Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-03-14 · 11/49 (14.3.1947) · p. Seite 8

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
11/49 (14.3.1947)
Date
1947-03-14
Page
Seite 8 (sequence 8)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
65% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243277--348-7242968
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

No entity mentions on this page.

OCR text

ZAJT 8 &ונדז׳ער (mm FRAJTIK, 14. MERC 1947 wert ojsgenuct durch dem reakcjonern koj'ech 0jf der jidiszer gas — durch dem rewizjonizm. Der CK trogt di szuld far ot der geszafener läge. Niszt ojsgenucte recht. Ich hob in onhojb gezogt, az es iz gewen an opgerisnkajt cwiszn dem CK un di lagern. Di organizacjonele, bazorgungs un dercijungs-arbet iz aribergeworfn geworn ojf di plejces fun di lagern on an elastisz gebojtn sistem fun hilf un kontrol un es iz farsztendlech, wen di ortike k'omitetn hobn niszt sztendik gefunen di geherike lejzung far farszejdene Problemen. Es hot gefeit di geherike mos fun iniciatiw micad dem CK kedej cu lejtn mitn gezeszaftlechn lebn in der 8z. H. Di recht, wos zajnen gegebn#geworn dem CK, zajnen durch im niszt ojsgenuct geworn. Prof. Korn (Cijonim klalim) sztelt zieh op ojf der szlecht gefirter wirtszaft fun dem optretndn CK. Bazunders kritikirt er szarf di kulturele tetikajt un di baeijung fun CK cu dem lerer-sztrajk, wos hot gekent mit a minimum onsztrengung micad dem CK lajcht ojsgemitn wem. Der redner tadlt di farszejdnartike, umfarantwortleche arojstretungen fun ejncelne perzonen in di lagern, un ruft cu achdut un nacjonaler disciplin. ׳ In a szarfer rede kritikirt der , ch’ P i ek a c z (PC-CS) di handlung fun der britiszer regirung legabe am Jisrael, Ibergejendik cu inerleche fragn sztelt er zieh op ojf dem mangl in kontrol micad di farantwortleche instanen iber der tetikajt fun JOINT. Lojt wh di rewizjons-komisje! git iber, zajnen forgekumen misbrojehn in der bahandlung fun der 8z. H. Cu dem muz ejnmol far alemol nemen a sof. Di efntlechkajt darf hobn ir sztrenge kontrol iber ales. Cum sof kritikirt er noch szarf di arojstretung fun Dr. Kantor un zogt, az di metodn fun brider-kamfn in di lagern iz ajngehrt geworn durch di rewizjonistn zelbst. Mir sztejen ojfn weg fun konstruktiwer arbet un chalucizm. Undzer lozung iz HAA- PALA un dos darf ojeh?ajn dos hojpt- Problem fun najem CK. Der ch’ Lachman (Alg. Cij.) sztelt zieh op ojfn mangl "fun informatiwn materjal far der ojslendiszer prese wegn dem lebn fun der 6z. H. Es iz niszt ajngesztelt geworn kajn szum kontakt mit der amerikaner un dajezer prese un di niszt-jidisze efntlechkajt szept ir hojpt-materjal fun di fajntleche cu undz kojehes. Wejnik acht hot der CK gelejgt ojf der cijonistiszer dereijung fun der jugnt in di lagern un sztet. Der ch’ Kor (rewiz) kritikirt szarf dem CK, un wajzt ojf, az di arbet hot gelitn culib dem mono-partejiszn Charakter fun CK. Es tret noch arojs in a szejnem hebreisz der ch’ Bergzon (Han. Hacij.) welcher tadlt di tetikajt fun di rewizjonistn un Bejtar in goles un zejere nochfolger in E. J. un wajzt, az di lejzung fun der jidiszer frage ken dergrejeht wem blojz durch a konstruktiwer chaluciszer tetikajt, ober niszt mit kajn teror, wos iz forojs farurtejlt ojf durchfal. Jede bazecte nekuda, farfestikt undzer pozicje in land un kajn szum kojech wet undz un dort niszt ojsworclen. In der szarfer diskusje wos hot zieh antwiklt