Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 14/15 (52/53) (4./11.4.1947)
- Date
- 1947-04-04
- Page
- Seite 11 (sequence 11)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 62% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243320--384-7242989- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
ZAJT 11 »ונדזער וזאדט FRAJTIK, 4./11. APRIL 1947, UN DER POUTISZER WELT Politisier Draj wochn Moskwer Konferenc Der erszter ajndruk, wos men bakumt funm farlojf fun di ejnike wochn moskwer konferenc, lozt zieh formulim mit di werter: abaszejdener fortszrit. Di atmosfere, in welcher di diskusjes firn zieh, ducht zieh oncuwajzn darojf, az troc di mamoszesdike farszejdnhajtn fun di onszojungen in gewise injonim, lozt zieh forojs niszt ojsszlisn di meglechkajt cu gefinen a beszutfesdike platform. Der weg, wos firt cum dozikn eil, iz niszt kajn lajchter un niszt kajn szneler, men darf ober glojbn, az di moskwer diskusjes wein getan an antszprechndn substrakt far di szpeterdike definitiwe decizjes in gajst fun realistiszer politik. Hagam zej zajnen niszt fun di ganc erszte punktn fun sejder-hajom, doch farnemen di wirtszafts-problemen, reparaejes un di politisze Struktur fun Dajczland a dominirndn ort in di farhandlungen fun di 4 ojsern-ministorn. In princip herszt ejnikajt wegn dem bahandlen Dajczland als wirtszaftleche ejnhajt, ober chilukejde jes zajnen kojdem-kol farhan in der frage, wen di dozike ejnhajt darf wem ajngeflrt in lebn. Baworeniszn kumen micad Frankrajch, wemens hojptcil es iz: securitö (zicherhajt). Di francojzisze delegacje sztejt ojfn sztandpunkt, az far alem darfn definitiw ongecejchnt wem di politisze kontum un di grenecn fun ir szochn un erszt dan ken zajn a rejd wegn ajnszteln an ejnhajtleche dajeze wirtszaft. In dem cuzamenhang sztejt ojeh der, a sensaejebajgeszmak anthaltender, projekt fun Bidault wegn reducirn dem bafelkerungssztand in Dajczland durch der emigraeje fun leerech 20 miljon menczn un zej er asimilirung in der najer swiwe. Ojf aza ojfn hoft Frankrajch cu farklenem Dajczlands krigs-potenejal, wemens ko jach es sztekt in grojsn, disciplinirtn menczn-rezerwuar un in der konsekwenc cu farklenem zajn industrie-potencjal. In dem moment iz noch di francojzisze sugestie niszt arojsgegangen michuc di ramen fun a f arneplter koncepcje, ober dringendik fun der cusztimender sztelung fun gen. Marshall, wet di francojzisze iniciatiw gewis zajn a kegnsztand fun an ernster szakle-wetarje. Men darf zieh niszt narn un farsztejn, az di durchflrung fun aza masn-felker-wanderung wet ontrefn ojf ernste technisze un flnansjele szwerikajtn un noch mer, ojf a sztarkn widersztand fun der dajeziszer zajt. Wen dos zol ober wem a fakt, wolt tejlwajz anulirt geworn Hitlers nicochn ojfn gebit fun bafelkerungs-politik (wi es hot beszaatoj bawizn a gewise amerikanisze cajtszrift) un der rasn-szigoen wolt likwidirt geworn letojwas der rasn-cuzamenarbet. Der francojziszer forszlag szlogt ojeh arojs an atut fun di hent fun dajeze un pro-dajeze mejlice-joszer, wegn a rewizje fun di dajeze grenecn, specjel di mizrachdike. In engn cuzamenhang mit di wirtszafts- Problemen sztejt di frage fun dajeze reparaejes, zej er ojfn un farnem, wi ojeh der inejn fun dajezer industrie-kapacitet. In ersztn punkt zajnen zieh sojser ewej onszojungen: di anglo-amerikanisze un sowietisze. Di Sowietn fOdern reparaejes in schum fun 10 miljard dolar far zieh un far Pojln, in der form fun demontirte industrie-unternemungen, lieferungen fun der lojfnder dajezer produkcje, bafridikungen fun ojslendisze chojwes un farszejdene arbets-lajstungen bemeszech fun 20 jor. Als koncesje wein di Sowietn onerkenen di grejtkajt cu hechern dem potenejal fun der dajezer sztol-produkcje, fun di basztimte in Berliner protokol funm 27. 