Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 6/44 (7.2.1947)
- Date
- 1947-02-07
- Page
- Seite 3 (sequence 3)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 62% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243273--289-7242933- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
FRAJTIK, 7. FEBRUAR 1947 אוצרזער וואדט ZAJT 3 POLITIS W.AM — n WEL PolitiSEer Iberächt Wegn der internacjoneler arbeterbawegung. I TejL Di geneze fun der internacjonaler arbeter-bawegung iz a szpeterdike wi der gedank gufe fun cuzamenarbet cwiszn ejn- *eine arbeter-organizaejes ojf der Indernacjonaler platform. Di geszichte fun der 'bawegung tejlt zieh ojf 3 ewoluejonere etapn, farszejdene in zejer dojer. Dem onhojb hot ir gegebn das szafn fun I Internacjonal in\jor 1864, der cwejter opsznit Alt ojs dem cholol fun jor 1889, di geburtsdate funm II internacjonal, bizn ojsbruch fun der welt-milchome in jor 1914, wemens sof iz gewom der ojsgangs-punkt far der driter antwiklungs-faze. Der doziker szkic chapt nit arum dem internacjonaln farband fun kristleche prof. farejnen was hot adank zajne programatisze eiin a bagrenenetn farnem un ken, 10jt undzer mejnung, niszt onerkent wem als a tejl fun ־ der internacjonaler arbeter bawegung. Di internacjonale arbeter-bawegung iz arojs fun ewej mekojres: fun a politiszn un a profesjoneln, was hot in rezultat gefunen dem ojsdruk in organizacjonel-apgetejlte, hagam ojf a farszejdenem ojfn mit zieh farbundene, szafungen. In basztand fun di politisze organizaejes gejen arajn, ewentuel zajnen arajngegangen socjalistisze respektiw komunistisze partejen. Di profesjonele organizaejes dakegn, basztejen fun profesjonele farejnen fun bazundere lender. Dos dozike bild farfulkomen noch andere farbandn, ewentuel farejn-sekretarjatn. Der erszter un cwejter Internacjonal zajnen gewen par-exellence politisze organizaejes. Der I Internacjonal iz antsztanen, a dank der incjatiw fun a grupe entuzjastn wi Marx un Engels, untern nomen ״internacjonale farejnikung fun arbetndike menczn“. Dem 26. IX. 1864 in London hot der I internacjonal in zajn grindungs-manifest akeentirt, az di bamiungen cum bazajtikn dem szwem macew fun di arbeter, zajnen cu niszt gewom culibn mangl fun cuzamenarbet fun di arbeter-organizaejes ojf an internacjonaln massztab. Nor in derobern di politisze macht un in baajnflusn di ojsern politik mit moralisze, rechtleche un solidarltet-onwaj zungen hot der manifest gezen dem weg cu der bafrajung fun arbeter klas. Def feler fun I Internacjonal iz gewen der, wos er hot zieh niszt gesztict ojf a sztarker chut-haszedre wos 8' szteln mit zieh for antwiklte arbeter, ewentuel politisze organizaejes. Di socjalistisze bawegung hot zieh noch dan gefunen in di wikelech un hot noch nit bazict kajn onszpar on di politisze parte jen. Dos zelbe bacit zieh cu di profesjonele organizaejes. On di dozike sztic-punktn hot der I Internacjonal fun forojs niszt gehat kajn grojse szansn ojf derfolg un cu di ojserleche szterungen zajnen noch eugekumen inerleche szwerikajtn fun taktiszer natur. Noch etleche zicungen, ojf welche es hobn zieh gekrajet di kegnzecleche metodisze onszojungen ojf der teme, wosere fun di 4 akejes (di pariamentarisze, profesjonele, genosnszaftleche oder