Undzer Worṭ · 1947-05-01 · 16/54 (1.5.1947) · p. Seite 5

אונרזער וו-ארט D0NERSZT1K, 1. MAJ 1947 קעגן רעאקציע און פאר ארבעטער־אינטערנא־ ציאנאליזם. ודייל אין ארץ־ ישראל דאמינירט דער ארבעטער־קלאם, איז דער ערשטער מאי דארט ^!־יםגעוואקםן צו א פאלקם־יום־טוב. פון א קלאסן יום־טוב איז ער פאירמאנדלט געווארן אין א גאציאנאלן. אין דעם מאג דעמאגסטרירט די א״״י־ארבעטערשאפט, גישט נאר איר סאלידא־ ריטעט מיטן אינטערנאציאנאלן' ארבעטער, נאר אויך איר סאלידאריטעט ימיט די יידישע מאסן אין גלות, מאם טרוימען צו ווערן א טייל פון דער א״י־געמיינשאפט. דעם היינטיקי ערשטן מאי באגעגענען מיר אוגטערן צייכן פון געראגגל אויף אלע פראגטן r א געראנגל פונעם פראגרעם מיטן פאשיזט וואם האט שוין באוויזן טיילווייז פארהיילן וייגע טיפע וווינדן און שטרעבן צוריק צו פארכאפן די ממשלה אין דער וועלט, א געראנגל פונעם ארבעטער־ קלאם קעגן דעם ווידער אנגרייפנדן קאפיטא/יזם, א געראנגל פון דער וועליט וואם לעכצט נאך רו און שלום קעגן דער מינדערווערטיקער טייל מלחמה־העצער, וואם ווי; ן דערפירן די וועלט צום אפגרונט פון אומקום און פארניכטונג און אמך'אין צייכן פון אונדזער געראגגל פאר נא־ ציאנאלער עקזיסטענץ, אין געראנגל פון אוג־ חער פראגרעסיווער יוגנט .קעגן דעם טעראריסטיש פאשיסטיישן עלעמענט מאם האט זיך אריינגע־ כאפט אין אונדוערע רייען און וויל אוגדו דערפירן צו א צוזאמענברוך. אין די דאזיקע טעג שטייט אויפן פארום פוגם פעלקער' אעראפאג אויך אונדזער פרא־ בלעם. אין די דאזיקע טעג הייסט עם, דארף ענטשיידן וועריא'ונדזער גורל.-דערפאר זיינען די לאזונגען פוגם וועלט פראלעטאריאט צום הייג־ טייקן טאג: נידער מיט קריג! דער ארבעטער פאדערט שלום, ארבעט, פארמכערטן מאטעריעלן און קולטורעלן קיום. דערפאר זיינען אונדזערע לאזונגען צום הייגטיקן ערשטן מאי. יענע, מאם' שטייען מיט וייער גאנצער שארפקייט אויף אונדזער סדר־היום, די לאזונג צו דערהאלטן דעם נאציאנאלן כבוד פון אונדזער פראלעטארישן פאלק, צו שטארקן אונדוער קיום אין.אוגדוער לאגד, דורך ברעגגען אהין די'מאםן, מאם וועלן מערן זיינע פראדוק־ טיווע מיטבויער. מיטן כח פוך אוגדוער שטארקן ווילן און מיט.דער שטיצע פוגם פראגרעסיוון ארבעטער־ קלאם, שפאנען מיר מיט פעסטע טריט צו אוג־ דוער פולער גאציאנאלער און סאציאלער אמם־;ייזונג. * י. ר. ♦ ♦ ♦ אומענדלעכקייט. ווייט שטרעקט ויך חיפה־ם הייוער־ים, דער תמיד לעבעדיקער פארט, פון וועלכן עם הודושען די שיף־סירענעם, די פאב־ ריקן פון עמק־ובולן, ווו צעגער טויזנטער קלאפג־ דע הערצער ווארטן ביי דער מאשין, ביי דער קאוואדלע, אויף דעם דערלייונדן סיגנאל פון דער פרייהייט, מאם וועט ויי ארוים;אזן