3. 1946, fun 5,8 miljon ton ojf 10 bis 12 miljon ton jeriech. Dakegn bagrindn di F. Sztatn un England, az in ecem zajnen di rusisze un francojzisze reparaeje foderungen in a gewiser mos gerechte, ober a umbadingter tnaj zajnen: di widerojfersztelung fun der dajezer wirtszafts-ejnhajt, di szafung fun a dajezer central-regirung un di garantie fun dajczn lebns-standart. Azoj lang, wi di dozike badingungen zajnen niszt derfilt, batrachtn di anglo-amerikanisze meluches jedn min reparaeje als wirtszaftlech utopisz un wajzn niszt arojs kajn wiln cu coln zej fun der keszene fun zejere ejgene birger, wos finansirn" mit sztajem di dajeze szpajz-importn. Frankrajch iz ojeh kegn der hecherung fun der industrie-kapacitet fun sztol iber 7,5 miljon ton jeriech un farlangt cu bagrenecn Dajczlands kojln-konsumcje fun Ruhr-gebit unter an intemacjonaler kontrol. Der francojziszer projekt wajeht alzo op in princip fun der sztelung fun di iberike 3 grojsmachtn, akeentirndik in der erszter rej dem politiszn moment' fun zicherhajt far dem wirtszaftlechn gezichts- Iberzicht punkt. Bidault hot ober niszt farmacht hinter zieh di tir mit der derklerung, az er wet lozn forszn dem projekt wegn hechern di jerieche sztol-produkcje biz 10 miljon ton. Di projektn fun der kinftiker politiszer Struktur fun Dajczland szteln zieh for in di bagrifn: federaeje un centralizacje. Molotow iz kegn der koncepcje fun a federatiwer meluche in der ojffasung fun di majrew meluches, sztelndik als muster di ordnungs-form fun der Weimar-epoche. Er farruft zieh in der doziker hinzicht ojfn bajszpil fun Japan, wos bazict untern kontrol fun der okupacje-macht an ejgene centrale regirung. Di majrew-meluches dakegn szteln zieh for di politisze eukunft in Dajczland in der form fun ejnclne lender mit bazundere regirungen, mit dem, az di baszutfesdike interesn fun ganc Dajczland darf reprezentirn a centrale regirung ojfn smach fun genoj basztimte fulmachtn. Di dozike mejnungs-farszejdnhajt iz noch niszt antszejdn un in Molotows grejtkajt opeugebn di decidirnde sztime in der doziker hinzicht a folks-referndum in Dajczland, ken men zen an onzog fun nochgibikajt micad Sowietrusland. Hinter der argumentaeje fun ״far“ und ״kegn“, wos iz anthaltn in der oficjel arojsgezogter sztrebung cu paralizirn di dajeze rewanzkawones ojf der eukunft, bahalt zieh, lojt der mejnung fun a gewisn tejl fun der prese, a gehejmer wiln cu sztern der cukunftiker orientaeje fun Dajczland in der zajt fun ejner fun di grojsmachtn. Dos ceklapn ojf a rej lender wet badajtnd baszwern, lojt der doziker mejnung, azelche kombinaejes, wajl di kegngezecte tendenen fun di bazundere lender woltn zieh gekent kegnszteln di sztrebungen fun andere un sztern der szafung fun a blök mit a gewiser, oder gewise machtn. Fun der cwejter zajt blajbt a juridisze frage: wer iz suweren baj a federatiwn sistem? Natirlech dos folk. Iz ober di frage, cu dos dajeze folk alc azelches, oder