rewoluejortere) iz ambestn eugepast cum program fun I Internacjonal, hot er noch 8 joriker ekzistenc, ojf der Haager konferenc, farendikt zajn lebn. Di zrije fun I Internacjonal iz ober niszt gegangen lehibed. Wen in der cwejter helft fun XIX jorhundert hot di antwiklung fun der Industrie ongehojbn szpanen forojs mit a szneln tempo, oft afile szprungartik?ajnen antsztanen socjalistisze parte jen in farszejdene lender wi in Dänenmark (1871), Portugal, Dajczland (1875), Szpanje, Belgie (1885), Estrajch, Szwejc (1888) un Szwedn (1889). Specjel in di 90-er jorn fun forikn jorhundert zajnen antsztanen na je soejalistisze organizaejes c. a. di a. g. Independent Labour Party (1893) in England. Azoj ojeh, wen in jor 1889, ojfn kongres in Paris, zajnen gelejgt gewom di fundamentn fun II Internacjonal hot er zieh szojn gesztict ojf solide jesojdes wos zajnen mitn lojf fun der cajt alc kreftiker gewom a dank dem cutrit fun alc na je organizaejes (Labour Party in England in jor 1900 un in jor 1905 di socjalistisze partej fun Frankrajch). Kedej cu garantirn di peymanentkajt fun der arbet in period cwiszn di sesjes fun II Internacjonal hot men geszafn in jor 1900 in Brisl an ״internacjonaln sekretarjat“. Charakteristisz far a rej konferenan fun II Internacjonal, biz cu der erszter weit milchome, iz gewen der problemen-kom- י pleks fun doktrinen-charakter. Ojf zej iz bahandlt gewom di frage wegn farejnikn di kojehes fun arbeter-klas, cuzamenarbet mit andere partejen, di frage fun ontejl in der regirung un di sztelung in fal fun a milchome. Di ongenumene rezoluejes hobn zieh bacoign negatiw cu der mitgliderszaft fun anarchistisze un anti-parlamentarisze organizaejes, dakegn zajnen zej gewen pozitiw-ajngesztelt cu di profesjonele farejnen wos zajnen gesztanen ojfn grünt fun klasn-kamf. Arojszogndik zieh principjel kegn dem ontejl fun di socjalistisze partejen in di regirungen, hot der II Internacjonal arojfgelejgt ojf dem arbeter-klas un ojf zajne parlamentarisze forsztejer di flicht cu farlojfn milchomes. In fal, wider, fun a milchome hot men zieh gedurft bamijen wegn ir szneler farendikung, kedej ojscunuen dem antsztanenem politiszn wirtszaftlechn krizis far a rewolueje wos zol farsznelern dos faln fun der kapitalistiszer Ordnung. Di anti milchome rezolucjes un di, mit zej farbundene, akejes hobn ober niszt ojsgehaltn di fajer-probes in barirung mit der harter wirklechkajt fun di jorn 1914-18 un der arbeter klas fun di kemfndike meluches iz niszt gewen bekojech antkegncusztelm zieh dem ewang fun unterwarfn zieh der krigs-maszin. Der tojt fun Jean Jaures wos iz gefaln fun der hant fun a nacjonalistiszn fanatiker iz gewen a simbol fun cuzamenbruch fun der opozieje in di farszejdene land-frakcjes fun II Internacjonal kegn der milchome. Dt tetikajt fun der organizaeje iz fulsztendik paralizirt gewom. Paralei mit der antwiklung fun II. Internacjonal hobn zieh mitn sof fun XIX. jorhundert ongehojbn bamiungen wegn ojsformirn a profesjoneln sektor. Di inicjatiw iz arojs fun di centrales fun di prof. farejnen in di skandinawisze lender wos hobn in jor 1901 cunojfgerufn di erszte internacjonale konferenc fun di centrales in ^Copenhagn. In a jor arum hot men öngetrojt der dajezer centrale fun prof. farejnen, di ojf