Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 16/54 (1.5.1947)
- Date
- 1947-05-01
- Page
- Seite 9 (sequence 9)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 67% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243321--399-7243003- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
\ donehsztik, 1. maj!947_•__אונדזער ווארט_zajt y I. Moaca fun der mifleget Poalej Cijon. (C. S.) Hitachdut in Zeilsheim (Fun undzer specjeln korespondent B. Omstein) Dem 2526־ april iz in Zeilsheim forgekumen di erszte Moaca fun der ojbndermonter partej. Baj a fajerlecher sztimung derefnt di Moaca der forzicer tun Merkaz ch* Jicchak Ratner, welcher git iber a baricht wegn der tetikajt fun der partej. Der forzicer fun C. K. ch' D. Treger barichtet \K6gn der tetikajt fun C. K. Noch di barichtn wert di derefnungs zicung geszlosn. Di cwejte zicung hojbt zieh on mit a referat fun ch' Z. Hering, wegn dem algemejnem arbeta-plan fun der partej. Der ch’ Hering redt arum di situaeje in di lagern, welche kenen un darfn nor ojfgelejzt wem durch a masn-alija. Der redner batont di wichtikajt fun konsolidaeje, inerlecher disciplin un politiszer rajfkajt un ruft cu kamf kegn jejusz un apatie. Di arbet fun der partej tejlt ajn der redner in draj punktn: 1. centralizacje, 2. farejnfachn dem boj fun der organizaeje, 3. szafn a gezuntn element, welcher zol umetum onfirn mit der arbet. Di elementarste flichtn fun jedn snif zajnen: lernen iwrit, kumen reguler ojf di cuzamenkunftn un jeder cajt zajn grejt cu alija. Der redner analizirt genoj un alzajtik ale ejnhajtn fun der partej. Der ״Haowed" darf zajn di profesjonele organizaeje, di ״Lochamim“ darfn zajn di chalucisz-militerisze organizaeje. Men darf szafn a nec fun folks-uniwerSitetn, welche zoln ojsbildn di naje kadm. Der ״Irgun Haszim Cijonijot“ darf zorgn fam kultureln lebn in di lagern un zajn fartrotn in ale instanen. Dos lebn in di kibucim muz antszprechn zejere ciln un nemlech fun socjaler glajehhajt un kolektiwn lebn. Di prese darf balojchtn di grüntgedankn un wegn fun der partej. Der kamf fun andere partejen, wos szedikn di interesn un ciln fun der Szejris Haplejto muz energisz wajter gefirt wem. In der erszter rej darf gehrt wem der kamf kegn rewizjonizm,. wos cit zajn jenike funm goles-ßber. Dos wort cu a referat bakumt der ch' J. Ratner. Er Art durch an analiz wegn dl gajstike sztrebungen in ale cajtn un dojres In cuzamenhang mit der baforsztejendiker UN-sesje wegn E. J.־problem, iz donersztik denrt 24. d. ch. in München, in zal fun der ״Schaubude“ forgekumen a fajerleche zicung fun Rat fun di bafrajte Jidn in der US-zone baj der batejlikung fun di fartreter fun regionale un orts-komitetn. Es zajnen ojeh fartrotn forsztejer fun der jidiszer un nit-jidiszer prese. Ojf der szejn dekorirter tribune mit 10־ zungen un nacjonale fener farnemen di erter di mitglider fun Central-Komitet mit Dr. 8z. Gringauz berosz, welcher ladt ajn in prezidjum dem farbindungs-ofleer 001. Scithers, Dr. Homan fun Sochnut un forsztejerin fun JOINT Miss Wajnberg. Di derefnungs-rede halt der forzicer fun Rat Dr. 8z. Gringauz. In zajn rede brengt er cumojsdrukdemwejgeszrej fun di resztlech ibergeblibene Jidn, er zogt: ,Mir redn niszt nor in nomen fun di lebngeblibene resztlech, nor ojeh in nomen fpn di miljonen tojte.