Undzer Worṭ · 1947-02-07 · 6/44 (7.2.1947) · p. Seite 8

ZAJT 8 אונרזעד ווארט FRAJTIK, 7. FEBRUAR 1947 EM, במטך פון צודי דאם ררעיק פרן בסך הכל 867,000 דונאם קק״ל באדן 222 ישובים אוץ* קק״ל־באדן 100,000 נפשות אץ קק־־ל־ישובים 4,058,000 ביימער אץ קק״ל־וועלדער 15.180,000 א״י פונט הכנסות *זןדמודער 1ד6ן קאגגרס0 אין •אד ««, ביז«m »י,»-,!, vviätttp |p-a דנם דננו נוינדמג פ1ן קק־ר אם! וןינססן קאנגדמס. 2 « 1 mitג-מן. אין >או 73.000 ''100.000'', ''100.00 QZ ''100.Ö0QZ 160.000 NWWI!SSWN»! »W»»׳y T.so: ר t vy ,vy .. ו , vy, vy , vf . w 5i2»aAlW1sfcßÄiä ^839* OOP 'U 1.000,000 MM,MM׳ WMM1W tonifWf mm vmm UM jiwkyuyi. ££2$־S I.ÜÜÜ,(J01־, V ti « V i; jt .UV (.U V |1,noa.aoo|i,ooo.o<n)j 0)88.006 7MW חי דיאנראמע צייכנט אן, אין ציפער און בילד, דעם םךד.כל פון צוויי ץ&אכעם אין דער געשיכטע פון באדנדערלית און אויפבוי — די ערשטע עפאכע פון 1901 ביו 1939, און די עפא־ כע פון לעצמן וועלט קריג, צזוישן 21־פן און 22־פן ציוניסטישן וועלט־קאנגרעם. רער ערשטער צייט־ אפשניט, דער לענגערער אץ יארן און לייבם ע¬ רער איין אביעקטיווע באדינגונגען, איו געווען ארעמער אין דערגרייבונגען; דער צווייטער — פו ויצער אין ציים און פיל שוועריקער מצדדימעג־ לעכקייטן, איו אבער רייכער אין דערגרייכונגען. פאר וואס? זוייל אין דער עפאכע האט דאם פאלק געגעבן דעם קק״ל גרעסערע געלד מיטלען און בא־ גלייט זיין ווערק מיט א מיפערן אינטערעם; ווייל אין דער צייט זיינען די הכנסות פון קק״ל פארצענפאכט געווארן. א ט די סך־הכל׳ען זיינען דער קערן פון דעם דין־וחשבון וואם דאם הויפטביורא פין קק״ל, ירוש¬ לים, האט צוגעשטעלט דעם 22־טן קאנגרעם אץ באי ועל: דער דדח איו מבליט די דערגרייכונג, אבער ער פארהוילט נישט די סכנות וואס לויערן אוץ* אונן דזער ווערק: ער באשרייבט די שטרויכלוגגען, אבער ער ווייזט אן אויף די קוואלן פון ווו מיר וועלן שעפן דעם כת ויי בייצוקומען, ער איו מסכם זיבן יאר אינטענסיווע אויפבוי ארבעט, אבער ער רופט אויך צו א גרעסערן אנשטרענג לטובת דעם קק״ל אץ די קומענדיקע צוויי יאר, - בשעת ס־וועלן מן־הסתם טוזן אנגעווענדעט ווערן אלע פאלקם־כר חוו/ צוליב דער פארפעסטיקונג פון אונדזער אויס־ בוי־ווערק, און צוליב דעם פראקטישן אויפבוי פון אונחער זעלבסטשטענדיקייט. י. ראטנער —ך־ דער רעשם פון י חורבן — צום אויפבוי! פאלימיש פאלק 1Y א מדעה, עם איז אבער נישטא קיין מדינה אן א טעריטאריע; דאס יידישע פא;ק שטייט היינט אין קאמך פאר א יידישע מדינה. דער יידישער נאציאנאלער פאלקם־ פאנד, דער פאנד פון גראשנס״פון די מאסן, דער "קרן קיימת" שטייט אין קאמף פאר דער יידישער טעריטאריע, דעם עיקרדיקן עלעמענט פון דער צוקונפטיקער יידישער מדינה. דעריבער איז ווייניק די ליבע צום קרן קיימת און די אייגצעלנע אקציעם, וואט עם פירן אלטע איבערנעבענע טזער, דעריבער איז נויטיק אן אלגעמיינע, ארגאניזירטע קרן קיימת ארבעט פון דער גאנצער שארית הפליטה. דער ערשטער שריט פאר דעם איז געמאכט, די לשכה מרכזית איז