gäbe cu szafn an internaejonaln biuro mit an internacjonaln sekretar in der szpic wos hot zieh bagrenect c. a. cu a sztendikn ojstojsz fun informaejes, cu a kontakt mit di profesjonele land-organi- Najs fun Holendisz-indoneziszer opmach ''MHU niszt untergeszribn Batavia, 5. fe.br. (DENA/Reuter) . Di indonezisze delegacje far untercejchnen dem opmach mit Holand hot farlozt Batavia, niszt unterszrajbndik dem opmach. Wi es derklert a spiker fun der holendiszer regirung zajnen antsztanen mejnungsfarszejdnhajtn wegn der formulirung funm opmach wos hot forojsgezen cu szafn farejnikte sztatn fun Indonezje unter der ojf zieht fun der holendiszer krojn. Cwiszn indonezisze un holendisze patroln zajnen ojf merere tejln fun Sumatra un Jawa forgekumen cuzamensztojsn. Britisz-jugoslawiszer . cuzamensztojs ojf der Morgan-linje Rom, 5. febr. (DENA-Reuter.) Di Alliirte militer-macht in Triest hot dinstik ownt farefntlecht a komunikat, in welchn es wert gezogt: ״Dinstik fri in di morgn-szoen hobn zieh niszt wajt fun der Morgan-linje, ojf a plac, wu di grenecn zajnen niszt klar ongecejchnt, cuzamengetrofn a britiszer un jugoslawiszer patrol. Der jugoslawiszer patrol hot opgegebn ejnike szosn. Ejn britiszer ofleer un soldat zajnen farszwundn. Men glojbt, az zej gefinen zieh niszt farwundeterhejt in jugoslawisze hent.“ Czechoslowakisz-ungarisze grenec geszlosn London, 5. febr. (DENA/Reuter). Di .czechoslowakisze macht-organen hobn, wi radjo Budapest meldet, baj Balassagyarmat opgeszlosn di czechoslowakisz-ungarisze grenec, ״bichdej cu farmajdn wajtere deportaejes fun ungarisze sztats-birger“. Di frage fun di pojlisze waln in britiszn Unternhojz London (DENA/Reuter). Di britisze regirung batracht dem ojsgang fun di pojlisze waln niszt als an, ojf emes bazirndikn zieh, folks-antszejd — hot derklert Christopher Mayhew, untersztats-sekretar fun britiszn ojsernministerjum farn Unterhojz. Der britiszer botszafter in Moskwe hot farsztendikt dem oj sem-minister Molstow wegn der ״tifer getrofnkajt“ fun der britiszer regirung ibern ojsgang fun di pojlisze waln. Di sowietisze regirung hot opgeworfn di baszuldikung, az di waln zajnen gefirt gewom partejisz. zaejes, wi ojeh cu kegnzajtiker sztice in fal fun arbeter-konfliktn. Injonim fun algemejner natur (general sztrajkn, 8 szoediker arbets-tog, antimilitarizm u. a.) hobn niszt gehert cu der kompetenc fun der ojbndermonter organizaeje, welche hot zej ibergelozn ofn far der ingerenc fun II Internacjonal. In jor 1913 hot zieh der doziker organ endlech ajngefast, ojf der konferenc in Zürich, in der gesztalt fun internacjonale farbandn fun prof. farejnen (Internationaler Gewerkschaftsbund — I. G. W.). In der cajt fun der milchome hot zieh ojeh ibergerisn di tetikajt fun J. G. W., wi ojeh fun ejnclne, far im antsztanene, ״internacjonale sekretarjatn fun prof. farejnen“ far farszejdene industrie-cwajgn (c. b. fun textil un metal-Industrie). Nochn farendikn di milchome fun 1918 iz antsztanen a szwere situaeje far der widerojflebung fun der arbet fun der internacjonaler arbeter-bawegung. Specjel ojfn politiszn gebit hot men zieh ongesztojsn ojf ernste szwerikajtn culib der geenderter politiszer läge un dem bawajzn zieh fun a najem faktor — dem Komintern, gegrindet durchn