nemen noch ontejl di h’ h’ Horaw Snieg, Szalitan, Jechezkl ben Zew, Berdiczewski, Lewin, 8m0- 1 ar, Dr. Kocziak un andere. Es bakumen noch a wort cu an entfer ojf der kritik fun lejters fun CK. Dr. Szatner wajzt ojf di grojse szwerikajtn, ojf welche der CK hot zieh ongetrofn fun ale zajtn bajm regulirn M frage fun di lerer, lerer seminarn un bicher-ojsgabes. Szojn 8 monat cajt, az es wem gehrt unterbandlungen wegn di ale fragn. Bizn hajntikn tog hot men arojsgegebn in ganen 6—7 hant-bicher far di sziler un lerer. Di arajngeszikte bicher fun Amerike hobn lajder kajn szum didaktisznwert. Ammejstn zajnen dos machzojrim un sidurim. Der kontingent papir, wos di dajeze macht hot cugesztelt farn CK, iz gewen a ganc szejner, ober lajder hot dos der JOINT eugenumen ln zajne. magazinen un sztert dos arojsgebn di nojtike lerbicher. Der lerer-sztrajk iz gewen niszt cum ojsmajdn, wajl der CK hot mit gorniszt gekent zichern di lerer zejer ekzistenc un ken dos wajter ojeh niszt. Der ch’ ch’ Segalson kritikirt szarf dem Kongres, wos farnemt zieh niszt mit kajn ojfrichtiker kritik iber der arbet fun CK, onwajzn zajnen feiern un di richtlinjes ojf lehabe. Dakegn iz arajngetrotn ä harbe partej-atmosfer, wi dos wolt gewen a cijonistiszer kongres. Dr. Auerbach, sztats-komisar far näcikorbones sztelt zieh op ojf der arbet fun zajn komisariat. Der komisariat, wos nemt unter zajn szuc ale DP’s, niszt blojz Jidn, bamit zieh cu bafridikn a tejl fun di jidisze baderfeniszn. Es iz bawilikt geworn a grojse col bacugszajnen ojf klejdung un szich. Er fodert an enge cuzamenarbet funm CK, JOINT mit zajn komisariat. Es entfern noch di h’ h’ Dr. Pliskin un Ratner. Der lecter lenkt di ojfmerkzamkajt fun der permanenc-komisje ojf dem ojswal fun di farantwortleche instanen, es zoln ojsgemitn wem kapos, miszlingen u. a. Noch di entfers wert di zicung opgelejgt biz 7׳ fri. Noch a szwerer nacht fun unterbandlungen, ongesztrengter arbet hot zieh 7 azejger banajt di zicung. Farn onfang fun der zicung hobn noch dem Kongres bagrist .di h’ h’ Dr. Helman un Wajnsztok, fartreter fun Jidiszn Welt- Kongres. Di politisze sub-kamisje fun der permanenc-komisje lejent forarej rezoluejes, wos wem durchn Kongres ongenumen. Nochn onnemen mit a merhajt sztimen di rezolucje, wos tadlt dem teror in E. J., iz di rewizjonistisze frakcje arojsgetretn mit a Vedclwiufy (uh de. CUi üanioe Derklerung fun dr. Cwi Kantor in nomen fun der rewizjonistiszer frakcje ojf der lecter zicung fun Kongres. Der cwejter kongres fun der Szejris Haplejto, wos hot zieh cenojfgeklibn fun grestn jidiszn eint, noch ewej un ewaneik chadoszim fun lager lebn in nojt un in dachkes, muzn kumen cum ojshr, az mir sztejen noch ale far geszlosene tojern fun undzer ejn un ejncik retungs-ort in Erec Jisroejl. Ale biz-jectike cuzogeniszn fun der engliszer macht zajnen gemacht geworn mitn ejncikn eil: opcuszlepn undzer ejncike 16jzung un fortzecn dem okupaejons-rezim in E. J., wos badrot di resztlech fun ejropejiszn Jidn tum cu umkum un farnichtung. In rezultat fun engliszn teror in E. J. iz antsztanen der aktiwer entfer fun jidiszer rezistanc. Di Szejris Haplejto iz dos unterland fun kemfendn Jiszuw un jeder form fun kamf fun der patrjotiszer jugnt in E. J. \iz ojeh gefirt in undzer nötnen un far undzer zach. Ansztot cu bagrisn un zieh fulsztendik cu solidarizirn mit di kemfer far frajhajt, hot di merhajts-partej ojfn hajntikn kongres gefunen far meglech