lemoszl dos bayerisze folk, saksisze un andere bazundere felker, wos gejen arajn in basztand fun der federaeje? Onnemendik, Senat basztetikt dl eugeherikajt fun USA cu der Intern, plejtim-org. Washington (DENA-Reuter). Der amerikaner senat hot dinstik ajnsztimik gegebn zajn haskome, az di F. Sztatn zoln cutretn cu der intemacjonaler plejtim organizaeje (IRO). Er hot zieh ojsdriklech curikgehaltn cu gehn dem prezident dos recht ״cu derlojbn di ajnwanderung fun a col leerech ejn miljon plejtim un farszlepte perzonen in di F. Sztatn“. Der baszlus, wos wert ject forgelejgt cu bahandlen dem Reprezentantn-hojz, zet chuc dem for a maksimaln bajtrag fun di F. Sztatn far der intern, plejtim-org. in schum fun 73.5 miljon dolar farn jor, wos hojbt zieh on in juni 1947. Hoover halt Stalinen farantwortlecb far der läge in Grichnland. New York (DENA-Reutei־). Der gew. amerikaniszer prezident H. Hoover hot in a rede baj a banket beszejehes mitn grichiszn pmophengikajtstog derklert, az a grojse tejl funm chaos un sind in Grichnland ״ken bazajtikt wern durch ejn man in der weit, wen er zol wein. Der doziker man iz Gentralissimus Stalin. Es ligt in zajn macht a sof cu machn cum antwiklendn zieh krig, wos farbrejtert zieh alc in der form fun bandes-iberfaln fun di jugoslawisze un albanisze teritorjes. Wajter ligt in zajn macht curikcuhaltn di komunistisze bandes in Grichnland fun zejere mord-tatn un hejsn zej badinen zieh mit gezeclechere mitlen, bichdej cu brengen cum ojsdruk zej er ajnsztelung. Dos wolt gebracht Grichnland dem szolem. Ojfn dozikn ojfn ken di amerikanisze hilf gewidmet wern der widerojfsztelung funm wirtszaftlechn potenejal fun grichiszn folk. Undzer szpendung fun militeriszer ojssztatung, wolt dan mer niszt nojtik gewen“. Indio wil zogn ir wort cum dajczn szolemopmach. London (DENA). Der wicepremier fun der indiszer ibergangs-regirung Pandit Nehru hot derklert in der indiszer central-farzamlung, az di indisze regirung wil bakumen az bazundere lender woltn gewen suweren, kfn zieh szafn a situaeje, az mitn lojf fun der cajt woltn zej ibergetrogn ojf der centraler regirung a gresere macht, wi es wolt gewen forojsgezen in der konstitueje. Ojf an antszprechndn politiszn fon woltn di bazundere lender gekent fargresern di kompetenen fun central-organ un praktisz on szterungen endern di Ordnung ojf a centraler. Men darf cwejflen cu di ojslendisze faktorn woltn gekent sztern an unterreparirt Dajczland baj di dozike sztrebungen. Alzo der weg cu der dajezer centralizacje iz sztendik ofn. Ojf wifl Marshall federt di szafung fun a prowizoriszer central-regirung, batracht er ober far ewekmesik niszt cu farflichtn zi untercuszrajbn dem traktat, wos darf arajn als intergraler tejl in der dajezer konstitueje. Bevin un Molotow batrachtn, punkt lehejpech, far ewekmesik, cu szlisn an opmach mit der dajezer regirung, alzo, lojt der, ojf der konferenc ojsgeszmidter terminologje a traktat ״mit“ Dajczland, ansztot a traktat ״far“ Dajczland. Cu, un ojf wifl di rede fun prezident Truman hot gehat an ajnflus ojfn gang fun di moskwer baratungen, kenen mir derwajl niszt festszteln. Lojt der mejnung fun ״New York Times“ zajnen di baratungen geworn flisiker. Molotows ton hot zieh, geändert ojf a frajntlechern un zajn hemende taktik fun di friere konferenen iz modificirt geworn in zin un bindike un eng-zachleche