Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 14/15 (52/53) (4./11.4.1947)
- Date
- 1947-04-04
- Page
- Seite 10 (sequence 10)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 64% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243320--383-7242988- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
♦ t ZAJT K אונדזער ווארט fRAJTIK, 4./11. APRIL 1947 n szotn in l. J. lebn 3 na je punkin In Negew Di Jidn fun der gancer weit hobn mit grojs bafridikung ojfgenumen di jedije, az in di jectike szwere teg, wen in E. J. iz di läge kritisz, es drot di gefar fun krigseusztand, zajnen iber nacht ojfgesztelt geworn 3 naje landwirtszaftleche punktn in dem midbor fun Negew. Der doziker gewagter szrit hot ambultstn protestirt di umbojgzamkajt funm jidiszn folk un di feste antszlosnkajt funm Jiszuw fortcuzecn zajn szeferisze boj-arbet unter - ale badingungen. Di grinder fun di 3 naje wirtszaftlecho forpostns zajnen mitglider fun 3 farszejdene jugnt-organizacjes. Der erszter punkt trogt dem nomen ״Alumim'* (jugnt) un grinder zajnen mitglider fun Dapoel Hamizrachi; der cwejter kibuc ״Miftachim“ (Efnungen), iz Hanoar Hacijoni, di jugnt organizacje fun di algemejne cijonistn; der drjjer punkt ״Szaraszim“ (worden), iz gegrindet fun Hanoar Haowed. Di naje zidler hobn szojn bawizn durchcufirn a fertl fun dem waser-rer, wos cit zieh ojf a szetach fun 180 km un wet bazorgn mit waser di naje kolonjes. Naje kolonje in Chewron Chawejrim fun Haszomer Hacair hobn baj nacht ojfgesztelt in di Harej Chewron niszt wajt fun Kfar Ecjon, a najem zidlungspunkt. Di grinder fun dem najem landwirtszaftlechn punkt zajnen ale gebojrene in E. J. HtWider hobn di kojln alejn ojsgeszosn... Jehoszua Wolgelernter mit zajn froj zajhen farwundet geworn, gefinendik zieh in!der baglejtung fun horaw Wolgelernter, fun ■41 szosn fun an engliszn soldat. H’ Wolgelernter mit zajn froj zajnen ge- Lumen gezogenen zieh mitn bruder, dem row F. Wolgelernter '(bakanter Mizrachi-tuer fun Waad Hacala), wos iz cugetejlt gewen cu der UNRRA un zieh curikgekert in land noch zajn szliches in di lagern fun der Szejris Haplejto. Gejendik cuzamen mitn row 4 Ojf der rechow Melech-George, 10 azejger in ownt, hobn zej derhert a frojen-geszrej fun % koridor. Wen zej hobn geajlt-eu-hilf, hobn '-ej banierkt an anttojfndn Araber.‘׳'־־" ״.• c; Der engliszer soldat, wos'iz gekumefTcum vrt fun der geszeenisz — er iz kentik gewen sziker — hot zej farhaltn un gewendet zajn gewer in der richtung fun der froj Wolge-!lernter. Ir man, welcher redt englisz, hot gewornt dem soldat un machmes sakone hot er a chap geton zajn wajb in a zajt. In idem ojgnblik hot dos gewer arojsgeworfn!ejnike kojln, welche hobn im farwundet in bejde fis, zajn froj iz lajcht farwundet geworn in linkn fus. Ojch horaw Wolgelernter hot bakumen a lajchtn rac in bak fun a kojl. Dos por iz opgefirt geworn in szpitol »Szarej Cedek“ durchn ״Rojtn Mogn Dowid“. Ot azoj szisn englisze kojln fun zieh Leibst-׳ ojf jidisze birger in zejer ejgener hejml Macofe)' Ojch zej grejtn zieh . . . Kairo. (DENA/Reuter.) Der Rat fun der arabiszer lige hot baszlosn ojfcufOdern ale arabisze regirungen, cucugrejtn nojtwendike mosnamen cu der fartejdikung funm E. J.