“ Er wajzt on ojf der tendenejez-negatiwer politik fun der engliszer regirung, wos brecht sistematisz di, ir in 1922 gegebene, farflichtung legabe dem jidiszn folk. Di anglo - amerikanisze ojsf orszungs - komisje hot mit a jor curik farendikt ir arbet un hot farlangt arajnculozn 100.000 Jidn. Ansztot dem hot England arajngeszikt 100.000 bawofnte soldatn, welche terorizirn un unterdrikn dem Jiszuw. Cum szlus apelirt der redner cu UNO; niszt cu bagrobn dem E.J.- injen in komisjes, efenen di tojern fun E. J. un szafn a jidisze medine. Mitglid fun C. K., A. Re ter dermont in zajn engliszer rede di szrekleche korbones fun jidiszn folk un ruft ojs: ״Blut iz tajerer wi ejl! Antojszt niszt di hofenungen fun a farcwejflt folk!" Der farbindungs-oßcer Col. Scithers bagrist di farzamlung un winszt haoloche. Wice-forzicer fun C. K. h. Piekacz batont in zajn rede di widerojflebung fun di felker, nor dos jidisze folk, wos hot gegebn azojfil blut in di kacetn un ojf di frontn, wert fargesn. In nomen fun felker Jojszer fOdern mir a fraje alija!- Lojt der׳ rej tretn arojs di ch’ ch’ mitglider fun R^at: Ratner, Malyk, Smolar, prof. Korn, horaw Jabionski u. a. Dr. Hofman, lejter fun der Jidiszer Agenc in *München redt hebreisz. In der UNO-sesje wein zajn fartrotn 55 felker, ojser dem jidiszn folk! Dos iz di tragedje fun jidiszn folk. Fun ejn zajt di ojfboj werkn uh szafungen in E. J., fun der anderer zajt di hejmlozikajt un der katastrofaler cusztand. England, szterndik undzer antwiklung un ojfboj, zict in E. J. on szum juristiszer bacu kumen kajn E. J. Kure fam krig-ojsbruch, zogt ch’ Ratner, zajnen chalucim gefom umlegal in di ergste badingungen kajn E. J. Es zajnen ojsgenuct geworn ale megleche un ummegleche mitten un nemlech; ontejlnemer fun der Makablade zajnen glajeh geforn mitn eil dort cu farblajbn un zajnen take geblibn, fil zajnen geforn als turlstn un zajnen geblibn, andere hobn ojsgenuct di gelegnhajt fun dewizh-garancje, wos hot dermeglecht far a gresere col Jidn cu kumen kajn E. J. Dos zajnen gewen di erszte wegn fun haapala. Ject iz gekumen di cajt fun masn-haapala. Noch di referatn iz forgekumen a generaldebate mit der batejlikung fun merere onteejlnemer. Ch’ Ratner hot geentfert ale diskutantn un der erszter tog fun der Moaca wert geszlosn mit an intereSänter szlus-rede fun ch’ Hering. 1 Cumorgns hot zieh di Moaca baszeftikt mit algemej ne ideologisze un praktisze Problemen, wos sztejen ojfn sejder-hajom fun jidiszn folk. Der ch’ Jüdin fun der miszlachat halt a referat*o. d. t. ״der jidiszer socalizm un der politiszer cijonitm“. Dos wort cu a referat bakumt der ch* Arje Reter, mitglid un C. K. 0. d. t. ״wirtezäftleehe konstelacje noch der cwejter welt-milchome“. Der redner barirt di injonim UNO, Moskwer Konferenc, Morgenthau-plan un andere aktuele Problemen, wos zajnen farbundn mit di imperlalistisze interesn fun Dem 25—26 april iz in der ״festung“ fun ״Hajszomer Hacair“ in Föhrenwald, forgekumen di erszte Moaca fun der ״Haszomer Hacair"-partej. Ojf der Moaca zajnen zieh cuzamengekumen a gresere col delegatn fun ale ekn fun der US-zone fun Dajczland. Mit a kurcer ajnlajtungs-rede efnt 8 azejgrindung. Nor a jidisze medine wet lejzn undzer katastrofaln cusztand! Cum szlus redt der forzicer fun C. K. h’ D. Treger, er wajzt on ojf der nojtwendikajt cu szlkn dem memorandum in nomen fun der 8z. H. cu der UNO. Er lejent for far di farzamlte dos memorandum. Ojf der frage