ojsfirungen. Jednfals ken men festszteln, az der gruntzeclecher heskem in di 3 ״d“ fragn, demilitarizaeje, denacifikacje un deindustrializacje sztejt niszt untern ajnflus fun Trumans rede. Di ongenumene rezoluejes in di dozike injonim wajzn arojs niszt ojf kejn kwalitatiwe, nor gicher ojf kwantitatiwe unterszejdn. Es zet ojs cu zajn mer wi warszajnlech, az di Moskwer konferenc wet niszt brengen kejn antgiltike deciz jes. Men darf ober gedenken, az dort wu der kegnsztand fun di farhandlungen iz Dajczland, szaft zieh a wichtiker blat in buch u. n. ״Weltpolitik“. Dos ajlenisz in di dozike faln, iz a falszer ratgeber. Citirndik di werter fun a cajtung, wen men wolt dem Versailler traktat niszt gemacht bemeszech fun 4 chadoszim, wi in a probir-gloz, wen men a gelegnhajt forculejgn ir sztandpunkt in der dajezer frage dem ojsern-ministorn rat, wos farhandlt ict in Moskwe. Zajn regirung wil zieh arojszogn benojgeja di forszlagn fun andere lender Uh wil ontejlnemen in der forszung fun ale fragn, wos zajnen farbundn mitn dajczn szolemopmach. Dodekanez-indzlen ibergegebn cu Grichnland. Rhodos. (DENA/Reuter.) In heskem mitn italjeniszn fridns-opmach, iz di farwaltung fun di Dodekanez-indzlen, ibergegebn gewora durch dem britiszn brigade general Barker cum grichiszn forsztejer wice-admiral Yoannides. Mitglider fun der grichnlendiszer bank hobn szojn iber genumen di bank fun Italje un inwestirt 15 miljon drachmes. Der ojstojsz wert gemacht ojfn jesod fun 18—20 drachmes far an italjeniszer lire. Di grichisze gerichtn un post-amtn hobn dinstik ongehojbn zej er tetikajt, grichisze Police j funkcjonam zajnen szojn gekumen ojfn indzl kedej ojfcunemen zej er dinst. D01ar-״fiber“ in der Terkaj. Moskwe. (DENA.) Der oficjeler organ fun der komunistiszer partej in Ratnfarband ״Prawda“ szrajbt, az Terkaj iz, in derwartung fun di amerikanisze hilfs-lajstungen, bafaln geworn fun a dolar-״fiber“ un di terkisze prese, hot bajm derszmekn dem amerikaniszn dolar, farlojrn dem farsztand. ״Npch der kapitulaeje fun Dajczland — szrajbt wajter di cajtung — zajnen di Dajczland-frajnt ewiszn di terkisze cajtungen sznel geworn angloflln. Fil cajtungsredaktorn zogn zej er frimorgn tfile in der richtung fun britiszn szterling. Ober di sztraln fun der doziker farlozener getin, gibn niszt genug waremkajt far ire mispallim.“ Trojex-sztrajk fun 15.000 berg-arbeter in Ilinois. Washington. (DENA / Reuter.) Leerech 15.000 amerikaner arbeter in sztat Ilinois zajnen — lojtn ojf ruf funm lajter fun dem amerikaner berg-arbeter prof. farejn — cugetrotn cu a 6-togikn trojer-sztrajk cum ondenk fun di 111 korbones funm umglik in Centralia-grubn. wolt mit a gresem realizm barikzichtikt ale faktorn, wolt niszt ejn toes gekent ojsgemitn wern (lemoszl: di, falsze opszacung fun jungn Ratnfarband, dos teoretisze derlejdikn di tranzit-fragn u. a.) Di proklamacje funm prezident Truman, welche wet ducht zieh arajngejn in der geszichte untern, durch der amerikaniszer prese ojsgeszmidtn, nomen ״Trumans doktrine“, sztelt in szotn di badajtung un prestiz fun UN in jectikn perjod. Derfun gibn zieh op a genoj em din-wecheszbn, azoj a tejl fun der amerikaner efntlecher mejnung, wi ojeh der prezident־ un di flrnde politisze perzenlechkajtn in di F. Sztatn. Der forszlag fun di senatorn Vandenberg un Conally iz in der doziker hinzicht simptamatisz, wajl