Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 16/54 (1.5.1947)
- Date
- 1947-05-01
- Page
- Seite 11 (sequence 11)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 66% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243321--401-7243005- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
DONERSZTIK, 1. MAJ 1947 ־ 1?זורטiffrww* ZAJT 11 \!/ Jidiszs studentn Di 3 chadoszim fun der ekzisienc funm jidiszn studentn farband in Erlangen hobn arajngebracht a kolosale beserung baj di jidisze studentn wos zajnen aher gekumen lernen zieh. Draj chadoszim aktiwer un opferwiliker arbet funm farband, hobn undz jidn gehojbn in di ojgn fun der gancer studentiszer efentlechkajt. Mir zajnen geszlosn un organizirt. Mir hobn undzere forsztejer wos reprezentirn undz wirdik far der uniwerzitets-macht, sztetiszer macht, Bamberger Rajon komitet. Langzam zajnen mir fun a jungn farband ojsgewaksn cu a derfarener organizaeje. In szwerikajtn hot undzer farband derzen di lichtike szajji un durch szwerikajtn hot er zieh gebanr dem weg. Niszt ejnmol hobn mir zieh ongeszlogn in undzer arbet ojf szwere szterungen. Mir hobn zieh ober far zej nis.zt opgesztelt. Letojwas haklal fun undzere brider-studentn iz gewen undzer hejlike lozung. Mit akszones un jugntlecher energie zajnen mir gegangen forojs, blojz forojs, biz undzer farband hot zieh ceblit un ojsgewaksn. Hajnt kenen mir mit sztolc festszteln, az mir hobn gezigt. Der farband iz geworn far undz dos, wegn wos jeder fun undz hol getrojmt. Er hot gegebn a richtung undzer studentiszn lebn ojf der dajezer hojchszul. Jede woch wem opgehaltn farzamlungen, ojf welche chawejrim zogn arojs zejere mejnungen, bamerkungen un propoziejes. Azoj arum nemen hejm in Erlangen ale an aktiwn ontejl in farband-lebn. Oft kumen for referatn ojf politisze, gezelszaftleche un wisnszaflleche temes. Ject firt zieh a kamf mit der uniwersitetsmacht, wegn onnemen naje studentn ojf zumer-semester 1947. Der forzicer fun farband eh' J. Dresner derlejdikt mit der uniwersilets-machi dem injen fun imatrikulirn di naj-ongekumene. Der kamf iz niszt kejn lajchter. Di col ojfnames iz bagrenect biz a minimum. Undzer ambieje iz, az es zol ojfgenumen wem wos mer jidisze studentn. Fun di 13 ajngeflosene bites fun jidisze kandidatn, zajnen 12 imatrikulirt geworn. Es frejt undz umgewenlech wos undzer col wakst. Mir alte studentn klajbn szojn di pejres fun undzer arbet. Mir haltn ojs di ekzamens mit bafridnknde rezultatn. Niszt wajt iz di cajl, wen mir wein mit di farendikte diplomen arojs in der weit. Damols wet undzer eil zajn dergrejeht un undzer lebns-weg wet zieh klor formirn. Der Rajon-Komilel in Bamberg iz mit undz in briderieche bacijungen. Es hot zieh ewiszn undz farbundn a frajntszaft. Zej er sztelung cu undz iz a zejer-ejdele mit fil farsztendnisz far undzere nojtn. Der farband iz dankbar dem RK far