Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-03-28 · 13/51 (28.3.1947) · p. Seite 7

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
13/51 (28.3.1947)
Date
1947-03-28
Page
Seite 7 (sequence 7)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
68% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243318--371-7242977
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

2 entity mentions

FRAJTIK, 28. MERC 1947 »וגרזער וזארט ZAJT 7 mpozanter protest-miting in iager Ulanen Kaserne Bamberg Wi es 12 szojn undzere lerer bakant, kumt ject for in der hojptsztot fun mechtikn Ratnfarband, Moskwe, di historisze konferenc fun 4 grojsmachtn: Amerike, Ratnfärband, England un Frankrajch. OJf der doziker zejer-wichtiker konferenc wern bärirt ale Problemen, fun kimat ale felker fun der gorer weit. Ojf der doziker konferenc wet ojch c. a. bahandlt di frage — Dajczland, dos land fun di blutikste merder fun undzere umszuldike szwester un brider, wos hot zieh noch bizn hajntikn tog zieh niszt ojsgekojft fun zajne chatoim. Men klert szojn zogar 'wider ojfcuszteln a mechtikn Dajczland! Dakegn e j n problem hot men ojf der doziker konferenc durchgelozt: Undzer jidisz blutik problem, dos hot men dort genclech ״fargesn“. Zej mejnen, az mir ekzistirn niszt mer, hobn zej a bitern toes. Richtik iz, az men hot farnichtet fll, zejer fil fun undzere noentste — dakegn dos f o 1 k, dos j i d i - sze f01k niszt! Es.lebt un wet lebn. Alzo: kedej di 4 grojsmachtn, zoln niszt fargesn, zej zoln niszt durchlozn undzer Problem, undzer ongewejtikstn fun ewiszn ale fragn, kedej zej zoln wi amsznelstn antszejdn undzer gojrl — hot der Jid, der Foto! Gortler Iager-ajnwojner in der amerikaner zone, dem 24. 3. 1947 baszlosn demoriktratiw cu dermonen di ojsernministorn, az , er ekzistirt noch, zej zoln nemen in batracht ojch zajne foderungen wi: 1. Likwidirn di DP-i lagern. 2. Bazajtikn dos wajs-buch un 3. Fraje all ja. Ejns muzn zej, di grojsmachtn wisn, az dös jidisze folk hot zieh es blutik fardint. . Dem 24. 3. 47 iz ojsgebrochn a spontaner protest-sztrajk fun der gancer Szejris Haplejto in Rajon Franken, kedej arojscuszrajen zejer farbiterung cuv der weit: r ate wet!!! Di Szejris Haplejto hot szojn genug, hot szojn genug di lagern, hot szojn genug di kiewe, hot szojn genug di chazer-sztaln un papirene ״sztubn“, genug cores un pajn — genug kest — Zi wil a meglechkajt arojseugejn funm blutikn zump, gejn curik in land fun ire owes — Erec Jisroejl. Zi wil 0 j ch lebn! * In dem dozikn gemejnzam-spontaniszn protest-sztrajk hobn zieh ojch batejlikt ale Jidn fun Iager Ulanen kaserne un sztot Bamberg. Arum 11.30 f. m, iz in grojsn teater-zal fun Iager, baj der onweznhajt fun a hecher tojznt-kepikn ojlom — hot der prezes fun jidiszn komitet dr. F. Weinik derefnt dem impozantn protest-miting. Ojf der bine (niszt dekorirt(?) bajm prezidjum-tfsz.zajnen gezesn di forsztejer fun ale cijonistisze richtungen mitn forzicer fun RK dr. Kociak berosz. Der lager-chazn h' Rotman macht a hazköre noch di 6 miljon umszuldike kedojszim beejs welcher es derhem zieh gewejnen fun fll onweznde. Noch der hazkore bakumt dos wort der Sochnut-Szolijach ch' Frajer, wos git iber in hebrejisz di badajtung fun dozikn protest un farendikt mitn ruf: ״E. J. wart ojf ajeh“. Szpeter bakumt dos wort horaw Halbersztam, wos hot zieh dosmol ojsgecejchnt mit zajne richtike un ajndruksfule werter: ״Zej wiln niszt hern — ober zej wein derhern, mir hobn zieh blutik fardint undzer recht ojf undzer ejgn land — E. J?