Undzer Worṭ
- Journal
- Undzer Worṭ
- Volume
- 2 (1947)
- Issue
- 6/44 (7.2.1947)
- Date
- 1947-02-07
- Page
- Seite 2 (sequence 2)
- Language
- Yiddish, English
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 62% known words query
- IRI
…/7242850-7243267-7243273--288-7242932- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
ZAJT 2 אונרזער וואירט 0 . ——י—י—— י Wojnungen far demobilizirte soldatn Jeruszolajim., Mitn mithilf fun der ha}־ zer-boj gezelszaft baj der Histadrat ״Szikun“ wern ject farendikt di hachones ojfcubojen hajzer far demobilizirte chajalim. Di hajzer wern gebojt ojfn bodn fun KKL un wein unterügn der ojfzicht fun a specjeln rat. Kajn szum spekulacjes mit di dozike dires wein niszt derlozt wern un jetwede enderungen wein nor kenen forkumen in heskem mitn dozikn ojfzichts-rat. Gute^ antwiklung fun der jidiszer Industrie Jeruszolajim. Di szrek, az mit der farendikung funm krig un mitn opszteln di krigsprodukcje wet di jidisze Industrie in E. J. bakumeh a szwern klap, hot zieh arojsgewizn far gruntloz. Ojch di mojre far di konsekwenen fun arabiszn bojkot kegn jidisze schojres hot zieh arojsgewizn sztark ibergetribn. Der hojeh-punkt fun der jidiszer produkcje iz gewen in december 1943. Wen men farglajeht di läge fun der jidiszer Industrie in di erszte 8 chadoszim fun 1946 mit der läge in december 1943 zeen mir, az arbets-teg in der Industrie zajnen nor gefaln mit 8—4 %. Dos ilustrirt di stabilkajt un festkajt fun der jidiszer industrie. * Antwiklung fun der Histadrut gezelszaft ״Bicur“ Tel Awiw. Di Histadrut gezelszaft ״Bicur“, welche szaft arbet far arbetsloze un firt durch entfleche arbetn, halt zieh ln farbrejtern ojch ojfn gebit fun andere cwajgn, wi halwoes un boj-inwestiejes. In mesezch fun ir ekizstenc hot ״Bicur“ arojsgegebn halwoes ojf a schum fun 1.132.000 funt. Derfun zajnen 400.000 funt geborgt geworn ojf durchcufirn efntleche arbetn un baj 550.000 funt ojf bojen wojn-hajzer un binjonim far gezelszaftleche instituejes. Naje kolonie in Galil Nebn Jam Kineret, in Galil iz geszafn geworn a naje kolonje wos iz basztimt far 160 familjes. Di naje kolonie wet zajn gebojt ojf jesojdes fun gemiszter wirtszaft. Dos row kolonistn zajnen absolwentn fun der laridwirtszaftlecher szul in Bet Szemen. Araber fun di szchejnesdike derfer zajnen־ onweznd gewen baj der derefnungs-fajerung fun der najer kolonie in Bitanja. Wisnszaftleche instrumentn-ojsarbetungen in E. J. < Jeruszolajim. Der eksperimental-fizikaliszer departament baj der Jeruszolajim'er Universität hot ject geefnt a draj-jorlkn kurs niszt wajt fun Jeruszolajim farn ojsbildn fachlajt ojscuarbetn wisnszaftleche instrumentn. Der eil fun kurs iz cu gebn'di arbeter-derfer di meglechkajt ojscuarbetn wisnszatfleche instrumentn un arajnüm dem dozikn najem cwajg in der hejm-industrie fun di derfer. Giwat-Brener bojt a hojz ojfn nomen fwn Enca Sereni. Tel Awiw. Giwat Brener, ejner fun di greste kibucim fun Kibuc Hamuchad baj Tel Awiw wos cejlt ject korew 1300 nefaszes ojf a szetach fun 2000 dunam sztelt ject ojf a kultur-centef ojfn nomen fun Chaim (Enca) Sereni. Sereni iz a bakanter Hachaluc, wos hot paraszutirt in Italje un wemen di nacis hobn gecha.pt un farpajnikt cum tojt in Dachau, in nowember 1944. Premies far demobilizirte in Erec Jisroejl Jeruszolajim Di E. J.