Undzer Worṭ · 1947-05-01 · 16/54 (1.5.1947) · p. Seite 7

DONERSZTIK, 1. MAJ 1947 אונרזער ווארט ZAJT 7 דאס אינטענסיווע קולטור־שעפערישע לעבן אין ארץ־ישראל נחמן (ציפעק, פאקטן, איינדרוקן און באפראכטונגען) טיילונגען פון דערשינעגע ביכער, ודיל דיי פיל־ פארצווייגטקייט און די פיל־געביטלעכקייט פון די אהיטגענעבענע ווערק ווייזט אויך די פאדע־ המען פון דעם לייענער, און עס באווייזט אויך, אז די היגע העברעאישע ליטעראטור באפרידיקט אלע אן אויטנאם נויטן פון א לעכעדיקן און פראדוצירנדיקן יישוב. די ליטעראטור איז שוץ ניט גלאט עפעם א צוגאב, עפעס א מין פאר־ וויילוננט־ענץ. נאד עס איז א פאקטאר, וואט "דעקט" אלע אינטערעסן און פאדערוננען. פון טאמע אונטן ביזן סאמע שפיץ. און לאמיר גע־ דענקען, אז דער היגער יידישער יישוב. אין זיין איצטיקן ’פארנעם און פארמעסט, איו דאך ערשט אלט א פאר צענדליק יאר און דערצו נאך - ביי כסדרדיקע שטערוגגען און פארפאלגונגען פון א מאכט, וואט העלפט גיט בויען, נאר אדרבא, האלט אין איין האמעווען און לייגן שטעקנס אין די רעדער פון דעם היגן לעפן. (המשך קומט) אלע יוגנט־ארגאניזאציעם און מיט דער יומט, וואט איז גלייך פון אנהויב פארווארצלט און אריינגעפלאכטן אין דעם קו לטור געזעילשאפטלעכן לעבן, - ענג פארבונדן מיט דעם אלעמען איז די פראדוקטיווע, רייכע און שעפערישע טעטיקייט אויפן געביט פון ארויסגעכעריי. דא האבן מיר באמת שטוינענדיקע צאלן אין ציפערן. אין יאר תש״ה (סעפטעמבער 1945) זיינען דערשינען ארוס 800 ביכער אין דער העברעאישער שפראך - אין פארגלייך מיט דעם פארגאנגענעס יאר (תש״ס מער ווי אויף 25°/0. דאס מיינם מיט א 200 ביכער מער. אט ליגט פאר מיר א פולע רשימה פון אלע ארויטגעגעבענע העברעאישע כיכער פארן יאר תש״ה. די אלע ביכער, וואט זיינען דערשיגען דורך נעזעלשאפמלעכע פארלאגן, ווי אויך דורך פריוואטע ארויסגעבער, ווערן געטיילט אויף 28 אפטיילוננען אדער געגיטן. איך וועל אויסרעכענען די פארשיידענע אפ־ ביכער, וואט דערשיינט כסדר טאג־טעגלעך, איז זייער גרוים, עם איז גענוג צו זאגן, אז דער קינדער זשורנאל פון "דבר“ (די טעגלעבע ציי טונג, וואט ווערט ארויסגעגעבן דורבן הסתדרות) גייט אריוים יעדע וואך אין 14 טויזנט עקזעמ־ פלארן. ער ווערט געלייענט זייער פלייטיק, פון "דאשקע לדאשקע". דורך קינדער פון פארשיי־ דענעם עלטער. ענלעכע זשורגאלן, מיט א טי־ ראזש פון 5 און מער טויזגט קאפיעט. דערשייגען חרך אנדערע צייטונגען און פארלאגן. די צאל קאפיעם פון די קינדער יומט־זשורנאלן, וואט גייען ארויס וועכגטלעך און צוויי־וועכגטלעך, דערגייט ביז איבער דרייטיק טויזגט קאפיעם! סארא לעגעגדארע ציפערן אין פארגלייך מיט די געציילטע טויזגמער עקזעמפלאין, יואס דער־ שיינען פון דעס זעלבן כאראקטער פאר קיגדער ביי אונדז אין אמעריקע. עגג פארבונדן מיט דעס אלעמען. מיט דער צאל שולן, מיטל־שולן, העכערע שולן און די א» י. יזריע (יירישער טעראר ארעד טעראר קעגן יידן) נישט ייד. היינט באגייט מען שוין אקטן קעג יידישע פאליציטטן און אפיצערן. הגם ימיר