Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-05-08 · 17/55 (8.5.1947) · p. Seite 2

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
17/55 (8.5.1947)
Date
1947-05-08
Page
Seite 2 (sequence 2)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
63% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243322--405-7243008
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

ZAJT 2 DONERSZTIK, 8. MAJ 1947. Jun der f. J’.-wirfoledifcajt Handls-ojstojsz cwiszn E. J. un Ungarn. Di ungarisze regirung hot ratiflcirt dem handls-opmach, wos iz geszlosn geworn cwiszn Ungarn un der Ekzekutiwe tun der Jid. Agenc. Lojtn dozikn opmach wet E. J. eksportirn citrus-fruchtn, szpajz-produktn, medikamentn, dentistisze artiklen un chemisze ojsarbetungen. Ungarn wet cuszteln elektrisze artiklen un radio-aparatn, bojmaterjaln, bojgehilc un konserwirt flejsz. Der departament fax handl un transfer, wos hot zieh leetns gegrindet, baj der Jid. Agenc, firt Unterhandlungen *wegn export un Import mit Holand, Jugoslawin Bulgarie un Rumenie. Firer fun Jiszuw bajm Hojch-Komisar. Der hojeh-komisar, geriT Sir Cuningham hot ojf genumen dem prezident fun Waad Haleumi, I. Ben-Cwi un dem szef fun dem gezunthajtsdepartement bajm Waad Haleumi, dr. A. Kacnelson. Es zajnen arumgeredt geworn a rej injonim in szajches mit subsidjes farn gezunthajts-departement un mit farlajehterungen fax di plejtim in Cypem. Dos iz der erszter oficjeler kontakt cwiszn hojeh-komisar un di flrer fun Jiszuw in meszech fun di lecte efcleche chadoszim. Citrus-frucht fun E. J. Dem 14. f. m. hot zieh geszlosn der citrus-sezon mitn leetn export fun 3000 kestlech citrus-fruchtn. Der algemejner export batreft 7 miljon kestlech, wejniker mit 3 miljon wi men hot derwart culibn mangl in pak-materjal. Der hojpt-opnemer iz gewen Grojsbritanje mit 5 miljon un 170.000 kestlech. Fabrik fax bojmwol-sztofn. In Galil-jam baj Herclija hot zieh ongehojbn bojen a na je fabrik fax bojmwolsztofn, wos wet trogn dem nomen Bet- Tanchum, cum ondenk fun farsztorbenem Tanchum Kahan, welcher hot organizirt a grupe hemder-fabrikantn in New-York cu flnansirn di unternemung beszutfes mitn nacjonaln arbeter-komitet fax E. J. 413 ojlim ongekumen kajn E. J. 413 ojlim mit sertiflkatn — di greste grupe ״koszere“ emigrantn zint 1943 — v zajnen ongekumen in Haifa mit der francojziszer szif ״Providans“. Cwiszn di ongekumene mener, frojen un kinder gefinen zieh 25 kajlechdike jesojmim. Dos ojslodn di emigrantn on di gewejnleche skandaln, hot mit zieh forgesztelt a bild, fun welchn der Jiszuw iz szojn lang opgewojnt. Frajwilike armej cu bakemfn terorizm. Ojf der lecter zicung fun tel awiwer sztot-rat hot der sztot-prezident, I. Rokeach, gesztelt a forszlag cu szafn a .,frajwilike armej“ cu bakemfn dem chuliganizm, wos buszewet leetns in Tel Awiw. Rokeach hot untergesztrochn, az di hefkermajsim, wos wem opgeton in sztot, machn umdertreglech dos lebn fun di fridleche tojszwim un szedikn dem gutn nomen fun Tel Awiw. Estrajchisze Jidn forn curik in zejer ״hejmland“ An erech 250 estrajchisze Jidn, mener, frojen un kinder, c. z. 110 meszumodim zajnen arojsgefom fun Lud mit a specjeln eug kedej zieh curikcukern kajn Estrajch. Cu der doziker repatriaeje