der dertejlter hilf far undzere studentn. Zej er zorg far der jugnt — dem kwal fun di folks-kojches, iz wert bawunderung un onerkenung. Lola Turner. Ä bazuch in radakeja oder an •ent waremer grus fun E. I. Dinstik, dem 22. april, hot undz in redakcje bazucht der h’ Gellman, szoliach, fun der Farejnikter Jidiszer Hilfsorganizacje (United Jewish Apel) in Amerike, in der daglejtung fun JOINT-dir. fun bamberger rajon Mr. Kwasnik. Derwisndik zieh, az der h' Gellman kumt' nor wos fun E. J., hot zieh undzer farinteresirung zelbstfarsztendlech gewendet ojfn dozikn gebit. Tif ibercajgnd klingen zajne werter, wen er hojbt on cu szildern dem E. J.־element, dem chalucizm un patriotizm fun di dozike pionern. ״Majn täte, zogt er, flegt mir dercejln, az amol, mit tojznter jorn curik, zajnen gewen gute, ibergegebene, getleche menczn, wos zajnen hajnt szojn niszt benimee. Kumendik kajn E. J., hob ich di dozike menczn gefunen. Ojf der frage, cu kukt er niszt ojf der zach abisl sentimental, ilustrirt der h' Gellman folgndikn fakt: — forike woch mitwoch, bin ich mitogcajt ongekumen in kibuc ״Nehalel“, wu ich hob ongetrofn dem ganen kibuc tanen a frejleche ״Hojra“. Ojf majn farinteresirung wegn der sibe fun der doziker simche, hot men mir geentfert, az di ajnwojner hobn ongetrofn ojf a najem brunem, mit a rajchh kwal waser, wos wet zej ^termeglechn cu baarbetn mer bodn un hobn ojsgerechnt, az in a chojdesz arum wein zej kenen ojfnemen a gresere col ojlim. — Ot der klejner fakt charakterizirt dem gajst un di psichologje fun di dozike menczn. Mit hislahawesdike werter szildert er dem bren fun Jiszuw cu der arbet, dem* szeferiszn gajst, far welchn es iz niszt farhan kajn szum szterung, der ejnciker eil zejerer iz, cu szafn ojfnams meglechkajtn far wos mer Jidn fun Europe, ojf welche zej kukn arojs mit ojsgebenkte ojgn. Di lecte milchome hot bawizn, szildert er wajter, az der Jiszuw iz zieh bekojech alejn ojscuhaltn, wen men zol im gebn di meglechkajtn dercu. Wen di Englender zajnen gewen geewungen ojfcubojen an Industrie in E. J., wen der Import fun ojsland iz gewen kimat ummeglech, hot der Jiszuw bawizn der weit, az wen men helft im cu, d. h. wen men sztert im niszt, ken er zieh alejn an ejee gebn. Mit noch mer bren hot der Jiszuw b aarbet dem pustn, farwistetn bodn un men ken zogn, er hot mit gewalt arojsgecojgn di twues un di grinsn funm zamd. Ojf undzer dercejler iz cu zen, az er iz noch ject unter der Jiaszpoe fun di E. J.