זיינע ^לוטיק פאראינטערעטירט, אז די צאל פון יידן \זאל וואט גרעטער זיין אין זיכערהייטס-דינטט פון דעיר רעגירונג און פון די מוגיציפאליטעטן. טאקע צוליב דער יידישער זיפערקייט. די מארד אקטן קעגן א גאנצע רייע יידישע אפיצירן פון פאלאנטקי דורך שיך. ביז לעצטנם קעגן בצלאל, קען פארטרייבן די בעסטע יידן פון דעם דינסט און שאפן פון דער פאליציי א נייע אויפלאנע פון א ריין אראבישן לעגיאן, וואט שטעלט אין סכנה די יידישע זיבערהייט. ווען טעראר ווערט פראפעטיע, וועט’ מען אים אויך מארגן, ווען מיד וועלן האבן א יידישע מדינה, אנווענדן קעגן פא-יטישע קעגגער אינערהאלב פון יידישן לעבין, און אזוי אומוואנדלען ארץ ישראל אין א מין באלקאן־מדינה פון קעגנזייטיקע קאמיטאדז^י שלאכטן. דער יידישער טעראר •מוז פירן אין זיין לאגיק צו טעראר קעגן יידן.1 . ווק-טעראררערמ א פראפעסיע ווען טעראר ווערט א פראפעסיע, איז פא־ ראגען די בארעכטיקטע סכנה, אז די דאזיקע יונגע מעגטשן וועלן גיט מעיק זיין מער צו קיין נארמאלער באשעפטיקונג. ווען מען האט זיי דערצויגן צו באמבן־ראמאנטיק און עקטהיביציד ניטטישן פטעוודיא־העראאיזם, וועט ניט אזוי לייפט זיין זיי איבערדערציען צו חלוצישע 'אקטן אין דעם גייטט פון גרינדן גייע ישובים אין ווייטטטן גנב און זען דערין דעם אמתן העראאיזם און אייגציקן וועג, וואט פירט זיכער צום ציל.עם איז גענוג שוועד דעמאביליזירטע טאלדאטן אריבער־ פירן צו א פרימעכער באשעפטיקונג, על אחת כמה וכמה "פראפעטיאנעלע טעראריסטך צו א רואיק, נארמאל ארבעטים לעבן. אץ מיר נויטיקן זיך שוין הייגט אין יעדן יומן יידן פאר דער דעראבעהנג פון נייע ארבעטם פאזיציעם. דער יידישער טעראר א ז א טעראר קעגן די מערא־ ריטטן גופא, מייל ער שאפט ביי זיי פאלשע אי־ לוזיעם און פירט צו א זייער געפערלעכער פסיכי־ שער אינפעקציע; די דאזיקע יומט וועט ניט אני- ערקענען, ווי ביז איצט, אויך אויף להבא קוין שום נאציאגאלע דיטציפלין. קיין שום דיטציפלין פון א יידישער מדינה אויף מארגן, ווי זי אנעדי־ קענט ניט קיין שום דיטציפלין פון דער ציוגיטטי-- שער וועלט־באוועגונג, דער יידישעד מדינה אוך טערוועגגם, און פון יידישן ישוב, דער כמעט יידי־■ שער מדינה אויפן ארט. דער יידישער 'טעראר האט נאוויזן צו שטערן יידישע ווערטן און לעבינם אין לאגד פא און שעדיקט שוין היינט די יידישע וויר4■ שאפט, למשל - דעם אפטראנטפארט פון ציטר^ז פרוכטן דורבן אפטן אפשטעלן באנען. ער שעד דיקט דעם נאמען און אינטערעם פון ישוב טוי יידן און ניט יידן אין דער וועלט, ווייל אגשטאט זיי צו מאביליזירן קעגן דער מאגדאטאר מאנ$ ווען נויטיק, און פאר פרייער עליה און באדן קויף, וואם איז דער עיקר, לענקט מען זיי אפי או פראטעטטירן קעגן "יידישן טעראר". דער יידישער טעראר איז א פארלעצונג פון אונדזער וועלט תיסד טארישער שליחות, אלט מחברים פון "לא תרצ^יי אןיף דער בימה פון דער וו ע ל ט ־ ג ע ש י ט ע. אונדז פארפליכטעט צו לעבן און האנדלען אין אייגקלאנג מיטן קאטעגארישן לעבנם אי% פעראטיווז "לא תרצח"! און די סאמע גרעטטע סכנה. אויב מ*ר