hobn zieh farszribn 323 perzon, 75 hobn zieh ober in der lecter minut opgezogt cu fom, wen es iz ongekumen a telegrame fun der jidiszer kehile Tn Wien, az der antisemitizm iz dort grojs un es'iz fax zej kajn plac in Estrajch niszto. Farker derlojbt blojz far arabisze takses (!) In der jeruszolaimer ״zicherhajt-zone“ iz derlojbt geworn der ojto-farker, ober blojz far di ojtos fun ewej arabisze gezelszaftn (wos farmogn cuzamen 8 ojtos). Ojf der frage farwos es iz niszt gegebn geworn kajn derlojbenisz far der takse-gezelszaft ״Neszer“, hot der spiker fun der regirung, niszt kukndik ojf di Wendungen fun di redakejes un cajtungs-farleger, ojeh ojslendisze, wos arbetn in Jeruszolaim, geentfert, az far dem, wajl ״Neszer“ iz> a jidisze gezelszaft un wi bakant basztejt di sakone fun teror blojz micad der jidiszer bafelkerung. Anti-jidisze hece in Sirie Wegn a wilder anti-jidiszer hece in Sirie meldet di E. J.-dike telegrafn-agentur ״Palkor“. Di gance arabisze prese in Dameszek iz, wi es szajnt lojt a remez fun der regirung, arojs mit baszuldikungen kegn di jidisze ajnwojner, foderndik cu szteln cum gericht di firer fun der jidiszer gemejnde. Ejn cajtnng tajnet, az di Jidn in Dameszek un in Chalaw famemen zieh mit szmuglen Jidn kajn E. J. fun der Terkaj un fun di balkanisze lender, wi ojeh, az zej kojfn gewer in Sirien un Terkaj un szikn es iber kajn E. J. An andere cajtung baszuldikt di Jidn, az .zej grobn unter dem jectikn rezim un helfn der ״Haaszmi“ dinastie, wos sztrebt cu farejnikn Sirien mit Ejwer Hajarden. A drite cajtung baszuldikt di Jidn, az zej zajnen sowjetisze agentn un fodert, az di regirung 201 konflskirn zejere farmegns. Ale arabisze cajtungen fOdern ojf di arabisze adwokatn, niszt ojfcutretn als fartejdiker in di gerjehtn letojwas di Jidn. ״Palkor“ meldet fun New-York, az Dr. 8. Wajz hot derklert in nomen fun Jidiszn Weltkongreß az ojb di ale nachrichtn wegn di represjes wos di sirisze regirung halt bajm onnemen kegn di Jidn wein basztetikt wem, wet der Jidiszer Weltkongres zieh wendn cu di Farejnikte Nacjes un betn zi zol di Jidn nemen unter ir szuc. 1 Bazuch fun Parlamentarier in E. J. 21 mitglider fun rumeniszn pariament un 9 mitglider fun bulgariszn pariament hobn bazucht E. J. ojf zej er weg cu der interparlamentariszer konferenc in Kairo. Bajm onkumen kajn Chaifa zajnen zej ojf genumen geworn durch a specjeler delegaeje in welcher es hobn zieh batejlikt forsztejer fun *der Jidiszer Agenc, Waad Haleumi, Waad Hapoel, Histadrut u. a. kerperszaftn. Di Parlamentarier hobn bazucht di Umgebung fun Chaifa Am noch a fajerlechn mitog, wos iz lekowed zej ajngeordnt geworn hobn zej bazucht di jidisze jiszuwim in Emek. Nochn bazuch in Emek, zajnen dl delegacjes gefom kajn Tel-Awiw, wu es iz lekowed zej ajngeordnt geworn a kabolas-ponim in sztotrat. In zejere bagrisungs^reds hobn zej ale ojsgedrikt grojs onerkenung farn jidiszn werk in E. J. un hobn eugezogt, az nochn szlisn di konferenc in Kairo, wein zej zieh umkern ojf a!engem bazuch in land. A kuren bazuch ojfn weg kajn Kairo hot ojeh gemacht di parlamentarisze delegaeje fun di P. Sztatn. In der delegacje hobn zieh batejlikt draj senatorn un fünf mitglider fun amerikaner Kongres. Zej zajnen ojf genumen