‘ Horaw Halbersztam ruft ojs cuft1 sof: Achdut in am Jisroejl wet cuajln undzer bafrajung. Lojt der rej tretn arojs di forsztejer fun di cijonistisze richtungen: Pachach — ch’ Szpric, Mizrachi — ch’ Herszkowicz, Aguda — ch’ Winokurow, Haszomer Hacair — ch׳ Mprmelsztejn un dos szlus wort bakumt der forzicer fun Regional Komitet dr. Kodak. Der arojstrit fun dr. Kodak iz gesztanen ojfahojchn kültureln niwo. Dr. Kodak hot farendikt zajn ajndruksfule rede: ״Di 6 miljon kedoj szim mit undz cuzamen szrajen: Genug! Git undz curik undzer land — Erec Jisroejl!“ Der forzicer fun protest-miting dr. Weinik 16j ent for di rezolueje, welche iz ajnsztimik ongenumen geworn durch ale farzamlte. Di rezolueje wos iz geszribn geworn n Ra|on Franken Sztark un impozant iz ojsgefaln di protest akcje in Rajon Franken (Bamberg). Szojn in di frimorgn szoen zamlt zieh in di lagern un sztet fun Franken di gance jidisze bafelkerung. In dem fal iz niszt ge wen kejn szum unterszejd in partejen, es hot geherszt a hundert-procentike achdus un geszlosnkajt, wos hot demonstrirt di gerechte foderungen fun der Szejris Haplejto in undzer Rajon. Urne tum warfn zieh in di ojgn plakatn un lozungen, bilder un fener. Jung un alt, ale szlisn zieh on in di demonstraejes, ale ajln cu di mitjngen. Zejer ajndruksful un mechtik zajnen ojsgefaln di mitingen in di gresere jidisze lagern fun undzer Rajon wi: Windsheim, Bamberg, Eichstätt, Bleidorn, Hof, Fürth u. ä. Niszt opgesztanen fun di lagern zajnen ojch di sztot gemejndes: Rehau, Selb, Hof, Westheim, Marktredwitz, Lichtenfels, Neustadt, Münchberg un noch andere cendliker jeszuwim fun undzer Rajon. In der grojser protest-akcje hobn zieh ojch ongeszlosn di kibucim un kinder-hejmen fun undzer rajon, welche hobn zejer protest ibergeszikt cum Rajon Komitet, wos wet dan durch dem C. K. ibergeszikt wern cu der Moskwer Konferenc, cu di firers fun der weit. Likwidirt di lagern! Szaft op dos wajsbuch! Efnt di tojern fun E. J! Lozt undz szafn undzer ejgene jidisze meluche! — ot dos zajnen di lozungen un algemajne foderungen fun der gancer Szejris Haplejto, cu welche es szlist zieh ojch on undzer rajon. Zejer hareik un flamik klingen di werter fun protest fun di kinder fun kinder-hejm ״Awiw“ in Schaustein, ot wos es szrajbn di klejne kinderlech, jesojmim (ibergezect fun hebrejisz): ״Mir di kinder fun kinder-hejm ״Awiw“ zajnen farblibn noch der szreklecher trage die fun undzer folk in di lecte 6 jor — jesojmim. Mir wandern fun land cu land, on a hejm, on a winkl, on muter-libe, on foter-libe — wi szotns ärejen mir zieh arum in di hajzer kazarmes un klojsters wu es hobn frijer gewojnt di merder fun undzere eitern. Mir kenen do kejn ru niszt gefinen ojf der erd, wos iz durchgewejkt mit blut fun undzere szwester un brider.“ Un di kinderlech wendn zieh cu di grojsmachtn: ״Lozt undz a hejm kajn E. J. Mir flln zieh bekojach cu farwandlen midborjes in fruchtbarer erd, git undz di meglechkajt cu lebn als fraje kinder fun a frajn folk.“ Wi a rojt fodim hot zieh gecojgn durch ale farzamlungen, di foderung fun likwidirn di lagern un fun a frajer grojser alija. In zajn arojstrit ojf a masn-miting fun Bamberg-lager far hecher tojznt Jidn, hot der forzicer fun R. K. dr. Menachem Kociak gezogt di worndike werter: Jidn, lozt zieh niszt ajnwign un ajnszlefern, es ken zieh nochamol iberchazern di tragedie; 8' ken undz noch ojch ojskumen mit hanticher un sztiklech zejf gejn cum kamer fun welchn men kumt szojn niszt mer curik. Gejt ojf ale wegn kajn Erec. Bojt a eukunft far zieh un far ajere kinder. Tut es hajnt, wajl morgn ken szojn zajn'szpet!