וועלן ניט באווייזן צו מאביליזירן א גענוגנדיקע מאראליש קאלעקטיווע קראפט, כדי באצייטנ^ט אפצושטעלן דעם טעראר אין לאגד. וועט ער, לויט זיין לאגיק, חלילה קאנען דערפירן צו א ברידער־קריג, וואט קיינער Tוויל ניט. ווי לייפט קאן מען דאן אין א ברידער־קאמף ארוס דער יידישער מדינה שוין אויפן וועג צו דער יידיש^י מדינה, פארלידן די יידישע מדינה. ניזם, נאר עפעם וואט איז ניט ווייניקער, אויב ניט מער געפערלעך: פראטט און פשוט - א ג¬ ט י ם ע מ י ט י ז ם, פרדען־טרערן זיינען א גאר שטארק פאליטיש פראפאגאנדע־מיטל. זייער גע־ וויין און פראטעטט־בריוו אין די צייטונגען ליי־ ענען מיליאנען עננלענדער, מענער און פרויען, אין זיי ווערן אמעצונדן מיט כעם און שנאה ניט קעגן די איינצילגע "טעראריטטן" נאר קעגן דעם פאלק, צו ווע^כן זיי באלאנגען\ קעגן דעם יישוב צווישן וועלכן זיי וווינען, קעגן די אטפי־ ראציעם פון יידישן טאלק אויף ציון. א געפערלעכע לעגענדע און עם וועבט זיך און שפינט זיך יא נייע און געפערלעכע לענענדע, א נייער עלילת דם־ בלבול. מיד האבן אין דער געשיכטע ניט וויי־ ניק געליטן פון גענעראליזאציעם. אנדערע פעל־ קער מעגן האבן זייערע פארברעכערם. ביי אונדז ווערט יערער פאקטישער צי פיקטיווער פאר־ ברעכערישער אקט פון אן איינצג יידן׳ מגולגל אין דער מיינונג פון ניט יידן אלם אייגנשאפט פון אלע יידן. די מורא פאר יידישע טעראריטטן, וועלכע טראגן אריבער זייערע אקציעם אויך מחוץ ארץ ישראל; דער -ארד מאין מאר דאין קאירא און דער אויפריים פון דער בריטישער אמיבא־ טאדע אין הים, האט שויןבאקומען פליגלען טיי אין עננלאנד. טיי 1אין א ריי אנדערע לענדער. די שוועריקייטן פון וויזעם און אפילו טראנזיט" וויזעם אין באשטימטע לענדער, אפילו פאר דע־ לענירטע צום ציון־קאננרעם, איז א טימפיטאמא־ טישע ווארנונג. ווי לייכט מען קאן שאפן זדעם נייעם עלילת דם, אז דער ישוב איז א ישוב פון טעראריטטן. רעגירונגען און פעלקער מוזן ניט אוגטערשיידן צווישן די נוטע יידן און די ניט נוטע. צווישן דער קליינער גרופע טעראר־יידן און דעם נאנצן ישוב, וואט איז קעגן טעראר. זיי קאנען באשולדיקן און באטראכטן דעם "גאנצן יישוב אלם א נעטט פון טעראריטטן און פאר־ ש;יםן'אויף זיבן שלעטער זייערע לענדער פאר אן ארץ ישראל ייד, טיי ווען ער קומט פון ארץ ישראל, טיי אויפן וועג קיין ארץ ישראל. און די לעגענדע קאן זיך טיכט אויטשפרייטן קעגן יידישן פאלק בכ/ל, און קאן פארשפארן אלע לענדער יפאר דעם יידישן וואנדערער־שטראם פון די לענדער פון נויט און אומקום אויפן וועג צו פרייהייט און ציון. און עם פעלן דאך גישט קיין בייזע כוחות אץ דער ווע׳״ם. אפילו'אין די פרייע ׳.