-problem far der UN. Chuc dem wert der hojeher komitet far E. J. gebetn, cu bahandlen dos dozike problem mit zachfarsztendike fun der general ekzekutiwe fun der arabiszer lige un forculejgn a baricht. Wajter hot der rat baszlosn, ojfcuf ödem di arabisze meluches — di mitglider fun UN, cu basztimen forsztejer far der beforsztejender specjeler zicung fun UN. Ojsgefirt a nekome-akt. In Tel Awiw iz a jidiszer policej-kapral Mordchaj Berger merderisz ceszlogn geworn — bizn farlirn dem bawustzajn — durch 7 jungelajt. Der farwundeter iz ejnike szo szpeter gesztorbn in szpitol. Berger iz gewen a kapral in engliszn gehejm-kriminal-dinst, er hot ober zajn postn farlozn! mit 6 jor curik wen er iz szwer farwundet geworn durch Jidn, wos hobn im gehaltn far a moser. Di jectike ongrajfer hobn im nochgeszpirt, wen er hot farlozn zajn wojnung un hobn im mit an ajzernem sztekn derlangt ibern kop. Er iz umgefaln in a bawustlozn eusztand ojf der erd. Ligndik — hot men im noch ale geszlogn. A farbajfomder armej-ambulans hot im dan gebracht in szpitol. (פון דער פרעסען נענ4 בארקער האם פארלאזט אין נעהיים א״י, * ז' \ 4m פארן אוועקגיין ה$מ ער נ$ך פארפלאנצט 3,בדמער אץ בארקער־וואלד... Britisze zencur ... Jeruszolaim. Wi es wert mitgetejlt, iz in E. J. durch der cenzur farbotn geworn dos arojsgebn fun 16 bicher un a rej pamfletn. Cwiszn di bicher geiint zieh a werk fun Ben-Hecht u. n. ״A fon iz gebojrn geworn“ un ״Di biografje fun Szlojme ben Josef“, fun Szmuel Elijezer: ״Erec Jisroejl iz a mandat un niszt kejn britisze teritorie“ un ״Der Betar ruft di jugnt“, arojsgegebn fun der rewizjonistiszer organizacje. Es gefinen zieh ojch pamfletn M. P. Walter u. n. ״Mufti un mitl-Mizrach“ un ״Megilath Struma“ fun L. L. Kupersztejn, wos baszrajbt di geszichte fun a plejtim-szif, dertrunken durch an unterwaser-szif ojfn Szwaren-Jam, nochdem wi di Terka hobn farbotn dem durchfor durch di Datdaneln. 5Tun jidiszn tetm in Sojtn Wanne. Dem 28. febr. un dem 1. merc iz in Warsze forgekumen a lands-cuzamenfor fun di jidisze komitetn, wos zajnen tetik in ganen land. Funm baricht fun Central Komitet fun di Jidn ih Pojln iz cu zen, az baj di Jidn in Pojln iz farhan a grojse sztrebung ibereugejn cu produktiwe fachn. A badajtnder tejl Jidn arbetn in kojln-grubn, in metal un tekstil-fabrikn. Decher 20 000 Jidn arbetn in meluchisze unternemungen. Baj der regirung iz geszafn geworn a specjeler komisariat far produktiwizacje fun der jidiszer bafelkerung. % Bemeszech fun 2 jor zajnen ojfgebojt geworn in Pojln 29 jidisze szuln un a gresere col jugnt-hejmen, sport-klubn un kinderhejmen. 4 mol wechntlech zajnen farhan jidisze radjo-ojdicjes. 2 jidisze teatern ekzistirn in Pojln; in Lodz un in Niderszlezje. Es wert ojch geszafn a reprezentatiwer jidiszer teater mit der barimter binekinstlerin Ida Kaminska berosz. Di ongenumene rezoHicje sztre^cht unter di mamoszesdike hilf micad dl jidisze organizaejes in ojsland, bazunders fun JOINT, wos szaft di finansjele baze faf der arbet fun Central-Komitet. Hc Der pojliszer pariament hot ongenumen a rezolücje, wos igarantirt «Je pojliszor-bir- 'ger' glajche recht, önt’unterszejd fun!räse un religje. Glajchcajtik