-dike ajndrukn. Der h' Gellman iz ejner fun di direktem fun ״United Jewish Appel“, welcher hot gemacht a 30-togike rundrajze iber der weit, bichdej cu forszn di meglechkajtn cu farbesern di läge fun di Jidn in der gorer weit. Roth N. Regionaler jidiszer dokiojrim-iarband. Zuntik dem 20 april 1947, iz in lokal fun der jidiszer ambulalorje in Bamberg, Schützenstrasse 3, forgekumen a farzamlung fun di jidisze doktojrim in Bamberger Rajon. Untern forzic fun dr. W. Feldman iz durchgefirt geworn di oficjele grindung fun a ״farband fun jidisze doktojrim in Rajon Bamberg" un es iz an-blok gewejlt geworn di lejtung in di perzonen: Dr. W. Feldmanprezes, dr. Milsztejn: wice-prezes, dr. Taub: sekretar un kasirer. In der rewizjons-komisje zajnen arajn di aptejker: mgr. R. Altschüler un mgr. Kuricki (Bamberg). In ern-gericht, wos darf zieh ojeh baszeftikn mit kontrolirn di tetikajt fun di doktojrim in di churbn-jorn, zajnen gewejlt ge- Worn di doktojrim: Liszner (Fürth), Kereszi (Bamberg) un dr. Bemsztejn (Kissingen). Der dr. Feldman lejnt for dem Statut, wos wert ongenumen mit klejne ojsbeserungen. Noch der oficjeler zicung hobn di doktojrim in a gemitlechn szmues arumgeredt zejere profesjonele un materjele Problemen. (G) Farzamlung fun warszewer landslajt in Bamberg. Zuntik, dem 25. 4. iz in lokal fun der cijo״ nistiszer org. in Bamberg, Zinkenwörth 17, forgekumen an algemejne farzamlung fun di warszewer landslajt wos wojnen in Bamberg. In a chaweriszer atmosfere wert di farzamlung derefnt durchn oh' Sucholicki. Dem forzic fun der farzamlung hot gefirt der h' Finkielkraut, welcher ׳ git iber dos wort di ch' ch' Orenstein, Goldsztejn, horaw Bernblut, Zandelman un Bergman. Noch a zachlechn mejnungs-ojstojsz iz gewejlt geworn a komitet fun warszewer landslajt in folgndn basziand: Bergman Szolem — forzicer, Wagenfisz Jisroejl — wice forzicer, Orensztein Benjamin — gen. sekretar, Sandelman L. — sekretar, Zalcberg P. — kasirer, Fr. Bachner — wirtszaft, Goldsztejn — kom. mitglid. In Ern-gericht zajnen ojsgeklibn geworn folgnde perzopen: Horaw Josef Bernblut, Finkielkraut un Sucholicki Ch. Der naj-ojsgewejlter komitet tun di warszewer landslajt iz eugetrotn cu a farsztarkter tetikajt. Ale farinteresirte, landslajt kenen zieh wendn lojtn folgndn adres: Bamberg, Sophienstraße 12, Orenstein B. Cu der ojfmerkzamkajt fun der Prese eentrale un CK. fun der N. C. O. in München. In der ungariszer ojsgabe ״ZSIDO AL- LAM“ (Judenstaat) Num. 3 fun monat April 1947, iz mit der unterszrift D. G. u. t. ״TÜKÖR“ opgedrukt ojf 3 zajtn, a pamflet, ful mit rechiles ligns, perzenleche onfaln un zidlerajen ojf ale laxer forsztejer in Bamberg, farsztendlech, wos denken niszt rewizjonistisz. Cwiszn andere, falt der mechaber on ojf di untergeszribene J. Haupt un G. Dawidowicz, als di lejter fun wirtszafts-amt, ojsrechnendik a gance rej fun chatoim, ojsgezojgene fun Anger, on jedn grünt. Bichlal wundert undz, wos a partej organ, wos hot hajnt cu tog cu bahandlen zejer wichtike lebns Problemen fun jidiszn folk, wen es wegt zieh der gojrl undzerer ojf dem internacjonaln forum — zol zieh baszeftikn mit szmueike denunejaejes un azoj arum baflekn dem jidiszn nomen far di fremdszprachike, wos es iz zejer teglecher lajt motiw un gewer kegn undz Jidn. Mir