Undzer Worṭ · 1947-05-08 · 17/55 (8.5.1947) · p. Seite 6

/ ׳!! :!! 1;: I Ih ÜÜNERSZTIK, 8. MAJ 1947 רדיפות. און דאן,אין די שווערע יארן שיינט מידער אויף די יידישע גבורה. ע*. גייט וועגן איינהאלטן דעם יידישן גייסט, דאם פאלק, ניט לאזן "עם אונטערניין. און די יידישע גבורה דריקט זיך אוים אין טאגטעגלעכע מעשים אין דער לאנגער הייליקער 1פרשה פון קידוש־השם. ׳ די פרשה פון קידוש־השם האט געלויטעט: בע־ סער זאל שטארבן איין ייד און סיזאל בלייבן. דאם פאלק. איידער סיזאל לעבן איין ייד און די אומה זאל אונטערגיין. א דאנק דעם דאזיקן נלויבן. א דאנק דעם מסירת נפש, האלט אמם דאם פאלק אין די שווערע און ביטערע פעריאדן1 אין זיין נעשיבטע: די קרייצצוגן, שפאנישע אינקוויזיציע, כמיעלניצקים שחיטות ז^ון די פארשיידענע עלילות דם. אין פייער און ־ בלוט האמערט זיך א וים דער ווילן ׳פון דעם יידישן פאלק צום אויסדויער, צו.באזיגן , דעם שונא, איבער^עבן אים און ניין ווייטער ביז צו דער אנטגילטיקער גאולה, צו וועלכער ער שטרעבט, האפט און גלויבט. דעם נלויבן, ומלן און מסירת נפש. האט איבערגענומען דער יידי־ שער . ארבעטס־מענטש וואס איז געקומען מיט צענדליקער יארן צוריק אויפריכטן די חורבות פון ארץ ישראל. אין א וויסט. ווילד לאנד, אן וואסער, אן פריינט, אן מיטלען, זיינען נעקומען , די יונגע 7העלדן און גענומען בויען א נייעם יידישן לעבן. באפליגלט מיטן גי־סט פון די יידי־ שע גבורים און אלע תקופות פון אונדזער פאלקם־ לעבן האבן זיי געבויט און געשאפן. אין איין האנט דעם אקעראייזן און אין דער צווייטער - דעם שווערד. ווי אין די צייטן פון עזרא און. נחמיה. און די וועלט. מאם האט אונח גערודפט און האט אונדז ניט פארשטאנען, מאם האט אונדזער קידוש השם פארטיי״טשט אלם פחדנות און מורא, איז פלוצלונג פארווונדערט ' נעווארן פון דער גבורה און העלדישקייט מאם האט א שפראץ אויף געגעבז אינם באנייטן א יי י. די חלוצים און שומרים, די נוטרים און חילים, יעדער אר־ בעטס־מענטש האט ארויסגעוויזן פיל גייסטיקע קרא$ט אין בוי^ דאם לאנד און פארטיידיקן עם, ווייל עם האט נעברענט אין זיי א פלאמי־ קער ווילן צו במען און שאפן. ניט קיין העל־ דישקייט פון פארצווייפלטע און .דערשלאגענע, נאר א גבורה פון די ווא& גלויבן אין ,נצח ישראל, אין זיין אויפלעבונג אמף די פעלדער׳פון היימ־ לאגד. גאנץ ארץ ישראל איז געווארן איין תל־ חי, יערער ייד איז געווען באהויכט מיט " דער גבורה פון איינהאנטיקן לענענדארן יוסף פון גליל. דער גייסט פון גבורה האט אויך באווירקט דעם מות, ווען עם איז ^נגעקומען די פינצטערע תקופה אין דער נעשיכטע פון אונדזער״״פאלק. ווען דער עמלק. נאצי־פאלק, האט ארויטגעטראגן"' א טויטדאורטייל אויף 7אונדזער אומה. מען7 די . גרעסטע טייל פון אונדזערע שוועסטער און ברי־ . דער זיינען אריינגעווארפן נעווארן אין תפיסות־נע־ טאם, פון וועלכע סיאיז געווען7 נאר איין וועג: צום קרעמאטאריום און גאז־אויוון. אויך דאן האט אויפנעבליצטידי יידישע גבורה, די יידישע העל־ דישקייט. - די קעמפע׳ר פון געטא אין י ווארשע און