusn alejn un nucn zej ojs far reparacje-cwekn. Lojt di infarmacjes fun der engliszer press hot ject di rusisze macht dem kontrol iber 166rech 200 ernste untememungen, cwiszn zej di Siemens-untememungen un di maszinboj-untememungen י• Waagner-Biro, wos hobn farn ״Anschluß“ farnumen a szlisl- י pozicje in der estrajchiszer wirtszaft. Di untememungen in der rusiszer zone producim ojf der fuler pare, baginstikt fun farlajchterungen ojfn gebit fun cuszteln roj-sztofn un trajb-materjaln. Di flnancinjonim derlejdikt di wiener ftlje fun der rusiszer meluche-bank. In di dozike unternemungen 12 der sistem fun arbet un 10jn organizirt lojtn muster fun di ״sowietisze normes“. Lojt der mejnung fun der engliszer press iz di tendenc fun dem sowietiszn kontrol gerichtet ojf a sztarker farbindung fun di gewesene estrajchisze Wertn mit der sowietiszer wirtszaft baj a glajchcajtikn separim zej funm wirtszaftlechn lebn fun Estrajch. Zi eilt alzo dercu, az di geherike untememungen zoln bahandlt wem untern aspekt fun exteritorjele priwilegies. Emes iz, az unter di kompetenen fun der komisje faln noch arunter andere injonim, wi reparaejes, di szif-komunikaeje ojfn Dunaj un andere, ober dos Problem fun di gewezene dajcze wertn farnemt dem ojbnon. Ejne fun di hojpt-sibes funm durchfal fun der Moskwer Konferenc, in injen fun traktat mit Estrajch, iz take gewen der mangl in a heskem in dermontn injen. Men darf, nemlech, gedenken, az dos ojsnucn funm produkcie-potencjal fun di gewezene dajcze untememungen, wolt eugeajlt dl sanirung fun der sowietiszer Wirtszaft, wos iz sztark öpgeszwacht gewom culib di mil chome-geszeeniszn. Fun der cwejter zajt iz di Sowletn szwer cu rechenen ojf der bafridikung fun zejere reparaeje-f oderungen fun andere mekojres, wajl Estrajch iz niszt un wet niszt zajn feik a!engere cajt, culib wirtszaftleche tajmkn, cu trogn di reparacje-lastn, wehafezejnis, dos akeeptirte pszetl, az Estrajch iz gewen der erszter korbn fun der dajezer agresje, sztelt unter a frage-cejchn azoj dem rechtlechn titl, wi ojch ewentuel di hojch fun di reparaejes. Di majrew-meluches gejen arojs fun der hanoche, az di rusisze interpretaeje fun Potsdamer opmach grejeht cu wajt un in rezultat wolt zieh fun an ekonomisz-opgeszwachtn Estrajch geszafn a nest fun politisze umruen. Derfar, troc-dem, wos ale grojsmachtn hobn forgelej gt cu der Moskwer Konferenc zejere ejgene projektn, genist di amerlkanisze formule fun der englisz-francojziszer untersztieung. Lojt ir, faln niszt arunter unter der kategorie fun gewesene dajcze farmegns di ale wertn, wos zajnen ibergenumen gewom durch di Dajczn mit ko jach oder ewang. Di dozike koncepcje unterszejdet zieh alzo in grünt fun dem rusiszn sztandpunkt, wos szlist ajn in bagrif ״gewezene dajcze wertn“ jedes ejgntmn, wos iz ibergenumen geworn durch der dajezer meluche oder durch dajcze birger. An ojsnam bildn blojz jidisze farmegns un andere, wos zajnen antejgnt gewom on antszedikung, oder unter direkter droung fun onwendn kojach. Funm amerikaniszn sztandpunkt, alzo, faln niszt arunter untem bagrif gewezene dajcze farmegns ale rechtleche aktn fun mekach-mimkar, wos zajnen formel geszlosn gewom durch di Dajczn mit di antejgnte ejgntimer in baeug cu di untememungen, wos zajnen szpeter farkojft gewofrn cu faworizirte perzonen cu zej er bilike prajzn. Di Amerikaner szteln zieh ojch kegn dem rusiszn sztandpunkt, wos bamit zieh ajncuglidem in bagrif ״gewezene dajcze wertn“ ale unternemungen, wos zajnen antwiklt geworn adank di szpeterdike dajcze inwestiejes. Aza min interpretaeje wolt kojdem-^kol ongerirt di naft-felder in Zistersdorf cu cofn fun Wien, wos men hot gelost in gang bajm ontejl fun hojptzechlech ojslendiszn kapital (engliszn, kanadiszn un and.) un welche