-regirung hot in lojf fun jor 1946 arojsgegebn 56.000 funt als premies far demobilizirte jidisze 801datn. Dakegn batrefn di premies far arabisze demobilizirte soldatn 89.000 funt, troc dem wos di col fun di arabisze soldatn iz a fll klenere. A kolonie ojfn nomen fun dr. H. Silver Jeruszolajim. Nebn Natania hot zieh ongehojbn bojen a naje arbeter-kolonie ojfn nomen fun dr. H. Silver. flrer fun di algemejne cijonistn in Amerika. Jeder kolonist wet bakumen a klejn hojz un 1 dunam aker-bodn fun dem KKL. Di erszte grupe kolonistn basztejt fun demobilizirte chajalim, wemen es zajnen cugetejlt geworn ale nojtike wirtszaftleche machszirim. Gesztorbn dr. J. Dawidshon Jeruszolajim Dr. J. Dawidshon, gew. mitglid fun Akcjons-Komitet, gew. pojliszer Senator un prez. fun ״ferband fun pojlisze Jidn in E. J “ iz gesztorbn dem 8 januar in Tel Awiw. Ejgene gramofon-plitn Tel Awiw. Di fabrik ״Kol Cijon“ hot ongehojbn ojsarbetn gramofon-plitn. Di erszte grojse basztelung far ojsland iz gemacht geworn durch di F. Sztatn. Amerikanisze fabrik kajn E. J. New York. A grojse fabrik fun keramisze ojsarbetungen wet wern ibergeflrt fun Amerike kajn Erec Jsroejl. Di demontirung fun der grojser unternemung hot zieh szojn ongehojbn. E. J. ojf der ojssztelung fun industrieler Chemie Tel Awiw. I. Zelinski, dir. fun der chemiszer sekcje baj dem ojserlechn handls-institut, wet fartretn dem E. J.-dikn fabrikantn far band ojf dem 20 kongres fun der Chemie- Industrie in Pariz. Fruchtn-ojsztelung in Tel Awiw Tel Awiw. Durchn regirungs-departament far landwirtszaft un fiszeraj iz ajngeordnt geworn an ojssztelung fun subtrapisze fruchtn. In der derefnungs-rede hot dr. Krauze, dir. fun der landwirtszaftlecher szule in Mikwa Jisroejl, barichtet wegn der antwiklung fun jidiszn fruchtncucht,׳ fun an algemejnem szetach fun 16 000 dunam, wos gefint zieh unter di dozike kulturn, wert cunojfgezamlt 600.000 funt. Dos durchsznitleche jerieche geretenisz iz gesztign fun 2—3 funt fun a dunam mit 25 jor curik biz 40 funt. Di intensiwe produktiwizacje iz dergrejeht geworn a dank der ibergegebener pionriszer tetikajt fun a grupe jidisze landwirtszaftler, wos hobn sztudirt in Kalifomie di ortike cucht-metodn un a dank der glencnder opzac organizaeje fun Tnuwa. Di ojssztelung iz rajeh in eksponatn fun tejtlen, granatn, boksers, ejlfruchtn un and. ״WICO“ hot aj&geordnt efntleche bawajzn fun di praktisze nucn fun di dozike fruchtn. Naft in Negew Jeruszolajim. Di ״Iraker naft kompanie“ wet kumendikn friling onhojbn arbetn bajm arojsbakumen naft in Negew. Ekspertn zajnen ober niszt optimistisz benojgeje der doziker unternemung. Di erszte inwestiejes federn szojn an erech fun 10.000 funt, welche wein farwendet wern bajm offszteln di nojtike ajnrichtungen, baj welche es wein bazeftikt wern etleche cendlik arbeter. In cuzamenhang mit di dozike unternemungen, wajlt a grupe francojzisze geologn in Jeruszolajim. Konferenc fun demobilizirte chajalim Tel Awiw. Ende nowember iz in Tel Awiw forgekumen di cwejte konferenc fun di demobilizirte chajalim fun