fun undzer zajt, zajnen sztendik grejt cu dinen mit ale nojtike materialn, bicher un dokumentn, jedn ejnem, wos wet wein kontrolirn, oder hobn a klorn bagrif iber der ojserst erlecher un pinktlecher arbet fun wirtszafts-amt bifrat un fun der tetikajt fun Iager komitet bichlal. Dem dermontn mechaber D. G. fodern mir ojf far an ern gericht fun der prese! Mit Cijons grus Jenö Haupt Gabor Dawidowicz. A cuzamentref cwiszn di Bafrajte mit di Bafrajer Jud dalet Ijar iz basztimt geworn ledor dojres als tog fun bafrajung fun naci-szklaferaj. In cuzamenhang mit dem ordnt ajn hajjor der Central Komitet fun di bafrajte Jidn in der amerikaner zone a grojsn cuzamenfli fun delegacjes fun ale lagern, sztet und kibucim. Der cuzamenfli wet forkumen Jud-dalet Ijar ., zuntik, dem 4-tn maj in Mittenwald, baj Garmisz-Patenkirchen, 12 bajtog. Die Szeerit-Haplejta wet dem dozikn historiszn tog, cu welchn es zajnen ojch ajngeladn geworn hojehe amerikanisze militerisze forsztejer, wi ojeh di ale amerikanisze oficirn, welche hobn ontejl-genoumen direkt in di bafrajungs-kamfn, farwandlen in a hareike manifestaeje lekowed dem amerikniszn folk un kojdem kol lekowed der zigrajeher armej, wos hot undz bafrajt fun di naci-tiranen. In Mittenwald, wu es gefint zieh der groj 8er kacet-bejs-ojlem un wu der grester tejl fun di jidisze kacetler zajnen ojf zejer tojtn marsz ojfn weg kejn Tirol in leetn moment bafrajt geworn durch di heldisze amerikanisze chajalot, wet di Szeerit-Haplejta, farzamlt in tojznter, glajchcajtik gehn an ojsdruk fun ir undersziterlichn wiln fun a endgiltiker ba fr a j u n g durch a zo fortike alija kejn Erec-Jigpoel, wu mir wiln bojen far zieh an ejgene hejm. Ojsnucndik di gelegnhajt, wos di Farejnikte felker baratn zieh ict wi azoj cu lejzn dos Erec-Jisroel-problem, wet di Szeerit Haplejta dem tog fun Jud-dalet Ijar lozn hern ir mechtike sztim un fodern tejkef cu efenen di tojern fun Erec-Jisroel. Der Central Komitet ruft ale lagern, gemejndes un kibucim, zej zoln szikn eolrajehe delegacjes cu der doziker manifestaeje fun der Szeerit-Haplejta lekowed dem amerikaniszn folk un cum ondenk fun undzer ojslejzung fun der naci-szklaferaj durch di zigrajehe Aliirte Armejen. Protim wegn der fajerung un rajze-meglechkajtn hert in Münchner radio. -£- Cwejter cuzamenfor fun di Komorower Jidn in Neu-Ulm Szabes dem 19. April iz in Neu-Ulm forgekumen der cwejter cuzamenfor fun di lebngeblibene Komorow-Lubelsker Jidn. Der forz. fun cuzamenfor ch’ Szije Klerer apelirt in zajn derefnungs-rede cu di farzamlte, farejbikn dem ondenk fun di gefalene kedojszim un di lebngeblibene zoln zieh cuzamenszlisn in ejn miszpoche mit gemejnzame ciln un sztrebungen. Es redt der ch’ L. Ornstein, fun der Reg. Hist. Kom. in Bamberg, welcher analizirt di tragedje fun jidiszn folk in 10jf fun der geszichte. Der komorower landsman Z. Szlamowicz