Ratnfarband in jor 1919. (III-Internacjonal), Der Komintern wos hot arojsgerukt di lozung fun a proletariszer rewolueje, in kegnzac cu di ewoluejonere socjalistisze metodn, hot zieh bamit cu farsztarkn zajne rejen mit arbeter, organizirte in di rejen funm II Internacjonal. Der kamf hot badajtnd opgeszwacht di haszpoe fun der doziker organizaeje, derfirndik cum szafn fun der a. g. ״Wiener Unie“, andersz gerufn: VA Internacjonal. Wen in jor 1922 zajnen cu niszt gewom di bamiungen cuzamencuszmelcn di ojbndermonte 3 internacjonaln iz in Hamburg in jor 1920 gekumen cu a farejnikung fun dem II Internacjonal mit der ״Wiener Unie“ ״Labour- und Sozialistische Inter-» nationale“ (L. S. I.). Faktisz zajnen kajn szum enderungen, ojser der terminologiszer, niszt ajngetrotn un fun dem nemt zieh ojeh, az di in algemajn naje organizaeje hot men gerufn mitn altn nomen, II-Internacjonal. der Welt Rekonstruirung fun der portugeziszer regirung Lisabon (DENA/Reuter). Do iz färefntlecht gewom di rekonstrukcje fun ministorn-kabinet. In rezultat fun di enderungen in di ministorn-portfeln, iz ministerprez. Salazar bafrajt gewom fun zajn amt als ojsernminister un ibergegebn gewom dem frijerdikn dereijungs-minister Jose Casiro. In der najgebildeter regirung, wos hot dinstik opgegebn ir szwue, gehern 4 armej-ofleem un 1 flot-oficer. Nor 6 fun di bizjectike ministorn, zajnen farblibn in der naj er regirung. Wichtike archoelogisze ojsgrobungen in Amerike. Washington. Wi es wert, mitgetejlt fun kalifornier uniwersitet un fun historiszn Institut in Mexike zajnen gefunen gewom bejner fun menszn wi ojeh primitiwe kej- ' / ' London. (DENA.) Ratnfarband hot forgeszlogn far di ontejlnemer fun der londoner konferenc far Dajczland, az der szolemopmach mit Dajczland, for gelejgt fun di 4 grojsmachtn, zol untergecejchnt wem durch a dajezer regirung. Mit dem dozikn plan hot Ratnfarband geentert ojfn forszlag fun amerikaniszn fartreter Robert Murphy, welcher hot gefedert, az men zol far Dajczland forlejgn an internacjonaln szolem-opmach. Der sowietiszer forszlag zet forojs, az biz der cajt fun unterszrajbn, zol ajngezect wem a dajeze central-regirung. Der sowietiszer forszlag zet wajter for dos cuzamenrufn a farzamlung fun ale naejes, wos zajnen gewen aktiw batejlikt inm krig mit Dajczland. Di dozike konferenc zol nochn fulsztendikn ojsarbetn dem. szolem opmach cuzamengerufn wem in Moskwe. Der pojliszer forsztejer baj der konferenc Wierblowski hot forgelejgt a memorandum fun zajn regirung cum szolem-opmach mit Dajczland, wos anthalt wajtgejende wirdszaftleche, vteritoriale un politisze twies cu Dajczland In memorandum wem di pojlisze materlim, wos zogn ejdes, az szojn mit 25.000 Jor curik hobn gelebt menczn in Amerike. A menszlecher szarbn wos iz gefunen gewom in Melbourne, Florida, iz alt, 10jt ardhfiologisze bahojptungen, 20.000 jor. Untergeszribn der finisz-sowjetiszer opmach wegn dajczn farmegn in Finland Helsinki (DENA/Reuter). Dos finisze ojsern-ministerjum hot farefntlecht a komunikat in welchn es wert gemeldet wegn dem unterszrajbn a finisz-sowjetiszn opmach wegn di dajeze farmegns in Finland. Di protim wegn opmach wein glajchcajtik farefntlecht wem in Helsinki un Moskwe. Wi es gibn iber di mitglider fun der flniszer