zajnen nochn ״Anschluss“, specjel beejs der milchome, gewen a kegnsztand fun grojse inwestiejes fun der dajezer regirung un intensiwer eksploatacje. Fil dajges farszaft ojch dos problem ojb cu mizrach Estrajch, wos iz okupirt durch di Sowletn, darf men ojch ajnrechenen di sztot Wien, wos sztejt unterri kontrol fun di 4 grojsmachtn. Wen men zol zieh, nemlech, szteln ojfn dozikn sztandpunkt, sztelt zieh di frage, ojb a grojser tejl fun di firmecentrales, wos hobn zejere untememungen in di majrew-zones uh zej er centraln zic in sowietiszn tejl fun Wien, darf men batrachtn als gefinende zieh in dem mizrachdikn oder majrewdikn tejl fun.Estrajch. Mitn geflecht fun di dozike sichsuchinjonim darf zieh famemen di ״komisje fun 4“, wos barat zieh ject in Wien. Trac dem, wos estrajchisze ekspertn zajnen cugelozn geworn on sztim-recht, ontejl cu nemen in di baratungen, darf men niszt mesupek zajn, az ojch di estrajchisze interesn wein tejlwajz genumen wem in acht. Mir sztrajehn unter dos wort ״tejlwajz“, wajl dos cuejgnen zieh durch a tejl fun der komisje dem estrajchiszn sztandpunkt, wolt fun forojs torpedirt dem gang fun di baratungen. Estrajch nojgt zieh nemlech cu maximalistisze foderungen, wos ciln praktisz azoj wi cu der anulirung fun di Potsdamer basztimungen. Zi farlangt, nemlech, cu szteln unter ir farwaltung zogar di niszt-cwejflhafte ״gewezene dajcze wertn“, cu farwendn zej farn widerojfboj funm eigenem land. Aza ewentualitet darf men ober forojs ojsszlisn, als niszt realö, azoj funm politiszn sztandpunkt, wi ojch fun jojszerdikn. Men darf gicher glojbn, az tro-c di farszejdene szwerikajtn ojfn gebit fun definirn di sztrejtike Problemen un komplioirte buchhalterisze forszungen, farszejdene twijes un hischajwesn, walute- Problemen un andere, wet zieh geflnen a weg cu a pszoredikn derlejdikn dem bagrif ״gewezene dajcze wertn“. Dos bazajtikn di dozike szterung wolt gehejsn bazajtikn dem grestn ewen-negef ojfn weg cu szlisn dem szolem-opmach fntt Estrajch. Najs fun der weit Churchill zol entfern ojf di sibes fun der francojziszer kapitulaeje in 1940 Paris (DENA- Reuter). Di francojzisze parlaments-komisje cu forszn di sibes fun der francojziszer kapitulaeje in j. 1940 hot bedeje in der doziker ongelegnhajt cu betn informaejes bajm gew. engliszn min. prez. W. Churchill. Di komisje hot bedeje ibercuszikn far Churohiirn a fragebojgn, in welchn er zol apgebn derklerungen in der doziker ongelegnhajt. Mitwoch hot di komisje ojsgehert dem gew. francojziszn min. prez. Daladier. Proces kegn szuldike in Jidn-farfolgungen in 1938 in Aachen. Aachen (DENA). Dem 28. maj hojbt zieh on farn ojbersztn gericht fun der kontrolkomisje in Aachen a proces kegn 8 gew. mitglider fun der aachener policej un fajerleszer, wos wern baszuldikt cu hobn ontejlgenumen in di arojstretungen kegn Jidn in der nacht cum 10-tn now. 1938, wen es zajnen in ganc Dajczland untergecundn geworn di synagoges cwiszn zej ojch di aachener. Lebnslengleche tfise far dermordn kacet heftlinge. Dachau (DENA). Der gew. SS unterszarfirer un hejcdr in koncetracje-lager Mauthausen Adolf Bloy iz durch an amerikaniszn mil. gericht in Dachau farurtejlt gewom cu lehnslenglecher tfise far dermordn un pajnikn kacet-heftlinge. Belgisz okupaeje militer kajn Dajczland. Leipzig (DENA). Der belgiszer pariament hot szabes ongenumen a gezec-projekt fun der regirung, cu szikn a brigade militer als okupaeje-trupn kajn Dajczland. Di komunistn un ejnike deputatn un andere partejen hobn gesztimt kegn forszlag. Sztilsztand in Wien. Wien (DENA-Reuter)'. Fun britisze krajzn iz montik derklert geworn, noch a draj szoediker zicung fun der ״flr mechter komisje“, wos hot wider on derfolg bahandlt di noch umklore fragn fun estrajchiszn traktat: ״Wen di komisje wet bald niszt kumen cu pozitiwe rezultatn, wein fil delegatn un zachfarsztendike onhojbn cu pakn zejere czemodanes“. Di montikdike zicung fun der 4״ mechter-komisje“ iz wider opgelejgt geworn, niszt kumendik cu kajn heskem iber di richtlinjes, wos darfn gegebn wern der zachfarsztendiker komisje. Geszlosn E. J.