Mannheim
Compact Memory

Undzer Worṭ · 1947-03-07 · 10/48 (7.3.1947) · p. Seite 8

Scan of the page
Image: UB Frankfurt, Visual Library (IIIF)
Journal
Undzer Worṭ
Volume
2 (1947)
Issue
10/48 (7.3.1947)
Date
1947-03-07
Page
Seite 8 (sequence 8)
Language
Yiddish, English
Belongs to
journal issue
OCR quality
65% known words query
IRI
…/7242850-7243267-7243276--335-7242956
Visual Library
page viewer of the UB Frankfurt

Mentioned entities

OCR text

1 entity mentions

ZAJT. 8 אונרזעד ווארט FRAJTIK, 7. MÄRZ 1947, * Bö'KüÄ'i £t44& // 74# ÄrfßC Der gen. sekr. fun CK H' ARJE RETER gil iber a barichl wegn di ojserleche bacijungen fun CK. H' Reter sztell zieh op ojf di szwerikajfn, wos der CK hol ongetrofn baj zajn organizim zieh. Ejne fun di szwersie ojfgabn zajnen ge wen oncuhaltn di f rajnf leche un respekliwe baeijungen mit UNRRA un mit der armej. A!engere cajt iz der CK gewen an umlegale institueje. Di UNRRA un di arm.j hobn niszt gezen di nojtwendikajt fun aza min institueje. Fun der iniciajtiw fun CK iz gesz^fn-geworn baj der Amerikaner Armej a rat far jidisze injnonim fun mitglider fun der armej, UNRRA un Joint, wos ’ ot baewekt' farsztendlecher cu machn di jidisze Problematik far der ojserlecher weit. Noch lange wochn fun diskusjes iz men doch gekumen cu a heskem wegn szafn kinder-kolonies, kibucim un fermes. Niszt lajcht iz gewen cu bakumen fun di militer instanen un UNRRA dem Statut fun Persejuti (farfolgte) far Jidn, welche zaj nen niszt gewen in kajn KZ azoj, az ale hobn gekent genisn furi di priwiligjes, welche der Statut git. Di inflitraeje fun 100.000 Jidn fun Pojln hot geszafn a 1 engere cajt naje Problemen far dem CK, welcher hot gemuzt interpretim dem gufn wiln fun der armej, legal ojfcunemen di Jidn un cu der zelber cajt gefinen a rapide lejzung far der szwerer läge, in weleher di Jidn hobn zieh gefunen culibn rnangl in szpajz, mediciniszer hilf un wojnungen. Derbe.] wiln mir ojsdrikn .undzer fulste onerkenung di jenike lagern, welche hobn opszporndik fun zieh, geszikf esn far zejere brider, wi ojeh in a sach faln getejlt mit zei zejer gelegen Di celtn fun Landshut un Cham wein blajbn a frojerik bletl in der geszichte fun der Szejris Haplejto. Un di jenike fun di onweznde, far welche es hoi-zich amol gesztelt di frage: ״wos iz der ojftu fun CK ojf di gebitn?" — zej entfer ich: ״kejn szum hojz un kejn szum lager iz niszt bakumen geworn on chewlej-lejdo, on szoenlange baszprechungen un J interwenen, wi ojeh bazuchn ojf an ort kedej zieh cu ibercajgn, az der ort wuhin undzere menczn kumen, git a minimum fun lebns-meglechkaji." Der ejnciker lager, welchn mir hobn bakumen on interwenc, iz gewen Babenhausen, es ducht zieh mir, az der nomen alejn git an opklang fun dem ümglik, welcher iz dort geszen. In der grojser operaeje fun ajnordnen 100.000 Jidn un gebn zej di mecjlechkaji cu lebn unter di zelbe priwiligirte badingüngen wi di ajngezesene jidisze lager-bafelkerung, hot a wichtike rol geszpilt der ratgeber far jidisze injonim bajm gen. McNarney, rabbi Filip Bernstein un zajn sztab in basztand fun mjr. Recman, mjr. Humann un kpt rridman, welche hobn farszianen cu fartejdikn undzer sztandpunkt bajm lejzn di ojbndermonfe problemen. Undzer kontakt mit der dajezer regirung iz ajngesztelt geworn durch dem sztaats komisarjat far politisz, rasisz un religiez farfolgte. Der sztaats''komisar dr. F. Auerbach hot farsztanen eng mitcuarbetn mit di organen fun CK un wi meglech helfn lejzn problemen ophengike fun der dajezer regirung. Es muz dermont wem der fakt, az a tejl fun undzere foderungen noch der legalizaeje hobn noch biz cum hajntikn log nit gefunen zejer pozitiwe lejzung. Mir hobn gebetn .transport-meglechkajln un farszejdene farlajehterungen in undzer arbet. Andere wichtike injonim, wi translacjes durch radjo, legalizacje fun undzere gerichtn, welche szpiln aza wichtike rol in proces fun rehabilitaeje, a gresere col licencn far undzere caj tungen, an efektiwe hilf micad der armej in durchfirn undzer arbets program zajnen noch nit realizirt geworn culib folgnde sibes: Der Cenfral-kpmiiel iz di ejncike eiwile D. P.