regirungs-delegacje, wos hobn mitgewirkt bajm opszlisn dem dozikn opmach, zajnen di rezultatn ״niszt umginstik far Finland“. Ale, niszt-wojnende in lager, ojslender wern rejestrirt. Wiesbaden (DENA). Fun der amerikaniszer Militer Regirung in Hessen wert gemoldn, az bekorew wet durchgefirt wern di rejestraeje fun di 18.000 ojslender wos geflnen zieh ject in Hessen ojserhalb di UNRRA-DP-lagern. Dermit wein ale ojslender, wos wojnen niszt in kajn UNRRA lager un gehern niszt cu kajn amerikanisze oder allirte trupn-ejnhajtn registrirt wern baj der policej, arbets-, wojnungsun Wirtszafts-arnt, 10jt zejer nacjonalitet, ojswajznumer un geburts-ort. Wulkan-ojsbruch ojf di Filipinen. Manila (DENA-Reuter). Durch an ojsbruch funm wulkan Mayon in Luzon, zajnen badrot tojznter hajzer in der gegnt. 5 derfer zajnen ewakuirt gewom. Funm wulkan hobn zieh arojsgehojbn rojch-wolkns ojf a hojch fun 4—5000 meter. Di welder fun der umgegnt hobn ongehojbn brenen fun dem aropfalndiken brenendikn asz. Di wegn wos firn funm gefar-gebit zajnen ibergefilt mit plejtim. A miljon Polakn curikgekert. Warsze. (DENA.) Bemeszech fun fargangenem jor hobn zieh kajn Pojln curikgekert fun ojsland iber a miljon Polakn. Kanade ken arajnnemen 12 miljon emigrantn. L Der kanader delegat in UN Paul Martin hot derklert, az Kanade iz grejt mitcuhelfn baj der lejzung fun ejropeiszn plejtim-problem. Er hot untergesztrochn, az es iz nojtik an internacjonaler opmach un es iz cu badojern, wos nor 8 lender zajnen biz ject eugesztanen cu der internacjonaler organizaeje far plejtim wos wert ject geszafn. Fun Kanade git men ojeh iber, az di regirung wil ajnfirn fun kumendikn jor a kwote-sistem lojtn muster fun di Farejnikte Sztatn. Der kanader landwirtszafts-minister Gaediner hot derklert, az Kanade nojtikt zieh in 12 miljon menszn, kedej cu antwiklen di majrew-zajt fun der Grojser Ozere. Er f odert der iber arajnculozn emigrantn. Dos arajnnemen miljonen Europeer wet farbesern di baciungen ־ cwiszn Europe un Kanade. Doch, es zajnen far an a sach kegner far emigraeje un der rat fun katojlisze farbandn hot ongenumen a rezolueje kegn a masn-emigraeje. jele farlustn bacejchnt mit 11,7 miliard dolar. Di Oder-Nise linje wert in memorandum derklert als di antgiltike dajcz-pojlisze grenec. In politiszn hinzicht zogt zieh dos memorandum arojs ׳far Dajczland’s ejnhast. Pojlns wirtszaftleche foderungen zajnen bazirt ojf der mejnung, az der widerojfboj fun der dajezer wirtszaft zol in kajn fal niszt kumen farn widerojfboj fun di ceszterte lender cu di pojlisze farlustn beejs der milchome git Wierblowski cu, az Pojln hot farlojrn arum 5 miljon mener, frojen, kinder un 13,3 % fun der pojliszer bafelkerung hobn in di koncetracje lagern un getos gefunen dem tojt. , Nochn bakumen dos pojlisze memorandum hobn zieh di fartreter fun di ojsernministorn farnumen mit der frage cu a decentralizirt oder a farejnikt Dajczland iz a gefar farn szolem. Di Dorern Afrikanisze Unie iz far a decentralizirtes un federalistiszes Dajczland. Zi halt, az dos wet farlojfn dos widerojfsztejn fun a sztarker militer-macht. Doch wet es niszt brengen mit zieh kajn umnojtike baszrenkungen fun der dajezer antwiklung. Ratnfarband farn unterszrajbn dem szolem-opmach durch a dajezer regirung \י