ענדער. למש- א מאטלי באוועגונג אין ענג־ לאגד. וועלכע קאגען דערפון שאפן גייסטיקע כלי ־ זין קעגן די יידישע בירגער אין די פאר־ שיידענע לענדער; - מאכן יעגע יידן פארדעכ־ טיק און פאראנטווארטלעך. עם גייט אונח נע־ ווים ניט אזוי גוט אין דער וועלט, אז מיר זאלן דערלאזן צו פארערגערן די לאגע פון יידן בכלל, און ביאזונדערם די לאגע פון די יידן אין דער ענגי. ישער אימפעריע, ווו זיי האבן ביז איצט גענאטן פון פולער מייבבארעכטיקונג. יידישער טעריאר שעדיקט דעם גוטן נאמען פון ארץ ישראלי ייד און ייד בכלל, און וויערט אזוי אדום פארוואנד/ט אין א טעראר־אקט קעגן יידן, וואט עם קאן דערפירן ביז גיאר געפערלעכע רעזויל־ טאטן. איז בעסער צו ווארנען באצייטנם. דע ר טעראר האט 'אויך זיין לאגיק, זיין אייזערנע לאגיק. קיינער וויל ניט ליייקענען, אז די טעראר־נרופע באשטייט פון אידעאליטטישע יונגע מענטשן, גריייטע צו די גרעטטע קרבנות, אייגעגע און ניט אייגענע, אין דעם גלויבן צו דערגרייכן דעם חלום פון דורות ז א יידיש ארץ ישראל. אבער גראד דער פאנאטיזם איז דאם סאמע געפערלעכסטע. ווען מען געוווינט זיך דערצו, אז ראם איינציקע מיטל צו דערגרייכן א פאליטיש ציל איז מארד, ווערט מען מיט דער צייט פארוואנד;ט אין פראפעםיאגע/ע טערא־ "יסטן, וואט אונטערשיידן י נישט' צווישן ייד און טעדאר איז פון שטענדיק אן געווען א פראדוקט 'פון יאוש און האט קיינמא? ניט נע־ פירט צום ציל, צו׳״יב וועלכן ער איז ארויטנע־ הפן געווארן. דער טעראר פון די טאציאל רע־ וואלוציאניערן אין רוסלאנד אין זיין צייט האט אוייף א י האר נישט דערשיטערט רי צארישע רע־ גירונג, זי'איז דערשיטערט געווארן דורך דער מפלה אויפן ווייטן מזרח אין קאמף קענן יאפאן, וואט האט דעדפירט צו דער רעוואלוציע פון 1905. און דורך דער מפלה אויפן' מערב אין ערשטן וועלט קריג, וואט האט גורם נעווען צו דער גרויסער רעוואטציע - צוערשט אונטער קערעגטקי, דאן אונטער לענין. דער אירלענדי־ שער טעראר האט פארלענגערט אויף צענדליקער יארן דאם' אויטבילדן די אירלענדישע פרייע מ/ובה. י אבער אפילו אין רוטלאנד איז געווען א רעוואלוציאנערע פארטיי,די טאציאל דעמאקרא־ טישע, וועלכע האט באקעמפטידעם טעראר, סיי אלם צוועקלאזן, 'ווייל דער קאמף גייט' קענן איינצלנע מענטשן און טיי אלט ניט מאראליש מיטל, ווייל ניט דער מענטש איז שוי. ד, נאר דאם טיסטעם, דאט פאליטישע צי דאם סאציאלע אין אים דארף מען פארענדערן דורך קאלעקטיוון סאלקסיקאמך, אזן ניט דורך ספאראדישע איינצ; אקטן און קענן איינצלמענטשן. די שיבת ציון באוועגונג, אלם די פריד־ לעכטטע פרייהייטס באוועגונג אין דער מענטש׳ לעכער געשיכטע, איז געווען פריי פון טעראר די גאגצע צי-ט. ווען אין פראצעם פון פאר־ ווירקלעכונג האט דער נייער יישוב געמוזט זיך באנוצן מיט וואפן, איז עט געווען נאר לשם פארטיידיקונג פון האב און גוטם, לייב און לעבן. דיJ/ יניע האט אפגעיהיט דער ארנאניזירטער ישוב אפילו בשעת די בלוטוקע נעשעענישן אין לאנד צוליבן מאראלישן מאטיוו, אז דער אומשולדיקער דארף ניט לייידן צוליב דעם שולדיקן, ווי אויך צוליב א פאליטישן מאטיווז ניט פארגרעטערן די צאל פון' די שונאים ביי אוגדזערע אראבישע שכנים. עם איז אגב הלאר געווען פאר אלעמען, אז אין די גרענעצן פון'יידישע ישובים און אויך יידישע וועגן קאן קיין שלעכטם גישט פאסירן ניט אן אראבער ניט אן ענגלענדער און ניט א יידן. און אויך דאם איז א וויכטיקער פאליטי־ שער פאקטאר: א' פאקטאר פון