-zicung in UNO 25-tn maj erszte zicung fun ojsforszungskomisje Lake-Success (BBC). Dem 16. V. 47 iz geszlosn geworn di ojserordntleche zicung fun UNO wegn der E.J.-frage, Di ojsgeklibene ojsforszungs-komisje, in welcher es zajnen fartrotn 11 meluches, wet ophaltn ir erszte zicung dem 25-tn maj in New-York. UNQ-farzamlung drikt ojs onerkenung Oswaldo Aranha Lake-Success (DENA-Reuter). Di delegatn hobn cum sof fun der ful-farzamlung ojsgedrikt zej er onerkenung dem forzicer Oswaldo Aranha (Brazilien) un dem kanadiszn forzicer fun der politiszer komisje Lester Pearson. Oswaldo Aranha hot in zajn entf'er ojf der bagrisung derklert, az di Farejulkte Felker zajnen noch kejn mol nit gesztanen far aza szwem ekzamen, wi dos mol, wen ojfn sejder-hajom iz gesztanen der kompleks fun E. J.-prablem. Di Farejnikte Nacjes darfn ale ton, wos es ligt nor in zejere kejehes, kedej di frage cu lejzn. Komisje fun Reprezentantn-hojz wet zieh baratn wegn der ajnwanderung fun DP־s. Washington. Di juridisze komisje fun amerikaniszn Reprezentantn-hojz hot szabes bakant gemacht, az es wein zieh bekorew onhojbn di baratungen ibern gezec- Projekt wegn axajnlozn in di F. Sztatn 400.000 farszlepte perzonen in di noenste jorn. Di dozike derklerung treft zieh cuzamen mit, fun oficjeler zajt niszt basztetikte, barichtn, lojt welche dos Wajse Hojz, dos ojsern-ministerjum un dos justic-ministerjum zoln hobn gegebn zejer haskome cu aza - gezec-projekt. Wi der forzicer fun Reprezentantn-hojz hot derklert, zajnen farhan wejnik ojszichtn, az dos zol ongenumen wern funm Reprezentantn-hojz un Senat, hejojs in bejde kamern iz farhan a badajtnde opozieje kegn jetweder redukcje fun di ajnwanderungs-baszrenkungen. Der gezec-projekt, wos wet bahandlt wern durch der doziker komisje zet for, az ale 400.000 DP-is zoln kumen fun Dajczland, Estrajch un Italje. Di ajnwanderungs-derlojbeniszn zoln dertejlt wern in di ramen fun der kwote. Sowietisz-persisze grenec geszlosn. Teheran . (DENA-Reuter). Wi der persiszer arbets un Propaganda minister hot bakant gemacht hot dos persisze krigs ministerjum farordnt di ״hermetisze szlisung“ fun der sowietisz-persiszer grenec. Ojslendisze baobachter szecn, az leerech 15000 bawofnte ojfsztendler baumruikn di cofndike grenec prowinc Azerbajdzan. Press frajhajt. New-York (DENA-Reuter)'. Der fartreter funm sekretar fun di Farejnikte Nacjes Henry Laughier hot do derklert in der unter-komisje far frajhajt fun der prese, az ״di geszichte lernt, az di unterdrikung fun der frajhajt fun ibergebn jedijes, iz sztendik der erszter szrit cum negirn ale frajhajtn. Italje wil ojfgenumen wen in der UN. New-York (DENA-Reuter). Der italjeniszer botszafter in Washington Dr. Alberto Tarchiani hot montik ibergegebn dem gen. sekr. fun UN a bite fun zajn regirung ojfgenumen cu wern als mitglid fun di Farejnikte Nacjes. Di bite iz wajter gelejtet geworn cu der mitglid-komisje fun Weltzicherhajtsrat. Farbotn cu szikn cigaretn fun Amerike kajn Dajczland. Washington (DENA-Reuter). Bichdej cu farhindern dem szwaren mark, hot di amerlkanisze armej farbotn cu szikn cigaretn un tabak fun Amerike kajn Dajczland. Der farbot bacit zieh ojf priwate zendungen. Japaniszer kabinet curikgetretn. Tokio (DENA-Reuter). Di japanisze regirungn iz curikgetretn bichdej ir ort zol farnemen di noch di waln geszafene, koalicjeregirung. Najs in kuren: Moskwe (DENA-Reuter). An umbakante berg-kejt mit 144 gleczers iz antdekt geworn durch 3 sowietisze forszer in wajt-mizrachdikn Sybir. Di berg-keejt iz 150 km lang un 60 km brejt. London (DENA-Reuter). 