dercejlt farszejdene fragmentn funm umkum fun jidiszn Komorow. Dos wort bakumt ch’ Szpric Nochum, mitgl. fun Reg. Kom. in Franken, welcher analizirt di gesztaltung fun jidiszn Komorow biz ir farnichtung durch di nacisze merder. S’iz baszlosn geworn cunojfzamlen ale materjaln fun lebn un umkum fun jidiszn jiszuw in Komorow-Lubelsk un farefntlechn es. Chuc dem iz baszlosn geworn cuzamenrufn dem nechstn cuzamenfor 15 teg in cheszwn, inm tog fun jorcajt. Mit ״Hatikwa“ ‘iz der cuzamenfor geszlosn geworn. Szpric. [ (Unter der lejtuncr Problem nr. 8 H. Williams, London. (manchester Weekly Times, I priz) Wajs: Ka3, Dc6, Tal, Lbl, f4; Sa4, c3; B: e4, h4 (9) abedef gh :un J. Rosberaer) 20. Dc2—׳d3 . Ta8—68 21. TelXe2 Es iz niszto wos cu szpiln ojf Ld2—e3 kumt 168X63! 21. 168X62 22. Ld2—cl h7—h5! 23. b2—b4 Lc5—b6 24. a2—a4 h5—h4 25. a4—a5 Lb6—63!! Zejer szejn geszpilt. Es drot h4—h3 ojeh wen der lojfer szlogt dem lojfer. 26. Dd3Xe2 . Dg4Xe2 27. LclXe3 ( a7—a6 28. Le3—d4 g6—g5 29. f2—f3 ׳ f7—f5 30. Tfl—f2 De2—d3 31. Kgl—h2 Dd3—dl 32. Tf2—h2 Kg8—f7 33. Ta2—f2 Kf7—g6 34. f3—f4 g5—g4 35. g2—g3 Ddl—d3! un noch etleche eugn hot wajs ojfgegebn. Swarc: Kd4, Db3, Sb7, cl; Bf5 (3) Matt in ewej eugn. Fariie nr. 3. Lejzung fun problem nr. 6 1. Dh7—g6ü ewangse ug 1. Tf6Xg6 i (Geszpilt in majster turnir cu Monte Carlo 190 Siciljenisze partie. J. Massen J. H. Blackburne. 1. 62—64 c7—c5 2. Sgl—f3 Sb8—c6 3. d2—d4 c5—d4 4. Sf3—d4 Sg8—f6 5. Sbl—c3 67—66 6. Sd4Xc6 b7—c6 7. Lfl-—d3 d7—d5 8 e4Xd5 e6Xd5 0״׳׳׳ 0 .9 Lf8—67 10. Sc3—e2 0—0 11. Se2—g3 Dd8—c7 12. c2—c3 Wajs hot gemuzt szpiln Sg3—f5 kedej iszt cuculozn Sf6—g4 12. Sf6—g4! 13. Ddl—c2 g7—g6 14. h2—h3 Le7—c5! 15. h3Xg4 geewungen, ojf Khl kumt Sf2+ 15 . Dc7Xg3 16. Ld3—e2 Der Bojer muz farlojrn gejn wajl ojf g4—5g drot Lc8—h3. 16 . Lc8Xg4 17. Le2—g4 Dg3Xg4 18. Lei—d2 Tf8—68 19. Tal—el Te8—62! Szwarc dringt arajn in der cwejter linie un halt glajchcajtik in ire hent di zej er-wichtike e-raje. ׳ 2. Tf7Xf4 mat. 1.Tg5Xg6 2. Lb8Xe5 mat. 1.Se belibik 2. Sf3 mat. 1.. Sf belibik 2. Sc3—62 mat. 1. ..... . Tf6—f5 2. Dg6—b6 mat. 1.Tg5—f5 2. Dg6—gl mat. 1.a6—a5 2. Sc3—b5 mat. 1.b3—b2 2. Sei—f2 mat. ' Richtike lejzungen hobn arajngeszikt di h’ h’ Engel, Roth L. Szuler T. (Bamberg), Zigler M. (Eichstadt), Sindel M. (Selb baj Hof), Wasner S. (Diburg, Hessen). Entfer fun redakcje: H’ Roth L. (Ulanen kaserne Bamberg): Mir danken far di werter fun onerkenung far undzer tetikajt. Mir wein zieh bamijen, az undzer winkl zol sztejn ojf noch a hechern1׳ niwo. H’ Wasner S. (Diburg, Hessen): Ajer Problem hobn mir derhaltn. Laj der iz er noch cu szwach. Ir wajzt ober arojs talant. - Komponirt un szikt cu andere, efszer wein zej ajn besere. Iberikns, zajnen in zajer Problem di wajse Bojern d3, g2 un der szwarcer Bojer c6 niszt nojtik. Der wajser kenig sztejt ojeh on funke je, wos iz in a Problem niszt szejn.