oncunemen a rezolucje, welche sztemplt als teroristn di, wos zajnen makrew zejere lebns far undz. Solidarizirndik zieh fuh ganen hären mitn kemfndn Jiszuw derklern mir deriber: In der ject-geszafener läge zajnen mir niszt bejechojles ontejlcunemen in di centrale instanen, welche wein do gewejlt wem. Niszt in CK, Rewizjons-Komisje, Rat un Ern-Gericht. Noch der derklerung hot di gance frakcje farlozn dem zal. Eutyec (uh fftaedckcty Ojf dem arojstrit fun dr. Kantor entfert Mordchaj Rojzman (Haszomer Hacair) wos zogt cwiszn andere: ״Di partej Haszomer Hacair arbet mit un far di jidisze folks-masn, trogt dl farantwortlechkajt cuzamen mit andere progresiwe un demokratisze kojehes far dem gojrl fun der Szejris Haplejto. Undzere werter fun kritik zajnen diktirt durch dem gehl fun farantwortlechkajt kedej sztarkn un ojsbesern di arbet. Mir szteln far undzer najer lejtung folgnde ojfgabe: zieh onszlisn in algemejnem, farantwortleclfti, progresiw-eijonistiszn gerangl, Di gance tetikajt fun undzere naje instanen wet zajn barechtikt nor in dem fat, wen zi wet dinen als cugrejtung far di ojfgabn, welche derwartn undz in weg kajn un in E. J. Wegn achdus. Un cum sof, in nomen fun der rewizjonistiszer frakcje hot dr. Cwi Kantor apelirt a«ncuhaltn nacjonale achdus fargesndik agew wegn waln, welche rewizjonistn hobn ojfgerisn, niszt dermenendik kejn demolirte lokaln in Tel Awiw. Szejne werter, es hot gemacht an ajndruk, az mir hobn far zieh a klasiszn fal fun a chojzer b’ tszuwo . . . ober der emes zogt: ir zajt di jerrike, wos hobn gebrochn un brechn di nacjonale disciplin ojf di opsznitn fun undzer kamf do ייני in E, J, 1 Dr. Kantor hot ojsgedrikt zajn mitlejd di jenike, wos glojbn noch in ko jach fun arbeter-klas, in socjalizm. Weharaje: der choszewer dr. hot citirt a hitleristisz pogrom-flugbletl, welcher iz anonim untergeszribn durch a ״dajczn arbeter“. Mir wejsn, wos es kumt for baj hajnt-cutog in Dajczland, mir unterszecn niszt di gefar, fartuszn niszt undzer com un has. Mir hasn di erd fun undzere merder, mir wejsn, wos es szteln mit zieh for di ״dajeze arbeter“. Ober, cewildewete majsim fun hit~ leristn fun nechtn un hajnt, szendleche handlung fun andere reakcjonere ״arbeter“ organizaejes wein niszt aweknemen fun undz dem fartrojen cum arbeter-klas, wein niszt awekrojbn fun undz dem glojbn in di progresiwe kojehes fun hajnt un morgn niszt kejn ojserleche fajnt un niszt kejn inerleche szterer wein opszteln dem kamf far undzer bafrajung. Mit farejnikte kojehes wet di' Szejris Hapljeto, cuzamen mitn ganen jidiszn folk, in di ramen fun nacjonaler disciplin farsztarkn di haapala fortzecn dos szafn un bojen. Noch di barichtn fun ale subkomisjes wert ojsgewejlt der C. K., Rat, Rewizjons-Komisje un Ern-Gericht. Mit dem wert der II. Kongres fun der Szejris Haplejto geszlosn. Di ongenumene rezolucjes un dergencungen folgn in nechstn numer. ' In der lecter minut Truman fodert halwoe far Terkaj un Grichnland Washington. (DENA-Reuter.) Prez. Truman hot mitwoch forgeszlogn dem Kongres cu dertejln far Grichnland un Terkaj a halwoe fun 400 miljon dolar, wos zol dertejlt wem bizn 30. juni 1948. Ojser der financjeler hilf hot der prez. gebet!» dem Kongres ajncusztimen arojscuszikn fun Amerike ciwil un militer-perzonal, wos zol in di ojbndermonte lender untersztien dem widerojfboj, wi ojeh baobachtn di farwendung fun der zej gegebener materjeler hilf. Wajter ot er forgeszlogn cu szafn an organ, wos