איןשוים פון דער נאטור. פון דער ווייטגם גרייסן די בערג פון גליל וייער ברודער, דעם כרמל. נאר דער הדרת־פנימדיקער ווייסער קאפ פון חרמון, דער־ ציילט נאך די געשיכטע פוןיפארגאנגענעם מיג־ טער. צו'דרום שלענג;ט ויך דער ווייסער באגד פון גרויסן הויפט־וועג קיין שומרון, די ווייג־ בערג פון וכדון יעקב, די פרדםים פון בנימינה און פרדם חנה, די גערטנער פון שרון ביו צו תל־־אביב, אומעטום ארבעטן די שאפגדע הענט, כדי ארויסצובאקומען א גוטן גערעטעניש. דער פויער גייט הינטער זיין" אקעראייזן, דער ארבעטער טראגט די לאפאטע. די יוגנט פארלאזט די שולן, גייט אחים אויף דער פריי, לאזט הערן איר פריילעכע שטים, זארגלאז פרייט זי'זיך מיטן זיםן ריח פון פרי־ לינג, נאטם הערלעכע שאפונג. ווייל קורץ זיינען די טעג פון דער אומגעשטערטער פרייד, באלד, באלד באדעקט זיך דער הימל גרוי, די וון שיינט דורך נעפל און עם פארבלאסט די גריג־ קייט פון דער נאטור. (באטראכטונגען) חייכם פא;ק און א יושדדיקע ארדגונג פאר דער גאג־ צער וועלט. אין טאג פון דער קאמפם־מאביליזאציע פון אלע ארבעטער מאכן מיר אונדזער חשבון הנפש און עם הויבן זיך אויך די פענער פון די יידישע פראלעטאריער פאר א פאראייניקזנג פון אלע ארבעטער און פארברידערונג פון אלע פעלקער. א באדייטנד הויכע מדרגה האט דערגרייכט דער סאציאליזם אין ארץ־ישראל, 'דארט אנט־ פלעקטיער זיך און קומט צום אויסדרוק אץ די גרויסע דערגרייכונגען פון יונגן יידישן יישוב. ער איו א באשטאגד־טייל פוגם טאג־טעגלעכן לעבן, דארט ווערט אויסגעשמידט, איין קעגנזאץ צום ג$ות, א געזונטער טיפ פון א יידישן * ארבעטם־ מענטש, מאס איו באמוסטזיניק אין וייגע צילן און שטרעביוגגען פאר דער העכערונג פון זיין לעבנם־טסאנדארט. פאר דער בעסערונג פון זיין עקאנאמישן און קולטורעלן מצב, פאר קאמף חערט זיך דאס גסיסה־כארכלען פונם קאפיטא־ ליזם, מאם שלעפט אפ ימיט די לעצטע כוחות זיין סוף. מיד. אלם פאלק, שמיצן זיך אין אוג־ דזער קאמף פאר אונדזערע רעכט אויף דעם פראגרעסיוון טייל פוץ דער מענטשהייט. מיר קע־ נען' נישט אגטלויפן פון דער וועלט און "מאכן שבת פאר ויך". און פםעוודא־םאציאליםטן, נעא־ אימפעריאליסטן קוטע ן און גייען אוועק. די ווע$ט אץון דער מענטש;עכער מין, בלייבן• אבער אייביק. דווקא מיר, גויטיקן זיך מערי ווי ווער עם איו און דווקא היינט, אויפן ווענדע־פונקט פון אונדזער געשיכטע, מער ווי ויען עם איו, אין א פאראייניקונג און קאנסאלידאציע פון די פאר־ געשריטענע כוחות. י זיייער שטיצע דארפן ימיר האבן אין אונדזער היינטיקן קאמף. מיר גלויבן אין סאציאליזם. אין אונדזער אייגענעם און און וועלטילעכן. בלויז אויף וייגע יסודות קענען מיד בויען א היים פאר אונדזער