Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 6/44 (7.2.1947)
- Date
- 1947-02-07
- Page
- Seite 7 (sequence 7)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 66% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243273--293-7242937- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
Mentioned entities
OCR text
FRAJTIK, 7. FEBRUAR 1947 אמ׳חערווארט ZAJT 7 4. ״Jechiam77 - a najer jiszuw Ojfn KKL bodn in di berg fun Galil wet der bodn tojgn tejl ojf fruchtbojmer, Haeljon, inm szetach wos ruft zieh ״dzikramim, futer far di behejmes un a tejl far den“ iz gegrindet geworn a najer jiszuw. bawaldung. Biz men wet dort geflnen Ojf dem ort, hot KKL noch in jor T“RCT waser wein di naje mitjaszwim zamlen ojsgekojf a szetach fun hecher 3000 dunam, regn-waser in dem basejn wos iz dort der bodn gefint zieh in barg-arojfsztajg ojf farhan. a hojch fun 3—400 meter ibern jamszpigl, Di naje mitjaszwim gehern cum kibuc korew 13 km fun Naharija un 28 km ״Hasela“ fun Haszomer Hacair, wos hot fun Haifa. Di dozike swiwe wert oftmol durchgemacht di hachszara inm kibuc dermont in der talmudiszer literatur un di Ajalon. Cum grestn tejl, zajnen dos gebojarabisze derfer fun. der gegnt trogn ale rene in E. J., ober es zajnen ojeh szpeter hebrejisze nemen, wi lemoszl: Gaaton, eugekumen chawejrim fun Ungarn. Der Kfar-Josef u. a. Dort zajnen gewen jidisze budzet fun kolonizacje kumt fun Keren jeszuwim in der ca}t fun Tanach, fun Tal- Hajesod, mitn ontejl fun KKL. mud un afile noch mit hundert jor curik. Arum 4 f,artog D“Kislew (27 nowember) Der bodn iz zejer stejnerdik un szwer cu zajnen di chawejrim fun kibuc ״Hasela“ baarbetn. Noch a grintleche cugräjtung, arojf ojfn weg kajn Dziden ojfcuszteln dem A bild fun det ojssztelung fun KKL najern jiszuw ״Jechiam“. Di grupe mit zejere last ojtos zajnen geforn biz cu a gewisn punkt un fun dort hot men gemuzt gejn cu-fus un szlepn dos gepek ojf sztekns durch di sztejneme stezkes an erech fun onderhalbn szo. Di cijonistisze kolonizacje ken wejnik fun aza heroiszn ojfsztajg, wi ״Jechiam“. Der najer jiszuw wert ongerufn ojfn nomen fun Jechiam Weicz’l. In nomen fun di kolonizirnde instituejes — KKL un KH hot geredt ojf der mesiba wos iz forgekumen in kibuc ״Awaron“ in ownt far der alija, h' Josef Weic fun KKL der foter fun Jechijam z"l, wos ojf zajn nomen wert gerufn der najer jiszuw.. Dort wet ojeh geflanct wem der ״jaar haniagejn haiwri“. Di szomrim hitn dos nacjonale ejgntum /'< ■י׳ lÜÜüi י f ־ mm. *?.K WM ojsbildung wert di amerikancr zone fan״ andergetejlt in 5 distriktn. Mit di ejncln distriktn wein onflrn inzenirn specjalistn Durch dem wet kepen lajchter fargresej ' wem di nec fun di fach-szuln in der amerikaner zone Biz ject wem in di ORT fach-szuln gelernt 39 fachn. Di ainmerstn bazuchte fachn zajnen: damen-sznaj£״*sw blecher un ojto-mechaniker. Ojserordntleche konferenc fun der Histadrut Cijonit Achida. Montik dem 10. februar kumt for in Stuttgart an ojserordntleche konferenc fun der Hist. Cijonit Achida mitn folgndn sejder hajom: 1. Derefnung; 2. Din-wecheszbn fun merkaz; 3. Der sach-hakl fun der H. C. A.; 4. Forszlagn wegn onszlus cu der grindungs konferenc fun der partej Poalej Cijon(C. S.) — Hitachdut in Dajczland. Dinstik dem 11. febr. kumt for di grindungs-konferenc fun der partej ״Poalej Cijon Hitachdut“ (C. S.) in Dajczland, welche wet derefnt wem 10 azejger in der fri un wet geszlosn wem mitwoch ownt. Cu der konferenc darfn delegirt wem: biz 50 chawejrim 1 delegat, fun 51 biz 100 chaw. 2 delegatn, fun 101 biz 150 chaw. 3 delegatn, fun 151 biz 200 chaw. 4 delegatn u. a. w. Di