געשאפן געווארן און האט אנגעפאנגען איר טעטיקייט אין איצט קומט די גרויסע ארבעט פון דער גאנצער שארית הפליטה. האבן אויסגעטראגן אויך דיערע פלייצעם דעם אויפבוי ווערק אין ארץ ישראל, זייער אש איז פארשפרייט איבער אלע פעלדער פון אייראפע, זייער בלוט האט דורכנץעודיהט אלע וועגן. מעלי כע פירן פון די אמאליקע גרויסע יידישע ישו¬ בים קיין אוישוויץ, דאכאו, מיידאנעק און אני דערע. . אין די א;ע יארן פון אונטערגאנג און פארניכטוננ האבן מיר שטענדיק איין פראגע געפרעגט r "פארוואם?“ און אליין שטענדיק דעם זעלבן ענטפער געהאט: "מייל מיד לעבן איך גלות, אן אן אייגן לאנד, אן א חיים!״, דעריבער איז די שארית הפליטה אזוי דעי צידירט און גרייט צו שטיין אין קאמף, דעריבער ווי ל די שארית הפליטה איין זאך, און דאם "א יירישע מדינה״! אבער דער ..א" און..ת" פון יעדער מדינה, איז באדן, ערד, טעריט^ריע, נישטא היינט קיין ספאנטאן און כאאטיש אן אנווייוונגען פון אויבן האט דך אנגעהויבן די"קרן קיימת ארבעט אין דייטשלאנד. אט דער פאלקם־פאנד, דער פאנד פון אדסלייזונג און אויפבוי, האט פאר די יארן פון זיין עקזיסטענץ אזעלכע טיפע מארצי לען געלאזן ביי יעדן יידן אין הארצן, אז״אויך דא אויפן וואנדער־וועג, אן א היים און אן א זיכערן מארגן, האלב הוגנעריק און נישט״בא־ קליידעט, ערשט איצט געקומען פון זוייטן,אוז שווערן וואנדער־וועג, האבן זיי גלייך אנגעהויבן די ארבעט און עם שאפט זיך דער ריכטיקער אייני דרוק, אז קיינמאל האבן יידן נישט אפנעשאצט אזוי ריכטיק דעם קרן פיימת ווי די שארית הפליטה מאכט עס איצט. דאם איז נישט קיין צופעליקייט, וואם די שארית הפליטה שטעלט אזוי הויך דעם קרן־ קיימת. דאם אייראפייאישע יידנטום עקזיסטירט מער נישט. נישטא די מיליאנען יידן, וועלכע ר א מ ו ה א ל א שאפער האט זיך געמאלדן צום טאנק־ מיליטער. מ׳האט אים געפרעגט אויב ער האט עפעס א באגריף אין דער• דאזיקער ארבעט, האט רער שאפער געענטפערט* מיט א געוויימעכך,אויטא האב איך איי בערגעקערט א בוים - מעל איך דאך מיט א טאנק איבערקערן גאנצע וועלטן! א יידישער אפיצער זאגט צו זיינע כאלי דאטן r א גאנצן טאג בין איך פארטאן אין תנ״ך און יעדן טאג באווזנדער איך מער משה רבינו, וועלכער האט געוווסט ווי זיך צו באגיין טיט זעקם הונדערט מויזנט יידן - און מיד איז שוועד אויסצוקומען מיט א נרופע פון 200. א קינך זאגט אורה דערציילט דער באבען די געשיבמע. וואס זי האט נעהערט וועגן דער וועלט אנט־ שטייונג, און פלוצים בלייבט זי שטיין r - איך קען דיר מייטער נישט דערציילן. באבעלע, אין מיין קאפ ׳ איז אנטשטאנען אזא צעמישוגג, ווי עם איז געווען אויף דער מעלט, פאר דעם ווי גאט האט זי באשאפן. מאיר קרומט נאך דער ב$בען, מג! מאכט א באמעתקוגג, אז מען דארן> א&געבן כבוד דער ב^בען. .W מאיר: עם שטייט געשריבן אין דער תורה: "כנד את אבך ואת אמך" עם קעזייט אבער גישטו ״ניב vtz כבוד דער באבעך. ווען דו דריקסט אים צו צו דער וואנט - רוקט ער זי אוועק. א תימנער ארבעטער טראכט זיך אזוי r דריי ליר א חודש האב איך שאדן געהאט אויף באשפייזונג. . אורי איז געקומען ם.