untern cudek fun a juridiszn pszetl, eugegebn cum gezec wegn kreditn far Grichnland un Terkaj, bamit er zieh lechol-hapoches, lemares-ajin, cu szafn di iluzje fun niszt ignorirn di rol fun UN. Dos endert niszt ojf kajn hör dem fakt, az di organizaeje fun df Farejnikte Nacjes iz noch niszt arojs fun ire windelech un, az mit werter un tatn drikt men ir ojs, alc ofener, a votum fun umeutroj. Niszt farsztelt hot es arojsgezogt der britiszer fartejdikungs-minister Alexander beejs der debate in Unternhojz, beszajehes mit der kritik fun di ״rebeln“ fun der Labour- Party un mer forzichtiker der amerikaniszer untersztats-sekretar Dean Acheson in der komisje fun Amerikaner Kongres. Di jectike antwiklungs-faze in der intemacjonaler politik degradirt di bazundere instituejes un komisjes fun UN, specjel di atom-komisje, zicherhajtsrat (anglo-albaniszer problem) un di grenec-komisje in injen Grichnland cu der rol fun a wejnik badajtndn faktor. Ojf di ״Merc-Idn“ fun di alte Rojmer (halb-merc) zajnen ojsgefaln ewej historisze geszejeniszn: der onhojb fun der Moskwer Konferenc un di farefntlechung fun der ״Truman doktrine“. In Moskwe haltn zieh noch di grojsmachtn baj di chilukej-dejes, dakegn durchn Washingtoner akt iz in Europe gekumen a dernenterung fun di ajnflus-sfern fun ewej potentantn, fun welche ejner hot mit der gancer mechtikajt fun zajn kojech gerichtet ojfn adres funm cwejtn an antszejdenem veto kegn iberszrajtn di biz-jectike demarkaejelinje. Opgeszaft di militer-dinst-flicht in di F. Sztatn. Washington. (DENA/Reuter.) Prez. Truman hot untergeszribn a gezec, lojt welchn es wert mitn 31. 3. 47 opgeszaft di militerdinst-flicht in di F. Sztatn. Als lejter fun dem demobilizaeje-biuro iz basztimt geworn gen. mjr. Hershay. Hershay, wos iz beejs der milchome gewen szef fun ibungs-sztab hot ibergenumen dem dozikn amt mit der ojf gäbe, dem mobilizirtn aparat — azoj sznel wi meglech — szpetstns bizn 31. 3. 48 ojfculejzn. Prez. Truman hot derklert, az dos ibungssistem hot di F. Sztatn gegebn ״dinstn fun umzaebam wert“. Franco’s lecter pruw cu derhaltn zajn rezim. Paris. (DENA.) Szpanisz - republikanisze krajzn in Paris lejgn ojs als lectri pruw funm gen. Franco cu ratewen zajn rezim, zajn antszejdung forculejgn di szafung fun a regentszafts-rat. ״Der doziker forszlag iz a bawajz darojf, az Francos rezim ken mer niszt dojern. Di dozike mosnamen wein niszt lokn di monarchistn, wajl zej szteln mit zieh for an ongrif ojf di ejgntleche jesojdes fun der monarchie. Serrano Olmo, gen. sekretar fun der szpaniszer lige far menczn-recht hot cu Francos proklamacje derklert, az di lige wet fortzecn ir kamf far der republik. Zi wet niszt onnemen di widerojfsztelung fun der monarchie, on a frijer durchgefirter folksopsztimung, wos zol getan dem szpaniszn folk di gelegnhajt arojscuzogn zaj ne wunczn. Socjalistn un szpanisze krajzn in Paris hobn derklert, az der doziker lecter szrit fun Franco iz gewen cu derwartn, wajl Franco wejst, az er hot farszpilt un wil far zajn faln, ratewen zajn rezim azoj fil wi meglech. Di socjalistn wiln tejkef onnemen szrit, kedej di dozike taktik wirkungslos cu machn. Telegrames kajn ojsland. Berlin. (DENA.) Fun ersztn april on 12 derlojbt geworn der dajezer bafelkerung in der britiszer un amerikaner zone oneugebn telegrames un hobn telefon-geszprechn mit ojsland. Najs fun der weit