delegatn cu der konferenc wem ojsgewejlt ojf a bazundere chawejrim-farzamlung, ojf welcher es darf forgelejnt wem der ruf fun Ichud Olami Poalej Cijon (C. S.) Hitachdut, wi ojeh der ruf fun merkaz fun der H. C. A. Di waln fun di delegatn cu der konferenc darfn durchgefirt wem szpetstns bizn 5. februar, un zofort telegrafirn in merkaz di nemen fun di delegatn szpetstns bizn 7. febr. In der konferenc wet zieh batejlikn a grojse delegacje fun E. J. Szikt arojs di delegatn cu der basztimter cajt. Hamerkaz. Cu der grindungs-konferenc fun der partej ״Haszomer Hacair״ In Dajczland Fun lebn fun di ״ORT" fach-szuln hajm C. Driter cuzamenfor fun direktem un gewejlte instruktom fun ״ORT“ fachszuln bajm C. K. Dem 26. 1. 1947 iz in München, in di rojmen fun der ״ORT“ ge?, forgekumen a cuzamenfor fun direktem un gewejlte instruktom fun ״ORT“־fach־szuln bajm C.K. Di ojssztelung fun di beste arbetn fun ״Ort“-sziler wi ojeh diagramen un bilder, wos wajzn di antsztejung, wuks un lebn fun jeder fach-szule, hobn axojsgerufn grojs interes baj ale gest un delegatn. Noch der derefnungs-rede fun Agr. Olejski, welcher ladt ajn in prezidium di forsztejer fun Joint, CK, ״ORT“, u. a. bakumt dos wort der forzicer fun Central-Komitet ch* D. Treger, wos wajzt on ojf der wichtikajt fun der produktiwizacje fun undzere szichtn un di wichtike rol wos di gez. ״ORT“ szpilt ojfn dozikn gebit. Es bagrisn in nomen fun JOINT, H* Szkliar, in nomen fun Sochnut, h' Gewelber, fun inzenirn-farband, Inz. Senicki un in nomen fun ״ORT" in Estrajch, Miss Margoles. Noch der mitog-pojze tret ojf mit a ojsflrlechn referat Agr. Olejski o. d. t.: ״Di dringende ojfgabn ojfn gebit fun fach-ojsbildüng far der Szejris Haplejto in der amerikaner zone. Onwajzndik di wirklech ernste ojfgabn ojfn gebit fun umszichtn di brejte masn fun der Szejris Haplejto in a produktiwm element, sztelt zieh der redner op ojf di folgende draj momentn: 1. Di opgetoene arbet; 2. fargreserung fun der col fach-szuln un sziler un 3. di farbeserung un fartifung un der pedagogiszer un techniszer tetikajt in di fach-szuln. ״Es iz undz gelungen in meszech fun 2—3 chadoszim undzere ansztaltn cu fardoplen“ — zect for der redner. — ״Mir farmogn hajnt cu tog 40 szuln, wos szlisn in zieh ajn 200 kursn, wu iber 5000 sziler lernen 37 farszejdene fachn. Di arbet wakst fun tog cu tog. Nor a dank Ajer mithilf, di mitten wos ״ORT“-union hot undz gesztelt cu undzer dispozieje, der hilf fun CK un UNRRA iz undz gelungen cu lejgn dem jesod fun der grojser folksarbet. ״Mir hobn zieh ojf der foriker direktemkonferenc gesztelt als eil in j. 1947 cu fargresern di col fun sziler ojf 10.000. Ale undzere kojehes muzn mir deriber onwendn, kedej dem dozikn plan cu farwirklechn. In der erszter rej di propagande far fach-ojsbildung. Cu wejnik iz ojsgenuct gewom undzer prese. Mir hobn niszt ajngeordnt kajn referatn un faransztaltungen wos zoln rufn undzere brejte masn, zej zoln zieh fartrachtn iber zejer gojrl. Jeder direkter fun a fach-szul muz zieh glajeh farsztendikn mit di lager-farwal-, tungen un der UNRRA, az in administratiwn aparat zoln niszt baszeftikt wem jugntleche biz 20 jor, zej muzn zieh bildn un lernen a fach. Di lejtung darf zieh bamien, az di ״ORT“- fach-szul absolwentn zoln arajngenumen wern in gute hantwerker-warsztatn un in der ind«strie. Aribergejendik cum punkt, wos szlist in zieh ajn di farbeserung un ׳fartifung fun fachlecher ojsbildung muz bemerkt wem folgndes: men muz lejgn acht, az di menszn zoln lernen dem fach, cu welchn jeder Alt zieh ambestn geejgnt. Mir muzn szenken undzer greste ojfmerkzamkajt, az di sziler zoln pinkttech un kinstlerisz baarbetn dem sztof. Wen der sziler wet filn baj der arbet dem gajst fun jecire, dan iz er richtik baj zajn fach. A direkter fun a fach-szul muz zajn glajchcajtik der pedagog un dercier fun der szul. Mit zajn ojtoritet un haltung darf er hobn a haszpoe ojfn lerer un Instruktor, wi ojeh ojfn sziler.