-institucje, mit welche di armej hot a direktn kontakt. Der fakt wos der CK farmögt nit kajn fondn, wi ojeh kajn szum meglechkajtn fun legaln bazic fun ojslendiszer walute. Es muz ober gezogt wem, az es wem gemacht ale onsztrengungen fun bejde edodim cu fargichern di pozitiwe lejzung״ fun di problemen.׳ Mir hobn szojn hajnt gewise gute simonim far dem. Der CK iz di ejncike eiwile institueje, wos farmogt a militerisze telefon-linje. Dos culozn fun jidisze adwokatn bajm fartejdikn jidisze faln, wi c. b. Landsberg u. a. un di farzicherung, az es wet gegebn wem a meglechkajt cu legalizirn di tetikajt fun undzere adwokatn. A wichtike politisze role hobn■ geszpilt di direkte bagegeniszn mit der amerikaner regirung in Washington, wi ojeh di konferenen fun farszej dene wichtike faktom fun meluchiszn aparat in di F. Sztatn. Azoj wi der erszier bazuch fun dr. Grinberg hot geszafn dem ersztn kontakt ewiszn di jidisze DP-is un der amerikaner regirung, welche hot bawizn a sach farsztendenisz un simpatje far undzere problemen, hot der CK gefunen far richtik cu szikn in nowember 1946 a naje delegacje in basztand fun dr. Pliskin, A. Reter un Szlomowicz mit der misje wajter cu firn di ongehojbene arbet. Ojser der tetikajt fun helfn durchfirn di kampanje fun 170 miljon dolar durchn ״United Jewish Apil" hot di delegacje antwiklt a brejtere politisze tetikajt. Zi iz ojf genumen geworn durchn gen. Hildring, welcher hot eugezogi niszt cu reducirn di baszpajzungsraeje biz 1500 kalorjes wi es iz gewen forojgezen. Ojeh ojf der bagegenisz mitn fartreter funm krigs-imnister Patershon hot di delegaeje bakumen a cuzog, az di farflegungsfrage wet ojsgeforszt wem. Ojserdem hobn mir analizirt di frage fun fachszuln, kulturele fragn un andere. Mir hobn ojeh diskuiirt wegn der eukunft fun der. Szejris Haplejto in fal, wen di UNRRA wet farlozn di lagern un fariejdikt di mejnung, az es muz geszafn wem IRO (Internacjonal plejtim organizaeje), wajl di armej iz niszt kejn hilfsorganizaeje un a direkter kontakt mit ir wolt gebracht cu grojse szwerikajtn. Er hot eugezogt cu fartejdikn undzer sztandpunkt farn amerikaner Kongres, welcher hot cu basztimen, cu Amerika zol gebn subsidjes far aza min institueje. Ojserdem hobn mir mit im diskutirt .di frage wegn jidiszn gericht, radjo-iranslacjes, mer papir far caj tungen un bicher, farbeserungen fun wojn badlngungen un wegn rojsztof un maszinen. Dem 7. 1. 1947 iz di delegacje ajngeladnt geworn in UN (Faröjnikte Nacjes), wu zi hot gehat di gelegnhajf zieh cu irefn mit dem direkter far DP-iryonim sir Rafael Silento, wi ojeh mit andere perzenlechkajtn fun der zelber institueje. Es iz brejt arumgeredt geworn wegn der tejkefdiker nojtwendikejt aribercufirn di Jidn kajn E. J. un wegn der szafung fun der najer institueje ״IRO", welche wet muzif fartrein UNRRA. « Noch a jor baeijungen un mitarbei mit amerikaner eiwile un militerisze perzenlechkajtn kumen mir cum ojsfir, az di gruntlage iz szojn geszafn geworn, ober es iz nojtik fil ojfklerungs-arbei, kedej cu fartifn un farbesem undzere baeijungen. DR. BLUMOWICZ, wice-forzicer fun CK fun di bafrajte Jidn, git iber zajn tetikajts-barieht: ״Der CK hot bald