ביאליסטאק, אין טשענסטאכאוו און בענדין און אין צעפדליקער אנדערע 1געטאם זיינען נע־ ווען די יורשים פון די מכבים, פון\י עקיבא און בר־כוכבא פון די קדושים על קחש השם, פון די שומרים און חלוצים, וועלכע האבן געאפפערט , מיער' לעבן אויפן מזבח פון פאלק און לאנה זי באפליגלט אויך די טויזנטער מעפילים מאם לאזן זיך אויף קליינע שיפלעך ז$ויף די כמאליעם פון ברויזנדן ים און ווען די מיליטע־ רישע כוחות פון א גרויסער אימפעריע באשיסן זייערע שיפלעך, ווארפן זיי זיך אין וואסער און שווימען צו די ברענן פון היימלאגד. און ווען מען לאזט זיי נישט צום ברעג, פאלן זיי אין אומגלייכן קאמף, האבנדיק פאר די אויגן די בערג פון כרמל, דעם שמאלן פאט ערד׳ ביים ים מאם האט אייננעזאפט אין משך פון טויזנטער יארן אזויפיל יידיש בלוט, מאם איז געווען די ארענע פון יידישער גבורה אין 7משך .פון לאנגע, לאגנע דורות. מיר זיינען איצט אריין אין א גורל־תקופה פון אונדזער פאלק. ווען עם דעצי־ דירט זיך וועגן אונדזער 1קיום און עקזיסטענץ, ווען עם קומען אן שווערע מינוטן פון, יאוש און פארביטערונג, ווען עם ברעכט זיך דאס הארץ פון ווייטיק.און צארן, דאן וויקלען מיר אויף די טויזנטיעריקע מגילה פון אונדזער גבורה, מסירת נפש און קדוש השם, פון געוואלדיקן העראאיזם . און העלדישקייט. און פון דעם דאזיקן קוואל שעפן מיר כוחות און נלויבן, מוט און7, אמסדמער. נאר אין נאמען פון לעבן גייען די ארבעטסל מענטשן צום טויט און אונדזער גייסט וועט דעכה טויט באזינן און דערפירןיצו דער גאולה שלימה, צו אונדזער־ ענדגילטיקער באפרייאונג און אויס־ לייזונג. היינט צו טאג. אין דע^ך ל״ג בעומרי ןואם מור פייערן נאך7 אין די לאגערן, אויף דער פארשאלטענער דייטשער ערד וועלן מיר זיך מתיחד זיין מיט דער העלדישקייט פון דער יידי־ שער אומת אין אלע צייטן, און דאן וועלן מיר פארשטיין ווי אזוי מיר זיינען נעקומען ביזן הייג־ טיקן טאג און ווי אזויימיר וועלן טראץ אלע שטרויכלונגען אין שטערונגען דורכמאכן דעם לעצטן עטאפ ביז צו דער פארווירקלעכונג פון טרוים פון אונחער אומה אין משך פון טויוג־ טער יארן. זעלבסטשטענדיקייט און אומאפהעג־ ניקייט אין אייגענעם לאגד. אין ארץ ישראל. אונרזער ווארט ZAJT ל״נ בעומר דער יום־טוב פון יידישער גמרה ד״ר מ^קאציאק גיין אין גלות. סיי ביים ערשטן, סיי ביים צווייטן חורבן האט דאם פאלק באוויזן ווונדערבארע העלדישקייט און געוואגטקייט אין קאמף פאר זיין קיום און פרייהייט. ניט ווייניקער גבורה האט דאם פאלק באוויזן אין זיין פעסטן ווילן 7צו ליקווידירן דעם גלות און אומקערן זיך אין זיין היימלאנד, אזוי איז עם געווען נאכן. ערשטן חורבן, אזוי אין דעם לאנגן גלות־וועג נאך דעם צווייטן -חורבן, ביזן היינטיקן טאג. לג בעומר איז דער טאג פון יידישן אויפ־ שטאנד. די צוויי ריזיקע געשטאלטן פון ר־ עקיבא אוך ברי כוכבא סימבאליזירן די גבורה פון חיי־ ליקן גייסט און די גבורה פון ארעם. עם איז געווען די צייט, ווען יהודה איז געווען אונטערן יאך פון די רוימער. דאם פאלק איז אבער ניט מסכים ־נעווען מיט דעם מצב און דער אויפ־ שטאנד קענן אונטערדריקער ווערט שטארקער און שטארקער. צו די פרייהייטם־קעמפער שליסט זיך אן ר־ עקיבא, דער גרויסער תנאי און פירער פון פאלק. ר־ עקיבא האט קיינמאל ניט רעזי־ ננירט״פון א פרייער זעלב״סטשטענדיקער יידישער מדינה. דער אלטער תנאי פארט איבער גאנץ ארץ־ישראל, "קליין־אזיע, אלע לענדער וואם זייגען באוווינט דורך יידן און וועקט זיי צום קאמף קעגן רוים, צום קאמף פאר א פרייער יידישער מלוכה. און ווען בר־כוכבא הויבט אויף די פאן פון אויפשטאנד, שטייט ביי זיין זייט ר־עקיבא פאראייניקן זיך צו אים די טויזנטער תלמידים זיינע, וואם לויט דער מסורה האבן זיי דערגרייכט 724000 מאן, עם גייט א קאמף אויף טויט און לעבן. דער רוימישער קעניג אדריאנום שיקט זייגע לעגיאנען, שיקט זיין בעסטן פעלר־ מארשאל יוליום סעווערום, וועלכן עם געליננט נאך עטלעכע יאר פון שווערע און פארביטערטע קאמפן צו אונטערדריקן דעם אויפשטאנד. ־ ווי נרדם ם־איז געווען דער אויפשטאנד, ווי גרוים די העלדישקייט פון די יידישע פריי־ הייטם־קעמפער־ באווייזן די ציפערן 50 r גרויטע און שטארקע פעסטוננען, קרוב 1000 זידלונגען זיינען חרוב געווארן. 850.000 קעמפער זיינען אומגעקומען אין די שלאכטן. הונדערטער טויזג־ טער זייגען אומגעקומען פון הונגער,׳ קראנקהייטן און פייער, יהודה איז געווארן פוסט און וויסט. אבער אויך די רוימער האבן געהאט גרויסע פארלוסטן און ניט גרינג איז אנגעקומען דער נרויסער רוימישער אימפעריע י צו באזיגן די קלייגע העלדישע יהודה. עם הויבט זיך אן א לאנגער וועג פון. גלות, ליידן און פיין, דערנידעריקוננען, גזירות און וואם פלעגט באדראט ווערן דורך די שכנים. אין די7 דאזיקע קאמפן 7האט זיך אויסגעקריסטאליזירט זיין גייסט. די יידישע העלדן פלעגן קעמפן פאר דער פרייהייט, וויסנדיק קלאר צוליב מאם און וועמען די פרייהייט איז גוימיק. און דערפאר פלעגן זיי ווונדער באווייזן. (סימבאליש איז דער קאמף פון קליינעם דוד קעגן ריז גלית). די יידישע העלדישקייט איז געווען א לעבנם־גבורה, וואם האט געצילט צו שאפן דורך ארבעט און 7מי מאטעריעלע און גייסטיקע ווערטן. אבער ווען ס*איז קיין אויסוועג ניט געווען פלעגט זי מיט געווער אין האנט שיצן איר פרייהייט. צום שטארקסטן אויסדרוק איז די יידישע,גבורה נע־ קומען אין די צייטן פון חורבן און אומקום, מען דאס פאלק פלענט פאר־ לירן זיין זעלבסטשטעגדיקייט7 זיין פרייהייט און זאת דרך הנבורה הישראלית, אשר בל רצונה הוא לקיים את היי ישראל (ברל כצנלסון) לג בעומר איז דער יום־טוב פון פרילינג, פון דערוואכונג, פון קאמף, פון יידישער גבורה. אוי&ן גאנצן שטח פון דער געשיכטע ציט זיך די קייט פוך יידישער העלדישקייט. אין דעם שטעקט לער סוד פון קיום פון דער אומה, ווייל צייט ם*עקזיםטידט דאם יידישע פאלק קעמפט עם פאר זיין קיום און 7פארן קיום פון זיין גייסט. שוין שטעלנדיק זייגע ערשטע טריט אלם זעלבסטשטענדיק פאלק, האט ישראי. געמזזט אמם־ קעמפן זיינע רעכט, געמוזט זיך דורכשלאגן א וועג, פארנעמען אן ארט אין דער משפחה פון פעלקער, .