fun Dr. Gringauz cu der farzamlung wegn der haskome cum memorandum sztelt zieh ojf jler gancer zal un in mitn di szturmisze aplodismentn rajst zieh spontan arojs dos mechtike gezang fun Hatikwa. N. R—h. Dr. W. Feldman WeneTlsie krankhajtn fun socjaln sztandpunkt Ojfruf cu der jidiszer bafelkerung! Der lecter krig, di umnormale lebns־ba־ dingungen, dos cuzamenpresn miljonen menczn in di kacetn, höbn mit zieh gebracht a grojse farszprejtung fun di ge szlechts-krankhajtn ewiszn der bafelkerung. Dos dozike problem iz fun mediciniszn, higieniszn un socjaln sztandpunkt ejns fun di wichtikste baj ale naejes, welche hobn zieh batejlikt inm leetn krig. Bazunders wichtik iz dos dozike problem far undz Jidn, welche hobn farlojrn a dritl fun der far-milchomediker col. Dos dozike problem wiln mir bahandlen un balojchtn fun undzer sztandpunkt. Farn eukunftikn lebn fun a folk hot di col fun geburtn a rizike badajtung. Dos folk, baj welch!» es wajzt zieh a »wache geburts-col, iz farmimpet cu Untergang. Dem dozikn fakt hobn mir gehat di gdegnhajt.cu baobachtn noch far der milchome baj di eltste un ojfn hechstn kultur-mtapl sztejende felker, wi cum bajszpil baj di Francojzn, wu di col fun di geburtn hot zieh farklenert fun , jor cu jor un di regi« rung hot gemuzt onnemen farssejdene mitlen cu sztajgem di gebartn-col. Es iz ojsgebrochn di milchome, Welche hot mit zieh gebracht a fulsztendike ojflesung funm normaln gezelszaftlechn lebn. Di mener zajnen awek in der milchome, frojen cu szwerer arbet, kinder zajnen farnachlesikt geworn, di col fun krankhajtn un England benojgeja E. J. Der boj un ojfn fun referat hot baj alemen arojsgerufn grojs onerkenung. Es wem forgelej nt di, durch der permanenc-komisje, ojsgearbete rezoluejes, benojgejä: der UNO zicung, Jidiszer medine, rewlzjonistn, gezelszaftleche zojberkajt in di zelbstfarwaltungs - Organen, profesjonele lerer zoln arbetn in zejer baruf, farszrajbn di gefalene maapilim in sejfer hazohow, kultur tetikajt; kegn der brutaler politik fun der E. J.-administracje, kegn tojt-urtejln iber Jidn in jidiszn land un iberszikn a dermutikungs grus di maapilim bechol mftköm sichern. Di rezoluejes wem ejnsztimik ongenumen. Nochn mitog wert di Moaca fortgezect mit a gajstrajchn referat fun ch’ Nachum Lewin 0. d. t. ״dereijung un formen fun der organizaeje baj der 8z. H." Zajn referat farkerpert mit zieh di jesojdes funm kulturein lebn in E. J. un iz glajchcajtik an ana- Uz fun ale moralisze un ettsze Problemen funm jidiszn folk, bazirt ojf ale kweln fun der jidiszer wisnszaft, onhojbndik fun Nach un endikndik baj undzere lecte folks-denker. Nochn dozikn referat, welcher hot ojf ale farzamlte ibergelozn a tifn ajndruk, zajnen betracht geworn farszejdene ongelegnhajtn funm organizacjoneln lebn. Mit ״Hatikwa" un ״Techzakna“ wert der oßcjeler tejl fun der Moaca geszlosn. ger ownt der ch' Smolar di Moaca. Er git iber a kuren iberblik iber der antsztejung un der tetikajt fun de partej bizn hajtikn tog un git iber dos wort cu an ojsfirlechn referat dem ch’ Jedidja Szlifkin fun der miszlachat. In zajn referat, gehaltn in hebreisz analizirt der ch’ Jedidja di gance tetikajt fun ' der bawegung funm tog fun ir antsztejn biz hajnt. Er sztelt zieh brejter op ojf di badingungen un geszafene Problemen in Jiszuw. Er wajzt on ojf der niszt realer politik fun der cijonisitszer ekzukutiwe, in äf