in onhojb fun zajn tetikajt gemuzt aniszejdn cu wejln dem wegr oder fun a hilfs-organizacje, oder ojfcuszieln a CK wos zol wirdik kenen reprezentirn di Szejris Haplejto. Mir hobn ojsgeklibn dem weg fun wem a legitime kerperszaft — zogt der redner. Der onhojb fun jor 1946 iz gewen a period fun a grojsn cusztrom fun Jidn, wos zajnen kojm awek mitn lebn fun di pogromen in Pojln un ojeh fun andere mekojmes. Mir hobn dan gemacht di grojse onsztrengungen cu kuemn di dozike menczn mit jede hojfike hilf. Di jugnt hot zieh genojtikt in iberdereijung moralisz un fizisz, mir hobn geszafn produktiwizacje meglechkajtn kedej cugrejtn di Szejris Haplejto far E. J. Deren hot men gedarft hobn a sztarke organizaeje. Cu dem ewek hobn mir gezuchf oneuknipn baeijungen mit der amerikaner militer macht, UNRRA un andere hilfs-organizaejes, wos es iz undz ojeh gelungen in a grojser mos, mir hobn gedarft baj der militer-macht grojs farsztendenisz un mithilf far undzer zach. Mit Joint zajnen di bacijungen lechatchile gewen niszt kajn bafridiknde, ober mit der cajt iz gefunen geworn a gemejnzame szprach arojsgejendik funm sztanpunkt, az der CK d. h. di Szejris Haplejto darf hobn di kontrol iber der tetikajt fun Joint. Di baeijungen mit der Sochnut zajnen gewen fun specjeler badajtung, zi hot undz mitgeholfn ojf jedn gebit un aktiw zieh batejlikt in ale arbetn un specjel in di fragn fun produktiwizacje un dereijung. Mir hobn zieh farbundn mitn Farejniktn Jidiszn Apil durch ־Undzere delegacjes kajn Amerika, wos hot undz eugezogt wajlerdike hilf. Mitn Jidiszn Welt Kongres hobn undzere baeijungen derfirt cum mithelfn bajm derlejdikn ־ undzere farszej den» politisze Problemen. ORT hot antwiklt a tetikajt szafndik meglechkajtn ojscubildn baj 900 jidisze jugntleech in farszidene fachn. Fil gelajstet un bajgetrogn hot der sztaatskomisar dr. F. Auerbach bajm onknipn baeijungen mit der dajezer regirung, wemens notjwendikajt es iz mit der cajt arojsgeszwumen. Di arbet fun CK hot zieh ojf azoj fil farbrejteret, az mir hobn gemuzt ajntejln undzer arbet ojf adminisiratiwe rajonen. Mitn wuks fun »der jidiszer bafelkerung, hot zieh farsztarkt di arbet fun der wirfszafts-optejlung, es zajnen organizirt geworn baklejdung un szpajz zendungen far ale lagern un jidisze Centern mit der hilf fun Joint, Welt-Kongres un andere. Chuc dem hobn mir gemuzt ojsnucn di meglechkajt fun bakumen hilf fun der daio**’־׳1» ־onomik. Finansn Undzere finansn hobn bakumen zejer makor fun Joint, an erech 2,200 lojznt. fun dajczn finans-ministerium un 718 000 RM fun farszej dene andere kweles. Ojeh hobn mir bakumen a farzicherung — durch der ,farmitlung fun dr. F. Auerbach — az di dajeze regirung wet cutejln jeriech 25 imljon RM ojf farszej dene hictarchesn fun der Szejris Haplejto. Di gelter zajnen ojsgenuct geworn far di nojtikste ewekn fun ale jidisze lebnspunktn, es wert geplant cu szafn a bank, wos zol finansirn di baderfeniszn fun der jidiszer bafelkerung un untersztien di projektirte gezelszaft far arbet un industri. Es arbetn und firn an intensiwe tetikajt, der gezunthajts-amt wemen es iz gelungen cu szafn a grojse nec fun optejlungen, wos derfiln zejer ojf gäbe brengendik medicinisze hilf di nojtbaderftike. Ejner fun di akiiwste opcwajgungen iz der center far fiziszer dereijung wos hot szojn in lojf fun zajn tetikajt bawizn in a grojser mos cu hojbn dem niwo fun jidiszn spori ojf kimat ale zaj ne gebitn. Di juridisze optejlung hot ir ojf gäbe derfilt, derlejdikndik a szlal wichtike problemen in injen dertejln ejees, ojsgefinen naci un krigs-farbrecher, registraejes fun milchome szodns un arojsgebn farszejdene