אנהויבנדיק פון פארלאזן מצרים, גיץ דורבן-מדבר, קעמפנדיק אין ארץ ישראל פאר זיין ןעלבסטשטענדיקייט און אומאפהענגיקייט, אויפרוף צו אלע יידץאיןדעראמעריקאנער זאנעאיןדייטשלאנד ברידער און שוועסטער!■ ד^ם יידישע פאלק שטייט דורות לאנג אין געראנגל פאר זיין קיום. אונדזער דור איז אריין אין געראנגל ניט נאר פאר עקזיסטענץ פו; פאלק, נאר אמך פאר דער פארווירק-עכונג פון דורות לאנג אויסגעביינקטער פרייהייט, גלייכהייט און זעלבסטשטענדיקייט. דער גרויסער אומגליק, וועלכער האט געטראפן אונדזעי דור, האט אונדז באוויזן די אום־ באדינגטע נויטווענדיקייט, אין דעם דור צו לייזן דאם יידישע פראבלעם - אמפשטעלן א נארמאל, ארבעטנדעם יידישעם פא־לק אין א פרייען ארץ־ישראל. פאר דער דערגרייכוגג פון דעם!גיל מוזן געמאכט ווערן אלע אנשטרענגונגען אין דער ערש־ טער רייע אויף 2 געביטן r - עליה און באדן־דערווערב. דער קרן־קימת, דער פאי.קם־פאנד פירט אן אומדערמידלעכע ארבעט פארן אמסלייזן דעם באדן אין לאנה■ דאם יידישע פאלק פירט אן אומאויפתערלעכן געראננל פאר עליה. און מען די טויערן פון דעם יידישן לאנד זייען ־נעשלאסן געווארן פארן יידישן פאלק, האט יידיש נמט און דראנג נאך באנייאונג און פרייהייט געטריבן יידישע שיפן צו דייברעגעס פון ארץ־ ישראל. די העפלה לאזט ניט שליטן די טויערן פון לאגד, יידישע מענער און פרויען בדעכן אויף אלע זעצלען, קומען אן אין לאגד און פלעכטן זיך איין אין פראצעם פון בויען און שאפן. אבער שמן די ערשטע שיף אין 1934 יאר האט באצאלט־ מיט 2 קרבנות, אזוי ביז דער לעצטער שיף., י די ערשטע זיינען געפאלן פאר העפלה צהיב ווילדע נאטור כוחות, די לעצטע צוליב מענטש־ -עכער גרויזאמקייט, בריטישער אומגערעכטער פאליטיק. דאס צענטראל־ביורא פון ק. ק. ל. האט באשלאסן ארויסצוווייזן, אז די שאתית־הפליטה סא־ לידאריזירט זיך מיט די מעפילים, די העלדישע קעמפער פאר ע/יה און אריינשרייבן אין ספר־הזהב, די, וועלכע זיינען געפאלן אויף די מעגן פון העפלה. זאל זיין אנדעג״ק אויף אייביק פארהייליקט! ... . ז^אלן ז יי זיין א ביישפיל פאר יעדן יידן אין דע ר ג ארע ד ו ועלט. ם־פלאצט און סירייסט, די ערד המבט זיך צו־ זאמען מיט אונת אין פלאמען, א האגל פון מאשין־געווער טראגט זיך מיט א פייפעריי, שניידנדיק די לופט, דער אל נקמות מיט זיינע אומבאגרייפלעכע כוחות פון צעשטערונג ברויזט מיט צארן: פארוים! נאר פארמם! "וואםער,7 ניב "מיר ז וואסער", שעפ־ טשעט רייבענבאך מיט זיין פארשטיקטער שטים, נאר איך׳ צי אתים שנעל די באגדאזשן פון מיין רוקזאק, כיריים אראפ אים דאם העמד, דאם בלוט גיסט זיך 7פון אים פון ברוסט און פון לינקן ארעם, איך ומקל אים ארום די ומנדן, צי צמ פעסטער, ערצאפלט זיך פאר ווייטאג, דערגאך ניב איך אים עטלעכע שלוק וואסער פון מיין פעלד־פלאש. ער עפנט די אמנן, מיט א פארגליווער־ טער גרימאסע קוקט ער זיך איין אין מיר און פארווארפט ווידער דעם קאפ הינטער זיך. "כישטארב, ברודער.7.. הערסס, נאר דו זאלסט ניט מוחל זיין, דאם בלוט פון אונדזערע עלטערן, קרעמאטאריומם, - זאלסט נקמה נעמען.." קאלבערג איז דעראבערט!!! ביים פריש אויסגעגראבענעם קבר פון