zoln durchgefirt wem efntleche anitingen, wu es zol ojfgeklert wem di szedlechkajt fun rasn, oder religjzer diskriminacje. Di pojlisze regirung hot basztimt dem profesor Algird Gorka, als general-konsul in E. J. Gorka iz a bakahter historiker, biz ject. hot er farnumen §mt fun direktor in departament far jidisze injonimbajm pojliszn ojsem-ministerjum. Der forzicer fun ORT ln Pojln, kolonel Muszkat iz basztimt geworn in der pojliszer delegacje in der UN-komisje far krigs-farbrecher. Men bahojptet, az Berger hot figurirt ojf der szwarcer liste fun der untergrunt-bawegung, ober men glojbt, az zajn tojt sztejt in cuzamenhang mit a sichsuch, wos iz gewen der pojejl-jojce fun ojsfirn fiichtn bajm regulirn dem farker. Berger hot frijer gearbet in der britiszer &un jidiszn goles lebn Jtvasz... Jwasz ...*) (Fun der E. J.-prese) . . . Arum 40 poliejantn — jidisze un arabisze — wos hobn onhojb woch bakumen a lang-dojernde un mifule ojf gäbe ojfcuhaltn Ordnung un durchflrn militerisze ibungen unter der komande fun an arabiszn serzant, hobn cwiszn zieh geredt wegn di geszejeniszn in di lecte teg. Awekszdelndik di zelner ojf ״Ru“ hot der arabiszer serzant gezogt folgndes: ״Ich sztel zieh for, az ir zajt ale mid wi ich fun der dojernder läge funm ״zaj grejteusztand“, wos di policej un militer hobn ojf undz arojfgelejgt zajt ewej wochn. Glojbt mir — chawejrim un frajnt — az kejner wejst niszt di sibes, wos hobn gebracht in land di ongesztrengte atmosfere, in welcher mir gefinen zieh. Ich wojn in a jidiszn fertl. Ich hob geforszt baj majne jidisze frajnt un hob zieh ibercajgt, az kejner fun der jidiszer gezelszaft winezt zieh niszt di geszeeniszn. Wos es iz nojgeja di Araber bin ich cwiszn majn folk un bin zicher, az kejner darf niszt di umruen, nochdem wi es zajnen noch niszt farhejlt geworn di wundn fun 1936. Nor wos iz doch? Ir wet zogn dem injen fun Dow Grüner un zaj ne folgn; ich glojb in dem absolut niszt! Es iz niszt cum ersztn mol, wos Englender wem farchapt durch Jidn un kern zieh curik gezunt un umbaszedikt. Wajzt ojs, az es iz inganen epes andersz hintern dozikn nerwn-krig. Wajl wen niszt, to farwos sztroft di regirung ojch di Araber? Wos hobn zej geton? Farwos c. b. hot dos militer ewakuirt cendliker arabisze miszpoches fun zejere wojnungen in Katmon, dajczn fertl fun J»ruszolaim? Farwos hot men ajngerichtet zicherhajts-zones inerhalb Jafo? Men muz zogn, az dos iz epes an anderer plan, wejst der tajwl, wos fara . . . Un dos iz majn ejee: ir zolt in der cukunft niszt arojswajzn kefn ajlikajt, kedej ir zolt niszt bacoln mit ajer gezunt un lebn. Ojb ir wet gefinen a bombe oder an ander fardechtike zach, zolt ir zieh niszt sztark ajln cu ir. 8' iz genug, az ir wet rufn ״zej“ — di englisze ofleirn, di ״derfarene menczn“ fun Indje, Egyptn un fun andere tejln fun der imperie. Zoln zej kumen un bazajtikn dibombes. Wajl tomerwet emicer fun ajeh farwundet wem — un wer fua ajeh hot niszt kejn froj un kinder? —meglech, wet er efszear zojehe zajn cu bakumen a blumenkranc fun zajn britiszn ofleir un meglech, az dos ojch niszt; tomer wet emicer fun ajeh cholile geharget wem, dan megt ir mir glojbn, az men wet im awekszteln ojfn kejwer gor a grojsn sztejn — un dos iz ales . . . # ״Deriber handlt blojz azoj: iwasz . . . iwasz . . .