geworn ojf a mitog durch D. Ben Gurjonen un szpeter ojf an owntbrojt durch Froj Golde Meirson, lejterin fun der politiszer optejlung fun der Jidiszer Agenc. Kurce jedijes: UNRRA hot cetejlt cwiszn di jidisze plejtim in di lagern fun Dajczland, Estrajch un Etalje 220.000 fleszlech wajn fun Riszon Wos Skeet xicfk in Der hajoriker pejsach iz in Pojln geszla־* nen untern cejchn fun efntleche sdorim, wos zajnen ajngeordnt geworn in knape hundert sztet un derfer, kedej cu dermeglechn di lebngeblibene Jidn, wos hobn farlojrn zejere familjes, cu zajn ‘jom-lew cwiszn ejgene. Di greste col sdorim zajnen ajngeordnt geworn in Lodz, Wroclaw, Walbrzeg un Warsze, wu der sejder iz forgekumen in der ejncik farblibener szul. In dem warszewer sejder hobn ontejl genumen hechere ofi* cern fun pojliszn militer, mitglider fun sowietiszn garnizon, forsztejer fun der regirung un fun gen. sztab, wi ojeh hechere regirungs-baamte. Der Joint hot cugesztelt far di sdorim wajn un ale nojtike majeholim. Rodolf Höss, der taljen fun Auschwitz, iz noch pejsach in auschwitzer lager ojf gehongen geworn ojf der ejncik farblibener tlije, wos er alejn hot ojfgesztelt. Di tlije iz opgehit farn ״muzej fun grojln" in Au schwitz. Dr. Ernst Grubner, gehilf fun Rudolf Höss un lejter fun der politiszer optejlung in auschwitzer lager, wert gebracht fun Estrajch kajn Warsze. Ojeh Wladislaw Döring, der lager-dokter, wos iz arestirt geworn in Lon-7 don und hot zieh leetns gefunen in prager tfise, wert ojsgelifert der pojliszer macht. Bejde farbrecher gehern cu di 300 mitglider fun lager-personal fun Auschwitz, wos wein gemiszpet wem in Pojln. Der gewezener gehilf fun naciszn policejszef in Minsk-Mazowieck, Kazimierz Sawinski, iz durch a pojliszn gericht farmiszpet geworn cum lojt farn deportirn ale Jidn fun Minsk-Mazowiecker geto un far dermordn bestjalisz 1000 Jidn fun dermontn sztetl, wos zajnen gechapt geworn in di arumike welder, wu zej hobn zieh ojsbahaltn. Als ejdes zajnen arojsgetrotn 2, alpi-nes lebngeblibene Jidn. A cwejter merder, Josef Rafalski, iz farmiszpet geworn cum tojt far ibergebn der gestapo etleche cendlik Jidn, wos zajnen antlofn fun warszewer geto un hobn zieh ojsbahaltn baj ״eher". Lecijon. Der Joint hot eugeezikt 8000 flaszn wajn far di plej tim in Cypern. * Der bakanter Jidiszer kompozitor Leonard Bernsztejn iz arojsgefom kajn E. J., wu er wet dirigirn mitn dortikn simfoniszn orkester. Ojfn ersztn koncert wet ojsgeflrt wem zajn kompozieje ״Jirmijahu“. Asach cendliker tojzntex menczn in Ejrope wiln emigrirn kajn Amerika, ober niszt ejnem fun zej wet ojskumen zejer lang cu wartn, biz es wet unterkumen zejer rej in der kwote. Der staats-departament hot in cuzamenhang mit a raport fun konsul fun Grichnland, derklert, az ojf jedn ejnclnem plac fun der amerikaner kwote far Grichnland, zajnen rejestrirt 100 kandidatn. Achuc Ejropeer, wos wiln emigrirn, geflnen zieh ojser di grenecn fun Amerika an erech fun 30.000 Amerikaner, wos wiln zieh umkern ahejm. Lojt der opszacung funm staats-departament, wet a grojser tejl fun zej darfn wartn lechol-hapoches ewej jor oder mer, biz zej wein bakumen naje rajzepeser un a plac ojf der szif. Di kwotes far bazundere lender fun Ejrope un di meglechkajtn