דוד רייבענבאך שטייען מיר אלע פון זיין קאמפאניע מיט אראפנעלאזטע קעפ. באזונדערם טרויעריק איז דער קאפראל בעטקא, ער קניט איבער אים און צלמט זיך. נאר מיר מוזן זיך צואיילן, דערקאמפאניע־ פירער 7 האט אונדז באפרייט נאר אויף 2 שעה און דאם נאר אוים אכטונג צו רייבענבאכן, ווע־ מען ער האט צוגעזאגט היינט א באלמנונג פאר זיין געווא^טקייט ביים אוועקכאפן די מינעם פון פייער... און אונדזער באטליאן איז שמן ווייט אוועק פארוים, מיר דארפן זיי' איצטער דעריאגן. מיר באערדיקן זיין יונגן קערפער און פארשיטן דאם קבר, בעטקא העלפט מיר אויסקריצן א מגן־דוד אויף דעם ברעט. וואם כ,פארפעםטיק אלם מצבה און פארשרייב זיין גאמען. מיר בלייבן נאך שטיין א וויילע, בעטקא קוקט זיך אום אויפן פרישן בערנל ערד מיטן העלם וואם לי גט דארויף און עפעם גליט אויף א פייערל אין זיינע אמנן. און אן אנטשלאסנקייט אויף נקמה. דער שארפער ווינט-שליידערט אוגדזערע לייבעריאון שווערע געדאנקען רוקן זיך ווי פיג־ צטערע גרויזאמע וואלקגס אין אוגדזערע מוחות. אט, דוכט-זיך דיר, וועסטו פאלן אונטערן לאסט פון דעם גאנצן אתם. נאר באלד דערמאנען מיר מך! פארוים! דער׳ באטאליאן איז שמן ווייט אוועק און פון דארט ערגעץ מייט הילכן נאך אפ איינצלנע הארמאטן־סאלוון, מיר פארפעם־ טיקן די אווטאמאטן און ביקסן אמך. זיך, און לאזן זיך מיט איי^יקע טריט פארוים, נאר פארוים!.. מיקע פעלדער און ומרקט סוגעסטיוו, די שיפער־ קאמפאניעם גיבן זיך א הויב פון זייערע אקא־ פעם, שפרינגען אתים און צעשיטן זיך אין טי־ ראליערקעם, הינטער זיי די אפטיילונגען פון האנט מאשין־געווער און שוועד מאשין־געווער און באלד קומט אונחער ריי. - "א טויט דעם שונא! מינאמיאטן אמף די פלייצעם, פארמס!" בליץ־שנעל צעגלידערן מיר די מינענוואר־ פער, דו ביסט איצט א לעבעדיקער מעכאניזם, מאס טראגט מך אנטקעגן פייער און פארגיב־ טונגען. דער געדאנק איז מיטן איגםט^נקט’אריינ־ נעוואקסן אין דעם משונהדיקן קנויל פון זיין, אדער ניט זיין, נאר פלינקער! פארוים! קיין י אפהאלט איז ניטא... מיר לויפן איבער בלאטיקע פע;דער, בא לייגטע מיט הרוגים, אנטקעגן: פלאצנדע סנא־ ריאדן מיט קנוילן רויך. איינגעבויגענע אין דתי־ ען, פאלן מיר און שלייכן זיך אויף דער ערד און הויבן זיך מידעה פארוים נאר פארוים. וותבלעווסקי פאלט, א שטראם בלוט"נעמט זיך אים גיסן פון קאפ, שימאנסקי^ כאפט זיך ביים במך, קארטשענדיק זיך אויף דער ערד, מיר נעמען פון זיי די מינאמיאטן־טימן און 7מפן ווייטער אונטערן שונאים 7קרייץ־פייער, מאם צוימט דעם וועג, דורך הרוגים און פאומנדעטע און עפעם דוכט מך, אמדי ערד צעפלאצט מך פון אלע זייטן, א וויסטער קאשמאר טראגט מך ארום דיר, טאנצט א משוגהדיקן קאראהאד טיט אומזעבארע געשפענסטער, עפעם ניט זיך א תם פארביי מיין אויער... ניט געטראפן, מעט באלד .