zol ojf dem ewek otsbildn grichisze un terkisze sztats-ongeherike. Terkaj bagrist Ankara. (DENA.) Di rede fun prez. Truman hot in der terkiszer hojpt-sztot arojsgerufn grojs bafridikung. Politisze krajzn in Terkaj derklern, az di, durch prez. Truman farszprochene, hilf iz euglajeh a teritorjale garantjo un, az Terkaj wert a wachpostn fun der majrewdiker demokratje kegn ewentueler farbrejterung fun di sowietisze ekspansje-sztrebungen ojfn Miteln-Mizrach. Moskwo sxwajgt. . . London. (DENA-Reuter.) Radjo־Moskwe hot biz donersztik fri 8.45 Moskwer cajt-rechnung niszt dermont Trumans rede, wos er hot gehaltn farn amerikaner Kongres. Der sowietiszer fartreter in Weltzicherhajtsrat, Andrej Gromyko, hot zieh opgezogt cu nemen a sztelung cu Trumans rede. Trumans rede wert durch der ״Sztirne fun Amerike“ farbejtert in 25 szprachn. Senator!» cäebatirn Glajch noch der rede hobn di Senator»» un kongres-mitglider in di kuluarn fun Wajsn-Hojz debatirt wegn Trumans rede. Der republikaniszer Senator Joseph Martin hot, wi Reuter meldet, derklert: ״Dem prezidents forszlag fodert a radikale opwendüng fun undzer tradicjoneler ojsern-poli- n New York. (DENA-INS.) Di F. Sztatn zoln di halwoe far Griclinland niszt ophengik machn fun politisze motiwn, szrajbt Henry Wallace, der gew. amerikaniszer handlsminister in der, fun im arojsgegebener, cajtszrift ״New Republic“. A halwoe fun 250 mijjon dolar iz nojtwendik far der retung fun Grichnland. A cuzamenbruch fun der doziker naeje iz a badroung fun weit szolem. Di F. Sztatn zoln forlejgn dos grichisze problem cu hahandle»» durch der UN. A halwoe, wos hot ober politisze ciln kegn Ratnfarband, ken brengen cu a szpaltung in der UN. tik. Es unterligt niszt kejn szum cwejfl, az di dozike foderung iz a szwere balastung farn amerikaniszn folk, wos wet arojsrufn naje Problemen fun wajt-gejender badajtung, welche wein in a grojser mos baajnflusn di eukunft fun Amerike in der weit.“ ״Di amerikaner ojsern-politik iz cu dem dozikn szrit getribn geworn culib der klorkajt, az Rusland halt zieh niszt on ire opmachn.“ Erszter opruf ojf Trumans rede. London. (DENA-Reuter.) A spiker fun britiszn ojsern-ministerjum hot do mitwoch derklert, az es iz bagrist geworn in London Trumans forszlag benojgeja a halwoe far Grichnland un Terkaj. Diplomatisze baobachter in London kon- - centrirn, ojfn jesod fun Trumans-rede, di principn fun der najer amerikaniszer ojsern-politik in draj hojpt-punktn: 1. Di F. Sztatn batrachtn zieh als di lejtnde weitmacht. 2. Di F. Sztatn banucn zieh in der erszter raj mit der metode fun dertejln wirtszaftleche un finansjele hilf. 3. Di F. Sztatn haltn far zejer flicht untercuszticn fraje felker, wos szteln zieh kegn jedn farzuch fun unterdrikung durch bawofnte minderhajtn, oder kegn ' jedn druk fun drojsn. a iortzecung fun der brit. Politik" Wallace bacejchnt dem grichiszn rezim als a reakcjonern un di unterszticung fun dozikn dezim muz brengen cu a durchfal. A politisze halwoe, zogt er,. wolt gewen a ״fortzecung fun der ^britiszer politik“. Wallace fodert als badingungen far der halwoe di derwajterung fun grichiszn kabinet, an amnestje far politisze kegner, sztajerreform un mosnamen kegn di dewize-spekulantn. Wallace szlist mit an ojffoderung cu di Farejnikte Nacjes, curikcuszteln di politisze un wirtszaftleche läge in Grichnland un cu szien di frajhajt fun grichiszn folk. Trumans rede un di Moskwer Konferenc Moskwe (DENA-Reuter). Der