ב ין גלו ש. משערג״כ^ווסקי V און איך גלויב, אז מעג ווי פול ויין אונדזער צייט מיט האם און פיין, ליבשאפט בינדן וועט די פעלקער, און ם־וועט מער קיץ קריג ניט זיין. VI אויך מיין פאלק וועט דעמאלט אויפשטיין אוץ- זיין ערד אין פרי־ען גיליק, אן דעם יאך אוץ- וייגע פלייצעם, אן דעם חושך פארן בליק. VII און דער דור וועט לעבן, ליבן, און וועט שאפן אוץ- דער ערד, און וועט האפן - סיי אוץ- הימל, סיי אוץ- לאגד. וואם איו באגערט. VIII און א דיכטער וועט באזינגען מאם איו שיין און שטארק און גאנץ, פון ימיין קבר וועט מען נעמען פאר אים בלומען אוץ- א קראנץ. קענסט זיך לאכן פון די טרוימען וואס איך טראג באך אלץ פאר מיר: אז איך גלויב' נאך אין דעם מענטשן, אז איך גלויב נאך אלץ אין דיר. II אז איך שטרעב נאך אלץ נאך פרייהייט, מהאב פאר גאלד ויך גיט נעפלייסט; אז איך גלויב נאך אין דעם מענטשן און ■אין מענטשנס הויכן גייסט. III וואם ער רייסט אראפ די קייטן און דערהויבט אימיפון דער גויט, ווער עם ארבעט, וועט ניט שמאכטן, נישט נאך פרייהייט, נישט נאך ברויט. IV לאך, ווען כ־גלויב גאך אויך אין פריינטשאפט, אז כיווע; טרעפן נאר אט דעם, וואם ער״טראגט דעם זעלבן גלויבן, און דעם זעלבן גליק און קלעם. הגשם ׳׳ ך ׳.•: mi* ״«r*/ ש. בן חורץ 1 - '%v חיפה, דער שטאלץ פון לאנד, די שטאט פון שאפן און שאפנדע, דיינע בערג זייגען מיער נישט איינגעהילט אין נעפל. שטראלנד ליכט גיםט זיך איבערן כרמל. א מילדער ווינטל ווייעט פינם ים. וואם ציט זיך בלוי און רואיק אין דער i1,r sm חיפה — אינדוסטריעלער, קאמוני• קאציע און האנדעלם צענטער אץ ארץ ישראל* אין 1914 איז באך חיפה א קליין שטעטל געווען בפיח 20.000 איינוווינער, צווישן זיי 3.000 יידן. איצט, ציילט ד 130.000 איינוווינעד פון זיי 67.000 יידן. אץ דער שיי־ גער געגנם פון חיפה האט דער קקיל אויסגעפירט זיין געוואגטפטן פלאן פון שטעטישער המישבוו^ היינט איו חיפה אייגע פון די שענסטע שטעט אין מיטעלן טורח- אוועק זייגען די טעג פון רענן און וואלקן אין אונדזער לאנד. די בלדקייט פון דדמל י און דער מאנץ פון דער וון באדעקן די בערג און דדגלען, הילן איין די טאלן און גלעטן מילד די פלאכקייטן. פרילינג איו'נעקומען אין אונדזער לאנד, די שיינקייט פון דער נאטור האט דער־ וואכט אין איר גאנצער פראכט. אין גלאנץ פון דער פרימארגן־זון כליצן מיליאנען טוי־פער/ אין דער פרישער גרינקי־יט פון ידי פעלדער. דער ומיץ וואקסט און דער גערשטן פארבט זיך גאל־ דיק. די צייט פון שניט דערנענטערט זיך. דער נ,בוע. געבאדן אין די זון־שטראלן, אבער נא־ קעט און בלאם, קוקט אראפ אמן- דיי ישובים וואם וועבן זיך ומבער און' פריינטלעך ביי זיינע פיס, דארט, ווו