ganen land. In der konferenc hobn ontejl genumen 350 delegatn. Der kulminacje punkt iz gewen di derefnungsrede fun M. Czertok, welcher hot geszildert dos heldisze kapitl fun'jidisze wolontern beejs dem krig. In nomen fun Waad Haleumi hot bagrist S. Grabowski, fun der Histadrut — J. Szprincak. Ben Cijon Jisraeli hot baert dem ondenk fun di gefalene jidisze zelner un partizaner. A wareme bagrisung cu der konferenc hot ibergeszikt der gew. körnendant fun der brigade gen. Binjamin, in welcher er winezt ir derfolg letojwas dem ojboj-werk fun jidiszii land un folk. Di konefrenc hot ojsgearbet plener cu farsztarkn di tetikajt fun weit färb and fun jidisze zelner un partizaner. Naje Klinik fun der Kupat Chojlim Tel Awiw. In der arbeter forsztot Cholun baj Tel#Awiw hot di Kupat Chojlim fun der Histadrut geszafn a naje klinik wos wet badinen 4200 mitglider fun der krankn käse fun Chulun. Dos ojfszteln dem binjen hot gekost 15.000 funt. In cuzamenhang mit der kesejderdiker antwiklung fun Chulun, wu di bafelkerung halt in sztajgn hot di Kupat Chojlim opgekojft ewej naje bodnsztöchim, ojf welche men wet bojen naje klinikes. Araber antgiltik kegn cetejlung London (DENA/Reuter). Di, ojf der Iondoner E. J. konferenc ontej lnemen de arabisze delegacjes hobn dinstik nochmitog antgiltik opgeworfn jede form fun cetejln E. J. Di konferenc iz opgelejgt geworn ojf an umbasztimter cajt. Federung cu konfiskirn plejtim szifn Jeruszolajim. Der prokuror fun Halfer krajz hot arajngetrogn a f oderung in gerieht cu konfiskirn di 3 pich tim szifn ״Jagur“, ״Birija“ un ״Hachajal Haiwri“. Ä foderung cu konfiskirn 6 andere szifn wet batracht wern dem 17 februar. Beforsztejende konferenc fun arabisze meluche-mener U. W. Paris. In fal, wen di londoner E. J. konferenc wet zieh endikn on a rezultat, wet in kumendikn chojdesz forkumen in Riad (hopjt-sztot fun Saudie Arabie) a konferenc fun arabisze melochim un meluche mener, kedej cu bahandlen di interesn fun di arabisze felker, wi ojch dos E. J.-problem. 300 afganistaner Jidn geblibn sztekn Jeruszolajim. 300 afganistaner Jidn zajnen geblibn sztekn in Indie beejs zejer pruw cu derszlogn zieh cu di breges fun E. J. mit 3 jor curik. Zej drot ject curik -deportirt ou. wern. Di afganistanjsze .?egirung zogt zieh op zej curik ojfcunemen, cuüb wos di maapilim hobn zieh gewendet cu der engliszer regirung wegn sertiflkatn far Afganistan. Gezelszaft far pojlisz-palestiner frajntszaft Untern forzic fun prof. Rostafinski iz in nowember forgekumen an organizir-farzamlung fun der gezelszaft far pojüsz-palestiner frajntszaft. In der farzamlung hobn zieh batejükt der forzicer. un v. forzicer fun der palestinisz-pojliszer gezelszaft in Tel Awiw ing. Reis un Barzili. Inm organizir komitet' fun der pojliszpalestiner gezelszaft zajnen arajn: der dichter W. Broniewski, deputat dr. A. Berman, dr. R. Gadomski, prof. O. Gurko, min. J. Makarczyk, dep. K. Rusinek un prof. Rostafinski. $un der garer rpett Jidisze kooperatiwn in Pojln. Warsze. Lojt di informaejes fun C. K. fun di Jidn in Pojln arbetn in Pojln hajnt cu tog 134 producir kooperatiwn mit ibpr 3000 Jidn. Di greste tejl fun di kooperatiwn gefinen zieh ojf di