amerikaniszer radjo-korespondent Smith hot donersztik ibergegebn fun Moskwe, az Trumans derklerung hot biz ject niszt gehat kajn grojs!» ajnflus ojf der ojsern-ministom konferenc. ״Men derwartet niszt far di noenste teg kajn sowietiszn komentar, wajl di haltung fun der regirungs-prese wet antszidn wem erszt noch der zorgfeltiker batrachtung fun der läge durch hejehe szteln“, derklert wajter Howard K Smith. Prez. Truman fodert dem ontejl fun di F. Sztatn in der najer Internac. Flichtlings- Organizacje (IRO) . Washington. (DENA-Reuter.) Prez. Truman hot derklert, az di IRO wet brengen a l wirkzame un fulsztendike lejzung funm DP-problem in Ejrope. ״Ich bin zicher, az mit der fuler unterszticung fun di F. Sztatn wet di Internacjonale Flichtlings-Organizaeje kenen wirkzam durchfirn ir plan, in farsztendikung mit ale nacjes“. Der ontejl fun di F. Sztatn in der ״IRO“ iz durch prez. Truman forgeszlogn geworn in a specjeler botszaft cum amerikaner budzet, welcher zet c. a. for dos ojscoln di nojtike gelt-mitlen far der dermonter organizaeje. Zajt a gewiser cajt gefint zieh in Amerike der barimter pastor Niemeller fun Dajczland, wos macht ä forlezungs-turnej ibern land. Far ale jorn fun der naciszer herszaft hot geklungen iber der weit der nomen fun ot dem protestantiszn galech, wi a simbol fun mutikn kamf fun dajeze anti-nacis kegn Hitler-rezim. Niemeller hot farbracht 8 jor in nacisze tfises un koncentracjelagern. Men hot szojn frijer gehert fun Niemeller’n zachn, wos pasn zieh dawke niszt cu anti-naciszer tetikajt: wen 8' iz ojsgebrochn di milchome hot er zieh gemoldn cu gejn wi a frajwiliker kemfer in Hitlers armej, kedej cu kemfn farn naciszn ״foterland“. Hitler hot im demolt blojz niszt gewolt arojslozn. Ject zogt men ojs noch andere ojsterlisze zachn fun ot dem ״anti-naci“: in jor 1926 Hoovers baricht wegn Estrajch Washington (DENA-INS). Der gew. prezident fun di Farejnikte Sztatn Herbert Hoover hot forgelejgt dem prez. Truman a plan, wos anthalt a 15 chadoszimdikn hilfs program far Estrajch, wemens kostn Hoover szect ojf 155 milion dolar. In zajn baricht wegn Estrajch hot Hoover gebracht cum ojsdruk az di lebns farheltniszn in Estrajch zajnen antszajdent beser wi in Dajczland un hot derklert, az er hot niszt gekent festszteln kajn algemejnem mangl oder an ojsgeszprochenem huflger nojt baj der dajeszer bafelkerung. Ejns fun di szwerste Problemen in Estrajch iz der mangl in cuzamenarbet cwiszn der okupaeje macht, in der sowietiszer zone fun ejn zajt un fun der amerikanisz-britisz un francojziszer f^n der cwejter zajt. halt bajm placn hot zieh Niemeller ongeszlosn in der naciszer partej. Demolt iz szojn fartik gewen der program fun der naciszer bawegung un men hot szojn ganc gut gewust ojf wos men darf zieh richtn, wen Hitler wet kumen cu der macht. Fun di nacis iz Niemeller awek erszt dan, wen zej hobn zieh ongehojbn arajnmiszn in di ongelegnhajtn fun der kirche. Erszt dan — hejst es — hot zieh ongehojbn zajn-anti-naclzm. Mrs. E. Roosevelt iz szarf arojsgetrotn in der prese kegn Niemellern in ejnem fun ire tegleche artiklen, wos wdrn gedrukt in a grojser col amerikaner cajtungen. Zi szrajbt: ״Men meg aplodirn Niemeller’s mut, ober men ken niszt hobn kejn brekl achtung far zajn sztelung cum nacizm un ich hojb niszt on farsztejn, wi azoj men ken fodern fun undz, az mir zoln zieh cuhern cu zajne droszes . . .“

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.