“ . . . Un der gancer tojznt kepiker ojlom hotgeszturemt: Efnt di tojern fun land, lozt undz kumen a hejm!!! Nochn miting in Bamberg hot zieh spontanisz gebildet a demonstraeje welche iz mit fener gegangen un demonstrirt un wi a simbol hobn geklungen di werter fun ejn redner welcher hot gezogt: ״Felker fun der weit, farmacht niszt ajere ojern un hert di sztime fun undzer bojendn land. Un wisn zolt ir, az nor mitn leetn Jidn wos sztrebt cu bafrajung, az nor mitn leetn Jidn wos sztrebt Cu jojszer in der weit — iz di ende fun undzer hofenung.“ mit blut un trern — fodert: Ojflezn di lagern, opszafn dos wajs-bueh un a fraje alija. Di rezolueje iz ibergezikt geworn ln Central Komitet fun di bafrajte Jidn in der amerikaner zone, un fun dort mit ale rezoluejes fun Szejris Haplejto kajn Moskwe. Nochn iberlejenen di Wendung un rezolue je zajnen di farzamlte ojf gesztanen fun di erter un mit ״Hatikwo“-gesang geszlosn dem impozantn protest-miting. Ojf dem szetach funm Iager hot men zieh formirt in rejen un marszirt demonstratiw. * Ojf cumorgns hot men di kinder in szule ojfigeklert wegn der badaj tung fun dem demonstratiwn protestsztrajk fun der gancer Szejris Haplejto. In kurce werter hoder eh’ Bergman zej derklert undzere foderungen in tog fun protest-sztrajk, undzer wiln cu lebn wi fraje birger in undzef hejmland — Erec Jisroejl. Wi simibolisz zajnen in dem zelbn tog 16 chawejrim ewiszn zej 5 chawejrim fun kibuc ״Pachach“ un 4 fun ״Haszomer Hacair“ opgefom kajn Erec Jisroejl. Dos bawajzt nochamol dem antszlosenem wiln fun der Szejris Haplejto ojle cu zajn wajl der weg iz an ejnciker un Art cu ejn eil: cum bojen an ejgene hejm. Szabe. Münchberg f Solidarisz mitn ganen jidntum, iz ojch di Münchberger jidisze bafelkerung ajngetretn in an ejntogikn sztrajk bichdej ojscudrikn ir protest kegn der kegnwertiker engliszer politik in E. J. Ojfn ruf funm jidiszn komitet hot zieh di jidsze bafelkerung 11 azejger f. m. farzamlt cum protest-miting, wos iz derefnt geworn du?ch prezes h’ N. Czapelski. Er bet di farzamlte ojfsztejn, kedej cu baern undzere kdojszim rhit ejn minut sztilszwajgn. '—v In prezidjum wern ajngeladn forsztejer fun ale cijonistisze grupirungen un der h’ Czapelski hojbt on zajn protest rede. C. and. zogt er? ״Mir al-pi-nes ibergeblibene Jidn fun dem folk, wos hot in der lecter milchome durchgemacht di greste tragedie in der geszichte fun felker, hobn zieh hajnt do farzamlt — on unterszejd fun richtung un politiszer bafarbung — kdej cu demonstrirn far der gancer weit di szendlecKer politik fun England kegniber undz. Szojn bald ewej jor zajnen durch, zajt mir hobn gefajert dem nicochn fun di demokratisze meluches ibem barbariszn hitleristiszn rezim, wos hot gekost undzer folk 6 miljon korbones. Undzer hofenung iz gewen, az der doziker nicochn wet brengen bafrajung un glik ojch far undzer folk. Mir hobn zieh ober antojszt. Hajnt-cu-tog zajnen mir wider farmacht hinter sztachl-drot un muzn szrajen cum gewisn fun der gancer progresiwer weit un bifrat cu der Moskwer Konferenc: nemt arop di farcojmungen! Lozt undz in undzer land! Szaft op di wajsbuch politik kegn undz. Efnt di tojern fun E. J. far a brejter alija! Dos wort bakumt ch’ Szolem Domer, welcher szildert undzere iberlebeniszn in der cajt fun krig un undzer ontejl inm kamf far menczn recht. Hajnt — zect for der redner — wen es kumt for di Moskwer Konferenc, muz dos gance jidisze folk geszlosn un ejnik ojsibn a druk ojf der demokratiszer weit un gehn ir cu farsztejn, az undzer ejnciker weg iz E. J. Nochn arojsferetn fun di ch’ ch’ Erlich un Per ec, forsztejer fun R. K. in Bamberg, lejent der ch’ Adler di rezolueje in welcher es zajnen formulirt di jidisze foderungen. Di rezolueje wert ajnsztimik ongenumen un wert ibergeszikt cu di centrale instanen in München un in Rajon Franken. Mitn gezang fun Hatikwo wert der imposanter protest-miting geszlosn. F. Gerszonowicz. Windsheim Montik dem 24. 