erzac-basztetikungen, geburts-szajnen, chasene-aktn un legitimaejes. Derbaj hot gearbet an'irtformacje un propagande optejlung un a zuch-dinst. Der lebedikster nerw fun der gancer arbet iz bli-sofek der Sekretariat, welcher hoi in lojf fun zajn barichts-kadenc derlejdik fil injonim, ^koncentrirndik ale arum zieh. Es zajnen tetik farszejdene cwajgn fun ar-, bet, wos antwiklen zejer arbet mit a geherikn tempo. Es ekzistirt a religiezer amt fun Waad Agudas Harabonim, wos baszeftikt zieh mif ale injonim wos hobn a szajches mit religie un religieze dereijung. Centrale Historisae Komisje Wegn der Centraler Historiszer Komisje — git iber wajter dr. Blumowicz in zajn barieht folgend:—baj di szwersfe badingüngen iz ojsgekumen cu szafn di dozike wichtike institueje, wos darf dermeglechn dos farejbikn in a historiszn dokument di noch frisz in zikorn szwebnde iberlebniszn fun der lecter tragedip-epoehe. Far der, heaher 8 jor tetikajt fun GHK iz gelungen fil cu ton ojf dem gebit. Es iz cenojfgeklibn geworn a grojser schum fun dokümentn urt wi geherik baarbet un di mer wichtike zajnen farefnilecht geworn in dem zumal ״Fun lecn churbn". Es iz farhan a rajehe zamiung fun bilder fun der naci-cajt, es wem baarbei fafszejdene iberlebeniszn un gwijes ejdes. Di CHK bagreneef zieh niszt nor mitn zamlen materjaln fun leetn churbn, nor nemt arum ojeh far-milchomedike historisze dokümentn un klajbt ojeh ojf interesante epizodn fun der jidiszer pariizaner bawegung. Di C. H. K. hot geszafn a gance rej fun regionale un orts-komisjes, welche lajstn fil un derlajehtern di arbet fun der CHK. Doch federt zieh noch a sztarkere mitbatejlikung fun der Szejris Haplejto. Di landratn un birgermaj sters cu wemen di CHK hot zieh gewendet, dinen mit wertfule mater jaln. Mitn a|0jsgebn dem zumal ״Fun leetn churbn" Iz dermeglecht geworn in a literariszer form cu farefntlechn gwijes-ejdes un iberlebeniszn fun wichtiker badajtung. Barichä iun Kultur Amt A wort cum bericht bakumi der h' Legal, lej ter fun Kultur Amt. Er lej ent dem tetikajtsbericht fun zajn resort, welcher enthalt di dergrejehungen. Ojfn gebit fun szul wezn, zet zieh on a bafridikder rezultat, es zajnen farhan noch, welche es iz blojzn, wos wein mit der cajt dergenct wem. Derhojpt filt zieh op a mangl in kwalificirte pedagogisze kojehes. A grojse lajstung iz dos szafn a farlag, wos darf gefinen a weg cu sztiln dem mangl in bicher, epes iz szojn ojfgeton geworn ojf dem gebit. Der redner wajzt, az es iz ojeh geton geworn in der richlung cu hobn a kontrol iber di teater tuer, es zajnen gemacht geworn gewise onsztrengungen ojf dem gebit. Es iz cuzamengesztelt geworn a ״MIKT"-teater (szpeter MAT), wos es iz zieh cufaln culibn fein fun szolem-bais. A zejer wichtiker licht-punkt zajnen gewen di bazuchn fun di gajstike gest meejwer lajam, welche hobn undz arajngeblozn dermutikung un glajchcajtis ojsgehert un ongenumen mater jaln far wajtere szaf ungen. Es iz antsztanen a szrajber-farband, wos cejlt 42 mitglider un baszeftikt zieh mit pozitiwer kultureier arbet un bamit zieh ejncajtik cu dereijen dem jungn szrajber-dor. DR. PLISKIN git iber a bericht fun Gezunthajts-amt. Di arbet in gezunthajts-amt iz gegangen in di folgnde richtungen: 1. Bazorgn ale jidisze punktn mit a geherikn mediciniszn personal. 2. Ajnordnen in ale jidisze punktn ambulatorjes, rewirn un wi meglech kranknhajzer mit a genugnder ojssztatung. 3. Bazorgn zej mit di nojtike instrumentn un medikamentn. 4. Szafn far di jidisze stancjoner baderftike a brejte meglechkajt fun kwalificirter staejonerer bahandlung in di DP-kranknhajzer un in di dajeze szpiteler un klinikes. 