cum forn zejen bajm hajntikn tog ojs folgnd: Pojln-kwote 6524 jeriech. In Pojln gufe wem kejn wizes niszt arojsgegebn. In andere lender zajnen rejestrirt epes mer wi 10.000 menczn ojf der pojliszer kwote. In cuzamenhang mitn ojfrajsn durch di teroristn dem waser-brunen in jidiszn jiszuw Kirjat-Chaim, szrajbt der ״Dawar“ in a lejt-artikl: di separatistdsze grupes wendn ale mer un mer zejer gewer kegn Jidn un jidisze instituejes. Un zol kejner niszt baszuldikn dem Jiszuw, az er wll a brider krig. Dos gewer iz gewendet geworn kegn dem Jiszuw un der Jiszuw wet darfn ton ale, kedej. zieh cu fartejdikn. Opsztelndik zieh ojf der derklerung fun regirungs-forsztejer, az der Jiszuw wet darfn bacoln dem szodn, wos iz farurzacht der jidiszer weit In Kroke hot men farmiszpet cum tojt dem bakantn rocejach, Otto Kafe, wos hot zieh aktiw batejlikt in likwidim dos krokewer geto. Frankrajch. Ojf a damfer in Marseiller port hobn geprawet dem sejder di erszte 400 plej tim, fun belsener lager, wos gefinen zieh ojfn weg kajn E. J. Der damfer iz ge wen dekorirt mit fener fun ale 9 cijonistisze grupirungen, wos zajnen fartrotn cwiszn di plej tim, fun rewizjonistn biz Hasz. Hacair. Estrajch. 25 000 Jidn in di lagern hobn zieh batejlikt in di efntleche sdorim, wos di Central- Komitetn fun di plejtim beszutfes mit di cijonistisze organizaejes hobn far zej ajngeordnt. Der Joint hot cugesztelt ale nojtike pejsach-produktn. In Wien hot man opgehaltn a sejder far di lager-plejtim un ojeh far di soldatn fun der amerikaner, britiszer, rusiszer un francojziszer armej. Dr. Strauch, forz. fun konntet fun bafrajte Jidn, hot durchn radjo bagrist ale Jidn in Estrajch, dankendik dem Jiszuw un der amerikaner administraeje far der hilf, wos zej gibn di jidisze lager-plejtim. Cypern. * 5000 jidisze plejtim in Cypern hobn beejsn kolektiwn sejder, wos iz far zej ajngeordnt geworn, ojsgehert a wareme rede fun horaw haraszi, Dr. J. Hercog, durchn E. J.-dikn radio, in welcher der horaw haraszi hot zej gerufn niszt arajncufaln in jejusz, wajl di geule iz noent. Der sejder iz opgehaltn geworn ojfn sporlplac, wos iz gewen hei balojchtn fun reflektorn. Ale farzamlte hobn gezüngen ״Halikwa" un ejder der sejder hot zieh ongehojbn hobn opgegebn grusn fun Jiszuw. J. Ben-Cwi, forz. fun Waad Haleumi, horaw Berman, forz. fun Mizrochi in E. J. un horaw Harcfeld, fartreter fun Histadrut. Szojszpiler fun arbeter-teater ״Ohel" un fun rewi-teater ״Matatej" hobn farwajlt di gest biz 3 bajnacht. Prof. Henry Baxuch, bakanter francojziszer psichjator un lejter fun Scharnstonszpltol far gajstik-kranke, wet haltn a cikl lekejes in Jeruszolaimer uniwersitet. Prof. Baxuch hot zieh ojsgelernt hebreisz beejs er hot mitgearbet mit der jidiszer widersztands-bawegung in di jam fun der nacistiszer okupaeje. * Lojt di lecte statistisze jedijes hot di geburts-normein E. J. ojsgemacht 41,7 per tojznt in jor 1945 un 43,4 per tojznt in 1946. Dos badajt doplt wi di geburts-norme in andere lender. Czechoslowakaj-kwote 2874 jeriech, di faxejestrite wet ojskumen cu wartn biz ewej jor. Frankrajch-kwote 3086 jeriech, biz a jor cu wartn far niszt-priwilegirte. Dajczland-kwote 39.957, ongezamlt fun di milchome-jom, giltik far dajeze birgerplejtim