טרעפן... געשרייען פון די פארומנדעטע טראנן מך איבערן פעלד, מיר שלייכן מך אויף די בייכער פון די דראטן אוועק, פארוים, נאר פלוצים; "שטיי! מינאמיאטן אויף די שטאנדפונקטן! צע־ -אמניק 9/30!7 צו 20 מינעם למפיק פייער!" מיר שליידערן מיט סעריעם מינעם פון די מיגא־ מיאטן און אונדזערע שיסעד קאמפאניעם /אזן מך ומיטער פארוים. און מיטאמאל; פאך ד 1א -אמע ערד ניט זיך א הויב איבער אונדז, כיווער אומגעשניידערט פון לופט־דרוק, שערפינסקי כאפט זיך ביי דער ברוסט און פאלט אויף הינטן, רייבענבאך גאזט אתים אשווערן קרעכץ פון מך און ניט זיך א קייקל אמן- דער ערד, א גרימאסע צעלייגט זיך אמן- זיין פנים. 1 ״רייבענבאך, סיהאט דיך נעטראפן 1?״ ׳ שלייך איך מך צו צו אים. ער ענטפערט ניט, נאר קארמשעט זיך קאנווו/םיוו, איך דיים. אים ׳- אמן- דעם שינעל, דעם מונדיר, אלץ ווערט אמן- אים נאם פון בלוט. ער קלאמערט מך מיט די פינגער אן דעם שלאם פון ביקם, וועלכער ווערט• אמך באנעצט מיט בלוט. און אתם... פייער, רויך המבט זיך פון דארט, די ערד נעמט זיך מי טרייסלען אוגטער די אזמאויפהערלעכע קלעפ און אויפרייסן. נאר באלד קומט דער ענטפער פון קעגנערם ארטילעריע, מיר ווערן באשליידערט מיט פייער, די..ערד דוכט מך פלאצט איבער אונדז און וויל אונדז לעבעדיקערהייט איינשליג־ ביען, -דאם געהער מערט ווי פארטויבט פון די פלאצנדע סנאריאדן און דער שארפער־תח פון פולווער צעשפרייט זיך אין דער לופט. תיבענ־ באך טראגט אוגטער די קאסטנם מינעם, סטאך ש״ליידערט זיי אין דער לופע, ביי יעדן שאם ניט מך דעהמינענווארפעת א טרייסל, ווי 7אין א קאנווולסיע, איך קאנטראליר דעם ציל ווייזער, דעם ווינקי״־מעסטעה באמעגנדיק מיט , דער קארבע פון.אויםגלייך־מעכאניזם. נאר פליצלונגז טראך! און די ערד מיט א לאמע פייער ניט זיך מיט א טייוולאנישער קראפט א הויב איבער אונדז, :סטאך ווערט אומגעשליידערט פון לופט־ דרוק, א שפליטער קלאפט זיך אן אין מיין העלם און מאמעגטאל פלאמט אמן- א פייער נעבן די קאסטנם מינעם, וואם געפינען מך אי־ בערן אקאפ. מיר ווערן ווי פארשטייגערט, אט, אט, און 7 די מינעם רייסן אויף און מיר פל״יען אלע אינדערלופטן, נאר מיט איין שפרוגג איז רייבענבאך איבערן אקאפ, ווארפט זיך אין פלאם, איועקשלעפנדיק די קאסטנם מינעם פון פייער. ■ שנעל למפן מיר אים' צו הילף און מען רייבענבאך איז ווידער איי אקאפ, איז ער שמארץ פון רויך מיט אפגעבריטע הענט. "רייבענבאך ת וועסט באארדגט מערן פאר דיין טאט1" שרייט אמם דער פארוטשניק צילויפנדיק צו אים. גאר רייבענבאך הערט דוכט זיך נישט, ער געמט ווייטער אתים י די מינעם און טראגט מי אונטער צום מעענווארפער. -״צעלאווניק 4/60! וויגקל מעסטער 40/100! צו 30 מינעם מעטאדיש פייער! מיר ווייסן שמן פון דער פראקטיק די בא־ פעלן אמן- אויסנווייניק. די פייערשפייענדע לו־ פעם מערן■ חיים און מיר מוזן מיט פארזיכטיקייט אריינשליידערן די מינעם. די לופט אתם מערט פארהילכט פון די אומאויפהערלעכע סאלוון און די ערד טרייסלט זיך אונטער די קלעפ און מיט־ אמאל א גערויש פון מאטארן, טאנקן, טאנקן וואם טראגן זיך מיט זייערע געפאנצערטע ווענט דורך ת בלאטיקע פעלדער און דאם פייער רייסט מך פון זייערע לופעם אין דער ריכטונג פון שונא. "צווייטער באטא-יאן צום אנגריף,! טויט די היטלעריסמישע פאברעכער!" דער באפעל צעמראגט מך איבער די ארו־ \ 1