5. |3zafn a grojsn centraln jidiszn kranknhojz in München mit a hojch kwalificirtn jidiszn mediciniszn personal. 6. Szafn in München a centrale poliklinik. 7. Szafn in München a centrale aplejk. 8. Bazundere ojfmerkzamkajt lejgn ojf di tuberkuloz-kranke derwaksene un kinder. 9. Bazunders acht lejgn ojf szwangere frojen. 10. Farnemen zieh mitn kinder-problem, wos darf gelejzt wem durchn szafn ojf di erter baratungs-szteln far kinder, ambulatorjes, kinder-he j men, kinder-derholungshe j men, kinder-sanatorjes, kinder-kranknhajzer. 11. Ewidenc fun ale jidisze chronisze kurbaderfiike kranke. 12. Kamf mit wenerisze krankhajtn ewiszn jidisze plejtim. 13. Bazunders zieh farnemen mitn inwalidn problem: ajnordnen far zej reabilitacje un derholungs-hejmen, bazorgn zej mit inwalidn-rentes, szafn far zej ojf di etter gute lebns-badingungen, szafn far di nojtbaderftikste proiezn un ortopedisze szich. 14. Nemen untern szuc ale ejnzame alte. Baj hajntikn tog bazien mir: doktojrim 237, con-doktojrim 68, aptejkers 63, krankn-szwesters 388, wos macht ojs: 1 doktor ojf 573 ajnwojner, 1 con-dokior ojf 2010 ajnwojner, 1 aptejker ojf 2162 ajnwojner, 1 kranknszwester ojf 352 ajnwojner. Niszt propoejonel glajeh iz di cetejlung fun di doktojrim un andere medicinisze arbeter in di farszejdene distriktn, c. b. in Regensburger distrikt fall ojs 1 doktor ojf 577 ajnwojner, 1 condoktor ojf 2300 ajnwojner, 1 aptejker ojf 1840 ajnwojner un 1 krankn-szwester ojf 398 ajnwojner. In Bamberger distrikt: 1 doktor ojf 545 ajnwojner, 1 con-doktor ojf 1473 ajnwojner, 1 aptejker ojf 1224 un 1 krankn-szwester ojf 355 ajnwojner. In Frankfurter distrikt: 1 doktor ojf 682 ajnwojner, 1 con-doktor ojf 2182 ajnwojner, 1 aptejker ojf 2840 un 1 krankn-szwester ojf 553 ajnwojner. Mir bazien: ambulatorjes 71, rewirn 65 (1510 betn), stabile szpiteler 30 (3240 betn), roentgen-kabinetn 30, laboratorjes 30, fizoteropatisze kabinetn 30. Medikamentn un instrumentn. In princip iz UNRRA gewen farflichtet cu bazorgn di jidisze lagern un jeszuwim mit di nojtike medikamentn un instrumentn, wos zi hot ojeh geton, nor nipzt in a genügnder mos azoj, az der gezunthajts-amt hot gemuzt nemen ojf zieh di arbet. Cu dem ewek hot er ojsgenuct di medikamentn un instrumentn, welche er flegt bakumen tejlwajz fun Joint un fun dajeze kweln. Inwalidn frage Der gezunthajts-amt hot ojf zieh׳ genumen di ojfgabn fun rehabilitaeje far di KZ un krigs-inwalidn in golus Dajczland. Farbesern zejere lebns-badingungen un widergutmachung. Cu dem ewek iz durchgefirt geworn a medicinisze unterzuchung, wos hot festgesztelt di ajntejlung in grupn un kategorjes wi ojeh di arbets-fejikajt fun jedn bazunder. Cu wos far a fach ejner iz feijik im ojscubildn. In dem prat iz ojeh dergrejeht geworn a farsztendikung mitn sztaats komisar h' dr. Aberbach, az di legalizirtp inwalidn zoln bakumen zejer rente un andere formen fun widergutmkehung. A gewise menije iz antsztanen micad der UNRRA, welche iz gesztanen ojfn sztandpunkt, az inwalidn on specjele erctleche indukaejes hobn niszt kajn recht ojf eugob farflegung. Es iz ober ojeh ojf dem gebit dergrejeht geworn a derfolgrajcher rezultat. Ojeh hot der gezunthajts-amt niszt wejnik gelajstet ojfn gebit fun protezn un ortopedisze szich far di nojtbaderftike inwalidn. A badajtnde col zajnen farzen geworn mit di dozike lebns-wichtike kegnsztandn. Noch di barichtn fun di bazundere resortn git iber ir bericht di Centrale Rewizions Komisje un Kontrol Rat (ojsfirlecher bericht in nechstn numer).

Text as recognised by OCR (ABBYY FineReader), without corrections. Entity mentions: TagMe (2021); their positions were matched to this text again.