“ ״Ejne'fun di wichtikste instituejes in lebn fun szul iz der pedagogiszer rat. In di pedagogisze rat-zicungen muzn zieh batejlikn ale lerer un instruktom fun szul, es kenen ojeh cugecojgn wern forsztejer fun di kursantn. Fun derfolg fun undzer arbet iz ophengik di gance eukunft fun der Szejris Haplejto, dos iz der ejnciker lichtiker winkl in undzer trojerikn un finctern do zajn.“ Es tret noch ojf mit a referat di forsztejerin fun ״ORT“ hojptkwartir in Heidelberg Miss Horowitz, welche git iber a barieht wegn der techniszer un admnistratiwer tetikajt fun ״ORT“. Es antwiklt zieh a brejte diskusje un noch der szlus-rede fun Agr. Olejski, szlist inz. Citron di konferenc. Ainring. Inz. Zajdman, Inspektor fun gez. ״ORT“ hot bazucht dem lager in cuzamenhang mit dem ojfboj fun fach-szuln. Es wern prganizirt folgnde optejlungen: mechanlsze, radjo-technisze un elektro-tech- - nisze optejlung. Der lager wos cejlt baj 3000 Jidn hot ojfgenumen di jedije fun der grindung fun der fach-szul mit grojs cufridnhajt. München. Dos tetikajts-feid fun der gez. ״ORT" in der amerikaner zone iz zieh ojf azoj fil fanandergewaksn, az ojfn gebit fun Ojf dem 14-tn februar h. j. wert cunojfgerufn in Bad Reichenhall di grindungskonferenc fun der partej ״Haszomer Hacair“ in Dajczland. Di baforsztejende konferenc, troc ir grindungs Charakter, wet mit zieh niszt forszteln kajn onfang fun arbet. Zi wet darfn rezumirn dem ersztn organizaejonein perjod, dem tetikajts-perjod fun di ekzestirnde biz ject krajzn fun chawejrim un simpatiker fun der ״Haszomer Hacair“ bawegung, szafn dem mer fulkomen politiszn Instrument, wos es sztelt mit zieh for a partej in kamf farn konstruktiw-chaluciszn cijonizm. Di konferenc wet oncejchnen a plan fun arbet ojf der eukunft un wet farzichern di nojtike mitten cum wuks fun der naj-geszafener partej. Ojf der konferenc wein ojsgehert wem pdlitisze, ideologisze un organizacjonele referatn. In der arbet wein zieh batejlikn delegatn un gest. Cu der konferenc wert derwart der C. K. mitglid fun der^arbeterpartej ״Haszomer Hacair“ in E. jT, mitglid fun der Hanhaga Haeljona — ch’ Meir Talmi. (Ze anons zajt 10.) LÜM Hl IH *gsais« Blllll Dr. JONAS SZTIK: Wos badajtn di lecte krankhajtn baj klejne kinder? Di kinder krankhajtn in der lecter cajt fOdern, az mir zoln zej szenken a gresere ojfmerkzamkajt. Deriber wiln mir zieh etwos genojer opszteln iber dem art un dem farlojf fun der krenk. Di krankhajtn hobn an ojsgeszprochenem gripe-char^kter. Ale menczn zajnen empfindlech ojf der doziker krenk. Azoj wi ober derwaksene menczn hobn szojn fil mol durchgemacht di krenk iz antsztanen baj zej a gewise widersztands-fejikajt wos szict zej in a gewiser mos fun iberchazerp zieh fun der machle, od&r wirkt, az zi zol hobn a ginstikn farlojf. Klejne kinder, specjel ojg-kinder zajnen specel genojgt cu der doziker krankhajt un es antsztejen baj zej szwere komplikacjes. Di onsztekung alejn wert arojsgerufn durch an a. g. tropn-inhalacje, es wem ibergetrogn di krank-machnde^kajmen (zomen) bajm hustn, redn oder nisn fun menczn ojf di andere noent-sztejende. Szojn der lajchtester katar baj der muter, foter oder baj a menczn in dem zelbn cimer, badajt an ojsergewejnleche gefar farn kind. Deriber zoln zieh di jenike