majrew-gebitn, darunter 78 in Niderszlezje, 8 in Pomern un di iberike in central-Pojln. Cwiszn ale kooperatiwn zajnen farhan 9 weszerajen un frislur-ansztaltn. Di iberike arbetn ojs leder-galanter je un konfekeje. In andere kooperatiwn zajnen farejnikt tiszler,, boj-tiszler, metalistn, szloser, mechaniker, trikotaznikes, barszt-macher, wi ojch specjalistn fun der szpajz-branze. Der mangl in roj sztofn derlojbt ober niszt ojscubrejtern di nec fun kooperatiwn. Jidn lozn zieh nisit iberfirn in lager. Lubek. Di alte prachtfule szul fun Lubek, ejne fun di zeltene wos iz geblibn niszt baszedikt fun naci-rezim, iz farwandlt geworn in a festung durch di dortike ^jidisze plejtim. 65 Jidn hobn zieh farbarikadirt in ir, kedej niszt 'ibergeszikt cu wern in a lager welcher gefint zieh in Schleswig-Hol-' stein. Wi England! basztroft farbrecher... London. m5s gericht hot farurtejlt dem jugntlechn untercinder fun der londoner Synagoge cu a gelt sztrof un etleche szmic. Beejs der doziker szreife zajnen fabrent geworn etleche sifre}־t#j״’es. Dos iz di sztrofojsifiestung fun Enland far nacisze un wandalisze arojstritn. x Matone fun jidisze kojln-greber in Szlezje far di kiuder-hejmen Warsze. Kajn Warsze iz gekumen a delegaeje fun jidisze kojln-greber in Nider- Szlezje. Dos row fun di delegatn zajnen biz der milcho^ne gewen textiler, mechaniker, szteper menczn on kwalifikaejes. Di delegacjes hobn in nomen fun di 600 jidisze szachtjorn in Walbrzych gebracht far di jidisze kinder-hejmen a matone fun 300.000 kg kojln. Der erszter'transport fun 8 wagones iz szojn ongekümen, der cwejter wert derwart in di noenste teg. Farendikt di konferenc far jidiszer emigraeje in Pariz. Pariz. In Pariz iz forgekumen di konferenc far jidisze emigraeje־ injonim, in weleher es hobn zieh batejükt forsztejer fun di englisze un amerikanisze regirungen. Wegn di rezultatn fun der ddziker konferenc, wet — wi es lojtet di'jedije — bazunders mitgetejlt wern. Di col Jidn in Berlin Berlin (DENA). Lojt a baricht fun berliner magistrat lebn ject in Berlin 7000 Jidn darunter 540 kinder biz 18 jor. Fun di 7000 Jidn zajnen 1400 curikgekumen fun di kacetn, 1600 hobn umlegal ibergelebt di naci-jorn un di reszt hobn a dank zej er e bacijungen mit di niszt jidisze szchejnim ibergelebt di lecte 13 jor. FRAJTIK, 7. FEBRUAR 1947 Ojsblldungs-progam far farszlepte perzonen In der US־zone New York (DENA/Reuter). Wi es hot bakant gegebn der wice-prez. fun der weitorganizaeje far ojsbildung un widergutmachung Dr. Dawis Lwowicz, wet in der amerikaner zone ajngefirt wern far di farszlepte perzonen an ojsbildungs un lernprogram. Der unterichts-program zol cugrejtn di farszlepte perzonen far der bazecung in andere lender. Dos iz ject farlajehtert geworn durch dem fakt — sztelt der wice-prez. fest — wos lender, wos hobn zieh opgezogt ojfcunemen farszlepte perzonen, hobn ject culib mangl in arbets-kreftn zejer baszlus geendert. Ezre Fininberg, sowjetisz-jidiszer dichter, gesztorbn. Ezre Finiberg, ejner fun di talantfulste jidisz-sowjetisze dichter iz dem 22-tn now. 1946 gesztorbn noch a szwerer krankhajt in elter fun 47 jor. Finiberg hot arojsgegebn a col lider-zamlungen un hot ojch ibergezect