5000 jugoslawisze plejtim, wos geflnen zieh ject in Italje, zoln bazect wem in der dominikaniszer republik far der kolonizacje un ojfboj fun an industrie-center. Paris (DENA-Reuter). Wi dos baskisze informaeje-dinst wert informirt fun untergrunt-kweln in Szpanie, hot di Franco-regirung ongenumen szarfe mosnamen in der form fun a 30% lojn-kircung, kegn di arbeter, wos hobn niszt lang zurik gesztrajkt in Bilbao. Washington. An egyptisze militer-misje unter der lejtung fun general Brahim Pasha Atalia, gen. sztab-szef fun der keniglech-egyptiszer armej, wet dem 4-tn juni farlozn di F. Sztatn un zieh curikkem kajn Egyptn. Di misje hot zieh beejs ir ojf enthalt in di F. Sztatn bakent mit di amerikanisze ojsbildungs-metodn un technik fun der moderner krigs-firung. Brüssel (DENA-INS). Di belgisze regirung hot opgeworfn di bite fun der sowietiszer regirung wegn repatriirn di baltisze un pojlisz-ukrainisze plejtim, wos zajnen baszeftikt in di belgisze grubns. Athen (DENA - Reuter). An athener geficht hot farurtejlt Nikoles Zachariades, dem gen. sekr. fun der komünistiszer partej cu 3 jor tfise un a gelt-sztrof fun a miljon drachmes, far a rechilesdikn artikl, wos iz derszinen in komunistiszn partej-organ ״Rizospastis“ kegn dem minister far efntlecher Ordnung, gen. Napoleon Zarwas. Fajerledhkäjtn in Pojln cum 4-tn jortog fun ojfsztand in Warszewer Geto Iber 5000 Jidn hobn marszirt in a trojereug ojf di warszewer gasn inm 4-tn jortog fun dem geto-ojfsztand. In dem trojer-eug hobn zieh batejlikt optejlungen fun jidisze soldatn, partizaner un a klejne col fun di lebn-geblibene geto-kemfer. Mitglider fun farszejdene jugnt-organizaejes hobn getrogn krenc un kestlech asz fun Oswiecim, Majdanek, Treblinke un andere tojt-lagern. Ojf di churwes fun geto hot zieh farzam.lt a 10.000 kepiker ojlem ,wos iz gekumen opgebn kowed di gibojrim un kedojszim. Optejlungen fun pojliszn militer hobn gehaltn an ern-wach. A militeriszer orkester hot geszpilt Chopins trojermarsz. Mark Edellman, ejner fun di wejnik lebngeblibene onfirer fun geto ojfsztand, hot in zajn trojer rede gezogt, az do, ojf dem ort, hobn jidisze kemfer mit 4 j. curik ojfgehojbn di fon fun meride kegn dem dajczn kanibal. ״Dos warszewer geto — hot er batont — iz dos erszte plac in Europe, wu men hot fargosn dajcz blut in an organizirtn widersztand kegn dem nacirezim.“ Stefan Grajek un Hersz Smoler — firer fun geto kemfer un partizaner — hobn untergesztrochn, az di getokemfer zajnen gesztanen alejn in zejer tragiszn kamf un kajn szum hilf micad der arumiker weit iz niszt gekumen. In ownt iz untern forzic fun Dr. A. Berman, forz. fun C. K. fun pojlisze Jidn, forgekumen a rizike trojer-akademje mit der batejlikung fun iber 3000 menczn. Ojf der akademje hobn geredt: Ojfboj-minister M. Koczarowski, szef fun gen. sztab Gen. Zarzieki un andere forsztejer fun der macht. Protim fun geto-widersztand hobn ibergegebn der bakanteer szrajber B. Mark un Chajele Grosman. Di jidisze artistn Ida Kaminska un Meir Melman, wi ojch etleche pojlisze aktjorn hobn recitirt farszejdene werk geszafene in di getos. Beszutfesdike jidisz-pojlisze trojer akademjes zajnen forgekumen in Lodz un in di szlezisze sztet. Di pojlisze prese hot farefntlecht artiklen, gewidmet dem ojfsztand, un di radjo-staejes fun Warsze, Kroke, Wroclaw und Pojzn hobn gegebn specjele ojdicjes. Antisemitizm in Rumenje Bukarest (Ita). 7 studentn hobn szwer ceszlogn a jidiszn Student ojf der uniwersitet in Cluj. Dos iz szojn der cwejter fal noch di antisemitisze demanstraejes in Bukarest in april 1947.!

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.