3. iz in Windsheim forgekumen a rizike demonstraeje mitn ontejl fun hecher 1500 man. In der demonstraeje hobn ontejl genumen: jid. policej, szule, jid. komitet, Pachach, folks-szuln, inwalidn, Poalej cijon (CS), Haszomer Hacair, Rewizjonistn, Dror, Mizrachi, Haowed u. and. Dl demonstraeje hot zieh cunojfgezamlt baj der jidiszer policej un mit fener, transporantn durchmarszirt dem ganen Iager. Bajm kurhojz iz fbrgekumen a miting dntern frajn himl ojf welchn es zajnen arojsgetrotn: der menahel fun der litwiszer jesziwe, der forz. fun PC — Hitachdut J. Frenkel (redaktor fun Windsheimer Iager biuletin), dr. C. Kantor (rew.) un der windsheimer row horaw Wieder. Inm protest miting ßöt ontejl genumen di gance jidisze bafelkeung fun Windsheim. Di demonstraeje un miting hobn baj gewojnt di dir. fun UNRRA fr. W. Bindberger, forsztejer fün der Militer Regirung, Joint u,. and. v Der etleche tojznt kepiker ojlom not ongenumen a rezolueje welche fodert cu efenen di tojern fun E. J., likwidirn di lagern, un szafn, a jidisze meluche. Juljusz Jakow. Lichtenfels Montik dem 24. d. m. iz in Lichtenfels, mit der batejlikung fun der gancer jidiszer bafelkerung forgekumen a protest-farzam« lung, ojf welcher es zajnen arojsgetrotn mitglider fun ortikn komitet. Es iz ongenumen geworn a rezolueje, welche fodert dos bazajtikn funm wajs-buch, likwidaeje fun di lagern un a fraje alija kajn Erec Jisroejl. Di rezolueje iz ibergeszikt geworn cum Regional Komitet Franken in Bamberg. Lichtenstegi. Kinderheim Schaunstein Di kinder fun Bet Noar ״Awiw“ in Schauenstein hobn undz eugeszikt folgndn Protest brif: ״Mir kinder fun Bet Noar ״Awiw“, wos zajnen arojs fun jidiszn churbn fun di lecte 6 jor — als jesojmim un woglende neszomes, fun ejn goles land in andern, on a hejm, on a winkele, on jewede foterleche un muterleche übe, on jeder meglechkajt cu dergenen di lere, dos wos mir hobn farlojrn in di milchome jorn. Wi a szotn drejen mir zieh arum ewiszn di went fun di palacn, klojsters un kazarmes, wu es hobn gewojnt di merder fun undzere eitern. Mir kenen niszt gefinen kejn menuche ojf der erd, wos iz durchgezapt mit undzer blut. Mir wendn zieh cu di, wos grejtn cu di Ordnung far der weit, az zej zoln bawilikn umeukem undz undzer recht in undzer hejm. Mir zajnen niszt imsztand mer cu trogn di wanderungs-last, On a festn bodn unter di fls. Mir wiln un wein zieh umkern in undzer hejmland un kejn szum kojech wet undz niszt kenen sztem cu dergrejehn di breges fun undzer land. In hajntikn tog drikn mir ojs — cuzamen mit der gancer Szejrit Haplejta — undzer sztim fun protest un foderung: Tejkef cu efenen di tojern fun ganc E. J. far a frajer, brejter alija!!! Mir flln zieh bekojech un zajnen grejt cu farwandlen dem midbar in a fruchtbar land, wos wet undz dermeglechn cu flrn a fraj lebn als kinder tun a fraj folk. Zol gehört wern undzer sztim durch di forsztejer fun der weit demokratje, mit wemen mir hobn cuzamen gekemft far a frajer un gerechter weit. Kinder fun Bet Noar ״Awiw“ Schaunstein.“ Bayreuth In cuzamenhang mitn protest wos iz durch der Szejris Haplejto proklamirt geworn ojfn 24. 3., hot zieh ojch in Bayreuth cunojfgezamlt di jidisze bafelkerung ojscudrikn zejer bitern car un corn kegn der engliszer politik fun farmachn far undz di tojern fun undzer hejm. Baj der onweznhajt fun forsztejer funm orts-komitet, derefnt h' Geller di farzamlung, derklerndik di badajtung funm hajntikn ptotest. Mit a lengern referat iz arojsgetrotn h’ Frajberg. Dos wort bakumt ojch ch’ Feige, noch welchn es wert ongenumen di geherike rezolueje. Mitn gezang fun ״Hatikwa“ wert di protest-farzamlung geszlosn. Ajzenberg.

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.