lider fun Puszkinen, Lermontow’n, Szewtszenko’n, wi ojch Goethe's barimte dramatisze poeme ״Faust“. Jidisze zurnalistn un literatn farlozn Pojln. Di ewej jidisze szrajber Meir Grosman un Nochern Bomze zajnen awekgeforn fun Lodz kajn Szwedn. Di szrajber Josef Rubinsztejn un Awrom Zak haltn bajm awekforn. In meszech fun etleche chädoszim hobn Pojln farlozn asach jidisze szrajber, poetn un zurnalistn, cwiszn zej S. Borinski, J. Kejtelman, N. .Blic, J. Eiberg, M. Hirszhut, ‘N. Karniol, A. Suckewer, Ch. Grade, Rachil Korn, M. Nodlman. ' Geto-policjant Szepsl Rothole ojsgeszlosn fun der jidiszer gezelszatf Warsze. Noch 4togike farhandlungen hot dos folks-gericht bajm C. K. fun di Jidn in Pojln arojsgetrogn an urtejl iber Szepsl Rotholc, bakanter bokser in Pojln un gewezener poücjant in Warszewer geto. Lojt dem urtejl wert Rotholc ojsgeszlosn fun der jidiszer gezelszaft ojf 2 jor un farürt di birger-recht in der jidiszer swiwe ojf 3 jor. Der farheltnsmesik milder urtejl iz durchn gericht motiwirt geworn dermit, wos Rotholc’s intelektueler cusztand iz a nideriker, wi ojch dermit, wös beejs, di farhandlungen iz niszt bawizn geworn ojf wifl der ongeklogter hot zieh batejlikt in di akejes bajm ükwidirn dem geto. (Barn.: Der ojbndermonter Rothloc hot zieh biz der januarakcje gefunen in dinst fun der policej in warszewer geto, szikanirndik mit der hilf fun der zandarmerje bajm geto-tojer di jidisze arbeter.) \ Henry Morgentau, prezident fun ״Farejniktn jidiszn hilfs-komitet“ New York. Henry Morgentau, der gew. financ-minister hot ongenumen dem forszlag cu wem prezident funm ״farejniktn jidiszn komitet“, Reicher sztelt zieh far an ojfgabe cu zamlen in 1947 di sume fun 170 miljon dalar far di nojtbaderftike Jidn fun der gancer weit. Morgentau hot derklert, az es iz der chojw fun jedn Amerikaner ontejlcunemen in der hilf8-akcje far di erszte korbones fun hitleriszm. Szwedisze regirung helft jidisze plejtimdoktojrim Dl szwedisze regirung hot" arojsgegebn a edrlojbenisz far 200 jidisze plejtim-doktojrim, cu prakticirn in Szwedn. Di doktojrim wein fanadergetejlt wern in farszejdene szwedisze szpiteler. 5 jor fun Noech Prilucki's tragiszn tojt 5 jor iz geworn zajt es iz umgekumen mit a martirer tojt in Wilnöf Noech Prilucki. Der umgebrachter Prilucki iz gewen bakant dem pojliszn jidntum, als ongezeener Politiker, publicist un demokratiszer klaltu er wi ojch als grinder fun der jidiszer folks-partej in Pojln. Als sejm-deputat hot er geszemt mit zaj ne drajste arojstritn kegn der antisemitiszer re akcje far jidiszer nacjonaler glajchbarechtikung in Pojln. In di jorn 1940—41 iz N. Prilucki gewen profesor fun Wilner uniwersitet un glajehcajtik der direkter fun Jidiszn Wisnszaftlechn Institut (IWO) in Wilne. Ende 1941 iz er dermordet geworn durch d^r gestapo. Zrubawel in München Wi mir derwisn zieh, iz di lecte teg gekumen kajn München der bakanter firer fun der arbeter partej Poalej Cijon (linke) H. Zrubawel. Der gast, welcher iz bakant als talantfuler publicist un Politiker, wet bazuchn a rej lagern fun der Szejris Haplejto in der amerikaner zone, wu er wet ojftretn mi referatn ojf der teme: ״der gojrl gerangl fun jidiszn folk“. t