*) *) A terkisz wort, ongenumen in der arabiszer szprach; langzam, langzam. Red. Fun jidiszn lebn un Rumenje. J. T. A. Di rumenisze cajtung ״Era Nua“ basizuldikt dem rumeniszn Rojtn-Krejc in nit-jojszerdiker fartejlung fun di amerikaner szpajz-peklech wos zajnen basztimt far Moldawie. Di cajtung brengt bajszpiln, az di baamte ftm Rojtn-Krejc nemen on bakoszes fun niszt-Jidn on szum anketes, in der cajt, wos di jidisze bites wem sztark nochgeforszt ejder men kumt zej noch. Untersztrajchndik, az der rumeniszer Rojter Krejc, iz fun sztendik on ongefirt geworn durch dem, wos iz untern Antonescurezim geblibn glajchgiltfk cu der jisMszer tragedjee, beejs di Jidn zajnen ojsgesztorbn fun hunger un krankhajtn ta di deportaejelagern, baszuldikt di cajtung di onfirer in forzeen zejer antisemitisze aktiwitet un fodert a tejkefdike ojsforszung fun dem injen. Bukarest. J. T. A. Dr. Aleksander Szafran, hojpt-row fun Rumenje, wos hot farbracht etleche wochn in di F. Sztatn, kert zieh ject um kajn Bukarest. Er dermont, az er hot zieh gewendet cu der amerikaner regirung mit a bite arojscuszikn hilf der niszt-jiejiszer bafelkerung in Rumenje, wu es herszt hunger un hot ojsgedrikt a dank farn szikn szpajzn un medikamentn, wos wein fartejlt wem cwiszn der rumeniszer bafelkerung, niszt rechnendik zieh mit der religjezer, oder rasn-ongeherikajt. Bukarest. J. T. A. Di jidisze rumenisze Parte j Un andere or ganizaejes in Rumenje hobn baszlosn *oncuhojbn an akcje, wos zol ewingen di regirung ojscufiln di hawtoches, wos zi hot gegebn di Jidn far di waln. Szwindzuclit gefar cwiszn Jidn in Europe. Der biuleiin fun OZE farefntlecht materjaln wegn gezunthajts-macew fun der jidiszer bafelkerung in Europe. Der biuletin wajzt on ojf der grojser magejfe fun szwindzucht cwiszn di Jidn in di europeisze lender, in rezultat fun hunger un unterdernerung. Bazunders farszprejt zieh di szwindzucht baj der jugnt in elter fun 15—24 jor. A medicinisze ojsforszung cwiszn jidisze szul-kinder in Rumenje in j. 1946 hot festgeszte'kt mit szwindzucht, beejs baj ddr geesztekt mit szwindzucht, beejs baj der niszt-jidiszer bafelkerung iz der procent a fll klenerer. In Pojln zet di läge ojs noch erger. 10— 15% fun der jidiszer derwaksener bafelkerung lajdt dort fun aktiwer szwindzucht Wos szajech der jugnt biz 16 jOt, iz 30% fun ir ongerirt, oder genojgt cu szwindzucht. Enlech iz di läge in ale mizrech-europeisze lender. Der biuletin ftln OZÜ kumt cum ojsfir, az der kamf kegn szwindzucht wert di wichtikste un farantwortlechste ojfgabe fun der jidiszer socjaler hilfs-tetikajt. V Ungarn szaft jidiszn rehabilitaeje fond. Budapest. Di imgarisze regirung hot geszafn a jidiszn rehabilitaeje-fond fun di jidisze gelter un farmegns, wos zajnen geblibn. on jorszim. Di ortadoksisze un überale jidisze kehiles zajnen ojfgefodert geworn cu basztimen dem forzicer un wiceforzicer fun dozikn fond. Di ungarisze cijonistisze organizacje, wemen di Aliirte Kontral-Komisje hot noch niszt derlojbt arojscugebn a cijonistisze cajtung, firt ject durch a rej ojfklerungsmitingen iber di ciln fun cijonizm.