in der fremd, lojfnd ofn. Estrajch-kwote 1413, fun ewej biz 3 jor wein darfn wartn niszt jfriwilegirte. Holand-kwote 3153 — ofn. Norwegie-kwote 2377 — ofn. Szwedn-kwote 3314 — ofn. Jugoslawie-kowte 345 ewej jor wartn far niszt-priwiligirte. Terkaj-kwote 345 — rejestraeje nor fun priwilegirte. Andere wein darfn wartn ״etleche jor“. England-kwote 65.721 — lojfnd ofn, niszt farfult. Irland-kwote 17.853 — ofn. Nor ojf cu derlejdikn di biz-ject rejestrirte 8000 perzon iz nojtik a cajt fun 8 jor. geworn durch ojfrajsn di naft-rem in Chaifa, szrajbt der ״Miszmar“: ״Do« bawajzt noch amol,. wi azoj di regirung wil bekemfn dem teror. Dos iz kajn Weg niszt, glajch wi es iz kajn weg niszt dos derklern dem ojsnams-cusztand in Jeruszolaim. Di regirung kon bakemfn dem teror ojf a direktn ojfn, durchs szafn azelche badingungen wos asoln helfn dem JiszuwMnm kamf kegn im. Undzer kämf kegn teböFiZ niszt ophengik fun der sztelung micad der regirung, ober di regirung kon helfn, oder sztem derin. Biz ject helft di englisze Politik dos farbrejtern dem jesod fun teror un ire zicherhajts-mitlen hobn zieh arojsgewizn far umfejik cu chapn di teroristn. Kolektiwe sztrof wet nor fargresem di farbiterung un wet dos problem niszt lejzn. Tel-Awiw In cuzamenhang mit di lecte iberfaln lejent men leetns in di cajtungen zejer fll wegn Tel-Awiw, az ״zi iz geworn a min Chicago“. — Ejner a Tel-Awiwer ajnwojner mit welchn ich hob zieh di teg bagegnt iz gewen sztark ojf gebracht ojf dem dozikn farglajch un er hot dercejlt: ״Beerech mit ewej wochn curik bin ich gesztanen far a kiosk in Tel-Awiw, a kiosk, wos di gance schojre in im hot niszt ojsgemacht kajn 5 funt, un gebetn a szachtl cigaretn. Ich hob bacolt un awek. Kumendik a hejm in a szo arum, hob ich zieh arumgezen, az ... es feit mir a brillantener ring wos ich hob gehaltn in majn geldbajtl. Mistome farlojrn sztejendik bajm kiosk, hob ich zieh getracht un bin awek curik ahin — on grojse hofnungen. Ober bald, wi ich bin eugekumen cum dozikn oremen Jid — iz er mir antkegngekumen un mir ibergegebn majn ring mit a szmejchl: ״ich hob Ajch szojn arumgezucht“. Ich hob arojsgenumen 5 funt un zej forgeszlogn dem Jid als balojnung. ״Es kumt mir niszt“, hot der Jid geentfert, curikgebndik mir dos geld un es hobn niszt geholfn kajn szum argumentn.“ Un majn frajnt hot mir wajter. dercejlt. ״Erszt nechtn hot mir dercejlt a bakanter, wos hot mit im pasirt. Er hot in a takse ibergelozn a pekl mit 300 funt. Der szofer, gefinendik szpeter dos geld, iz glajch awek inm kafe-hojz, fun wanen majn bakanter iz mit im geforn un dort gefragt dem adres fun zajn pasazir. Bakumendik dem adres iz er eugiforn, arajngekumen in hojz un ibergegebn dos pekl mitn geld. ״Wifi kum ich Ajch“, hot majn bakanter gefragt dem szofer. ״Drajsik piaster‘“, hot der szofer geentfert, ״far di ewej nesies wos ich hob gemacht arumzuchndik Ajch.“ Un majn frajnd hot faxendikt: Un ot di fll Jidn, wos hobn zieh gemoldn ajnculejgn a garantje fun 1000 funt far a jidiszer maapila, zi zol kenen blajbn in land un bafrajt wem? Ojeh dos iz Chicago (Haboker), Srotim n>eön di farotes in farsz. lender SH Skebreisxe prese in f. X wegn di ieror-aktn

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.