jsm fun krig, wos hot derbracht cum hajntikn szwern maeew. Specjel sztelt er zieh op ojf der tetikajt fun di teroristn in land. Der terorizm hot ongenumen dem szarfstn Charakter fun faszizm. Er tret Ject arojs niszt blojz kegn der engliszer 'macht, nor er wil ojeh farsztumen ale progresiwe partejen in land, welndik derflrn mit zajne umfarantwortleche tatn cu birger-krig. Di faktn fun onfaln ojf snifim fun ״Haszoemr Hacair“ un di cerszterung fun jidisze wirtszaftn zogn ejdes wegn der form, wos der jidiszer faszizm wet onnemen in land, ojb mir wein zieh im niszt kegn szteln mit di szarfszte mitten.. Undzer detojt-faln ix gewaksn cu rizike, biz ject noch niszt farcejchnte, coln. Dos ale hot gebracht cu a grojser jeride fun der bafelkerung baj ale naejes. Chuc di ale ojsge־ rechnte sibes hot di milchome ibergelozt noch a jerusze un dos in der form fun krankhajtn, in der erszter rej TBC un wenerisze. TBC Art sznel cum tojt, ojb es zajnen niszt farhan kajn meglechkajtn cu hejln di krankhajt. Mir wiln ober do redn wegn di wenerisze krankhajtn un zejer ajnflus ojfn folk. Di wenerisze krankhajtn zajnen noch far der milchome gewen zejer farszprejt baj ale kultur-felker, ober jeder jochid hot gehat di meglechkajt zieh cu hejin in sxpiteler, oder priwat. Bemeszech fun der milchome hot zieh der cusztand inganen geendert. Di ongesztekte mit der doziker krankhajt, welche zajnen gewen in di lagern, oder wajt fun sztet, in di welder fun Sibir, hobn zejer kyankhajt gehaltn gehejm, oder zej hobn niszt gehat di meglechkajt zieh cu hejln un dos hot derbracht deren, az di wenerisze krankhajtn hobn zieh farszprejt ewiszn der jidiszer bafelkerung un es basztejt a gefar, az ojb es wein niszt ongenumen wern di geherike mosmitlen, wein di krankhajtn farurzachn gresere szodns, wi der krig alejn. Di wenerisze krankhajtn derbrengen cu szwere kerperleche komplikaejes. Aza krankhajt wi genorrhoe-tripper, wen zi wert niszt gehejlt, firt cu umfruehtbarkajt, wajl zi tojt op di geszlechts-drizn saj baj dem man, saj baj der froj. Chuc dem, iz a niszt gehejlter tripper a grojse gefar far a naj-gebojrn kind, wajl bajm geburts-akt sztekt zieh on wiz darf zajn: kamf mitn fazizm ojfn ganen front.“ Der ch’ Jedidja analizirt ojeh di internacjonal geszafene läge un kumt cum ojsfir, az nor mitn zig fun der progresiwer arbeterszaft wein mir kenen ojsmajdn dem krig, wos sztejt undz for, un in dem zig iz ojeh ophengik der gojrl fun undzer folk. 'Der ch’ Mordchaj Rojzman sztelt zieh PP in zajn referat ojf der tetikajt fun di farszejdene partejen ojf der jidiszer gas in Dajczland. Er wajzt ojf, az di demagogisze lozungen fun di rewizonistn baherszn a grojsn tejl fun di farcwejflte un derszlogene jidisze masn. Es muz geszafn wern a kojech, wos zol zieh kegnszteln der doziker umfarantwortlecher demagogie. Der kojech muz un darf zajn di partej ״Haszomer Hacair“. Der ״Haszomer Hacair“ muz zajn der adres arum welchn es zoln zieh koncentrim ale progresiwe gezelszaftleche kojehes. Di szlichim fun der partej in di zelbstfarwaltungen darfn zajn der muster far a zojberer gezelszaftlecher arbet fun der partej. Mit di referatn wert di ownt zicung geszlosn. Di cwejte plenar-zicung efnt dem 26-tn mit zajn referat der ch’ Szwarcblat, mitglid fun C. K., welcher git iber a baricht wegn der tetikajt fun C. K. Er sztelt zieh op hojptzechlech ojf di Problemen, wos