אוץ- די פעלדער ווערט נישט אגטשוויגן דער גערויש פון די טראקטארן, די שאפנדע האנט פארלאזט נישט די ארבעטם־ מאשין, רארט ווו דעריוועכטער לאזט נישט ארוים דאם געווער און דאם ליד פון אירבעט און שאפן מערט גישט פארשטומט. יוב^ פילט אן יעדעם ממל, גליק יעדעם הארץ, לגבי דער הערלעכקייט פונים ארום. פארגעסן זיינען די טאג־טעגלעכע וארגן. אייך דער בעדואינער פארלאזטיזיין שווארצן געצעלט, עם ציט אים ארוים צו דער גאטור, צו זיין טשערעדע, באגלייט פונם מעקען פון וייגע פי. מגנט ער זיין פאסטוכער־ליד, למבט זיין אללא און די נביאים פאר דער פרייר צום לעבן. ער זינגט דאם ליד פון זיין ליבע און טרוימט פון די ערלעכקייטן פונם גן־עדן. דעם ארבעטער־יום־טוב, דעם ערשטן מאי, פייעדן מיר, יידישע סאציאליסטן, היינט צום צווייטן מא- גאך דעם ביאזיגן דעם גרעסטן שונא פון דער מענטשהייט און פראגרעס. דעם היט־ לעריזם; אין אזא קלאגעדיקן 'מצב, ווי קיץ שום אנדער פא; ק. בעתי ארבעטער פון דער נא נצעד וועלט ווארפן דגיינט א בליק אמן- זייערע דערגרייכוג־ גען נאך דער מלחמה, מאכן מיר היינט א טרוי־ עריקןיבילאנם פון דעם פיין, מאם איז אונדז צוגעפא^ן במשך פון די דאזיקע צוויי יאר, אלם צוגאב צו דעם פון די מלחמה יארן. מייד קענען נישט ואגן, אז די "וועלט" האט'אוגדו גישט גע־ הא; פן פאר דער דאזיקער ציייט. זי האט או נח אין ־דערזעלבער מאם, ווי אלע אנרערע' "פאר־ שלעפטע". ומ*ם ומלן זיך נישט צוריקקערן אין זייערע היימלענדער, מזכה געווען מיט אוננרא חילף; צוגלייך מיט זיי געניסן מיר פון עמיגרא־ ציע קוואטעם אין פארשיידענע לענדער. בלייבט ביי אונדז די פראגע: האבן מיר נישט פארדינט עפעם מער? האט זיך די וועלט נישט געקעגט דערטראכטן צו עפעם בעסערם, ממשותדיקערם פאר אוגדו? און ווו זיינען אוג־ חערע פריינט צווישן די אומות העולם, די פריינט פון אלע דערגידעריקטע און באליידיקטע? שטייט א שארית־הפליטה־ייד, א ייד פון א גא גץ יאר, פאר א יידישן פלאקאט צום ערשטן מאי און פרעגט: נישט שוין־זשע רופן יידישע םאציא;יםטן דאם יאר ווידער "ארבעטער פון אלע לענדער פיארייניקט זיך? מייגט מען דא־ רוגטער אמך יענע סאציאליסטן, מאם האבן אויסגעדרייט דעם דאשעיק נאכן קומען' צו דער מאכט? וואם געדענקען נישט די לאזונגען און שלאג־ווערטער פון זייערע אפאזיציע 'צייטן? אין גרויסן ווירוואר פון דער איצטיקער וועלט־פאליטיק׳אין מבו; פון פלענער צו ראטע־ ווען' דעם שלום איין סעקונדע (אין דער היסטא־ רישער פערספעקטיוס נאך דער פארענדיקטער מלחמה, זייענדיק אגטוישיט אין אלע רעטער און וועלט־פארזארגער - איז גישט קיץ חידוש, אז א ייד האט פארלוירן יעדן צוטרוי צו עמעצן און יעדע מין אריענטאציע. ער זיצט אויפן בארג אש, דעם אש פון וייגע נאענטסטע און פרענט: מאין יבא עזרי? איו באגרינדעט אזא פעסימיזם? ווען מיר ואלן ויען דעם זאך־צושטאנד אווי. ווי ער קוקט איצט אוץ- אוגדו.,.