ו4,קכוץ באזוכן תל־ אני|. אויין.'עלטער פרעגט אים: ווי את קיין-שום פריוואטע ואך. איך'האביגאר א״האמער. א מענטש וואם גריזשעט דך אליין - איז תמיד הונגעריק. 1 פון א טאגבוך פון א חיל אן אמעריקאנער קריגם שיף האט געאג- קערט אויף אן איגחל. אן אפיצער, וואם האט דך געוואשן אין ים, האט אנגעפאנגען דך צו מרינקען. אייגער פון די סאלדאטן האט זיך מפקיר נעווען, און האט דעם אפיצער ארויסנע־ צויגך פון וואסעך. מען האט אים געפרעגט ווו האט ער גענומען די דרייסקייט, צו אזא טאט? - איך ווייס אליין נישט - האט געענט־־ פערט דער סאלראט - מען האט גע^רעגט: וועד איז זיך מתנדב? איך האב געגעבן א הוסט פון צעשטרייטוננ. מ׳האט מיך חיבף נעכאפט, אנגעטאן אין רעטונגם־מכשירים און מיהאט מיך אריינגעווארפן איך וואסער אדיין. ווי נישט איו. איו מיד געלונגען ארויסצודרייען ויך פון דער דאדקער צרה. א מעשה מים ישראל וייגוזל, וואם האט דך געפונען אין א נעזעלשאפט פון נדם. האט אנגעהויבן איינער פון ויי. א שונא ישראל, און האט געזאגט, וועלגדיק וויי מאן וייגוולען: - ווען איך בין געווען אויפך איגחל טא־ היטי, האב איך דארט נישט געמראפן גישט קיץ יידן און גישט קיין חזירים. - אויב אזוי - עגטפערט ויינוול ׳י- איז כדאי מיר ואלן ביידע אחין פארן און אלע ומגלן אוגדו גאכלויפן. נאך מלהמח־ סודות דייטשע סאלדאטן האבן ארומגערינגלט א יוגאסלאוויש דארף. זיי האבן עס אנגעגריפך און איינגענומען מיט שטורם. אין דארף האבן זיי געטראפן בלויז א זקנה, וואס״איז געשטאגען און מתפלל געווען. - פאר וועמען ביזטו מתפלל, זקנה? * - פאר די דייטשע סאלדאטן. - זייער שיין, זייער שיין, זקנה. און וואס פאר א חפלה זאגסטו? א טויטן ליטאניע, מייגע טייערע. ביים דערעפנען דעם צווייטן פראנט אין אייראפע האבן די אמעריקאנישע זשורנאליסטן דערציילט, אז די {אפריימע פראנצויזישע מיידי לעך זיינען זייער געפעלן געווארן די אמעריקא־ גער סאלדאטן. דערויף האבן די אמעריקאגישע מיידלעך געשריבן צו דיערע קאוואליערן קיין אייראפע: וואם האט איר אין זיי דערזען, , אין די פראג׳ צויזישע מיידלעך, עפעם ספעציעלעס, וואס מיד באזיצן עם גישט? - קיין זאך - איז געווען ׳דער ענמפער - נאד דאם וואם מידארףהאבן, האבן די דא. דער יונגעי-מאטראז איו באפרייט געווארן פון פלאט דינסט און צוריקנעקערט זיך אהיים. שטייט און טרייסט דין מיידל: - וויין נישם, נארישקע, כ־בין נישם נאכי געלאפן קיין מיידלעך אין אלע פארטן. כילעבן. איך בין בכלל נישט געווען אין אליע פארטן. ווערטלעך איך וויל גישט האלטן קיין רעדע, כ־וויל זאגן קל$רע דבורים. » » < כ־האב אראפנענידערט אין די טיפענישן פון דער הלכה, און איך ודים נישט ווי אזוי צוריק זיך ארויסצובאקומען. ארוי-צעדערבדם בארן פאר רער שארית הפליטה — רער געבאט פץ רער שעה א כוואליע פון וואנדערונג האט ארומגענומען די שארית־הפליטה, פון אייראפייאישן יידנטום, איבער 200 טוייזנט יידן געפינען דן אין די לא- נערן און דייטשלאנד, עסטרייך און איטאליע. די אויגן פון די דאזיקע מאמן דינען געווענדעט אין איין פונקט - צו די ברעגעם