זיכערקייט. יידי־ שער טעראר צעשטערט דעם פאקטאר. יידשער טעראר T דער טעראר ביי יידן, הגם יער האט פאר־ כאפט א גאר קליינע גרופע. איז אויךיא פרא־ הקט פון יאוש, און דערפאר - אומפרוכטבאר און צעשטערעריש, די טעראר ־ אקטן קעגן ענג־ לישע סאלראטן און אפיצירן האבן אויך א האר ניט דערשיטערט די יסודות פוין דער ענגלישער אימפעהע, האבן ניט פארגרעטערט די צאל פון אוגדזערע פריינט אין דער וועלט, זיי' האבן אבער שוין פארשאפט אומענדלעכן פאליטישן שאדן דעם גוטן נאמען פון ישוב, סיי אין ענג־ לאנד טיי אין דער גארער וועלט, און אויף קיין איין שריט ניט דערנענטערט אונדז צום ציל. מיד זיינען אין אונדזער קאמף פאר א יידיש היימלאגד אין א גרויטן מאס אפהענניק פון דער עפנטלעכער מיינונג איין די'אנגלאזאקטישע לענרער. ווען. למש;, אין קוים 17 טעג פון חודש נאוועמבער 1946 איז דער שניט פון טע־ ראר 28 טויטע און 60 פארווזנדעטע; ווען אין משך פון קוים איין יאר 1946 זיינען דערהרגעט געווארן 78 ענגלענדער - דאן וויינען צענדלי־ קער מאמעס און טאטעס, ברידער און שוועסטער אין ענגלאנד איבערן טויט פון זייערע טייערטטע, עם ציטערן צענדליקער טויזנטער משפחות אי־ בער דעם גורל פון זייערע זין אדער טאטעם, מענער אדער חתנים. וועלכע דינען אין ארץ ־ ישראל. און דאס שאפט נישט נאר אנטי־ציו־ (טארזעצוגס גאר א ב-אזונדער קאפיטל און זייער א וויסטיקער א ז די צאל פאך־שולן. דא זעען מיד א זאך, וואט איז פאר אונה אין אמעריקע נאד פרעמר און אויטטערליש, צווישן די פאך־שולן זיינען דא פון א? ע, אלע געביטן פון מענטשלעכן וויםן, באשעפטיקוגג און מדרגת, די פאך־שו-ן באפרידיקן אלע נויטן, אלע באדערפענישן, אלע געביטן פון א לעבעדיקן, שאפנדיקן, פראדוצירג־ דיקן ישוב. וואט גרייט צו מענטשן פאר אלע אויפגאבן, עיטער, טעטיקייטן און טואונגען אין נעזעלשאפטלעכן, פראפעסיאנעלן, פאליטישן און ווירטשאפטלעכן לעבן. אויסער די שטענדיקע, פעטטע שול־אינסטי־ טוציעם, וואם פירן אין זייער דערציוגגם־ארבעט נארמאל, כםדר, פולע שול-סעזאנען, זיינען דא אושעטום, אין אלע ווינקלען פון לאגד. אין די גרויטע שטעט און אין די קלעגערע קבוצים. טע־ מינארן, דערנענצוננם־קורםן, ארנאניזירט דורך די פירנדיקע אנשטאעטן, דורך די אוגיווערזי־ מעטן, תרך די צענטראלע אינסטיטוציעס, ווו עם ווומען זיך צוגויך אויך אלעס גרייטן מענטשן, קאם האבן געארבעט א סעזאן, און זיי באקומען א מענלעכקייט זיך צו טוישן מיט דערפאהנגען, טיט עקספערימענטן, זיי טוישן זיך מיט דעם וויפן און זיי נעמען זיך אן מיט גייעס מוט. מיט נ יע ידיעות. מיט נייע מעטאדן פאר ווייטערדיקע ארבעטן. איצט, אין דעם סאמע ברען מון די היצן, אין דעם טאמע קאך פון די פאליטישע געשע־ ענישן, אין די צייטן פון ארעטטן און פארפאל־ גונגען, נייען אן פיל אזעלבע זומער, חודש־ קורסן, און טעמינארן, ווו עם לערנען און עט פארפולקאמען זייערע קעגטעגישן הונדעדטער און חונדערטער יינגלעך און מיידלעך. און דערצו איז אין יעדן קיבוץ, ווי גרויס אדער קליין ער זאל גישט זיין, . ווי ער זאל גישט זיין