מאלט,8 פעסימיזם געווען באגרינדעט. דאך מצין מיר אין ח לאגערן. דאך;אזט אין ערגעץ נישט אדיין. פארוואס' שווייגט די וועלט? אוודאי האבן' מיר זיך אנטוישט אין דער וועלט, אוודאי אוודאי אין אירע מושלים, ביי וועלכע דער צוטריט צום קעמערל, ווו עם נע־ פיגט מך מיער געוויסן, איז דערוויי; פארשטעלט מיט א גרויסן און שווערן באגאזש, מאם רופט זיך.וועלט־פאליטיק. זאלן מיר דערפאיר אויך פארצווייפלען אין דעם געוויסן, אמן- וועלכן מיר האבן געלייגט און לייגן אווי פיל האפעגונגען, אין. יגעוויםן פון אינטערנאציאנאלן ארבעטער? י צי פארלירט דער גלויביקער זיין אמונה אין רבונו עזל עולם, מייל ער האט אים שווער געפרוווט? ׳ מאם. מאם מיר האבן פארלוירן. דער גלויבן אין מענטשלעכן מין אייו אוגדו פארבליבן. דער סאציאליזם איו די באוועגונג פון פרא־ לעטאריאט, פון די סאציאל באיעווליטע. געהערן דען נישט מיר. דאם גאנצע יידישע פאלק, צו דעם קלאם? י דער דאזיקער פאקט ענדערט זיך נישט, ווען מיר געמען אפילו אין באטראכט די גישטיקע צאל קאפיטאליסטן, מאם . געפינען זיך צווישן יידן. מיר זייגען א פאלק, וואם אלע פעלקער האבן עם באיעווליט אוין טוען עם ווייטער, מייל מיר באזיצן נישט דעם פארבאדיגג. מאם א פאלק מוז האבן: נאציאנאלן 'באזיץ און 'נאציאנאלע מאכט. אין דער הינזיכט זיינען מיר א פאלק, א יחיד במינו. מיר האבן גארנישט גענאסן פון אלע אפמאכן בעת און נאך' דער מלחמה. אוגדו האבן-גארגישט געגעבן דיי פאראגראפן פון דער אטלאנטיק טשארטא, מענן זעלבסט־באשטימונג פון פעלקער. איז דאם נישט דער אויסדרוק פון דער פראלעטארישקיייט פון אונדזער פאלק? די געשיכטע פון אונדזער פאלק^האט נישט איינמאל באוויזן, אז מיר שטיצן זיךיאויף 'אוגדערע אייגענע כוחות און אונדזער נאב־מלחמה־דיקע ווירקלעכקייט האט עם באשטעטייקט מיט הע;־ דישע מעשים פוןיאונדזערע ברידער הן אין גלות והן אין א״י. צו זיינען אבער אונרזערע כוחות גענוגנד, כדי אנטקעגנצושטעלן זיך א מעלט פון רשעות? אמת, מיר האבן זיך אנטוישט, ביטער אג־ טוישט אין דער וועלט. מיר קענען אבער נישט פארלירן די האפענונג אץ מין מענטש. ימיר קענען גישט אידענטייפיצירן די. היינמיקע "וועלט" מיט איר פראגרעפיוון טייל, וועלכער טראגט. ווי נחים טויב■ די ־בשורה פון שלום אץ פרייהייט. דער ארבעטער־סאציאליזם, הגם ער האט נאך נישט באוויזן אויפצוטאן. עפעם ממשוחחקעם פאר דער, ז>ן קאגומלפייע־מייען, קארטשענדיקער זיך מענטשדמיט, אגטמיקלט, ער זיך אין די חבלי לידה פון א וועלט פון צדק אזן יושר, בעת עם V