פון ארץ־ישראל. די גרויזאמע טראגעדיע פון אייראפייאישן יידג־ טום, דעד חורבן און אומקום פון מיליאנען אין די טויט־לאגערן, קרעמאטאריומס און אין די געטאם, האט אויף אן אכזריותדיקן אויפן בא- שטעטיקטדעם גרונט־אמח פון ציוניזם וועגןדער גויטווענדיקייט פון קאנצענטראציע פון יידישן פאלק' אין ארץ ישראל. די שארית־הפליטה פון דעם יידנטוט אין פוי׳. ן און אין אנדערע איירא־ פייאישע לענדער, האט איצט נאך דעם גרויסן פאלקסיאומגליק פארשטאנען, אז די איינציקע לייזונג פאר אונת, איז צו שאפן די יידישע נאציאנאלע היים אין ארץ־ישראל און זי וויל דאם באשטעטיקן נישט בלויז מיט ווערטער נאד אויך מיט חלוצישע מעשים. פון דאנען נעמט זיך די אויסערגעוויינלעכע אויסדויערקראפט, דאם עקשנותדיקע שטרעבן קיין ארץ־ישראל, מיט אלע וועגן און אומוועגן. עם שרעקן גישט אפ די מעפילים, נישט די געפאנצערטע שיפן, וואם היטן אפ די ברענעם פון לאנד, נישט די אומזיכערע פיל מאל נסיעה איבער דעם ים, גישט די אומע- טיקע פערספעקטיוון פון דעם ציפערן־לאנער. דעד טיפער היסטארישער גלויבן אין דעם אייג־ ציקן וועג, וואם פירט קיין ציון, ווארפט אפ יעדע אנדערע מעגלעכע ברירה, די שוועד, דורבן גורל, געפרוווטע יידן ווילן ני שט שאפן מער קיין נייע געטאם אין נייע לענדער,די ווילן גישט זיין קיין פרישע "יידישע קאלומבוסך, די שטרעבן צו שטעלן דך אין די רייען פון די בויער און קעמפער פונם העראישן יידישן ישוב אין ארץ- ישראל. די דאזיקע יידישע מאסן האבן דאם מאראלישע רעכט צו האפן, אז ווען די וועלן עגדלעך, נאך א שווערן קאמפם־וועג, דערגרייכן די ברעגעם פון לאגד. וועט פאר זיי געדכערט ווערן א מענטשלעכער מאטעריעלער קיום, א מאטעריעלע באזע. די האבן דאם רעכט צו גלויבן, אז נאך זייערע .ג:גו׳.ים וועט די געויכערט מערן א פעסטער, דויערהאפטער, באדן אוגטער זייערע פיס, אז ם ימעט זיך געפינען ערד, ווו זיי זאלן קאלאנאדרט ווערן און באדן־שטחים, ווו ם־זאלן ארפגעשטעלט מערן הייזער צום ווויגען. ם־איז דעריבער דער געבאט פון דער שעה באצייטנם צו זארגן פאר דער דעראבערונג פון נייעבאדנם, מאם זא;ן דינען אלם רעזערוו פאר נייע זידלונגען, מאם מעלן אזיפגעשטעלט מערן דורך די נייע עולים, מאם, ווי מיר האפן א; ע, מעלן אין דער שנעלער צוקונפט קומען קיין ארץ־ישראל. אונדזערע ברידער אין אמעריקע, ענגלאנד, קאנאדע, דרום אפריקע און אנדערע לענדער, מאם האבן זיך אזוי ווארעם און ברי־ דערלעך אפגערופן אויפן רוף פון דרינגענדער הילך פאר דער שארית הפליטה, גלייך נאך דעם ענדע פון דער וועלט מלחמה, דארפן מיט גישט קלענערן אייפער און מסירת־נפש זארגן פאר דער שאפונג פון מיטלען, מאם זאלן דערמעגלעכן דעם קרן־פימת דערפילן זיין אויפגאבע לגבי די נייע עולים - שאפן באדן רעזערוון פאר א נייער קאלאניזאציע. ־ דאס איז א הייליקער חוב, מאם דאם וועלט־ יידנטום איז פארפליכטעט צו דערפילן לגבי די, פארבליבענע ביים לעבן, יידן פון אייראפע, האבנדיק אין זכרון דעם הייליקן אנדענק פון די מיליאנען אומגעקומענע קדושים. און אפשאצנדיק דעם שמעדן דערנער־וועג פון דער שארית־הפלימה.