sztejen ject ojfn sejder-hajom fun C. K., wi dos farbesern di ekonomisze badingungen un regulim di materjele frage in der ibergangs cajt fun UNRRA cu IRO. Specjel sztelt er zieh op ojf der tetikajt fun JOINT, wos sztejt niszt in ejnklang mit der arbet fun C. K. Di frage fun dereijung hot szojn ongenumen konkrete formen. Es iz geszafn gewom a bildungs-direktorium, in welchn es nemen ontejl ale draj instanen: JOINT, Sochnut un C. K. In dfer frage fun produktiwizacje iz* noch kajn wezntleche enderung niszt arajngetrotn, ober es iz di ojf gäbe fun di partejen, bazunders fun ״Haszomer Hacair“ arajndringen in aparat fun produktiwizacje un ongebh dem ton un ^di formen. Di szlichej cibur fun der partej ffln Hasz. H.׳ darfn zajn di, wos zoln mutig pn mit rej ne hent cutretn cu der arbet un ajnzen, az di cutejlungen zoln kumen in di richtike hent fun di kranke, inwalidn un kinder. Zej darfn sztejn in szpic tarn kamf far Ordnung un mesiras nefesz in der arbet. י : Der ch’ Smolar barichtet wegn alija-fragn. Er sztelt zieh op ojf der intensiwer tetikajt fun der partej in di fragri fun alija ün wajzt ojf, az dos iz di ejncike partej öjf Mr Mdiszer IW-, wos tut ojf dos maksimüm öjin 'ädzikh'' g'eß^״wichtikstiFft,-zögt ch’ Smolar, niszt nor az di partej chawejrim zoln alejn forn, nor mitszlepn mit zieh masn menczn, arajnb'rengen umru un szpanung in di lagern un az di Jidn zoln farsztejn, az di alija iz di ejncke lejzüng far zej un zoln zieh rajsn cu der alija. Noch di referatn antwiklt zieh a diskusje mitn ontejl un chawej rim fun ale rajonen. Es wern ongenumen a gance rej durch der permanenc-komisje ojsgearbete rezolucjes un mit Techzakna wert di Moaca geszlosn. dos kind di ojgn mit genorrhoe un, wi:di sztatistik sztelt fest, zajnen 50% fun ale blinde ongesztekt geworn fun der genorrhoe. Ojb der tripper bafalt mejstns nor di geszlechts-organen, iz es bajm syphylis ganc andersz. Der syphylis hojbt zieh ön gewejnlech baj di geszlechts-organen, gejt ober sznel iber durch di limfatisze gefCSn cum blut un mir kenen szojn in a kurcer cajt festszteln di syphylis baciln in blut mit der hilf fun der a. g. Wasserman-probe. Azojarum farurzacht der syphylis an algemejne blut-fargiftung, wos dojert zejer lang un brengt mit zieh szrekleche komplikaejes hejn gajstike wehejn kerperleehe. Ich wil do niszt baszrajbn dem farlojf fun di krankhajtn, wajl dos iz szojn frijer geton geworn in undzerer un andere cajtungen. Der eil fun dozikn ojfruf iz cu wendn di ojfmerkzamkajt fun der jidiszer bafelkerung ojfn dozikn problem, ojfmerkzam machn ojf di folgn, wos ken brengen dos niszt bahandlen di geszlechts-krankhajtn un glajchcajtik ibercajgn, az di hejlungsmetodn mit penicillin gibn hajnt cu tog kimat 100 -tike pozitiwe rezultatn. Mir jidisze doktojrim gibn zieh op a dinwecheszbn wegn der farantwortlechkajt, wos mir trogn legabe folk ün mir zajnen fest antszlosn di geszlechts-krankhajtn mit ale mitten un afile mit di sztrengste mitten, cu bakemfn. Mir wendn zieh deriber noch hilf cu di Jidn, wemen di eukunft fun undzer folk iz tajer. Wendet zieh mit eutroj cu ajere doktojrim! Awek mit der falszer szemewdikajt! Hot in zinen di eukunfttke generaejes! Memorandum fun der Szejrit Haplejta cu UN Ojserozflntleche zicung fun Rat fun di bafrajte Jidn in der US-zone. Erszte Moaca fun der partej ״Haszomer Hacair" in Föhrenwald ■LüLUnUi ----- . 8