wos lajdn ojf a katar haltn fun der wajtns fun kinder. Azoj zol di zojgedike muter in fal, wen zi iz krank ojf a gripe, farbindn zieh dos mojl un di noz mit a tichl, wen zi dementert zieh cum kind ajncusztiln es. Wizitn fun fremde, krankhafte menczn baj familjes mit klejne kinder zajnen niszt gewunszn. Specjel der kalter jor-period un di pluclimdike weter-enderung fun sztarker kelt cum lindn weter wirkt ojf di dozike in- Unter der lejtung fun Dr. W. Feldman fekcje-krahkhajtn un di col faln iz a rizike, c. b. in dem leetn winter-period. Far dem farlojf fun der krankhajt szpilt natirlech a wezntleche rol der gezuntcusztand fun kind. Iz der kojech oder baszpajzungscusztand gut wet dos kind es iberkumen fil lajchter. Es muz deriber sztendik gezorgt wern tzu derhaltn un hitn dem kinds gezunt. Koidemkol darf gezorgt wern far an antszprechnder dernerung, far a zojgling iz es di milch fun der muter. Dos kind ken biz a jor geszpajzt wern mit der muter-milch. Men muz ober gedenken, az umgefer mit dem dritn chojdesz, farendikn zieh di rezerwe-sztofn, wos dos kind hot bakumen ojf zajn lebns-weg un dos darf im derzect wern ewiszn ejnem un andern molcajt, mit ojbst oder grins-gerichtn. Wajter iz zejer wichtik cu hartewen di kinder, az zej zoln zajn widersztandsfejik in fal fun a weter enderung. Men tor niszt derlozn, az di kinder Zoln dem ganen winter-period blajbn in der wojnung, specjel noch, wen di wojnungen antszprechn niszt di geherike higienisze foderungen. Es iz an umbadingte nojtwendikajt, az di kinder zoln gebracht wern ojf der friszer luft. Wen es wert gelejgt acht, az dos kind zol zajn antszprechnd ongeton cu der hersznder temperatur, ken niszt droen kajn farkilungs-gefar. Dos zojg-kind ken in zumer szojn noch 14 teg und i1\winter noch 3—4 wochn noch der antbindung, kumen ojf der luft. Derbaj zoln niszt banuct wern kajn kinder-wegelech wos lozn niszt cu kajn luft, nor azelche wos di luft un di zun hot cu zej a cutrit. A gut gehartewet kind iz in jedn fal mer widersztandsfeik kegn an onsztekung, wi a kind wos iz dercojgn geworn in a wojnung on luft. A specjele ojfmerkzamkajt darf gelejgt wern ojf di wojnungen, az zej zoln gut durchgeluftert wern. A bazundere gefar far ojf gripe kranke kinder iz der ״rachitis“ wos iz bakant, als ״englisze krenk“. Es iz niszt do dos riehtike ort oncuwajzn ojf di gefarn fun der doziker gut-bakanter krankhajt. Es muß bamerkt wern, az di dozike krankhajt iz sztark farszprejt un zi derszajnt baj di rajehste un orernste kinder. Zi iz ophengik fun fil faktorn; in der erszter rej iz zi an ojsgeszprochene krenk fun witaminen man gl. Baj der doziker krankhajt szpilt a role di jeruszedikajt, cu ir zajnen genojgt fri-gebojrene kinder un ewilingn. Di muter ken bamerkn di krankhajt in dem intenziwn un oftn kop-szwejs un der opszlepung un niszt reglmesikajt bajm bakumen di cejndlech. A normale blaskajt fun gezicht, a gewise umruikajt, nerwezitet , un an ojfgetribene lajb, zajnen fardechtike momentn. Di krenk derszajnt ammerstn ewiszn dem dritn lebnsmonat un cum sof fun 2 lebns-jor. Wen rachitis-kranke kinder sztekn zieh on mit der gripe krankhajt, iz es bazunders geferlech un es kenen kumen komplikacjes fun a zejer szwer er form. Bichdej dos cu farmajdn iz nojtwendik a witaminen-narung, wajl dos mutermilch baj a jerusze-krankhajt oder a szarfer krankhajt, derhalt niszt genug far tike szuc-sztofn un deriber muz men mindestns fun 3 monat on szpajzn mit witaminen, oder in form fun medikamentn oder in natur: in form fun ojbst un grins-zaftn un fun cajt cu cajt onkumen cu an unterzuchung fun a dokter.