פארנומען מיט די ווירטשאפטלעפע, פיזישע און פאלימישע ארבעטן, אומעמום קומען פאר רענלמעטיקע חברישע שמועסן, "שיחות", ווו, אונטער דער אנפירערשאפט פון געניטע טוער, דערפארענע חברים, ווערן געגעפן אויפקלעהנגען פאר די ניי־געקומענע און ווייניק־ באהאוונטע חבהם־מיטג;ידער. און אוודאי און אוודאי דארפן אונדז בא־ זונדערס אינטערעטירן אט די פארשיידענע טע־ טיקייטן, אויפנאבן און פארמעטטן, וואט זיינען פארבוגדן טיט די טויזנטער יונצע־ליייט, וואט עגדיקן די פארשיידענע שולן פון דעם פארשיי־ דנםטן פאראקטער, - זיי ווערן ניט צעשטויבט, די זוערן ניט פארלזירן פאר דעם פאלק, פאר דער באוועגונג, פאר דעם לעבן, - זיי ווערן מאביליזירט פאר פארשיידענע פאראנמווארטלעכע פאטטנם און ארבעטן, זיי געפינען זיך י אונטער דער שטרענגער, אבער פרייוויליקער אויפזיכט פון אנפימדיקע*אינסטיטוציעט, זיי זיינען זעלנער, טאקע בפועל ממש, אן מליצות, אויף פאזיציעס, אויף פאלקס שליחותן, אין שטאט און אין פעלד, אויה דער וואך א. א. וו. אט י די מויזנטער מא־ ביליזירטע יוגגעלייט און מיידלעך פון אלע שיכ־ טן פון דער היגער כאפע׳.קעהננ, טרעפט איר אומעטום אויך די וויכטיקטטע אטטן און ארבעטן. דאם דאיךגאר נאזוגדערם באטראכט ווערן. ווען מיד דערמאנען זיך, אז אונחער יונגט, אין די גרעסטע צאלן, בייט פאר אונה פארלוירן, ווי נאו־ זי ענדיקט אונדערע א שול, א מיטל־שו;... די מוטיקע און ענערגישע, די פאראנט־ ווארטלעבע און צו די פאלקס־אידעאלן איבער־ געגעבענע יוגנט איז איצט א וויכטיקער און וואגיקער באשטאנד־טיי; פון דער הינער יידישער באפעלקערוגג. עם זיינען חלוצים פון גאר אן אנדערן מין. אט האט איר א פאר ציפערן פון דער יוגנט־גאוועגונג דאי אין -אנד: דער "הנוער־העובד"(דער יוגנט־ארבעטעח פארמאגט איצט קרוב צו 10 טויזנט חברים אי גער נאד דעם לאגד, דאס רוב פון זיי ארבעטג־ דיקע עלעמענטן איבער די ווירטשאפטן און עט־ •לעכע טויזנט תלמידים אין די מיטלשולן און אין -די טעכנישע פאך שולן. עם ווערט דורך זיי אהיםגעגעבן זייט 20 יאר א פרעכטיקעי צוויי־ וואכן־זשורנאל "במעלה" (אגב, דער רעדאקטאר -פון אט דעם זשורנאל איז מיין זון - בערל־דוב־ מייויל) דער זשורנאל דערשיינט כסדר גארמאל אין א 5 מויזנט עקזעמפלארן. מיט פיל בילדער. נאך דעם קומען אנדערע יוגנט־ארגאניזאציעם מיט מויזגטער מיטגלידער־חבריס, מיט א שטאר־ קער דיסציפלין, מיט פארשיידענע פארצווייגטע טעטיקייטן אויך די פארשיידנסטע גיעביטן פון לעגן און שאפן, פון אנדערע הכטונגען, ווי "מחנות העולים". "גורדוניה", ..מכבי־הצעיר". "השומר־הצעיר", "תנועת־הצופים", "בני־עקיבא"!רעליגיעזע-יובנט). יעדע אייגע פון די אנגערו־ פענע ארגאגיזאציעם האט פק 1.500 ביז 3.000 מיטגלידער. אדום און ארום נעמען אריץ אט די פארשיידעגע יוגנט־ארגאניזאציעס איבער650/0 פון דער אלגעמייגער צאל שטודירנדיקער יוגנט. און וויבאלד מען האט פאר זיך אזעלכע גהיסע, אץ פראפארץ, צאלן פון תלמידים. לערער, סע־ .טיגארן, שול״אנטשטאלטן, - איז זעלבסטפאר־ שטענדלעך, אז די צאל ביכער, צייטונגען, לערן־